Raadsvoorstel - Aanpassing verordening Jeugdhulp en Wmo

Aan de gemeenteraad

Onderwerp: Aanpassing verordening Jeugdhulp en Wmo Behandelend ambtenaar:

Remko de Paus en Ellen Hilbolling

Portefeuillehouder:

Pieter van der Zwan

Beleidsterrein:

Sociaal domein

Voorstel De raad besluit: 1. Aan de Verordening Jeugdhulp 2024 gemeente Smallingerland, met terugwerkende kracht per 1 november 2024, een nieuw lid 2 onder artikel 15 toe te voegen: een afwegingskader voor het bepalen van de mate van eigen kracht en gebruikelijke hulp; de huidige leden 2 tot en met 9 van artikel 15 te hernummeren; 2. Aan de Verordening Wmo 2024 gemeente Smallingerland, met terugwerkende kracht per 1 november 2024, een nieuw lid 3 en 4 onder artikel 3 toe te voegen: het stappenplan van de Centrale Raad van Beroep en een afwegingskader voor het bepalen van de mate van eigen kracht en gebruikelijke hulp; de huidige leden 3 tot en met 8 van artikel 3 te hernummeren; 3. Aan de Verordening Wmo 2024 gemeente Smallingerland, met ingang van 1 januari 2025, een nieuw lid 4 en 5 onder artikel 12 toe te voegen en artikel 7 lid 6 te wijzigen: kwaliteitseisen voor formele pgb-aanbieders.

Inleiding + beoogde effecten Op 29 mei 2024 deed de Centrale Raad van Beroep (CRvB) uitspraak in een aantal vergelijkbare zaken in het kader van de Jeugdwet. Eén gemeenschappelijk element uit de uitspraken is de reden voor dit voorstel: Volgens de CRvB zijn gemeenten verplicht voor het begrip gebruikelijke hulp in de verordening een afwegingskader op te nemen. Het gaat in deze uitspraken om de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen als bedoeld in artikel 2.3 Jeugdwet. Juristen geven aan dat deze uitspraken ook betekenen dat dit voor de Wmo eveneens zo geregeld moet gaan worden. Om te voorkomen dat we maatwerkvoorzieningen moeten inzetten, waarbij geen rekening mag worden gehouden met eigen kracht en gebruikelijke hulp, is het noodzakelijk de raad zo snel als mogelijk is een besluit te laten nemen. In de Sociale Koers staat ‘Mienskip’ hoog in het vaandel: We zijn een sterke gemeenschap die verantwoordelijkheid neemt en oog heeft voor de mensen die het niet alleen redden. Het gaat om mensen die dichtbij de kwetsbare inwoner staan (naasten, huisgenoten) en om mensen die bijvoorbeeld als vrijwilliger actief zijn voor inwoners. Eigen kracht en gebruikelijke hulp zijn begrippen die passen bij het baken "Duurzame zelfredzaamheid (en ondersteuning waar nodig)". Huisgenoten en naasten ondersteunen de inwoner die hulp en/ of ondersteuning nodig heeft.

Dit leidt tot minder maatwerktrajecten voor Wmo en Jeugdhulp. Om goed te kunnen beoordelen wat we van huisgenoten en naasten kunnen vragen, is een afwegingskader nodig. Zonder dit afwegingskader moet alle hulp en

-2-

ondersteuning door professionals geboden worden, dat zou een enorme extra kostenpost opleveren. Bovendien ondergraaft dit dan de 'Mienskip'. De CRvB oordeelde dat het afwegingskader in een verordening hoort te staan. In de voorgestelde artikelen wordt een afwegingskader voorgesteld, dat gebaseerd is op de huidige praktijk bij Carins. Een tweede element van dit raadsvoorstel is de kwaliteit van formele ondersteuning via een pgb in de Wmo. Op dit moment hebben wij hiervoor lokaal niets specifiek geregeld, alleen de wettelijke eisen zijn van toepassing. Met dit voorstel willen wij ervoor zorgen dat voordat een budgethouder afspraken kan maken met een aanbieder, wij eerst de kwaliteit toetsen. Zonder ons akkoord, kan de budgethouder niet met de aanbieder in zee. Argumenten 1.1 en 2.1 Zo geven wij ons beleid de juiste juridische grondslag Door de afwegingskaders voor gebruikelijke hulp bij Jeugdwet en Wmo in de verordeningen op te nemen, geven wij ons huidige beleid de juiste juridische grondslag. 1.2 en 2.2 De afwegingskaders sluiten aan bij de huidige praktijk Carins hanteert tijdens het onderzoek naar de behoefte aan hulp en ondersteuning afwegingskaders. Deze afwegingskaders zijn een concretere uitwerking van de afwegingskaders die voorgesteld worden.

1.3 en 2.3 Het benutten van de eigen kracht sluit aan bij de Sociale Koers Eigen kracht en gebruikelijke hulp zijn begrippen die passen bij de 'Mienskip' en bij het baken "Duurzame zelfredzaamheid (en ondersteuning waar nodig)". Huisgenoten en naasten ondersteunen de inwoner die hulp en/ of ondersteuning nodig heeft. 2.4 Het stappenplan van de Centrale Raad van Beroep verduidelijkt onze werkwijze De CRvB heeft in een eerdere uitspraak een stappenplan geformuleerd, dat gemeenten in het onderzoek moeten volgen. Door dit stappenplan in de verordening op te nemen creëren wij duidelijkheid voor onze inwoners, hoe Carins na een melding van een hulpvraag het onderzoek daarnaar uitvoert. 3.1 Op dit moment ontbreken kwaliteitseisen voor formele pgb-aanbieders Buiten de wettelijk vastgelegde kwaliteitseisen, ontbreken lokale kwaliteitseisen waaraan de maatschappelijke ondersteuning van formele pgb-aanbieders getoetst kan worden. Dit betekent ook dat de gemeente nu niet kan ingrijpen als de kwaliteit onvoldoende is en de inwoner dus niet de gewenste ondersteuning krijgt. Voor gecontracteerde aanbieders (zorg in natura) zijn die kwaliteitseisen in de contracten vastgelegd en kan de toezichthouder wel ingrijpen als de kwaliteit onvoldoende is.

Met de toevoeging van de bepalingen die zien op kwaliteit van formele pgb-aanbieders, gaan we aan de voorkant toetsen op kwaliteit: als een aanbieder niet aan de kwaliteitseisen voldoet is het voor budgethouders niet mogelijk maatwerkvoorzieningen af te nemen. Risico's Als de voorgestelde aanpassingen van de verordeningen niet worden gedaan, lopen we het risico dat het niet langer mogelijk is eigen kracht en gebruikelijke hulp mee te laten wegen. Alle hulp en ondersteuning moeten we dan als gemeente via professionals aanbieden, dit betekent een hogere kostenpost.

-3-

Het risico van het ontbreken van kwaliteitseisen voor formele pgb-aanbieders is dat de ondersteuning van onvoldoende kwaliteit kan zijn. In dat geval kunnen wij niet ingrijpen en krijgt de inwoner ondersteuning die onvoldoende tegemoet komt aan zijn/ haar behoefte. Wettelijk of beleidskader Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Overwogen scenario's N.v.t. Financiën De aanpassing van de verordening Wmo en Jeugdwet voeren wij uit binnen het begrote budget. Mogelijke afwijkingen van dit budget melden wij in de bestuursrapportage(s). Juridische consequenties Met dit voorstel geven wij de bestaande afwegingskaders eigen kracht en gebruikelijke hulp een juiste wettelijke grondslag. Door aanpassing van de verordeningen op dit punt met terugwerkende kracht vast te stellen, voorkomen we dat inwoners met succes in bezwaar gaan tegen besluiten die vanaf dan zijn genomen. Door in de verordening de mogelijkheid te creëren kwaliteitseisen van toepassing te verklaren op formele pgb-aanbieders, krijgt de toezichthouder Wmo de mogelijkheid in te grijpen als de kwaliteit onvoldoende is. Participatie N.v.t. Communicatie Na vaststelling zullen de verordeningen gepubliceerd worden en, deels met terugwerkende kracht per 1 november 2024, van kracht zijn. De Adviesraad Sociaal Domein is op 19 november 2024 geïnformeerd.

Met Carins is dit voorstel voorbereid, over het besluit zullen wij hen informeren, via de reguliere kanalen. Uitvoering Afwegingskaders voor eigen kracht en gebruikelijke hulp Indien nodig wordt voortaan in beschikkingen en andere communicatie naar de nieuwe juridische grondslag verwezen. In de praktijk zal er weinig veranderen, de nieuwe werkwijze is gelijk aan de oude, maar kent een andere juridische grondslag. Kwaliteitseisen formele pgb-aanbieders De gemeente Leeuwarden is per 1 oktober 2024 gestart met een register voor aanbieders. Wij volgen in grote lijnen hun aanpak. De vragenlijst moet worden ingevuld bij nieuwe en bij herindicaties. Zo willen we aan de voorkant de kwaliteit borgen, als een aanbieder niet aan de kwaliteitseisen voldoet, krijgt de budgethouder geen toestemming voor maatschappelijke ondersteuning door deze aanbieder. Alle budgethouders met formele pgb-ondersteuning zullen een brief krijgen, die ze aan hun zorgaanbieder kunnen geven. Via Carins zal voor nieuwe budgethouders informatie beschikbaar komen. We monitoren of de vragen juist worden ingevuld, in Leeuwarden bleken enkele vragen voor meerdere uitleg vatbaar. In de praktijk levert de nieuwe werkwijze in Leeuwarden weinig problemen of klachten op, terwijl er wel de nodige afwijzingen zijn voor aanbieders die geen goedkeuring krijgen.

-4-

We publiceren uiterlijk 1 december 2024 het formulier, dat alle formele pgb-aanbieders moeten invullen voordat een nieuwe of herindicatie kan worden verzilverd. De toezichthouders Wmo zullen per jaar via enkele steekproeven toetsen of de aanbieder, wat in de vragenlijst is ingevuld, ook in de praktijk toepast. Fatale termijn Als gevolg van de uitspraak van de CRvB ontbreekt nu de juiste juridische grondslag voor het afwegingskader gebruikelijke hulp. Dit dient zo snel als mogelijk hersteld te worden. Achtergrondinformatie De uitspraken van de CRvB zijn te vinden onder nummers CRVB:2024:1095, CRVB:2024:1096 en CRVB:2024:1097.

Drachten, 12-11-2024 Burgemeester en wethouders van Smallingerland, Jan Rijpstra

voorzitter.

Siebren van der Berg

secretaris.

Bijlagen: 1. Was/ wordt lijst Verordening Jeugdhulp gemeente Smallingerland 2024 2. Was/ wordt lijst Verordening Wmo gemeente Smallingerland 2024