Raadsvoorstel - Bestemmingsreserve 'Stimuleren woningbouw'

Aan de gemeenteraad Onderwerp: Bestemmingsreserve 'Stimuleren woningbouw' Behandelend ambtenaar:

Jeanet Halsema

Portefeuillehouder:

Robin Hartogh Heys van de Lier

Beleidsterrein:

Wonen

Voorstel De raad besluit: 1. Een bestemmingsreserve 'Stimuleren woningbouw' in te stellen, in lijn met de Nota reserves, voorzieningen en risicobeleid. 2. In afwijking van artikel 4.3.2 van de Nota reserves, voorzieningen en risicobeleid, het college de bevoegdheid te verlenen om ontvangen middelen die de begrote bijdrage uit de Realisatiestimulans overstijgen, direct toe te voegen aan deze bestemmingsreserve, zonder dat hiervoor een afzonderlijk raadsbesluit vereist is. 3. Alle ontvangen gelden uit de regeling Realisatiestimulans voor de jaren 2025 tot en met 2030 aan deze bestemmingsreserve toe te voegen. Inleiding + beoogde effecten Het Rijk gaat de tijdelijke regeling Realisatiestimulans invoeren. Met de Realisatiestimulans wil het kabinet de bouw van betaalbare woningen stimuleren. Gemeenten kunnen vanaf 2026 een bijdrage van € 7.000 ontvangen per betaalbare woning waarvan de bouw het jaar daarvoor is gestart (dus vanaf start bouw in 2025). De laatste bijdragen van de Realisatiestimulans worden verstrekt in 2030, voor betaalbare woningen waarvan de bouw in 2029 is gestart. Onder betaalbare woning wordt verstaan: koopwoning tot € 405.000 (nationale betaalbaarheidsgrens), sociale huurwoning (huurprijs tot € 900,07) of een middenhuurwoning (huurprijs tussen € 900,07 en € 1.184,82). Alle bedragen zijn prijspeil 2025 en worden jaarlijks geïndexeerd.

Woningen gerealiseerd door het beter benutten van bestaande gebouwen, komen ook in aanmerking voor de Realisatiestimulans. Denk daarbij aan woningen die ontstaan door splitsen, optoppen of transformaties. Woningen waarvoor gemeenten eerder een bijdrage vanuit het Rijk hebben gekregen, zoals de WBI, komen niet in aanmerking voor de Realisatiestimulans. Gemeenten moeten de middelen gebruiken om de woningbouw te stimuleren. Om het geld ook daadwerkelijk daaraan te kunnen besteden, willen we een bestemmingsreserve 'Stimuleren woningbouw' instellen. Het ontvangen geld vanuit de regeling kan hierin gestort worden. Voor de besteding van het geld is een brede inzet mogelijk, denk aan het dekken van tekorten in grond- of vastgoedexploitatie, gebiedsmaatregelen, woningen voor aandachtsgroepen of het vormen van een reserve voor toekomstige projecten.

-2-

De raad houdt toezicht op de besteding van de middelen. Er komt nog een handreiking vanuit het Rijk met voorbeelden en richtlijnen voor de inzet van de middelen. Argumenten Beslispunt 1: Het instellen van een bestemmingsreserve "Stimuleren woningbouw". Een bestemmingsreserve draagt bij aan beleidsmatige sturing en transparantie. Hoewel er geen wettelijke plicht is om de middelen uit de Realisatiestimulans te oormerken, is het instellen van een aparte reserve een bewuste politieke keuze. We laten hiermee aan onze inwoners zien dat wij de woningnood serieus nemen en de beschikbare middelen gericht inzetten voor dit beleidsterrein. Tevens sluit dit goed aan bij het uitgangspunt van de regeling dat de middelen worden ingezet ten bate van de woningbouwopgave in de gemeente. Dit voorkomt dat de gelden opgaan in de algemene middelen en creëert een overzichtelijke en traceerbare geldstroom die de raad in staat stelt de bestedingen te volgen en hierop te sturen. Beslispunt 2: Bevoegdheid directe toevoeging meeropbrengsten. Deze aanpak waarborgt een strategische en efficiënte inzet van de middelen. Door het college de bevoegdheid te geven om middelen die de begroting overstijgen direct toe te voegen, wordt voorkomen dat de raad voor elke afwijking in de ontvangen subsidie een afzonderlijk besluit moet nemen.

Dit biedt het college de noodzakelijke flexibiliteit om snel te handelen en vermindert de administratieve last, terwijl de raad de hoofdlijnen van het beleid bewaakt. Deze werkwijze is in lijn met de BBV-richtlijnen en zorgt voor een rechtmatige en doelmatige aanwending van de middelen, waarbij alle opbrengsten direct ten goede komen aan het stimuleren van de woningbouw. Beslispunt 3: Alle ontvangen gelden uit de regeling Realisatiestimulans voor de jaren 2025 tot en met 2029 aan deze bestemmingsreserve toevoegen. Door alle inkomsten uit de regeling in deze bestemmingsreserve te storten, creëren we een consistent financieel potje en waarborgen we flexibiliteit voor toekomstige projecten. Dit stelt ons in staat om de opbrengsten structureel te gebruiken voor grotere, meerjarige projecten die de woningbouw in de volle breedte stimuleren, zoals gebiedsontwikkeling. Bovendien biedt de reserve de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen voor toekomstige investeringen die nu nog niet op de planning staan. Dit is essentieel voor een duurzaam woningbeleid op de lange termijn. Risico's Om de subsidie te ontvangen, is een goede registratie nodig om te voorkomen dat we de bijdrage voor een betaalbare woning mislopen.

Dit geldt ook voor de gerealiseerde (lees gestarte) woningen van particuliere ontwikkelingen en voor het toevoegen van woningen door bijvoorbeeld transformatie of splitsing. Dit vergt mogelijk extra administratie. Omdat de regeling in 2026 beschikbaar komt en ook voor woningen geldt waarvan de bouw in 2025 is gestart, zal met name voor dit jaar het risico op misgelopen subsidie-inkomsten het grootste zijn, omdat er nog geen rekening was gehouden in de registratie met de realisatiestimulans. Voor de komende jaren gaan we dit goed inregelen en wordt dit risico kleiner. Deze extra administratie verwachten we op te kunnen vangen binnen de bestaande formatie. Het Rijk heeft ongeveer € 1,5 miljard beschikbaar gesteld voor betaalbare woningen. Bij een grotere vraag dan dat er aan middelen beschikbaar zijn gesteld, wordt het bedrag naar rato verdeeld over de gemeenten. Het bedrag per woning kan dus lager uitvallen dan vooraf verwacht. Dit ligt echter buiten onze invloedssfeer. Aangezien de inkomsten en de storting in de reserve communicerende vaten zijn, zal dit nooit het begrotingssaldo kunnen beïnvloeden.

-3-

Wettelijk of beleidskader Woonvisie 2020-2025,Omgevingswet, Wet versterking regie volkshuisvesting (beoogde vaststelling in 2025). Nota reserves, voorzieningen en risicobeleid (2022), de financiële verordening gemeente Smallingerland en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Overwogen scenario's Het alternatieve scenario, waarbij er geen bestemmingsreserve wordt ingesteld, zou betekenen dat de gelden direct ten gunste van de algemene middelen van de gemeente komen. Hoewel dit wettelijk is toegestaan, stelt het college voor om hier bewust van af te zien. Zonder een specifieke reserve zou de besteding van deze gelden namelijk minder duidelijk en traceerbaar zijn. Het instellen van een reserve biedt daarbij de zekerheid en transparantie dat de opbrengsten van de Realisatiestimulans ook daadwerkelijk worden ingezet voor het doel waarvoor ze bedoeld zijn: het stimuleren van de woningbouw in onze gemeente. Financiën Het instellen van een bestemmingsreserve is een bevoegdheid van de raad. Het college stelt de raad voor om de bestemmingsreserve 'Stimuleren woningbouw' in te stellen onder de volgende voorwaarden. Deze aanpak is volledig in lijn met de eigen beleidskaders en de richtlijnen van de Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). • • •

•

Doel van de reserve: De middelen van de bestemmingsreserve worden ingezet om de woningbouw in onze gemeente te stimuleren, wat zorgt voor een transparante en traceerbare geldstroom voor dit specifieke beleidsterrein. Voeding van de reserve: Alle middelen die gedurende een boekjaar worden ontvangen vanuit de regeling Realisatiestimulans, worden voor een gelijk bedrag gestort in de bestemmingsreserve. Aanvullende stortingen: Om de flexibiliteit en efficiency te waarborgen, stellen wij voor dat bij meeropbrengsten de storting in de reserve direct mag afwijken van het begrote bedrag. Hiermee wordt de noodzakelijke bevoegdheid gecreëerd om te voorkomen dat een afzonderlijk raadsbesluit nodig is voor elke afwijking in de ontvangen subsidie. Dit waarborgt een rechtmatige en doelmatige aanwending van de middelen. Maximale hoogte en looptijd: De reserve kent geen maximale hoogte, aangezien de opbrengst afhankelijk is van het aantal te realiseren betaalbare woningen. De looptijd van de bestemmingsreserve is gekoppeld aan de duur van de rijksregeling, tot en met 2030, met een open einde voor de besteding.

De daadwerkelijke besteding van deze middelen wordt op een later moment aan de raad voorgelegd. Dit gebeurt via aparte raadsvoorstellen, of door de voorgestelde bestedingen te integreren in bestaande voorstellen zoals het instellen of wijzigen van grondexploitaties, de programmabegroting of de bestuursrapportages. Deze werkwijze waarborgt dat de raad de regie houdt over de besteding en kan toezien op een doelmatige en transparante aanwending van deze gelden. Juridische consequenties Het voorstel is volledig in lijn met de bestaande wet- en regelgeving en de financiële verordening van de gemeente.

-4-

Participatie Het instellen van een bestemmingsreserve is een intern financieel besluit dat geen participatie van derden vereist. Communicatie Het instellen van deze bestemmingsreserve is een intern financieel besluit van de gemeente en vraagt geen verdere communicatie. Uitvoering Om de uitvoering van dit raadsvoorstel te waarborgen, zullen we de richtlijnen van het Rijk verwerken in onze werkprocessen. Een correcte registratie van de start van woningbouw en prijs van de woningen, ook van particuliere initiatieven, is cruciaal en wordt binnen de huidige formatie opgepakt. De raad behoudt de regie door onttrekkingen via aparte raadsvoorstellen te behandelen, idealiter gelijktijdig met de besluitvorming over de betreffende projecten of de regulier P&C-cyclus. Fatale termijn Het is wenselijk om de bestemmingsreserve in 2025 in te stellen. De regeling Realisatiestimulans is van toepassing op woningen waarvan de bouw in 2025 start, en de bijbehorende bijdrage van het Rijk wordt in 2026 ontvangen. Om deze gelden direct en correct in de begroting te kunnen verwerken, is het wenselijk dat de bestemmingsreserve dan al bestaat.

Achtergrondinformatie Voor meer informatie verwijzen we ook naar de website van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening: Realisatiestimulans | Home | Volkshuisvesting Nederland Drachten, 28-10-2025 Burgemeester en wethouders van Smallingerland, Fred Veenstra

voorzitter.

Siebren van der Berg

secretaris.

Bijlagen: -