Kadernota 2023-2026

Kadernota 2023-2026 juni 2022

1

Inhoudsopgave

Inleiding ........................................................................................................................................................... 3 1.

Uitgangspunten financieel kader............................................................................................................. 6

2.

Ontwikkeling financiële positie ............................................................................................................... 9 2.1.

Structurele ruimte ................................................................................................................................ 9

2.2.

Ontwikkeling algemene reserve ......................................................................................................... 11

2.3.

Knelpunten en bestuurlijke ambities .................................................................................................. 13

Bijlagen .......................................................................................................................................................... 15 Bijlage a: Niet-trendmatige ontwikkelingen..................................................................................................... 16 Bijlage b: Structureel nieuw beleid ................................................................................................................... 17 Bijlage c: Eenmalig nieuw beleid ...................................................................................................................... 18 Bijlage d: Herschikkingen ................................................................................................................................. 19 Bijlage e: Overdrachtsdocument Programma's/projecten zonder financiële dekking ..................................... 20

2

Inleiding Hierbij bieden wij u de kadernota aan. Met het vaststellen van deze kadernota geeft u richting aan de kaders waarbinnen het college de begroting voor het 2023 kan voorbereiden. De kadernota is zo de eerste stap naar het presenteren van een begroting voor 2023. Beleidsarme kadernota Normaal gesproken worden in de kadernota voorstellen gedaan voor nieuw beleid op basis van bestuurlijke ambities en wensen, deze kadernota is echter beleidsarm van aard. Het huidige college is van mening dat ze geen voorstellen voor nieuw beleid kan doen die tot uitvoering komen in 2023, wanneer het nieuwe college zitting heeft. Om die reden is er voor gekozen geen nieuwe beleidswensen op te nemen in deze kadernota maar deze afweging plaats te laten vinden bij de begrotingsbehandeling van 2023 op 1 november aanstaande. 2026 ravijnjaar In de kadernota sluiten alle jaarschijven positief ondanks dat veel incidenteel toegekende rijksmiddelen in 2026 stopgezet worden. Door het wegvallen van deze financiële middelen in 2026 zien we een terugloop van € 8 miljoen in het saldo 2026 ten opzichte van 2025. Alle gemeenten in Nederland hebben te maken met deze problematiek, 2026 wordt dan ook wel het ravijnjaar genoemd. Toch is het beeld op dit moment positief te noemen. Belangrijke factor hierin is het positieve herverdeeleffect voor Smallingerland.

De ontwikkeling van het gemeentefonds in deze kadernota is op basis van de Meicirculaire van het Rijk. De Raad van State heeft op 13 januari 2022, voorafgaand aan het debat over de regeringsverklaring, in een brief aan de Minister van Financiën het kabinet geadviseerd voor een nieuwe stabielere financieringssystematiek voor medeoverheden niet te wachten tot de volgende kabinetsperiode en medio 2022 tot een meerjarig budgettair kader voor medeoverheden te komen. Dit kan in de toekomst voor meer stabiliteit in het meerjarenperspectief zorgen. Provinciaal toezicht Voor 2022 is het repressief toezicht van de provincie van toepassing. Jaarlijks stuurt de provincie een begrotingscirculaire over relevante en actuele onderwerpen waarop de (meerjaren)begroting wordt beoordeeld vanuit de provinciale wettelijke financiële toezichtstaak. Deze circulaire is u toegestuurd. Bij het opstellen van de begroting zullen we deze circulaire in acht nemen. Vernieuwing van de P&C-cyclus Bij het vaststellen van de kadernota 2022 zijn ook de uitgangspunten van de vernieuwing Planning & Control-cyclus vastgesteld. Voor de begroting 2023 betekent dit onder andere dat de begroting tegen constante prijzen wordt opgesteld in plaats van de tot dusver toegepaste lopende prijzen.

2023 zal in het teken staan van het verder optimaliseren van het proces en de producten van de P&C-cyclus waarbij de vastgestelde uitgangspunten leidend zijn. Een uitgangspunt van de vernieuwing P&C-cyclus is dat het effect van de Meicirculaire middels een brief nagestuurd zal worden op de kadernota. Omdat de behandeling van de kadernota in de raad dit jaar later is, is de Meicirculaire dit jaar integraal verwerkt in de kadernota. Organisatieontwikkeling We werken vanuit de Samenlevingsvisie en de Organisatievisie. De Samenlevingsvisie geeft een compact overzicht van onze gezamenlijke en samenhangende 8 maatschappelijke opgaven die voortvloeien uit de Sociale Koers en de Omgevingsvisie. De Samenlevingsvisie geeft ook weer hoe dat er uit ziet met voorbeelden van de initiatieven en projecten vanuit inwoners, verenigingen, bedrijven en instellingen. 3

Het is belangrijk dat de mensen in onze organisatie daar aan kunnen bijdragen, zodat we de initiatieven kunnen ontwikkelen, steunen, helpen waarmaken. Dat we onze dienstverlening versterken en verbeteren én dat we onze organisatie verder ontwikkelen. Ook hiervoor hebben we 8 opgaven opgesteld en deze vormen samen de Organisatievisie. Met het programma Klaar voor de toekomst en GOED! geven we uitvoering aan de organisatievisie. We werken met GOED! aan vier opgaven; Gastvrij, Ondernemend, Eenvoudig en Deskundig is. Om hierin stappen te zetten is het een vereiste voldoende kwalitatieve medewerkers te hebben en dienen onze administratieve processen en systemen op orde te zijn. Echter, de bedrijfsvoering is van onvoldoende niveau en de formatie ontoereikend. In de notitie Verbetering sturing en beheersing is aangegeven wat nodig is om de bedrijfsvoering te professionaliseren. Daarom wordt in het programma Klaar voor de Toekomst gewerkt aan de vier opgaven voor organisatieontwikkeling; samenwerking, eigenaarschap, werken vanuit de bedoeling en waarmaken. Organisatie breed zijn daar nog veel inspanningen nodig. Het vergt het wegwerken van achterstallig onderhoud en opgelopen achterstanden. Het eerdere programma dienstverlening had het streven om haar resultaten geborgd te hebben in 2022, dit is te vroeg gebleken omdat er nog onvoldoende op orde is.

De grootste problemen worden nu aangepakt met het resterende budget vanuit het bestaande programma dat eindigt op 1 juli 2022. Voor Klaar voor de Toekomst zijn bij de bestuursrapportage incidentele middelen gevraagd om zaken op orde te krijgen. Een deel van de gevraagde middelen worden ingezet in 2023, deze zijn dan ook verwerkt in deze kadernota. Ondertussen wordt met beide programma's gewerkt aan een gezamenlijke aanpak, met duidelijke focus en resultaat, zodat er stappen gezet worden in het waarmaken van onze visies. Strategische personeelsplanning De gemeentelijke organisatie is volop in beweging. Een van de instrumenten die ingezet gaat worden om de doelen te behalen is een strategische personeelsplanning. In het strategisch personeelsplan worden de gemeentelijke doelstellingen vertaald naar het personeelsbeleid en de behoefte aan personeel (zowel kwantitatief als kwalitatief) voor de komende jaren. In 2023 zullen de eerste uitkomsten van het strategisch personeelsplan bekend zijn, waarbij de effecten vervolgens meegenomen worden bij de Kadernota 2024, zodat de verwerking in de begroting 2024 kan plaatsvinden. Naast de personele behoefte bestaat een knelpunt in het opleidingsbudget. Het streven is om opleidingen en trainingen zoveel mogelijk te laten aansluiten bij de doelen van de organisatie.

De opleidingsbehoefte wordt door middel van strategische personeelsplanning inzichtelijk gemaakt en vertaald in een strategisch opleidingsplan. Om de gestelde ambities te kunnen waarmaken, onze arbeidsmarktpositie te verbeteren en medewerkers te kunnen laten leren en ontwikkelen richting de in de visie gestelde eisen is naar verwachting een verhoging van het opleidingsbudget noodzakelijk. Dit wordt meegenomen in het advies over de strategische personeelsplanning bij de Kadernota 2024. Corona Begin 2022 zaten we nog volop in de Coronapandemie, de situatie lijkt nu meer genormaliseerd te zijn. De onzekerheid zit echter in het najaar wanneer mogelijk Corona weer terugkomt. Deze onzekerheid brengt ook onzekerheid mee in mogelijke kosten voortvloeiend uit Corona. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2021 is voorgesteld de niet bestede Coronamiddelen, ontvangen van het Rijk, over 2020 en 2021 te reserveren in een bestemmingsreserve Coronacompensatie. Deze middelen kunnen ingezet worden om nog onbekende effecten op te vangen en het sociaaleconomisch herstel na Corona te bevorderen.

4

Oekraïne De aanval van Rusland op Oekraïne heeft wereldwijd gevolgen. Een gevolg is dat er een stroom vluchtelingen vanuit Oekraïne op gang is gekomen, over de financiële gevolgen hiervan wordt via de bestuursrapportages gerapporteerd. Naast de vluchtelingenstroom zien we echter ook dat prijzen stijgen en goederen schaars worden. deze problemen waren er al in de tijd voor de Russische inmenging in Oekraïne maar zijn nu alleen nog maar groter geworden. De gevolgen voor de langere termijn zijn op dit moment nog niet te voorspellen en hangt mede af van de snelheid waarmee de huidige situatie stabiliseert. Drachten, juni 2022 Burgemeester en wethouders van Smallingerland,

secretaris

burgemeester

S. van der Berg

J. Rijpstra

5

1. Uitgangspunten financieel kader In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten opgenomen die we hanteren bij het opstellen van de begroting en passen bij een verantwoord financieel beleid. Algemene financiële uitgangspunten Het meerjarenperspectief werd tot nu toe opgesteld op basis van lopende prijzen. Voortvloeiend uit de vernieuwing van de P&C-cyclus wordt ingaande de begroting 2023 en daarmee ook deze Kadernota het principe van constante prijzen toegepast. Dit betekent dat alle budgetten (salarissen, materiële lasten, subsidies) in de eerste jaarschijf aangepast worden aan loon- en prijsstijgingen. In de doorrekening van de daarop volgende jaarschijven wordt vervolgens dit bedrag gelijk gehouden. In de tabel hieronder geven we aan welke indexeringen en generieke aanpassingen gehanteerd zijn bij het opstellen van deze Kadernota. Omschrijving Salarissen gemeente Goederen en diensten gemeente Subsidies welzijn Subsidies bibliotheken Subsidies Lawei, Sportbedrijf Subsidies overige gesubsidieerde instellingen Leges en overige lokale heffingen Grondexploitaties

1. 2 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Stijging 4,2% 2,4% 3,1% 3,1% 3,1% 3,1% 3,0% separaat vastgesteld.

Bovenstaande percentages zijn de aanpassingen ten opzichte van de begroting 2022, jaarschijf 2022. Lokale lasten Bij de Afvalstoffenheffing en rioolrechten wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid van de tarieven. De OZB wordt verhoogd met de inflatiecorrectie van 3%. Herschikkingen Onderdeel van de doorgevoerde herschikkingen 2019 is dat alle subsidies en de gemeentelijke budgetten van goederen en diensten in de jaren 2020 tot en met 2023 niet geïndexeerd worden. Deze herschikking is verwerkt. -

Goederen en diensten (materiële kosten): Door voor een periode van 4 jaar (2020-2023) deze budgetten niet te indexeren wordt een budget vrijgespeeld van ruim € 1,5 miljoen. Het risico van deze maatregel is verminderde kwaliteit en kwantiteit van bestaand beleid, zeker door de snel stijgende prijzen ontstaan hier op dit moment conflicterende situaties tussen budget en uitvoering.

-

Subsidies aan maatschappelijke instellingen: Door voor een periode van 4 jaar (2020-2023) deze subsidies niet te indexeren wordt een budget vrijgespeeld van ruim € 1 miljoen. Ook hier geldt dat het aanbod van deze instellingen mogelijk inboet qua kwaliteit en kwantiteit.

6

Structureel begrotingsevenwicht Voorwaarde voor repressief toezicht (toezicht achteraf) vanuit de provincie is een structureel en reëel sluitende begroting. Dit houdt in dat we structurele lasten dekken uit structurele baten en dat eventuele bezuinigingen realistisch zijn. - Uitgangspunt is dat alle jaren structureel sluitend zijn. - Mocht het realiseren van een structureel sluitende laatste jaarschijf niet haalbaar zijn, dan zorgen we in ieder geval voor een structureel sluitende eerste jaarschijf. Deze laatste optie heeft niet de voorkeur en draagt niet bij aan een structureel financieel evenwicht en wordt daarom bij uitzondering toegepast. De raad heeft zich uitgesproken voor een structureel sluitende meerjarenbegroting als fundament voor een helder en evenwichtig (financieel) meerjarenbeeld. Incidentele/eenmalige uitgaven Incidentele of eenmalige uitgaven dekken we uit de algemene reserve of uit een specifiek daarvoor bestemde bestemmingsreserve. Post onvoorzien In de begroting is een post onvoorzien opgenomen voor incidentele uitgaven van € 50.000. Het college heeft met dit budget de mogelijkheid om snel en adequaat te handelen in onvoorziene situaties. Algemene reserve en weerstandsvermogen De minimale stand van de algemene reserve bedraagt het berekende weerstandsvermogen. In de begroting 2022 is dit 13 miljoen.

Dit bedrag is opgebouwd uit een risicobuffer en algemeen weerstandsvermogen. Bij het opstellen van de begroting 2023 wordt het weerstandsvermogen geactualiseerd. Algemene uitkering Bij het opstellen van de begroting 2023-2026 wordt uitgegaan van de Meicirculaire 2022. De Septembercirculaire komt voor het opstellen van de begroting 2023 te laat om structureel te verwerken. De Provincie vindt het daarnaast belangrijk dat de keuze voor een circulaire consequent toegepast wordt. Om die reden wordt gekozen om de Meicirculaire leidend te laten zijn. Financiële ratio's In hoofdzaak wordt financieel gezien voornamelijk gestuurd op een sluitende begroting waarbij structurele lasten gedekt worden door structurele baten en incidentele uitgaven uit eenmalige middelen en reserves. Het sturen op liquiditeit en financiële ratio's zoals verhouding vreemd vermogen / eigen vermogen vindt nog onvoldoende plaats. Door grote investeringen loopt de schuldpositie van gemeenten snel op. Zo ook in Smallingerland. Daarom is het belangrijk om beter en meer te kijken naar de effecten van deze schulden op liquiditeit en begroting. In de aanstaande begroting zal hier meer nadruk op gelegd worden. Bij het opstellen van het risico- en weerstandsbeleid worden hier kaders voor ontwikkeld.

Raming kapitaallast van investeringen exclusief vervangingsinvesteringen Kapitaallasten worden geraamd in de jaarschijf waarin naar verwachting de afschrijvingen starten. Conform de financiële verordening wordt voor het eerst afgeschreven in het jaar na ingebruikname. De raad stelt vooraf de investeringskredieten vast waaruit de kapitaalslasten vloeien. Bij de begroting 2023 wordt een besluit gevraagd over de nieuwe investeringen en daarmee ook de verwerking van de kapitaalslasten in het meerjarenperspectief. Beheerplannen voor kapitaalgoederen in de openbare ruimte De beheerplannen worden eens per raadsperiode vastgesteld waarna een actualisatie plaatsvindt. In de begroting worden de lasten in de jaarschijven verwerkt conform de

7

vastgestelde beheerplannen. In 2022 wordt het beleid voor de kapitaalgoederen geactualiseerd evenals de beheerplannen. Vervolgens zullen de voor de kapitaalgoederen benodigde middelen aangepast worden in de begroting 2023. Verbonden partijen Smallingerland is deelnemer aan een groot aantal samenwerkingsverbanden. Deelname aan deze samenwerkingsverbanden kost geld en de bijdrage wordt bepaald door de begroting van dat orgaan. De ontwikkelingen in deze bijdragen zijn verwerkt in deze Kadernota.

8

2. Ontwikkeling financiële positie In dit hoofdstuk schetsen we de ontwikkeling van onze structurele en eenmalige financiële ruimte na de vaststelling van Begroting 2022-2025. De structurele financiële positie vertaalt zich in een (meerjaren-)begroting, de eenmalige financiële positie wordt bepaald door de vrij besteedbare ruimte in de algemene reserve.

2.1. Structurele ruimte De onderstaande tabel geeft inzicht in de mutaties in het meerjarenperspectief ten opzichte van de Begroting 2022-2025.

Ontwikkeling structurele positie per jaar (exclusief knelpunten) Bedragen x € 1.000 (- = nadeel)

2023 Structurele ruimte begin jaar Ontwikkelingen in Begroting 2022-2025 Saldo structurele ruimte begin boekjaar

2024

2025

2026

Totaal

7.816 11.317 9.790 13.447 -4.141 -1.426 1.908 3.675 9.891 11.698 13.447

Ontwikkelingen in Kadernota 2023-2026 a. Bestuursrapportage I 2022 b. Gemeentefonds c. Trendmatige ontwikkeling d. Niet-trendmatige ontwikkeling

Saldo structurele ruimte voor knelpunten

-51 7.450 -1.326 1.569 7.642

-141 40 -101

1.471 278 1.749

-7.547 -373 -7.920

11.317

9.790 13.447

5.527

-51 1.233 -1.326 1.514 1.711

In de begroting 2022-2025 was sprake van een positief saldo van € 3,675 miljoen positief in jaarschijf 2023. Het meerjarenperspectief van deze begroting bedroeg € 938.000 positief in jaarschijf 2025. In deze kadernota wordt een positief saldo van € 11,3 miljoen positief in 2023 gepresenteerd en € 5,5 miljoen positief in 2026. De kadernota is beleidsarm van vorm, toch zijn er een aantal ontwikkelingen die het saldo van de meerjarenraming beïnvloedt. Toelichting op de ontwikkelingen in het meerjarenperspectief: a) Bestuursrapportage I 2022 De structurele posten uit de bestuursrapportage I 2022 worden meegenomen in de begroting 2023. De rapportage sluit met een negatief structureel effect van € 51.000. b) Gemeentefonds De jaarschijven 2023 tot en met 2025 laten een flinke plus zien in het accres in het gemeentefonds. Voorzichtigheidshalve nemen we 80% van het accres mee, omdat er een reëel risico is dat er gedurende die jaren een onder uitputting in de uitgaven van het Rijk gaan ontstaan. Verder zien we dat het 'herverdeeleffect' voor de gemeente Smallingerland onverwacht positief uitvalt. Het gaat hierbij aan het einde van het ingroeipad om ruim € 2 miljoen structureel. In 2026 zien we het effect van het 'ravijnjaar' een negatieve bijstelling van de algemene uitkering met € 7,5 miljoen. Ondanks deze forse bijstelling sluit de jaarschijf 2026 op dit moment positief.

9

c) Trendmatige ontwikkeling Jaarlijks worden alle budgetten (salarissen, materiële lasten, subsidies) geïndexeerd op basis van CPB cijfers van maart, met uitzondering van de lopende herschikking op indexatie zoals eerder aangegeven. Deze percentages zijn in hoofdstuk 2 opgenomen. Het totaal effect van het indexeren van baten en lasten komt uit op € 1,326 miljoen. Daar tegenover staat dat in het gemeentefonds een compensatie zit voor prijsstijgingen. d) Niet-trendmatige ontwikkeling (onvermijdelijke ontwikkelingen) Naast de trendmatige ontwikkeling van lonen en prijzen zijn er ook niet-trendmatige ontwikkelingen. Dit zijn onvermijdelijke ontwikkelingen die effect hebben op de baten en lasten. Meestal gaat het om stijgingen of dalingen in aantallen. Die aantallen kunnen dan bijvoorbeeld betrekking hebben op cliënten, woningen of m² openbare ruimte. Daarnaast kunnen er bijzondere ontwikkelingen zijn die leiden tot een stijging van de lasten, die we moeten accepteren. Het gaat dan bijvoorbeeld om wettelijke aanpassingen en "opgelegde" verhogingen van gemeenschappelijke regelingen. In de onderstaande tabel zijn de niet-trendmatige ontwikkelingen opgenomen en in de tekst daaronder toegelicht.

Niet-trendmatige ontwikkeling Bedragen x € 1.000 (- = nadeel)

2023 2024

2025

Autonome ontwikkeling nieuwe jaarschijf 2026 1. Meer OZB inkomsten door areaaluitbreiding 2. Jaarlijkse areaaluitbreiding openbare ruimte 3. Onderhoud Buitensport accommodaties Onvermijdelijke structurele aanpassingen 4. Onderhoud Noordereiland 5. Doorschuiven St. Lukas 6. Stijging bouwkosten St. Lukas 7. Clustering S(B)O, stijging bouwkosten 8. Invoering woonplaatsbeginsel Jeugd 9. Taakmutaties uit dec/mei circulaire Totaal

2026 Totaal 50 -40 -64

-24 266

-266 -37

-304 2.208 -615 1.569

40 40

316 278

-16 -373

50 -40 -64

-24 0 -37 -304 2.208 -275 1.514

Ad 1,2 en 3, Autonome ontwikkeling jaarschijf 2026 Met het aanvullen van een nieuwe jaarschijf worden deze posten conform een bestendige beleidslijn meegenomen in het jaar 2026. Ad 4. Structurele kosten voor beheer en onderhoud Noordereiland met ingang vanaf 2023. Dit is bestaand beleid wat sinds 2014 niet meer werd uitgevoerd. Ad 5 en 6 Verwachting is dat oplevering van de St. Lukas in 2025 gaat plaatsvinden, waardoor de kapitaalslasten in 2026 gaan lopen. Hierdoor vallen de kapitaalslasten in 2025 vrij ten gunste van het exploitatieresultaat. Daarnaast wordt op dit moment rekening gehouden met een extra kapitaalslast van € 37.000 vanwege de stijgende normbedragen voor onderwijshuisvesting.

10

Ad 7 Net als bij de St. Lukas wordt ook bij de S(B)O rekening gehouden met stijgende normbedragen voor onderwijsgebouwen. Dit levert naar verwachting een structurele extra kapitaalslast op van € 304.000 vanaf 2025. Ad 8 Door invoering van het woonplaatsbeginsel jeugd wordt er minder algemene uitkering ontvangen. Daar tegenover staat ook dat de kosten in het sociaal domein naar beneden bijgesteld kunnen worden. Het gaat hierbij om een bedrag van € 2,2 miljoen. Ad 9 In de December- en Meicirculaire zijn diverse taakmutaties opgenomen waarvoor we extra middelen ontvangen. In eerste instantie reserveren we deze middelen om voor de begroting 2023 te bepalen of deze middelen ook voor dit doel nodig zijn of dat ze ten gunste van de algemene middelen kunnen komen.

2.2. Ontwikkeling algemene reserve Naast de jaarlijks terugkerende lasten zijn er kosten die incidenteel voorkomen. Deze kosten dekken we uit eenmalige middelen. Dit zijn bestemmingsreserves en de algemene reserve. De algemene reserve is de spaarpot voor incidentele uitgaven. Overschotten en meevallers worden hier aan toegevoegd, bijvoorbeeld positieve jaarrekening resultaten. Tekorten gaan ten laste van de algemene reserve. Een deel van de algemene reserve houden we (verplicht) achter de hand voor onvoorziene uitgaven (de weerstandscapaciteit). Dit bedrag is momenteel bepaald op € 13 miljoen. Het meerdere is vrij besteedbaar voor bestuurlijke ambities die eenmalig gedekt kunnen worden. De nieuw in de kadernota opgenomen posten vloeien voort uit de bestuursrapportage I 2022, het gaat hierbij om een bedrag van € 856.000. Op basis van de volgende tabel is het vrij besteedbare deel van de Algemene reserve ultimo 2026 € 21,7 miljoen.

11

Ontwikkeling algemene reserve Bedragen x € 1.000 (- = nadeel)

Jaarrekening 2021 stand 31-12 Jaarrekeningresultaat 2021 Begroting 2022; onttrekkingen algemene reserve Begroting 2022; stortingen algemene reserve Bestuursrapportage 2022-I: nadelig resultaat Stand 1/1

2022 24.166 12.368 -3.246 7.816 -2.822

2023

2024

2025

2026

38.282

35.546

34.792

34.662

-10

-130

Onttrekkingen oude begrotingen Buitensportaccommodaties Sloopkosten zwembad Kapitaalgoederen openbare ruimte (IBOR) Afboeken boekwaarden Sint Lukasschool Wijkatlas Wachtgelden wethouders Omgevingswet Opgave energie programma duurzaamheid Investeringen in basis op orde Financiële functie Subtotaal onttrekkingen oude begrotingen

-38 -654 -200 -500 -1.880

Ontwikkelingen kadernota 2023-2026 Personele inhuur sleepnet projecten Formatie verhaal en terugvordering Formatie privacy beheerder Professionalisering inkoop Programmamanager klaar voor de toekomst WOZ tijdige afhandeling bezwaarschriften Kabinetszaken Formatie communicatieve organisatie Formatie Ontwikkeling HR instrumentarium en SPP Investeren in medewerkers Subtotaal nieuw beleid kadernota 2023-2026

-488 -41 -245 -50 -408

-754

-130

-

-100 -78 -78 -255 -90 -45 -50 -80 -40 -40 -856

-

-

-

Totaal onttrekkingen (-) / stortingen (+)

-2.736

-754

-130

-

Stand 31/12 Risicobuffer

35.546 -2.500 33.046 -10.500 22.546

34.792 -2.500 32.292 -10.500 21.792

34.662 -2.500 32.162 -10.500 21.662

34.662 -2.500 32.162 -10.500 21.662

Weerstandsvermogen algemeen voorlopig Vrij besteedbaar

12

2.3. Knelpunten en bestuurlijke ambities In paragraaf 3.1 is de structurele financiële positie na verwerking basis van de trendmatige en niet-trendmatige ontwikkelingen geschetst. In de laatste jaarschijf 2026 is sprake van een structureel overschot van € 5,5 miljoen. Knelpunten In de uitvoering van bestaand beleid of de uitvoering van wettelijke taken signaleren we een aantal knelpunten die aanpassing van de budgetten noodzakelijk maakt, ondanks het tekort in het meerjarenperspectief. Deze knelpunten zijn opgenomen in het overdrachtsdocument wat op 14 maart j.l. is aangeboden aan de raad. Vanwege het beleidsarme karakter van deze kadernota en de onzekerheid in de structurele financiële positie, is er naast het overdrachtsdocument niet nogmaals een brede uitvraag gedaan naar nieuwe beleidswensen. Het is aan het nieuwe college hier afspraken over te maken richting de behandeling van de begroting 2023-2026. Overdrachtsdocument In het overdrachtsdocument staan ontwikkelingen beschreven waarvoor geen financiële dekking is. Een aantal van deze knelpunten zijn inmiddels financieel verwerkt, in de jaarrekening, bestuursrapportage of in deze kadernota als onvermijdelijke ontwikkeling. In onderstaande tabel de ontwikkelingen waar nog geen dekking voor is. Kanttekening hierbij is dat de bedragen een inschatting zijn en kunnen door ontwikkelingen in de tijd mogelijk afwijken.

Knelpunten (Bedragen x 1.000)

Onderwerp Doorstart programma Dienstverlening Ombudsfunctie Programma Klaar voor de toekomst Digitale samenleving DataFryslân Digitale samenleving o.a. Wet open overheid Openbare orde en veiligheid Onderwijshuisvesting Schoolcontactpersonen Preventie Programma Duurzaamheid Professionalisering handhaving Actualiseren kapitaalgoederenbeheer Beheerplan kades industriehaven Drachten Verkeer en vervoer: Flankerende projecten Sportlaan Hegewarren en vaarweg Continuering actieagenda Economie Gebiedsprogramma Centrum Subsidierelatie ICD en doorontwikkeling ecosysteem Totaal ontwikkeling overdrachtsdocument

13

Structureel benodigd bedrag

850 56 100-200

Incidenteel benodigd bedrag 200-500 50-140

200-500 100

700 400-1.000 400 100-150 75-125 650 300-500 106 150 250 4.137-5.137

150 1.200 1.600 150 3.650-4.340

In de bijlage e zijn de toelichtingen vanuit het overdrachtsdocument op deze posten opgenomen. In de volgende tabel zijn de onderwerpen opgenomen uit het overdrachtsdocument welke inmiddels financieel verwerkt zijn met daarbij het geschatte bedrag. De werkelijke verwerkte bedragen kunnen hier van afwijken omdat deze verder uitgewerkt zijn in de tijd. (Bedragen x 1.000)

Onderwerp Jaarrekening: Corona, Sociaal-economisch herstel Bestuursrapportage: Programma klaar voor de toekomst Kadernota: Nieuwbouw SBO

Structureel benodigd bedrag

Incidenteel benodigd bedrag 100-700 700-900

400

Begroting 2023-2026 Uitgangspunt bij de begroting 2023-2026 is de financiële situatie zoal die hier nu geschetst is. Bij de begroting 2023-2026 zal een integrale afweging plaatsvinden welke knelpunten opgenomen worden in de begroting. Mogelijk zijn er ook nog andere beleidswensen, voortvloeiend uit bijvoorbeeld het akkoord van de onderhandelende coalitiepartijen, welke een plek moeten krijgen in de begroting 2023-2026.

14

Bijlagen Bijlagen .......................................................................................................................................................... 15 Bijlage a: Niet-trendmatige ontwikkelingen..................................................................................................... 16 Bijlage b: Structureel nieuw beleid ................................................................................................................... 17 Bijlage c: Eenmalig nieuw beleid ...................................................................................................................... 18 Bijlage d: Herschikkingen ................................................................................................................................. 19 Bijlage e: Overdrachtsdocument Programma's/projecten zonder financiële dekking ..................................... 20

15

Bijlage a: Niet-trendmatige ontwikkelingen (- = nadeel)

Niet-trendmatige ontwikkelingen

bedragen * € 1.000

Omschrijving

Begroting 2022-2025 Accres OZB woningen Vervangingsinvest. en vrijval kap. last Taakmutaties meicirculaire 2021 Areaaluitbreiding openbare ruimte BTW-effecten GRP Onderhoudsbudget cf IBOR 2019-2023 Kapitaallasten cf IBOR 2019-2023 Buitensport accommodaties Gereserveerde kapitaallasten de Welle Veiligheidsregio Fryslân Wmo huishoudelijke hulp Wmo begeleiding Wmo maatwerkvoorzieningen Begeleide participatie (WSW) Inburgering (taakmutatie in AU) Kinderopvang SMI Subtotaal Begroting 2022-2025 Ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 Accres OZB woningen Areaaluitbreiding openbare ruimte Onderhoud Noordereiland Buitensport accommodaties St Lukas, stijging bouwkosten Clustering S(B)O, stijging bouwkosten Subtotaal Kadernota 2023-2026

Programma

2023

2024

2025

Alg. dekkingsmid.

50

50

50

150

Diverse

-56

-41

36

-61

Diverse

-21

-20

-21

-62

Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein

-40

-40

-40

-120

29

-28

54

55

-430 -47

Totaal niet-trendmatige ontwikkelingen

16

totaal

-430

-54

-14

-68

-21

-36

-104

-139

-139

-36

-55

-91

-764

-509

-1.273

-318

-344

-662

-179

-194

-373

64

64

-16

-16

-5 -1.478

Alg. dekkingsmid. Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Sociaal domein Sociaal domein

2026

-5 -1.686

29

-

-3.135

50

50

-40

-40

-24

-24 -64 -37 -304

-64 -37 -304

-24

-

-304

-91

-419

-1.502

-1.686

-275

-91

-3.554

Bijlage b: Structureel nieuw beleid Structureel nieuw beleid

(- = nadeel) Bedragen x € 1.000

Omschrijving Begroting 2022-2025 Nieuwbouw zwembad de Welle (uitgebreide variant) Nieuwbouw zwembad de Welle Nieuwbouw sporthal de Drait Combineren wegonderhoud met GRP-werkz. Draagkracht bruggen Vervanging wegen Infra/omgeving de Parel Inrichting openbare ruimte Samen Kansrijk Prijsstijgingen materiaalkosten IBOR Huisvesting Museum Drachten Meerkosten de Parel (bouwkostenstijging) Clustering S(B)O, stijging bouwkosten Clustering S(B)O, 2e fase Nieuwbouw Sint Lukasschool Vroegsignalering Schulden Verbouw en Energielabel gemeentehuis Subtotaal Begroting 2022-2025

Programma

Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Sociaal Domein Sociaal Domein Sociaal Domein Sociaal Domein Sociaal Domein Overhead

2023

-55 -12 -28 -15 -7 -25 -11

2024 2025 2026

Totaal

-391 -361 -206 -12

-319

-266

-391 -361 -261 -24 -28 -15 -7 -25 -11 -200 -64 -144 -175 -266 -162 -250 -2.384

-

-

-

-1.170 -319

-266

-2.384

-200 -64 -144 -175 -266 -162 -250 -629 -1.170

Ontwikkelingen kadernota 2023-2026 subtotaal nieuw beleid kadernota 2023-2026 Totaal structureel nieuw beleid

-629

17

-

Bijlage c: Eenmalig nieuw beleid Nieuw eenmalig beleid Omschrijving Begroting 2022-2025 Wijkatlas Investeringen in basis op orde Fin. functie Wachtgeldverplichting wethouders Afboeken boekwaarden Sint Lukasschool Sloopkosten zwembad Buitensportaccommodaties Opgave energie programma duurzaamheid IBOR vervanging lichtmasten Omgevingswet Subtotaal Begroting 2022-2025

(- = nadeel) Bedragen x € 1.000

Programma Overhead Overhead Dienstverlening Sociaal domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein Fysiek Domein

Ontwikkelingen kadernota 2023-2026 Personele inhuur ivm sleepnet projecten Fysiek Domein Formatie verhaal en terugvordering Sociaal Domein Formatie privacybeheerder Sociaal Domein Professionalisering inkoop Overhead Programmamanager klaar voor de toekomst Overhead WOZ tijdige afhandeling bezwaarschriften Overhead Kabinetszaken Overhead Formatie communicatieve organisatie Overhead Formatie Ontw. HR instrumentarium en SPP Overhead Investeren in medewerkers Overhead subtotaal nieuw beleid kadernota 2023-2026 Totaal nieuw beleid met eenmalige dekking

18

2023

2024 2025

2026

Totaal

-

-50 -500 -38 -245 -488 -140 -200 -41 -1.062 -2.764

-50 -500 -38 -245 -488 -10

-130

-41 -408 -754

-130

-200 -654 -1.880

-100 -78 -78 -255 -90 -45 -50 -80 -40 -40 -856

-

-

-

-100 -78 -78 -255 -90 -45 -50 -80 -40 -40 -856

-2.736

-754

-130

-

-3.620

Bijlage d: Herschikkingen Herschikkingen jaarschijven 2023-2024 Bedragen x € 1.000 (- = nadeel)

Omschrijving Subsidie Werkgroep Ontwikkeling Small. (WOS) Vriendschapsrelatie Gobabis SDGs (millennium en Fairtrade) Sub-totaal Wijkatlas Sub-totaal WMO: - nieuw indicatieprotocol hulp bij het huishouden - beperken stijging tarieven huishoudelijke hulp - beleidsmatige aanscherping begeleiding Jeugdhulp: - contractmanagement intensiteit, dure trajecten - beschikking jeugdzorg maximumbandbreedte Vluchtelingenwerk (Incidentele) culturele evenementen Verlagen subsidie Zienn Sub-totaal Verhogen baten parkeervoorzieningen Omvormen dure beheergroepen naar gazons Sub-totaal Niet indexeren materiële kosten Niet indexeren subsidies Sub-totaal Totaal Herschikkingen 2023-2024

Programma Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Overhead

Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Sociaal domein Fysiek Domein Fysiek Domein Diverse Diverse

2023 12 3 3 18 -38 -38

2024 Totaal 12 3 3 18 -38 -38

150 -

150 -

100 250 24 3 527 120 5 125 389 250 639 1.271

19

-

100 250 24 6 530 240 10 240 389 250 639

128

1.394

3 3 120 5 125

Bijlage e: Overdrachtsdocument Programma's/projecten zonder financiële dekking Onderwerp

Financiële informatie

Geraamd bedrag incidenteel

Programma Dienstverlening Doorstart programma Voor het continu verbeteren van onze dienstverlening en een dienstverlening doorstart van het programma dienstverlening voor de komende vier jaar is budget nodig. Hiervan bestaat nu nog geen gedetailleerd overzicht.

€ 200.000,- tot € 500.000,- per jaar

Ombudsfunctie

Op 29 april 2021 heeft de gemeenteraad besloten in te stemmen met een voorstel van het college voor invulling van de ombudsfunctie gedurende een periode van 2 jaar. Het college is gevraagd om een nadere uitwerking (profiel en prestatieovereenkomst). In het raadsvoorstel is aangegeven dat de kosten op jaarbasis worden geschat op € 25.000 ,- tot maximaal € 70.000 ,- per jaar. Aanvankelijk was het de bedoeling de ombudsfunctionaris maximaal 2 jaar te financieren vanuit het budget voor het programma Dienstverlening. Dit budget loopt ten einde en er is daarmee geen financiering voorhanden.

€ 25.000,- tot € 70.000,- per jaar voor in totaal 2 jaar.

Programma Klaar voor de toekomst (waaronder de verbetering van de sturing en beheersing)

Voor de onderdelen van het programma ter verbetering van de sturing en beheersing is incidenteel budget nodig. In de Notitie verbetering sturing en beheersing is een overzicht opgenomen van de benodigde middelen. Hierbij dient te worden opgemerkt dat het gaat om een eerste inschatting en nog niet om een totaal overzicht van benodigde incidentele en/of structurele middelen.

In ieder geval tussen de € 700.000,- en € 900.000 incidenteel. Een totaal overzicht van benodigde incidentele middelen volgt.

In onze brief van 17 november 2021 hebben wij aangegeven dat een investering van 1,4 miljoen in de organisatie nodig is om deze kwalitatief en kwantitatief op orde te brengen. Daarnaast hebben we € 150.000 gevraagd voor vaststellingsovereenkomsten. Bij de besluitvorming over de meerjarenbegroting heeft u een bedrag van € 700.000,-

20

Geraamd bedrag structureel

In ieder geval € 850.000,-

beschikbaar gesteld. Voor de andere € 850.000,- doen wij u een nader voorstel toekomen, een en ander conform de door de raad aangenomen motie. Digitale samenleving

Als medeoprichter van en deelnemer aan DataFryslân is voor 2023 en daarna structureel budget nodig. Het college heeft vorig jaar besloten dat de financiële middelen meegaan in de brede en integrale afweging van de begroting. Het gaat om € 56.000,- per jaar (1 euro per inwoner).

Digitale samenleving – nieuwe ontwikkelingen, implementatie wetgeving zoals de Wet open overheid (Woo) Openbare orde en veiligheid

De digitale samenleving kan op verschillende vlakken, bv bij de implementatie van nieuwe wetgeving zoals de Woo, leiden tot extra kosten. Incidenteel en wellicht ook structureel. Deze kunnen op dit moment nog niet op geld worden gezet.

De actualisatie van het Kernbeleid veiligheid en het horecabeleid gaat gepaard met extra kosten. De precieze kosten zijn nog onbekend. Corona Voor een sociaal-economisch herstelplan corona is wellicht een lokale investering nodig (herstel economie, gezondheid, sport, cultuur etc), naast de rijksmiddelen die worden ontvangen. De omvang hangt af van de mate waarin ondersteuning wordt geboden. Hiervoor wordt dan een voorstel gedaan aan de raad. Programma Sociaal Domein Onderwijshuisvesting De nieuwbouw van scholen buiten de huidige planperiode (vanaf 2026) vraagt nieuwe reserveringen waar in deze raadsperiode over besloten moet worden. Dit is de gecombineerde optelsom van de genoemde onderwijshuisvestingsprojecten in dit overdrachtsdocument.

Schoolcontactpersonen

De keuze die uiteindelijk voorligt aan de raad is of en in welke omvang doorgang gegeven gaat worden aan dit onderwerp.

21

€ 56.000,- per jaar (1 euro per inwoner)

€ 200.000,- tot € 500.000,(eenmalig)

€ 100.000,- tot € 200.000,- per jaar

Maximaal € 100.000 (eenmalig) Tussen de €100.000,en €700.000 (eenmalig)

€700.000 structurele kapitaallasten. Er zijn natuurlijk onzekerheden maar die kunnen plus en min zijn. Het voorstel zal een bandbreedte

Vanuit het budgetrecht van de raad zal ook aangegeven moeten worden of de voorgestelde dekking van het voorstel akkoord is. Preventie

In 2022 keuze over verlenging ingezette interventies en projecten. Hier volgt in 2022 een voorstel voor aan de raad met een aanbod aan preventieve activiteiten en bijbehorende dekking. Nieuwbouw SBO In de Kadernota 2023 komt dit onderwerp naar voren. Er zal een claim (hoogte nu nog niet bekend) gedaan worden om te kunnen voldoen aan de normkosten onderwijshuisvesting 2023. Programma Fysiek Domein Programma Het is een wettelijke verplichting om klimaatdoelstellingen te Duurzaamheid halen (Klimaatwet). In het coalitieakkoord kabinet Rutte IV zijn de doelstellingen voor CO2-reductie verder aangescherpt. Energie- en warmtetransitie De energietransitie en warmtetransitie vragen veel inzet. In het komende jaar moet duidelijk worden welke stappen we zetten naar een aardgasvrije toekomst. Voor de gebieden van de startprojecten maken we wijkuitvoeringsplannen. De warmtetransitie gaat waarschijnlijk het nodige kosten. Mogelijk dat het Rijk nog komt met meer subsidies, maar we verwachten dat ook de gemeente hier forse budgetten voor zal moeten uittrekken. Om welke bedragen het gaat is nog niet bekend. Het onderzoeksbureau AEF heeft een berekening gemaakt voor de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord. De kosten voor middelgrote gemeenten hebben we overgenomen in deze tabel.

Isolatie De rijksoverheid stelt financiële middelen beschikbaar voor een Nationaal Isolatie Programma tot tenminste 2030. Een onderdeel hiervan is de lokale aanpak, waarvoor gemeenten in de loop van 2022 plannen kunnen indienen bij het Rijk. Ondersteuningskosten zijn onderdeel van deze rijksbijdragen. Het is op dit moment niet duidelijk hoe het Rijk de lokale aanpak

22

hebben tussen de €400.000 en €1 miljoen €400.000

€400.000

€ 100.000 - € 150.000 per jaar. Het betreft een structurele kerntaak. Vandaar ook de structurele claim. Terugvaloptie is opnieuw incidenteel financieren voor 4 jaar.

aanbiedt en of we daar als gemeente gebruik van gaan (of kunnen) maken. Energiearmoede In 2022 ontvangen gemeenten van de rijksoverheid een specifieke uitkering voor de aanpak van energiearmoede. Rol gemeente Financiële middelen zijn ook afhankelijk van de rol die de gemeente kiest. Bijvoorbeeld: - keuzes over rol bij opwek van duurzame energie en het toepassen van duurzame warmte; - keuzes over hoe actief we onze inwoners en bedrijven helpen; - of we een actieve rol in projecten nemen; - of we bedrijven en inwoners stimuleren met campagnes, of ook met subsidies en regelingen. Professionalisering Handhaving

Dit betreft zowel een wettelijke verplichting als een keuze. De uit te voeren taken in relatie tot daarmee samenhangende formatie is nog onduidelijk en daarmee ook de benodigde dekking. Er wordt een benchmark gemaakt waaruit in een later stadium een verzoek zou kunnen voortvloeien maar daar is op dit moment geen concreet zicht op.

Actualiseren notitie Dit is een wettelijke verplichting, 1x per vier jaar. Beheerkapitaalgoederen 2023-2026 1x per raadsperiode moet dit beleid op het kapitaalgoederen beheer door de raad worden vastgesteld.

23

75.000 – 125.000 tbv formatieve uitbreiding. Bedrag afhankelijk van benchmark, gekozen ambitieniveau en prioriteitstelling Afhankelijk van de gekozen wijze voor financiering (kapitaallast of eenmalig) moet

Bij de actualisatie van Kadernotitie "beheer kapitaalgoederen" zullen de budgetten ge-update worden waarbij de inflatiecorrectie gerepareerd moet worden. De benodigde extra middelen worden meegenomen in de begroting 2023. Team Omgevingsbeheer Geregeld is bezig met de actualisatie. Deze wordt in de zomer aan de raad voorgelegd en moet worden meegenomen in de begroting van 2023. Het team kan nu nog geen bedragen noemen, maar de betreffende budgetten zullen sowieso gerepareerd moeten worden qua indexatie.

Verkeer en vervoer: Rotonde Zuiderhogeweg – Eikesingel in Drachten

Aanpassing van de rotonde tot een meerstrooksrotonde is een eigen keuze. Bij de integrale afweging in de begroting 2023 wordt voor de volledige aanpassing tot een meerstrooksrotonde budget aangevraagd bij de gemeenteraad.

Beheerplan kades industriehaven Drachten

Wettelijke verplichting: Kademuren zijn een kapitaalgoed en maken onderdeel uit van de actualisatie beheerkapitaalgoederen. Er geldt een onderhouds- en vervangingsverplichting. Eigen keuze: Daarnaast speelt de upgrade van de haven in relatie met een nieuwe vaarweg Drachten. Dit is een politieke keuze. Afhankelijk van die keuze moet de kade worden vervangen of groot onderhoud worden uitgevoerd. Er zijn geen middelen gereserveerd in de begroting voor vervangen en/of groot onderhoud van de kades, maar de vervanging/versterking van de kades is fors en zal leiden tot structurele jaarlijkse kapitaallasten. Dit financieel risico is wel al

24

er substantieel geld bij na vele jaren van bezuiniging. De 2e variabele is het ambitieniveau. We zitten nu op/onder de ondergrens. € 650.000 structureel is naar verwachting in ieder geval nodig € 106.000 structurele kapitaallasten

€ 300.000 tot € 500.000 structurele kapitaallasten

benoemd in de verschillende financiële rapportages en begrotingen van de afgelopen jaren. Hegewarren en vaarweg Het betreft een eigen keuze. De totaal geraamde kosten voor de benodigde producten, zoals onderzoeken, uitwerken van het plan naast het schetsontwerp planfase deel 1 zijn geraamd op € 450.000. Daarnaast is ongeveer 4,2 fte (1,4 fte per partij) per jaar nodig. Deze kosten en fte’s worden gelijkwaardig verdeeld tussen de drie overheden.

Vliegveld

Programma Economie Continuering Actieagenda Economie

Aan de raad wordt voorgelegd op welke wijze er concreet uitvoering kan worden gegeven aan de intenties en wensen van de (potentiële) gebruikers voor een toekomstbestendige exploitatie van het vliegveld, waarbij ook de governance toekomstbestendig is ingericht. Het huidige budget van de actieagenda economie voor de uitvoeringsperiode 2020-2022 beslaat € 900.000,-. Om minimaal het huidige ambitieniveau te kunnen blijven hanteren en de daarbij horende verwachtingen in onze samenleving waar te kunnen maken, is opnieuw een substantiële inzet nodig. Opgemerkt moet worden dat verschillende activiteiten van structurele aard momenteel incidenteel worden gefinancierd. Het gaat onder meer om het centrummanagement en verschillende activiteiten op het gebied van regionaal economische samenwerking. In de Kadernota 2023 zal een voorstel worden gedaan voor de continuering van de huidige activiteiten in het programma economie in de periode na 2022. Hierin zal ook specifiek aandacht worden besteed aan een optimale balans tussen de structurele inzet en incidenteel benodigde inzet in het

25

Gemeentelijke bijdrage € 150.000 voor de eerste fase (2022 en 2023). Raadsvoorstel wordt voorgelegd aan de nieuwe raad. Planning Ronde Tafel op 7 april en Debat en Besluit op 21 april. Ca. € 300.000

Minimaal € 1.200.000 voor de periode 20232026.

€ 150.000,- per jaar

economisch domein. Zodat het langjarig commitment richting samenwerkingspartners m.b.t. bovengenoemde activiteiten ook financieel geborgd kan worden. Om al onze economische ambities te kunnen realiseren verwachten wij op termijn ook middelen benodigd te zijn om risicodragend te kunnen participeren in publiek-private initiatieven in Smallingerland. Deze (incidentele) middelen zijn vooralsnog buiten beschouwing gelaten. Gebiedsprogramma Centrum

In Q2 2022 zal de visie ter besluitvorming worden aangeboden. Hierbij zal een keuze moeten worden gemaakt uit de verschillende ontwikkelscenario’s die qua ambitieniveau (benodigde investeringen) en rol van gemeente van elkaar verschillen. Naast de visie wordt ook een besluit gevraagd over een uitvoeringsprogramma voor de komende jaren en daarbij een jaarprogramma en de daarbij behorende financiën en inzet die van alle partijen daarin wordt gevraagd. In het raadsvoorstel m.b.t. het vaststellen van de centrumvisie in de raad is het voorstel om voor de komende 4 jaar een bedrag beschikbaar stellen van € 400.000 per jaar. Dit bedrag is vanaf 2023 beschikbaar. Voor 2022 is een eenmalig bedrag noodzakelijk voor de volgende werkzaamheden: 1. Het opzetten van de projectstructuur/organisatie gebiedsprogramma centrum; 2. Het vertalen en nader uitwerken en concretiseren van de visie in gebiedsambities, kwantificeerbare programma’s en concrete maatregelen. Het kwantificeerbaar maken van het programma is een belangrijke stap om financieel grip te krijgen op het gebiedsprogramma centrum;

26

PM (Substantieel; mede afhankelijk van investeringsbereidheid van derden en ambitieniveau gemeente) In het raadsvoorstel m.b.t. het vaststellen van de centrumvisie in de raad is het voorstel om voor de komende 4 jaar een bedrag beschikbaar stellen van € 400.000 per jaar. Dit bedrag is vanaf 2023 noodzakelijk. Voor 2022 is een eenmalig bedrag noodzakelijk voor de hiernaast genoemde werkzaamheden.

3. Het financieel vertalen van deze gebiedsprogramma’s en concretere maatregelen en het opstellen van een financiële strategie en ontwikkelstrategie; 4. Het opstellen van een parkeervisie voor het centrum; 5. Het waar nodig uitwerken van de stedenbouwkundige visie en woonvisie; 6. Het doorontwikkelen van het centrummanagement; 7. Het opstellen van een communicatiestrategie; 8. Het uitwerken van beleidsinstrumenten zoals een verplaatsingssubsidie voor bedrijven, gevelsubsidie, parkeerbeleid en mogelijk grondbeleid; 9. Het waar nodig (samen met de raad) prioriteren en faseren van deelontwikkelingen en maatregelen;

Uitvoeringsprogramma visie werklocaties

Citymarketing

De kosten voor 2022 kunnen afgedekt worden uit de gereserveerde centrummiddelen. Hiervoor is nog een eenmalig bedrag beschikbaar van ruim € 800.000. De kosten, voor het eerste jaar van het uitvoeringsprogramma, kunnen worden gedekt uit het beschikbare budget voor de uitvoering van de actieagenda economie. Dekkingsmogelijkheden voor de kosten van de activiteiten en projecten in de periode na 2022 zullen, net als de overige inzet vanuit het programma economie, moeten worden gevonden in de begroting van 2023 en verder. Dit als onderdeel van de continuering van de actieagenda economie. In 2022 ligt politiek/bestuurlijke keuze voor hoe de activiteiten op het gebied van citymarketing langjarig kunnen worden geborgd in een zo zelfstandig mogelijke ‘volwassen’ organisatie. In het verlengde hiervan zal bepaald worden hoe de activiteiten na 2022 worden gefinancierd. Gezien citymarketing activiteiten op dit moment worden gedekt uit de actieagenda economie zal, net als de overige inzet vanuit het programma economie, dekkingsmogelijkheden moeten worden gevonden in de begroting van 2023 en verder. In de kadernota 2023 zal dit als

27

Onderdeel continuering actieagenda.

Onderdeel continuering actieagenda.

-

Subsidierelatie ICD en doorontwikkeling ecosysteem

Strategische alliantie

onderdeel van de continuering van de actieagenda worden meegenomen. De doorontwikkeling van het ICD en projecten als de campusontwikkeling zijn te karakteriseren als nieuw beleid. Met de Kadernota 2023 zullen hiervoor adviezen worden voorbereid. In dit verband wordt opgemerkt dat de kerntaak economie vooral is gefinancierd met incidentele middelen. Dat past niet meer bij de langjarige stimulering van deze sector, noch bij de uitoefening van andere structurele functies en taken in het economisch domein. Vanuit de alliantie wordt momenteel gewerkt aan de voorbereiding van een tweetal projecten. De projecten (campusontwikkeling en lobbyagenda) verkeren momenteel nog in de oriëntatiefase. In de komende periode zal onze definitieve inzet (en bijhorend financieel commitment) moeten worden bepaald.

28

€150.000 eenmalig voorbereidingskrediet ten behoeve campusontwikkeling (en andere projecten ter versterking van het ecosysteem)

Onderdeel continuering actieagenda én eenmalig voorbereidingskrediet

€250.000 per jaar t.b.v. de structurele ondersteuning van Innovatie Cluster Drachten