Raadsvoorstel - Nota Grond- en Vastgoedbeleid 2026-2030

Aan de gemeenteraad Onderwerp: Nota Grond- en Vastgoedbeleid 2026-2030 Behandelend ambtenaar:

Erik van Gilst

Portefeuillehouder:

Robin Hartogh Heys van de Lier

Beleidsterrein:

Grondzaken en vastgoed

Zaaknummer: 2025-105483 Voorstel Het college stelt de raad voor om: 1. De Nota grond- en vastgoedbeleid 2026 – 2030 vast te stellen onder intrekking van de Nota grond- en vastgoedbeleid 2020 – 2025; 2. Een aankoopkrediet voor strategische aankopen ter beschikking te stellen ter hoogte van € 2,5 miljoen; 3. De rentelast van het aankoopkrediet te dekken uit de reserve grondbeleid;

4. De bijbehorende begrotingswijziging nummer 3 vast te stellen.

Inleiding + beoogde effecten Het grond- en vastgoed beleid liep tot 2025 en moet worden geactualiseerd. Er is sprake van een toenemende druk op de grond en een grote regionale dynamiek, onder meer door het mogelijke besluit over de Lelylijn. Hierdoor groeit de verwachting dat de gemeente een groter aandeel krijgt in woningbouw, mobiliteitstransities en economische ontwikkeling. Dit vraagt om regie en een robuust en toekomstbestendig grond- en vastgoedbeleid. De hoofdlijn van de Nota grond- en vastgoedbeleid 2026-2030 is verder gaan met het huidige beleid. Actief grondbeleid en kostenverhaal gaat dus verder. De belangrijkste wijzigingen voor het grondbeleid is een aanvraag voor aankoopkrediet en sterkere nadruk op kostenverhaal. De Nota geeft in de bijlagen een toelichting op deze wettelijke mogelijkheden. Voor het vastgoedbeleid komt er meer nadruk op veiligheid en een MJOP voor elk pand. Nieuw zijn de verdere stappen op het gebied van professionalisering. Hier gaat het onder meer om een goede Meer Jaren Onderhouds Prognose, totale kosten tijdens de levensduur en recent ingezette stappen bij de toepassing van circulair bouwen en rekenen met restwaarde. Daar gaan we stapsgewijs mee verder.

-2-

Argumenten 1.1 Het vaststellen van een nieuwe nota zorgt voor duidelijke kaders voor de komende jaren. De gemeente gaat verder met actief grondbeleid en sterker kostenverhaal bij (woningbouw) plannen van particulieren. Het vastgoedbeleid zorgt voor betere bundeling van vastgoed. We kunnen ook verder professionaliseren. 1.2 Het is nodig om de vorige nota in te trekken. Daarmee krijgen we één complete

nieuwe nota. Dat is voor iedereen duidelijk. 2. Met een aankoopkrediet van € 2,5 miljoen geeft de raad het college financiële ruimte om aankopen te doen. Zo stimuleert de raad slagvaardig gewenste ontwikkelingen, maar blijft tegelijk de controle houden. Het bedrag past binnen de financiële verordening. Het gaat ook om een reparatie ten opzichte van de nota 2022-2025. Het is de bedoeling dat niet gebruikt aankoopkrediet doorschuift naar het opvolgende jaar. 3. Het dekken van de rentelasten uit de reserve grondbeleid moet afzonderlijk door de raad vastgesteld worden. 4. Het vaststellen of wijzigen van de begroting is een raadsbevoegdheid. Risico's Het vaststellen van de Nota Grond- en Vastgoedbeleid leidt op zichzelf niet tot risico's. In tegendeel. Met meer nadruk op het verplichte kostenverhaal bij particuliere ontwikkelingen verkleint de gemeente juist risico's. De raad ontvangt elk jaar de Meerjaren Prognose Grondbeleid en de Meerjaren Prognose Vastgoed. De paragraaf Grondbeleid van begroting en jaarrekening geeft een toelichting op de grondexploitaties. Dat verandert niet. De raad heeft Bibob-regels vastgesteld en deze worden toegepast. Aanvullingen op de Bibob-regels werken meteen door in het grond- en vastgoedbeleid. Grond- en vastgoedbeleid hoeft dan niet opnieuw vastgesteld te worden. De gemeente is daarmee slagvaardig in de bestrijding van ongewenste ontwikkelingen.

Voor de risico's volgt de Nota Grond- en Vastgoedbeleid de werkwijze van de Nota Reserves, Voorzieningen en Risicobeleid, inclusief toekomstige wijzigingen daarvan. Wettelijk of beleidskader Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten en de financiële verordening. Gemeentelijke besluiten voor Duurzaamheid, Klimaatadaptatie circulair bouwen en afschrijven met restwaarde. Overwogen scenario's Niet wijzigen van de nota uit 2022 zorgt voor onduidelijkheid. Het geeft te weinig houvast bij de verdere professionalisering van het vastgoedbeleid. Het grondbeleid gaat verder met een actieve rol voor de gemeente. Bij strategische aankopen is naast een opdracht ook budget nodig. Overwogen is om het budget op € 1 miljoen te houden (zoals dat in de nota van 2022 stond). Een steeds grotere druk op de

-3-

ruimte vraagt om een grotere rol van de gemeente in regie vorming, Daarom is het bedrag in dit voorstel opgehoogd naar € 2,5 miljoen. Dit past ook beter bij de waarde ontwikkelingen van grond en met name vastgoed in onze regio. De raad stelt een grondexploitatie vast, dan wordt een aankoop overgeheveld naar de grondexploitatie. Op het zelfde moment kan de raad desgewenst beslissen in een apart besluitpunt om het aankoopkrediet weer aan te vullen. De verdere kaders van de financiële verordening blijven geldig en hoeven niet aangepast te worden.

Financiën Ook voor het Grond- en Vastgoed beleid is het budget leidend. Het college mag – net als nu – grond of gebouwen aankopen, als de raad daar budget voor heeft gegeven. Zonder budget (ook bij 1 euro) moet het college altijd naar de raad. Dit blijft zo. De gemeenteraad heeft op basis van de Gemeentewet en de lokale Financiële Verordening gemeente Smallingerland bevoegdheden bij financiële besluiten. Onze financiële verordening stelt in artikel 7 lid 3 onder a: "Het college besluit niet over de aan- en verkoop van goederen, werken en diensten groter dan € 2.500.000, dan nadat de raad is geïnformeerd, over het voornemen en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen." Het betekent dat het college de raad bij grote bedragen vóóraf moet inlichten en moet vragen om wensen en bedenkingen, ook al is er budget. Het is dus geen "vrijbrief" voor het college om zonder budget te handelen. Bij aankopen boven de € 2,5 miljoen is er dus altijd afstemming met de raad. Dat blijft zo. Bij toekenning van het aankoopkrediet van € 2,5 miljoen kan het college binnen dat bedrag slagvaardig handelen. Overheveling: Grond of gebouwen boeken we over naar de grondexploitaties bij het openen van de grondexploitaties. De raad krijgt hiervoor een raadsvoorstel.

Als we de grond of het gebouw niet herontwikkelen, kan de gemeente ze altijd nog weer verkopen. Dus het risico is beperkt tot de hoogte van de rente. Pas als de verkoopprijs onder de aankoopprijs komt is er sprake van verlies. De financiële gevolgen staan in de tabel , daarna staat een toelichting op de onderdelen. Totaal 2.500.000

1 Investeringskrediet

2026 500.000

2027 1.000.000

2028 1.000.000

2029 -

-

-10.000 10.000 -

-30.000 30.000 -

-50.000 50.000 -

2 Rente over boekwaarde 1-1 2% 3 Dekking reserve grondbeleid 4 Ten laste van begrotingsresultaat

-90.000 90.000 -

-

1. Investeringskrediet

We vragen € 2.5 miljoen investeringskrediet aan. Met dit budget verwachten we de komende jaren slagvaardig strategische aankopen te kunnen doen. De verdeling van

-4-

dit budget over de jaren is een inschatting. Het is de bedoeling een kostendekkend tijdelijk beheer te organiseren. In een bestuursrapportage komt dit aan de orde. 2. Rente over boekwaarde aan het begin van een kalenderjaar 2%

Over aankoop van strategische gronden schrijven we niet af. Dit betekent dat er alleen rentelasten als kosten zijn. Deze rentelasten zijn 2% over de boekwaarde van de investeringen aan het begin van een kalenderjaar. We hanteren hierbij de interne rekenrente. 3. Dekking reserve grondbeleid.

De rentelasten dekken we uit de Reserve Grondbeleid. Zo belasten we de begroting niet structureel en houden we het binnen het grondbedrijf. Onderstaand overzicht geeft inzicht in het verwachte verloop van de reserve grondbeleid. Hieruit blijkt dat de benodigde rentelasten voor de strategische aankoop uit deze reserve gedekt kunnen worden. x € 1.000, en afgerond Stand 1-1 Overheveling vanuit Algemene resesrve Verwachte winstneming 2025 Verliesvoorziening diverse locaties Dekking rente aankoop strategische gronden Stand 31-12

2025 1.420 1.277 1.174 -730 3.141

2026 3.141 3.141

2027 3.141 -10 3.131

2028 3.131 -30 3.101

2029 3.101 -50 3.051

4.Ten laste van begrotingsresultaat. Er is dus geen effect op het begrotingsresultaat. De financiële effecten worden verwerkt in de 3e begrotingswijziging 2026. Voorstel nieuwe werkwijze budget strategische aankopen Na een strategische aankoop, kan (een deel van) het budget niet meer gebruikt worden. En op termijn zal dit budget op zijn. Het is de bedoeling om een strategische aankoop in de toekomst om te zetten in een grondexploitatie. Toekomstige opbrengsten worden dan gebruikt om de kosten van de strategische aankoop terug te verdienen. We stellen voor om het budget van de reeds aangekochte en ingebrachte strategische aankoop weer toe te voegen aan het totaalbudget strategische aankopen. Dit kan bij het openen van een nieuwe grondexploitatie ( = separaat raadsbesluit). Juridische consequenties Het vaststellen van de Nota zelf heeft geen juridische gevolgen. Het verder verankeren van het Bibob-beleid is ook een uitwerking van eerder vastgesteld beleid. Bij een standaardisatie van verhuurcontracten wordt dit meegenomen. Participatie Er is geen participatie nodig. Communicatie

-5-

De Nota Grond- en vastgoed beleid wordt na vaststelling gepubliceerd. Als de nota op overheid.nl en het gemeenteblad wordt gepubliceerd is het beleid voor iedereen eenduidig, duidelijk en vindbaar. Uitvoering Looptijd Nota is 2026-2030. Het is de bedoeling om in 2026 een nulmeting van de panden uit te voeren (technische staat) Daarna komt een Meer Jaren Onderhouds Programma. Inclusief analyse verduurzaming panden. Inventarisatie van nut/noodzaak van de maatschappelijke voorzieningen is in 2026 gepland. In 2026 kan dan de Nota Kapitaalgoederen worden opgesteld. Daarin is het onderhoud voor de komende jaren geregeld. Fatale termijn Niet van toepassing. Achtergrondinformatie Drachten, 27-1-2026 Burgemeester en wethouders van Smallingerland, Fred Veenstra

voorzitter.

Siebren van der Berg

secretaris.

Bijlage: - Concept Nota Grond- en Vastgoedbeleid 2026-2030 v3.0