Raadsvoorstel - Beleidskader mobiliteit

Aan de gemeenteraad

Onderwerp: Beleidskader mobiliteit Behandelend ambtenaar:

Sjoerd Nota en Fokke Woudstra

Portefeuillehouder:

Maria le Roy

Beleidsterrein:

Verkeer & Vervoer

Voorstel 1. Het Beleidskader Mobiliteit en de bijbehorende uitvoeringsagenda 2024-2028 vast te stellen. De uitvoering hiervan wordt jaarlijks afgewogen in de Kadernota. Inleiding + beoogde effecten In 2022 is de Omgevingsvisie Smallingerland vastgesteld waarbinnen het beoogd toekomstbeeld voor de fysieke leefomgeving van Smallingerland in 2040 is beschreven. In de omgevingsvisie wordt bereikbaarheid als belangrijke overkoepelende opgave voor de gemeente Smallingerland beschouwd. De leidende principes uit de omgevingsvisie zijn voor de opgave bereikbaarheid (mobiliteit) nader uitgewerkt in een Beleidskader Mobiliteit. Naast de omgevingsvisie vormen ook het coalitieakkoord (2022-2026), de duurzaamheidsvisie van de gemeente Smallingerland en het nationale klimaatakkoord (2019) belangrijke bouwstenen voor de uitwerking van het mobiliteitsbeleid voor de komende jaren. In het Beleidskader Mobiliteit wordt de koers aangegeven, waarlangs in de komende jaren vorm wordt gegeven aan duurzame, veilige en inclusieve mobiliteit in de gemeente Smallingerland. Hiertoe zijn de volgende doelen geformuleerd: •

In 2050 is alle mobiliteit in Smallingerland emissievrij. Dit doel sluit aan op de landelijke afspraken die zijn vastgelegd in het nationale klimaatakkoord uit 2019;

•

In 2050 zijn er géén verkeersdoden en ernstige verkeersslachtoffers in de gemeente Smallingerland. Dit doel sluit aan op de landelijke ambities zoal vastgelegd in het nationale Strategische Plan Verkeersveiligheid uit 2018.

•

Alle inwoners van Smallingerland worden op passende wijze voorzien in hun mobiliteitsbehoefte voor scholing, werk of privédoeleinden. Dit doel sluit aan bij de opgaven uit de Sociale Koers Smallingerland (inclusiviteit).

In het beleidskader vindt de uitwerking van de doelen en beleidsuitgangspunten plaats aan de hand van zeven mobiliteitsopgaven. Tevens beschrijft het beleidskader uitgangspunten voor de toetsing van plannen en ontwikkelingen binnen de gemeente. Per mobiliteitsopgave wordt nader beschreven op welke wijze in de komende jaren invulling wordt gegeven aan het mobiliteitsbeleid.

-2-

Het beleidskader gaat vergezeld van een uitvoeringsagenda, waarin per mobiliteitsopgave wordt beschreven met welke maatregelen en activiteiten in de periode 2024 tot 2028 concreet vorm wordt gegeven aan de doelen die worden beschreven in het beleidskader. Daarnaast vindt op basis van de uitgangspunten van het beleidskader Mobiliteit tijdens deze periode op verschillende onderdelen een nadere beleidsuitwerking plaats. Argumenten Beslispunt 1: Het Beleidskader Mobiliteit en bijbehorende uitvoeringsagenda 2024-2028 worden vastgesteld. De uitvoering hiervan wordt jaarlijks afgewogen in de Kadernota Het is noodzakelijk om het vigerende mobiliteitsbeleid van de gemeente Smallingerland (Gemeentelijke Verkeer- en VervoerPlan uit 2013) te actualiseren en in overeenstemming te brengen met de actuele beleidsuitgangspunten, waaronder de in 2022 door de raad vastgestelde omgevingsvisie. In de omgevingsvisie wordt bereikbaarheid als belangrijke overkoepelende opgave voor de gemeente Smallingerland beschouwd. Ook wordt in de omgevingsvisie het belang van de transitie naar een duurzamer en gezonder vervoerssysteem benadrukt. Voor Smallingerland geldt dat de behoefte van verplaatsingen van personen en goederen naar verwachting blijft stijgen. Hier ligt voor de komende jaren een grote opgave.

Maar ook op een ander vlak ligt er een grote uitdaging; in de afgelopen jaren is het, ondanks alle inspanningen niet gelukt om de doelstellingen op het gebied van verkeersveiligheid te verwezenlijken. Ten slotte is in de afgelopen jaren in toenemend tempo sprake van nieuwe ontwikkelingen, onder andere op het gebied van deelmobiliteit en laadinfrastructuur. Het is noodzakelijk om het gemeentelijke mobiliteitsbeleid aan te laten sluiten bij de meest actuele gemeentelijke beleidsuitgangspunten en actuele maatschappelijke trends en ontwikkelingen. Voor het vaststellen van actueel gemeentelijk mobiliteitsbeleid is een raadsbesluit nodig. Het beleidskader gaat vergezeld van een uitvoeringsagenda. Voor een deel van de in de uitvoeringsagenda opgenomen activiteiten en projecten is financiële dekking beschikbaar binnen de gemeentelijke begroting. Voor projecten waarvoor nog geen (of nog onvoldoende) dekking is binnen de begroting, worden voorstellen gedaan in het kader van de reguliere begrotingscyclus van de gemeenteraad (Kadernota 2025-2028). Hier vindt een integrale afweging plaats voor de dekking van kosten voor de activiteiten en projecten uit de uitvoeringsagenda. Risico's Bij het niet vaststellen van actueel mobiliteitsbeleid dreigt mede door maatschappelijke ontwikkelingen de verkeerveiligheid (verder) te verslechteren.

Tevens zal bij een verdere ruimtelijke ontwikkeling van Drachten zonder actueel sturend mobiliteitsbeleid sprake zijn van een toenemende automobiliteit. Dit leidt tot een sterke bedreiging van de leefbaarheid, gezondheid en de verkeersveiligheid. Zonder aanvullend mobiliteitsbeleid kunnen de gemeentelijke doelstellingen met betrekking tot vergroening, leefbaarheid, ruimtelijke verdichting, klimaatadaptatie, etc. niet worden behaald, omdat de ruimteclaim voor (extra) autoverkeer dan onverminderd groot blijft. Tegelijkertijd dienen actuele beleidsuitgangspunten met betrekking tot parkeren de gemeentelijke ambities op het gebied van de woningbouwopgave, klimaat-adaptatie en vergroening te faciliteren. Het beleidskader bevat uitgangspunten voor de toetsing van plannen en initiatieven en een nadere beleidsuitwerking van verschillende onderwerpen. Hierbij vindt ten opzichte van het Gemeentelijke Verkeer- en VervoerPlan uit 2013 een koerswijziging plaats, waarbij, in lijn met de uitgangspunten uit de omgevingsvisie en het coalitieakkoord, nadrukkelijk wordt ingezet op het verduurzamen van de mobiliteit en prioriteit wordt gegeven aan de fietser en de

-3-

voetganger. In het beleidskader wordt een aantal richtinggevende uitspraken hieromtrent gedaan, zonder dat daarbij nu al gedetailleerd wordt ingegaan op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan deze beleidskeuzes. Risico bestaat dat door het hogere abstractieniveau van het beleidskader de implicaties van deze koerswijziging bij de uitwerking van beleid onvoldoende wordt herkend. Indien de benodigde middelen voor uitvoering van de beschreven projecten niet vrijgemaakt (kunnen) worden, werkt dit vertragend voor de realisatie van de beschreven doelen en de bijbehorende maatregelen. Wettelijk of beleidskader De planwet Verkeer en Vervoer schrijft voor dat gemeenten zorg dienen te dragen voor het voeren van een samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoersbeleid. Het is daarom noodzakelijk om het vigerende mobiliteitsbeleid van de gemeente Smallingerland (Gemeentelijke Verkeer- en VervoerPlan uit 2013) te actualiseren en in overeenstemming te brengen met de actuele landelijke, provinciale en gemeentelijke beleidsuitgangspunten. Het Beleidskader Mobiliteit vormt de uitwerking van de overkoepelende opgave van bereikbaar uit de Omgevingsvisie Smallingerland. Bij de uitwerking van het beleidskader wordt aangehaakt op de leidende principes en de doelen en opgaven uit de omgevingsvisie.

Daarnaast sluit de uitwerking aan bij de ambities en doelen uit de duurzaamheidsvisie van de gemeente Smallingerland en het coalitieakkoord (2022-2026). In het Klimaatakkoord is afgesproken dat overheden de transitie naar minder, groenere en efficiëntere vormen van mobiliteit stimuleren en faciliteren. Het is wenselijk om gemeentelijke beleidsuitgangspunten te formuleren op welke wijze de gemeente Smallingerlands in de komende jaren invulling geeft aan deze transitie. Overwogen scenario's In de afgelopen jaren is het, ondanks alle inspanningen onvoldoende gelukt om de doelstellingen op het gebied van verkeersveiligheid te verwezenlijken. Voor de gemeente Smallingerland is in 2022 een risicoanalyse verkeersveiligheid uitgevoerd. Met een uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid wordt vervolgens de aanpak van verkeersongevallen-locaties en specifieke doelgroepen met verhoogde ongevalsrisico’s in de gemeente beschreven. Een vastgesteld uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid is een voorwaarde om in de toekomst in aanmerking te (blijven) komen voor rijksbijdragen voor verkeersveiligheidsprojecten. Overwogen is om het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid integraal op te nemen in de uitvoeringsagenda van het beleidskader Mobiliteit.

De vaststelling van het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid is echter een bevoegdheid van het college, terwijl het beleidskader ter vaststelling wordt aangeboden aan de raad, en kent daarnaast sterke samenhang met de in ontwikkeling zijnde investeringsagenda voor de wijkgerichte aanpak, waarover in de komende periode nadere besluitvorming plaatsvindt. Op basis van de uitgangspunten uit het beleidskader Mobiliteit en nadere besluitvorming over de wijkgerichte aanpak wordt volgend hierop het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid door het college vastgesteld. Uw raad wordt hierover te zijner tijd geïnformeerd. Financiën en Juridische consequenties Voor een deel van de in de uitvoeringsagenda opgenomen projecten is financiële dekking beschikbaar binnen de gemeentelijke begroting. Voor projecten waarvoor nog geen (of nog onvoldoende) dekking is binnen de begroting, worden voorstellen gedaan in het kader van de reguliere begrotingscyclus van de gemeenteraad (Kadernota 2025-2028). Dit geldt tevens voor

-4-

de organisatie van voldoende kennis en capaciteit om de beschreven doelen te realiseren. Waar mogelijk wordt in aanvulling op gemeentelijke middelen gebruik gemaakt van bijdragen van het Rijk. Zo is er in het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid een rijksbijdrage mogelijk voor verkeersveiligheidsmaatregelen. Ook zijn naar aanleiding van het klimaatakkoord voor gemeenten in de komende jaren rijksmiddelen beschikbaar voor de inzet van extra kennis en capaciteit voor intensivering van klimaatmaatregelen, waaronder voor de uitrol van laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Eventuele extra ambities kunnen alleen worden gerealiseerd, indien beschikbare middelen voor organisatie (capaciteit en kennis) en realisatie daarmee in overeenstemming worden gebracht. Participatie en Communicatie Op 20 juni 2023 is uw gemeenteraad geïnformeerd over de contouren van het nieuwe mobiliteitsbeleid en het vervolgproces. Bij de uitwerking van het mobiliteitsbeleid zijn verschillende stakeholders betrokken.

In februari 2024 is tijdens een bijeenkomst en tijdens een aantal separate overleggen met vertegenwoordigers van diverse organisaties en doelgroepen van gedachten gewisseld over het mobiliteitsbeleid, waaronder met verschillende dorpsbelangen, Fietsersbond, Marrekrite, Regionaal Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer, Veilig Verkeer Nederland, Werkgroep Toegankelijkheid, Evofenedex, Transport & Logistiek Nederland, Bouwend Nederland en Centrummanagement Drachten. De inbreng van deze partijen is opgenomen in bijlage I van het beleidskader. Bij de uitvoering van maatregelen op het gebied van mobiliteit, bijvoorbeeld in het kader van het treffen van verkeersveiligheidsmaatregelen of de wijkgerichte aanpak (combinatie vervangingsopgave kapitaalgoederen, klimaatadaptatie en mobiliteit) worden belanghebbenden betrokken bij de planvorming en de uitvoering ervan. Afhankelijk van de situatie wordt nader bepaald in welke mate, en in welke vorm, participatie daarbij passend is. Uitvoering In het beleidskader vindt een nadere uitwerking van de doelen en beleidsuitgangspunten plaats aan de hand van zeven mobiliteitsopgaven. Per mobiliteitsopgave wordt nader beschreven op welke wijze in de komende jaren invulling wordt gegeven aan het mobiliteitsbeleid. Het gaat hierbij om de volgende mobiliteitsopgaven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

De fiets en de voetganger krijgen prioriteit Netwerk langzaam verkeer & toekomstbestendige wegencategorisering Aanpak verkeersonveiligheid Toekomstbestendig parkeren Toegankelijk aanbod van openbaar vervoer & deelvervoer Dekkend netwerk laadinfrastructuur Duurzame logistiek

Het beleidskader gaat vergezeld van een uitvoeringsagenda, waarin per mobiliteitsopgave wordt beschreven met welke maatregelen en activiteiten in de periode 2024 tot 2028 concreet vorm wordt gegeven aan de doelen die worden beschreven in het beleidskader. Daarnaast vindt op basis van de uitgangspunten van het beleidskader Mobiliteit tijdens deze periode op verschillende onderdelen een nadere beleidsuitwerking plaats, waaronder de actualisatie van de gemeentelijke parkeernormen, een parkeerbeleidsplan (beide vast te stellen door uw raad) en een uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid (vast te stellen door het college). Het streven is om naast de aangegeven mobiliteitsprojecten werkzaamheden in het kader van de vervangingsopgave binnen de gemeente aan te grijpen om de weginrichting zo optimaal

-5-

en verkeersveilig mogelijk te maken. Ook bij andere fysieke projecten binnen de gemeente, bijvoorbeeld in het kader van klimaatadaptatie, wordt ernaar gestreefd om - waar relevant - de verkeerskundige uitgangspunten, zoals verwoord in het beleidskader integraal te betrekken in planvorming en uitvoering. Op dit moment is een investeringsagenda wijkaanpak voor de komende jaren in voorbereiding. Hierin komen de gemeentelijke doelen met betrekking tot ander andere klimaatadaptie, vergroening en mobiliteit samen met de vervangsopgave en worden deze integraal afgewogen.

Drachten, 26-3-2024 Burgemeester en wethouders van Smallingerland, Jan Rijpstra

voorzitter.

Siebren van der Berg

secretaris.

Bijlagen: 1. Beleidskader Mobiliteit, inclusief uitvoeringsagenda 2024-2028