Raadsvoorstel - Debat kaders corona compensatie

Aan de gemeenteraad

Onderwerp:

Debat kaders corona compensatie

Beh. ambt:

Petra van der Zee

Voorstel Stel onderstaande vijf kaders vast: 1.1 We compenseren uitsluitend maatschappelijke organisaties met financiële middelen (direct of indirect). 1.2 We compenseren een organisatie alleen als de huidige financiële problemen zijn veroorzaakt of sterk verergerd door corona. 1.3 Bij het beschikbaar stellen van aanvullende middelen aan organisaties komen de kosten die gecompenseerd (hadden) kunnen worden vanuit een andere (rijks- of provinciale) regeling niet in aanmerking voor compensatie vanuit de gemeente. 1.4 Als gemeentelijke subsidie of compensatie nadelige effecten oplevert door een wettelijke regeling van de Rijksoverheid dan is de Rijksoverheid primair aan zet 1.5 Private ondernemers die onvoldoende/niet in aanmerking komen voor compensatie van het Rijk, kunnen in aanmerking komen voor faciliterende gemeentelijke maatregelen, zijnde geen financiële middelen. Beleidsterrein Concern

Inleiding Het coronavirus en alle genomen maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan, hebben al geruime tijd een grote impact op de samenleving, zowel sociaal als economisch. Dit geldt ook voor de gemeentelijke organisatie en onze financiële huishouding. Wij hebben als college, "varend in de pandemie mist", de "branden geblust" die de pandemie veroorzaakte, waarbij de realiteit vaak snel veranderde en door deze onvoorspelbare pandemie omstandigheden ook snel afwisselden en onvoorspelbaar werden. In deze buitengewoon complexe situatie is onze inzet vooral gericht geweest op continuïteit in onze samenleving. Wij hebben u in die periode frequent informeel bijgepraat over alle ontwikkelingen. Nu de pandemie langer aanhoudt en ook uiteindelijk de herstelfase van onze samenleving aan bod zal komen hebben wij behoefte aan kaders van uw raad om met die kaders de volgende fase in te kunnen gaan en daarbij ook de middelen die we van de rijksoverheid ontvangen binnen die kaders te kunnen inzetten. Dit voorstel maakt deel uit van het proces (zie hieronder) om na dit besluit een vervolgvoorstel aan u te kunnen voorleggen hoe de financiële impact te verwerken.

-2Proces 18 mei 2021 8 juni 2021 22 juni 2021

Briefing financiële gevolgen corona aan uw raad (gerealiseerd) Ronde Tafel Debat en Besluit over kaders

Briefing 18 mei 2021: Financiële impact De financiële impact is op 18 mei jl. aan u toegelicht. In de bijlage treft u twee tabellen aan welke de cijfermatige impact samengevat nogmaals weergeven. Samengevat komt het er met de kennis van nu op neer dat op het moment van het maken van deze financiële “foto” (te weten peildatum januari 2021) de rijksbaten niet opwegen tegen de tot nu toe geïnventariseerde lasten met als gevolg een tekort van € 1.626 miljoen. Zoals met u besproken, komen we afzonderlijk bij u terug met het verzoek tot een begrotingswijziging. De ontwikkelingen blijven doorgaan, daarom verwachten we zowel aan de kant van de baten als aan de kant van de lasten nog wijzigingen, welke van invloed kunnen zijn op het tekort. Ter illustratie Er is vanuit het rijk inmiddels een 4e steunpakket van € 800.000 als algemene uitkering beschikbaar gesteld. Ook is er mogelijk effect te verwachten op de behoefte aan continuering van lokale maatregelen of aanvulling op rijksmaatregelen wanneer de rijksmaatregelen op enig moment (door het einde van de pandemie) worden stopgezet/afgebouwd en ondernemers/organisaties dan meer zicht krijgen op de financiële impact van de pandemie. Het tekort is voor ons als gemeente natuurlijk een grote aderlating. Het geeft echter ook de complexiteit, de grilligheid en de onvermijdelijkheid van de situatie weer.

Corona is niet met uitsluitend een financiële benadering te beteugelen. Wat nu voorligt: het verzoek tot richtinggevende kaders De afgelopen periode hebben wij hard gewerkt aan het zoveel mogelijk beperken van impact voor de samenleving. Terugkijkend naar wat we hebben gedaan tot nu toe, is er een aantal kaders/uitgangspunten zichtbaar te maken. Deze kaders/uitgangspunten delen we in dit voorstel met u. Met daarnaast een aantal nieuwe kaders/uitgangspunten, welke we hebben geformuleerd waarmee we ons als gemeente maximaal proberen uit te rekken en realistisch proberen te zijn ten aanzien van onze beperkte financiële reikwijdte. Graag gaan we met u in debat met als doel van u richting te krijgen over de kaders voor de komende tijd hoe we de ondersteuning aan onze samenleving in deze fase het best kunnen inrichten. Eveneens delen we met u een aantal documenten welke ondersteuning kunnen bieden aan uw beeldvorming over het corona-speelveld: 1. Overzicht huidige rijksmaatregelen (versie maart 2021) 2. Overzicht huidige lokale maatregelen Smallingerland 3. Openingsplan van het rijk

-3Kaders voor besluitvorming gerelateerd aan corona Gehanteerde uitgangspunten tot nu toe Tot en met januari 2021 hebben het college en de ambtelijke organisatie vooral de volgende keuzes en/of uitgangspunten gehanteerd om de impact voor de samenleving zo beperkt mogelijk te houden:  beperk verlies van werkgelegenheid tot een minimum, conform de aangereikte maatregelen vanuit het Rijk (NOW- Noodmaatregel overbrugging voor Werkgelegenheid);  betaaltermijnen van facturatie zijn opgeheven. Facturen worden betaald zodra deze zijn geaccordeerd;  uitstel van betaling op diverse onderwerpen;  waarborging van de continuïteit en servicegerichtheid van onze dienstverlening;  afdoende vangnet voor de meest kwetsbaren uit de samenleving;  de veiligheid op straat te waarborgen;  de communicatie inzake deze crisis voor alle inwoners, ondernemers en instellingen zodanig vorm te geven dat het voor iedereen te begrijpen is en waar men terecht kan met hulpvragen;  waarborging van de maatschappelijke activiteiten, cultuur, sport en dienstverlening (sportverenigingen en clubs, buurt- en dorpshuizen, culturele instellingen) voor de middellange termijn;  het voorkomen van sociaal isolement van kwetsbare doelgroepen;  ondersteunings- en zorgtaken op het gewenste niveau, voor zover mogelijk, worden gecontinueerd in samenwerking met de zorgketens;  uitvoering geven aan aanvullende

tijdelijke Rijksregelingen (TOZO – Tijdelijke overbrugging zelfstandig ondernemers en TONK-Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten);  gesubsidieerde instellingen; aangepaste toepassing van de subsidieregels in het belang van de continuïteit voor de korte termijn.

Voorstel kaders voor gemeentelijke compensatie vanaf nu De pandemie is nog niet voorbij en ook de periode na de pandemie zal de nodige aandacht van ons vragen. Naast het beschikbaar stellen van financiële middelen gaan wij waar mogelijk door met nemen van faciliterende gemeentelijke maatregelen. Ondernemers attenderen wij op de mogelijkheden voor ondersteuning die er zijn via BBZ (bijstand voor zelfstandigen), banken, bijzonder regelingen EZ en Ynbusiness. Voor het verlenen van ondersteuning vanuit de ontvangen Rijkscompenserende budgetten is het noodzakelijk om duidelijkheid te krijgen in welke situatie wij een oplossing beschikbaar kunnen stellen. Daarvoor hebben wij het volgende conceptkader geformuleerd, waarbij het college graag uw mening hoort over de volgende uitgangspunten: Algemeen uitgangspunt Het is de bedoeling dat de besteding van de Rijksbaten qua omvang wordt besteed aan de doelgroep waarvoor het Rijk de baten bedoeld heeft. De financiële polsstok van de gemeente zorgt er wel voor dat we kritisch moeten zijn. Dit kan tot gevolg hebben dat we keuzes maken die niet volledig in lijn zijn met dit uitgangspunt.

-41.We compenseren uitsluitend maatschappelijke organisaties met financiële middelen (direct of indirect). Bijvoorbeeld: een culturele instelling, een sportvereniging, een wijkcentrum, een activiteitenorganisatie voor kwetsbare doelgroepen (als jeugd/ouderen), een winkeliersvereniging, een bibliotheek, een speeltuinvereniging, een moestuinvereniging 2. We compenseren een organisatie alleen als de huidige financiële problemen zijn veroorzaakt of sterk verergerd door corona. Bijvoorbeeld een culturele instelling welke door sluiting vanwege de lockdown geen inkomsten meer heeft en wel kosten, een winkeliersvereniging welke vanwege de lockdowns leegstand ziet toenemen en aan upgrading van de look-and-feel van het centrum moet doen om deze leegstand tegen te gaan, een muziekvereniging welke door het niet kunnen geven van voorstellingen en doorlopende kosten de vaste lasten voor bedrijfsvoering niet meer kan betalen 3. Bij het beschikbaar stellen van aanvullende middelen aan organisaties komen de kosten die gecompenseerd (hadden) kunnen worden vanuit een andere (rijks- of provinciale) regeling niet in aanmerking voor compensatie vanuit de gemeente. Bijvoorbeeld wanneer een organisatie geen aanvraag heeft ingediend voor de NOW of de TVL (Tegemoetkoming Vaste Lasten), zal deze in mindering worden gebracht op de aan de gemeente gevraagde compensatie 4.

Als gemeentelijke subsidie of compensatie nadelige effecten oplevert door een wettelijke regeling van de Rijksoverheid dan is de Rijksoverheid primair aan zet Bijvoorbeeld wanneer uitstel van betaling van huur leidt tot het niet in aanmerking kunnen komen voor TVL, zal de gemeente deze uitstel van betaling niet toepassen. 5. Private ondernemers die onvoldoende/niet in aanmerking komen voor compensatie van het Rijk, kunnen in aanmerking komen voor faciliterende gemeentelijke maatregelen, zijnde geen financiële middelen.

Vragen aan de raad 1. Wat vindt u van de omschreven hantering van het algemeen uitgangspunt? 2. Wat vindt u van het voorstel kader voor gemeentelijke compensatie vanaf nu? 3. Is deze opsomming in uw ogen afdoende om voor de komende periode corona gerelateerde ondersteuning aan de Smallingerlandse samenleving in te richten, of mist u kaders? Aanpak/uitvoering Met de vastgestelde kaders werken we een advies uit, waarbij ook de financiële impact zal worden vertaald in een begrotingswijziging. Dit raadsvoorstel zal afzonderlijk ter besluitvorming aan u worden voorgelegd. Ook zal dit raadsvoorstel een voorstel bevatten hoe we u betrekken bij de uitwerking van de vastgestelde kaders. We monitoren hoe de beschikbare ondersteuning uitpakt, zodat we indien nodig tijdig voorstellen kunnen doen voor bijstelling.

-5-

BIJLAGE 1

Omschrijving

Bedragen

Baten: 1e en 2e steunpakket, verwerkt in de 2e Corap Totale baten

2020 2.539.690

2021 574.680

Totaal 3.114.370

2.539.690

574.680

3.114.370

Lasten Gerealiseerd of begroot

2020 1.215.020 1.848.550

2021

Totaal 1.215.020 2.007.550

Verminderde inkomsten Uitgaven

0 159.000

Totale lasten

3.063.570 159.000 3.222.570 Maatschappelijke impact* 2.855.300 77.000 2.932.300 Interne bedrijfsvoering/handhaving 367.270 82.000 449.270 Voorlopig Saldo baten en lasten (tekort) -523.880 415.680 -108.200 Bovenstaand inkomsten en uitgaven zijn exclusief de aanvullende wettelijke uitvoeringstaken

TABEL 2 Omschrijving

Baten: 3e Steunpakket

Bedragen 2020 345.450 0 345.450 -239.130

2021 1.426.880 279.930 1.706.810

Totaal 1.772.330 279.930 2.052.260

Totale baten

106.320

1.706.810

-239.130 1.813.130

Lasten Gerealiseerd of begroot

2020 473.000 72.250

2021 1.059.740 1.834.650

Totaal 1.532.740 1.906.900

December circulaire Aanvullende SPUK uitkering Correctie maatstaven 2020

Verminderde inkomsten Uitgaven

Totale lasten

545.250 2.894.390 3.439.640 Maatschappelijke impact* 559.000 1.898.500 2.457.500 Interne bedrijfsvoering/handhaving -13.750 995.890 982.140 Voorlopig Saldo baten en lasten (tekort) -438.930 -1.187.580 -1.626.510 Bovenstaand inkomsten en uitgaven zijn exclusief de aanvullende wettelijke uitvoeringstaken

Tabel 1 gaat over datgene wat er financieel reeds is gebeurd. Hierover zullen we in de jaarrekening 2020 verantwoording afleggen. Tabel 2 gaat over datgene wat er financieel op dit moment speelt. Later in het jaar komen we met een advies hoe hiermee om te gaan en werken we een voorstel uit tot begrotingswijziging