Memo college (09-09-'21) - Zonnepark Opeinde

Pagina 1 van 5

MEMO Aan: Van:

Gemeenteraad Het college van B&W

Onderwerp: Datum:

Zonnepark Opeinde 9 september 2021

In de Ronde Tafelvergadering van 31 augustus 2021 stond de VVGB voor de omgevingsvergunning voor het zonnepark bij Opeinde op de agenda. Bij de vergadering waren verschillende gasten aanwezig. In deze memo geven we kort een reactie op enkele stellingen en argumenten die besproken zijn in de Ronde Tafel en op punten genoemd in een brief van de historische vereniging die het college op 6 september ontving. Het gaat over de volgende onderwerpen:    

landschappelijke inpassing; archeologie; ecologie; opruimen zonnepark.

Landschappelijke inpassing Gesteld werd dat de tekening en documentatie niet kloppen. Er is namelijk een fietspad ingetekend. Het fietspad hoort inderdaad niet op deze tekeningen. Dit is een gemeentelijk project en hoort niet bij de vergunning voor het zonnepark. De tekeningen en de teksten uit de ruimtelijke onderbouwing zijn inmiddels aangepast. Bij het verlenen van de omgevingsvergunning worden de juiste tekeningen, zonder fietspad, toegevoegd. Er zijn in het landschappelijke inpassingsplan bomen ingetekend op land dat niet binnen het plangebied valt. Dit vindt een omwonende zeer onacceptabel. Bomen die ingetekend zijn buiten het plangebied horen niet bij de omgevingsvergunning maar geven meer een totaal plaatje hoe de inrichting van het park opgaat in de omgeving. Voor het eventueel aanplanten van bomen buiten het plangebied, in het kader van het gebiedsfonds, zal met omwonenden worden overlegd. Voor alsnog is daar nu geen sprake van. Archeologie Hoe komt het college tot de conclusie dat er geen archeologische waarden verstoord worden met het zonnepark, terwijl er slechts op 1 hectare aanvullend archeologisch onderzoek uitgevoerd is? Het juridische kader voor het eisen van archeologisch onderzoek zijn de FAMKE-kaarten. Deze provinciale kaarten zijn opgenomen in het gemeentelijke Bestemmingsplan Buitengebied.

In het bestemmingsplan is met een dubbelbestemming aangegeven waar archeologisch waardevol gebied ligt. In die gebieden is archeologisch onderzoek nodig wanneer er ingrepen in de bodem plaatsvinden die een omvang hebben van meer dan 50m2. Voor de overige gronden, waar de dubbelbestemming niet geldt, mag gesteld worden dat er voldoende reden is om te mogen zeggen dat deze gronden geen archeologische waarde hebben.

Pagina 2 van 5 Voor het gebied waar de zonnepanelen geplaatst worden gaat het om beperkte bodemingrepen. De panelen worden met palen in de grond vastgezet. De totale oppervlakte van bodemingrepen bij het zonnepark aan de zuidkant zijn niet meer dan 50 m². Daarbij worden aan de zuidkant extra maatregelen genomen; de kabels worden ondiep aangelegd en de transformatorstations komen buiten de zone met archeologische aanduiding. Over archeologie is ook uitgebreid contact geweest met de provincie. Met de provincie is overeengekomen dat nog een aanvullend onderzoek uitgevoerd moest worden daar waar diepgeworteld riet wordt geplant in het kader van het inrichtingsplan. De provincie schrijft hierover het volgende in een brief van 26 mei 2021: Het inrichtingsplan beoogt het aanbrengen van riet(land) en boomsingels. Dit betreft diep wortelende beplanting die van invloed is op de bodem en daarmee ook de archeologische waarden ter plaatse. Dit heeft tot gevolg dat alsnog archeologisch onderzoek dient plaats te vinden. Om de voortgang van het project te bespoedigen, vinden wij het in dit specifieke geval niet noodzakelijk om het archeologisch onderzoek af te wachten alvorens de ontwerp omgevingsvergunning ter inzage wordt gelegd, onder de toezegging dat u het benodigde onderzoek garandeert en rekening houdt met de uitkomsten van het onderzoek.

Dit onderzoek heeft inmiddels plaatsgevonden. Resultaat uit dit onderzoek is dat er geen vondsten zijn gedaan. Dit onderzoek is nog ter beoordeling naar monumentenzorg Fryslân gestuurd. Zij hebben aangegeven dat dit onderzoek akkoord is. Rekening houdend met de uitkomsten van dit onderzoek betekent dit dat er geen enkele reden is om op grond van archeologie niet mee te werken aan het zonnepark. Het volgende is opgenomen in het raadsvoorstel wat wordt hiermee bedoeld? 'De uitkomst van dit onderzoek is dat er geen archeologische resten worden gevonden. Het is vrijwel uitgesloten dat bij de bouw van het zonnepark de archeologische resten in de bodem worden verstoord'. Hier wordt bedoeld dat het in heel Nederland kan voorkomen dat archeologische resten worden gevonden. Oftewel we weten dit nooit 100% zeker. Het archeologisch onderzoek heeft echter aangetoond dat de kans op vondsten in het plangebied vrijwel nihil is. Met de maatregelen die genomen worden aan de zuidkant van het park, zoals hierboven weergegeven wordt nog eens extra voorkomen dat eventuele archeologische resten worden verstoord.

Welke waarborg geeft de gemeente om archeologische resten veilig te stellen? ‘Op grond van artikel 5.2 van het Besluit omgevingsrecht er artikel 5.10 van de Erfgoedwet geldt dat wanneer tijdens de bouw van het park archeologische vondsten worden gedaan, de bouw wordt stilgelegd en deze direct worden gemeld bij de rijksdienst voor cultureel erfgoed. Bij een bouwproject heeft de bouwer een zorgplicht. Deze houdt in dat wanneer tijdens de bouw archeologische resten worden gevonden de bouw direct wordt stilgelegd. Op grond van artikel 5.2 van het besluit omgevingsrecht er art. 5.10 van de erfgoedwet is dit als voorwaarde opgenomen in de omgevingsvergunning voor het zonnepark. Wat betreft archeologie wordt nog het volgende gesteld door de historische vereniging: Bovendien zijn er in het hele plangebied, ook buiten het gebied met een dubbelbestemming, archeologische vondsten gedaan, ook door dr. Siebinga. Uw ambtenaar cultuur is hiervan op de hoogte. Het juridische kader voor archeologisch onderzoek ligt vast in de kaarten van de provincie en het gemeentelijke bestemmingsplan. Dr. Siebinga is in 1969 overleden. Dat betekent dat wanneer hij een vondst in dit gebied gedaan heeft dat ook bekend zou moeten zijn. Wanneer daar zodanige betekenis aan moest worden gegeven zou de provincie dat in

Pagina 3 van 5 de archeologische kaarten hebben opgenomen. Wanneer getwijfeld wordt aan de juistheid van het provinciaal of gemeentelijk beleid kon men na de vaststelling van die kaarten beroep indienen. Mocht er destijds beroep zijn ingediend tegen de ligging van de archeologische zones, dan heeft dat niet geleid tot een wijziging van de archeologische kaarten. De gemeente Smallingerland heeft geen eigen archeoloog in dienst. Voor archeologische adviezen zijn monumentenzorg Fryslân en de archeoloog van de provincie aangewezen. De ambtenaar cultuur onderhoud deze contacten. Aan het feit dat aan deze ambtenaar verteld is dat er archeologische vondsten zijn gedaan, komt juridisch geen betekenis toe. Ecologie Het invaseren van schadelijke planten moet voorkomen worden. Bepaalde kruiden kunnen schadelijk zijn voor vee dat in de nabijheid van het park graast. Daar zijn wij het helemaal mee eens. Van het Jakobskruid is bekend dat deze schadelijk is voor koeien. Dit kruit mag geen onderdeel zijn van het in te zaaien kruidenmengsel. Naar aanleiding van deze opmerking heeft Kronos terecht aangegeven in overleg te willen gaan met de eigenaar van het aangrenzende land voor de invulling van het kruidenmengsel. De vogelwacht vindt dat een nader ecologisch onderzoek nodig is, de QuickScan is te summier. Bij ecologisch onderzoek is het de regel dat eerst een QuickScan wordt uitgevoerd.

Wanneer naar aanleiding van dit onderzoek er reden toe bestaat, moet verder onderzoek worden uitgevoerd. Goed om te weten is dat er voor het plangebied naast een bureauonderzoek er ook sprake is geweest van een veldbezoek. Beide onderdelen van de QuickScan geven geen aanleiding voor nader onderzoek. De vogelwacht zegt dat zij met opzet is niet alles melden, zoals bijvoorbeeld de dassen. Dit doen ze om hier geen ruchtbaarheid aan te geven. Dassenburcht Tijdens het veldbezoek door Econsultancy zijn op de onderzoekslocatie en de directe omgeving geen loop- of vraatsporen, potentiële burchten, latrines en/of wissels aangetroffen die duiden op de aanwezigheid van de das. Hierdoor kan een vaste rust- en/of verblijfplaats van een das binnen de onderzoekslocatie redelijkerwijs worden uitgesloten. Hier geldt dat wanneer een eventuele dassenburcht gemeld zou zijn dat ook bij het onderzoeksbureau bekend zou zijn geweest. Het melden van een dassenburcht kan ook zonder dat daar veel ruchtbaarheid aan wordt gegeven. Veldonderzoek heeft echter aangetoond dat er geen dassenburcht aanwezig is. Er bestaat dan ook geen reden om hier verder onderzoek naar te doen. Het belang van het registreren van waarnemingen Over de registratie van waarnemingen geldt dat het van belang is om dat wel te doen. Zeker wanneer je als vogelwacht veel in een gebied aanwezig bent.

Landelijk wordt op deze manier bijgehouden hoe het gaat met de populatie van zoogdieren en vogels. Blijft deze gelijk of loopt deze terug. Het beleid hoe om te gaan met het beschermen van zoogdieren en vogels is mede hiervan afhankelijk. Van de vogels die de vogelwacht in hun zienswijze noemen kan gezegd worden dat dit geen vogels zijn waar drommen vogelaars op afkomen. Het moet dan meer gaan om zeldzamere exemplaren. Er is dan ook geen reden om deze vogels niet op waarnemingen.nl, Sovon of dergelijke sites te melden. Dit kan ook mogelijk in samenwerking met de verschillende instanties zoals Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer kan rechtstreeks aan de Nationale Databank Flora en Fauna waarnemingen melden. De vogelwacht doet er dus goed aan om waarnemingen wel degelijk te melden. Er bestaat nu ook voor de vogelwacht geen enkel bewijs dat deze soorten daadwerkelijk zijn waargenomen. Verschillende aanwezige vogels Voor de vogels die door de vogelwacht genoemd worden, geldt dat zij nagenoeg geen hinder van het zonnepark zullen hebben. Een voorbeeld: een fuut heeft niet het

Pagina 4 van 5 vermogen goed te kunnen lopen. Daar is hij niet opgebouwd. Hij verblijft dan ook alleen op het water en niet op landbouwgrond. Een ander voor beeld is de grutto. Onderstaande kaart van waarnemingen.nl laat zien waar dit jaar de meeste grutto's zijn waargenomen tussen half februari en juli. Dat is met name bij het Nationaal park de Alde Feanen. Grutto's hebben plasdrasgebied nodig om te kunnen broeden. Dat is omdat de pullen, zodra ze uit hun ei komen, zelf naar voedsel moeten zoeken. Met hun nog korte snavel moeten ze in de grond op zoek naar insecten. In een relatief droog weiland is dat voor deze grutto-pullen bijna niet te doen. Op onderstaande kaart is te zien dat de meeste waarnemingen van grutto's in met name natte gebieden zijn waargenomen. Datzelfde geldt ook overigens ook voor de kievit. Het plangebied is aangegeven bij de pijl.

Bron: Waarnemingen.nl Het gebied onderdeel van een ecologische zone Onderstaande kaart laat zien dat het plangebied buiten de Ecologische hoofdstructuur valt. Ook de foerageergebieden voor ganzen liggen niet in de nabijheid van het plangebied. Mede op basis van bovenstaande mag dan ook geconcludeerd worden dat het plangebied geen belangrijke rol speelt als zone naar de omliggende natuurgebieden. Het plangebied ligt bij de pijl.

Pagina 5 van 5

Opruimen zonnepark Wat betekent het ontmantelen van het zonnepark? Ontmantelen houdt in dat het park na 25 jaar verwijderd zal worden. De zonnepanelen worden gerecycled. Ook in Smallingerland is een bedrijf actief dat zonnepanelen recyclet. Voor het opruimen van het park heeft de gemeente financiële afspraken gemaakt met Kronos. Dit houdt in dat er sprake zal zijn van een bankgarantie. Dit is vastgelegd in de planovereenkomst. Bij een eventuele overdracht van het park naar een andere eigenaar blijven deze afspraken geldig.