Bijlage rapport Ha&Ie Risicoanalyse ivm onderzoek naar de veiligheid in het winkelcentrum van Drachten
Tekst van het document
PERSOONLIJK/VERTROUWELIJK Ondernemersvereniging ha & ie T.a.v. dhr. D. van Drogen P/a Markt 4 9203 AA DRACHTEN Email: douwe@hypotheek-drachten.nl
Burgum, 12 april 2022 Betreft: Rapportage risicoanalyse. Geachte heer Van Drogen/beste Douwe, Naar aanleiding van de risicoanalyse in verband met een onderzoek naar de veiligheid in het winkelcentrum te Drachten, zoals weergegeven in de offerte, stuur ik je hierbij de rapportage van deze risicoanalyse. In dit rapport is beschreven welke onderzoekstappen gehanteerd zijn en wat de resultaten hiervan zijn. Kortheidshalve verwijs ik graag naar de inhoud van dit rapport. Mocht je nog vragen/opmerkingen hebben, dan hoor ik het graag. Met vriendelijke groeten,
Dirk van der Woude
RAPPORT Risicoanalyse ivm onderzoek naar de veiligheid in het winkelcentrum te Drachten
2
RAPPORT
Dossiernummer Rapportdatum Rapporteurs
: IC 2022003 : 12 april 2022 : D. van der Woude
Opdrachtgever Contactpersoon Adres Plaats
: Ondernemersvereniging ha & ie : Dhr. D. van Drogen : Markt 4 : 9203 AA Drachten
Aard onderzoek
: Risicoanalyse (i.v.m. onderzoek naar de veiligheid in het winkelcentrum te Drachten).
3
INHOUDSOPGAVE
1.
Aanleiding........................................................................................................... 5
2.
Doelstelling en resultaat...................................................................................... 6
3.
Werkwijze……………………………………………………………………………………………………………6
4.
Interviews ........................................................................................................... 6
5.
4.1
Vragen .................................................................................................................. 6
4.2
Analyse interviews ................................................................................................. 7
Data analyse handhaving en politie ..................................................................... 9 5.1
Handhaving .................................................................................................................... 9
5.2
Politie ............................................................................................................................. 9
6.
Constateringen fysieke survey ........................................................................... 10
7.
Conclusies ......................................................................................................... 12
8.
Aanbevelingen .................................................................................................. 13
4
Op 12 oktober 2021 werd door het bestuur van ondernemersvereniging ha & ie de opdracht verstrekt aan Integricon om een risicoanalyse uit te voeren in verband met een onderzoek naar de veiligheid in het winkelcentrum te Drachten. In dit rapport is de werkwijze en zijn de bevindingen van de analyse beschreven.
1. Aanleiding Bij het bestuur van de ondernemersvereniging ha & ie kwam via diverse leden signalen binnen dat leden/ondernemers, zijnde winkeliers, zich meer en meer onveilig voelen in en buiten hun winkels. Deze signalen betroffen voornamelijk incidenten, zoals toenemende agressie tegen winkelpersoneel, winkeldiefstal maar ook door intimiderend gedrag van groepen jongeren in het winkelcentrum. Tijdens gesprekken tussen het bestuur van ha & ie en Integricon bleek dat het bestuur behoefte had aan een nader onderzoek waarin werd vastgesteld hoe het gesteld is met het veiligheidsgevoel van ondernemers (en hun personeel) en wat het reële criminaliteitsbeeld is in- en rondom het winkelcentrum van Drachten. Dit betreft een risicoanalyse. Tevens is ook gesproken om vanuit deze risicoanalyse wellicht verder in te zetten op een integrale aanpak om het veiligheidsgevoel te versterken. Deze integrale aanpak is gericht op samenwerking tussen private en publieke partijen. Aan Integricon was gevraagd om eerst de risicoanalyse uit te voeren.
5
2. Doelstelling en resultaat De doelstelling is het uitvoeren van een risicoanalyse naar criminaliteit gerelateerde risico’s in het winkelgebied te Drachten. Deze risicoanalyse vormt de basis voor eventuele vervolgstappen zoals het opstellen van een beveiligingsconcept.
3. Werkwijze De analyse is gemaakt op basis van verzamelde data uit: -
14 interviews met ondernemers en/of medewerkers.
-
Politie analyse
-
Fysieke survey in en rondom het winkelgebied.
4. Interviews Op voordracht van ha & ie en op aangeven van de heer De Jong (Acquario) is er in totaal met 14 ondernemers gesproken. Deze ondernemers zijn allen actief in het winkelcentrum van Drachten. Vanuit privacy overwegingen zijn de namen niet in deze rapportage vermeld. (Deze zijn wel bekend bij de rapporteur). 4.1 Vragen De vragen die o.a. werden gesteld aan de geïnterviewden zijn: 1. Wat voor incidenten hebben zich in de afgelopen 4 jaar in de winkel voorgedaan? 2. Hoe is het gesteld met het veiligheidsgevoel? 3. Waar wordt dit gevoel door beïnvloed? 4. Welke maatregelen heb jij genomen? 5. Welke maatregelen wil je dat er genomen worden? 6. Wat stoort in het publieke winkelgebied? 7. Wat is jouw verwachting over de maatregelen vanuit de gemeente? 8. Hoe is je relatie met de politie en handhaving?
6
4.2 Analyse interviews Ad vraag 1 In relatie tot de eerste vraag bleek dat men niet bijzonder veel incidenten had gehad in de winkels, behoudens de grotere retailketens zoals Mediamarkt en Albert Heijn. Het beeld in de winkels week niet veel af van wat men al kende uit voorgaande jaren. De meeste incidenten betroffen winkeldiefstal en agressie tegen winkelmedewerkers.
Ad vraag 2 Het aantal incidenten in de winkels had geen invloed op het veiligheidsgevoel van de geïnterviewden. Het veiligheidsgevoel werd wel beïnvloed door groepen rondhangende jongeren. De geïnterviewden vonden dit vervelend, intimiderend en soms zelfs bedreigend. Aangegeven werd dat men soms op onprettige wijze werd aangesproken. Het kwam ook voor dat er jongeren dicht naar de geïnterviewden toe kwamen. In het laatste geval werd dit zeker als intimiderend ervaren en in bepaalde omstandigheden zelfs als bedreigend. Deze groepen jongeren werden vaak gezien op en rond het Carillon, op het Raadhuisplein en op enkele plaatsen nabij stegen/doorgangen. Ad vraag 3 Naast het feit dat er groepen jongeren in het centrum zich ophouden zijn er ook andere variabelen die specifiek benoemd werden en invloed bleken te hebben op het veiligheidsgevoel zoals: - Het ontbreken van goede straatverlichting in en nabij stegen. - Het ogenschijnlijk niet handhaven van het verbod voor fietsers en scooters/brommers. - De enigszins kille aankleding van het straatmeubilair in het centrum. - Het gebrek aan preventieve zichtbaarheid van handhaving medewerkers en politiemedewerkers. Ad vraag 4 Vrijwel alle geïnterviewde ondernemers hebben bepaalde beveiligingsmaatregelen genomen zoals een camera- en een inbraakdetectiesysteem.
De toepassing van een inbraakdetectiesysteem is vaak vereist vanuit verzekeringsvoorwaarden. Camerasystemen zijn uitsluitend op eigen initiatief ingezet. Tevens bleek dat vrijwel alle geïnterviewden in hun eigen werkomgeving onderlinge afspraken hebben gemaakt hoe men dient te handelen bij veiligheidsincidenten, zoals winkeldiefstal, agressie, bedreiging en overval. Ondanks deze afspraken werd het openen en sluiten van de winkel vaak als een onveilige situatie ervaren. Dit werd mede veroorzaakt door gebrekkige verlichting in de directe omgeving. Ad vraag 5 Door alle geïnterviewden werd aangegeven dat het veiligheidsgevoel aanzienlijk versterkt zou worden wanneer de preventieve zichtbaarheid van handhaving medewerkers en politie versterkt zou worden gedurende winkelopeningstijden. Ook werd aangegeven dat het verbeteren van de openbare verlichting op bepaalde plaatsen nabij stegen en in- en uitgangen van winkels een positief effect zou hebben op het veiligheidsgevoel.
7
Ad vraag 6 Het meest storende in het winkelgebied was de aanwezigheid van groepen jongeren. Naast het feit dat er allerlei uitingen werden geroepen veroorzaakten deze groepen vaak ook overlast door afval, het besmeuren van winkelruiten met bijvoorbeeld etensresten en het achterlaten van allerlei flesjes en blikjes. Bovendien werd aangegeven, dat wanneer men als ondernemer of medewerker initiatief nam om deze jongeren aan te spreken men vervolgens werd lastig gevallen en in sommige situaties zelfs werd bedreigd. Ad vraag 7 De geïnterviewden spraken allemaal uit dat men zich realiseert dat samenwerking tussen gemeente en ondernemers essentieel is. Hierbij werd dan ook aangegeven dat men niet alleen maar maatregelen vanuit de gemeente verwacht maar ook bereid is om in gezamenlijkheid het veiligheidsgevoel te willen versterken. Wel sprak men de verwachting uit, zoals reeds eerder aangegeven, dat de zichtbaarheid van handhaving- en politiemedewerkers vergroot kan worden. Ad vraag 8 De geïnterviewden ervoeren de samenwerking met de politie als erg plezierig. Men gaf aan dat wanneer er een acute hulpvraag was dit vaak ook direct werd opgevolgd. Men miste nog wel de verbinding vanuit de preventie. In relatie tot handhaving werd unaniem aangegeven dat er grote frustratie bestaat doordat deze medewerkers vaak niet zichtbaar aanwezig zijn.
Hierbij werd ook aangegeven dat men gedurende de coronaperiode ervoer dat er juist wel toezicht was op de lockdown-maatregelen, maar dat er daarentegen geen compassie was voor de ondernemers. Kortom men voelde juist dat de handhaving medewerkers wel optraden tegen hen tijdens de coronaperiode, maar dat er geen samenwerking werd beleefd tegen overlast in het winkelcentrum.
8
5. Data analyse handhaving en politie 5.1 Handhaving Tijdens het onderzoek werd navraag gedaan bij de afdeling handhaving van de gemeente Smallingerland naar registraties van de inzet van handhaving medewerkers in het winkelcentrum te Drachten. Door Openbare Orde en Veiligheid van de gemeente Smallingerland werd aangegeven dat er geen data beschikbaar was waaruit zou kunnen blijken welke inzet en acties er zijn geweest bij de afdeling handhaving in de afgelopen jaren. 5.2 Politie Er is contact geweest met een, leidinggevende binnen de politie eenheid te Drachten (naam is bij rapporteur bekend). Door de politie werd een analyse gemaakt van diverse incidenten in de periode 2017 tot en met heden. In bijlage 1 is een weergave van deze analyse opgenomen. Opvallend in deze analyse was dat de volgende incidenten hoog scoorden ten opzichte van de andere vermelde incidenten. Het is niet bekend hoe deze (criminaliteit)cijfers zich verhouden tot andere soortgelijke winkelgebieden. -
Diefstal van brom-, snor- en fietsen Mishandeling Vernieling c.q. zaakbeschadiging Winkeldiefstal Overlast Leefbaarheid overig Maatschappelijke integriteit overig
De variabele overlast bleek één van de meest voorkomende. Uit verdere navraag bleek dat overlast kon bestaan uit één van de onderstaande sub variabelen: o Overlast door verward en/of overspannen persoon o Melding gluurder o Melding overlast jeugd o Overlast vuurwerk o Overlast illegale zender o Overlast prostitutie o Overlast zwervers o Afsteken vuurwerk o Overlast stank, rook en/of stof Het is niet bekend hoe de daadwerkelijke cijfers zijn in de verdeling van de sub variabelen. In bijlage 2 zijn alle sub variabelen weergegeven van de incidenten die relatief hoog scoorden.
9
6. Constateringen fysieke survey Op drie verschillende momenten en op verschillende tijdstippen, waaronder tweemaal op donderdagavond, is er een fysieke survey uitgevoerd. Tijdens deze surveys is het volgende geconstateerd: 1. Er werden geen medewerkers van handhaving en/of politie in het winkelgebied gezien. 2. Tijdens de surveys is er op het Raadhuisplein twee maal een groep jongeren gezien die zich ophield nabij winkel The Sting. 3. Er zijn geen jongeren gezien in en rondom het Carillon in het centrum van Drachten. 4. Gezien werd dat de enkele doorgangen tussen bijvoorbeeld het Raadhuisplein en de Zuiderbuurt donker zijn en nauwelijks openbare verlichting kent.
5. Ook zijn deze doorgangen donker gekleurd. 6. Waargenomen werd dat er twee vuilnisbakken aan de buitenkant vervuild waren door resten van mayonaise etc.. 7. Ook werd waargenomen dat er papier en karton nabij de vuilnisbakken stond. 8. Gezien werd dat de zogenaamde “zakpalen” (die gemotoriseerd verkeer dient te belemmeren in het winkelgebied) niet omhoog stonden.
10
9. Tijdens de surveys bleek dat fietsers en scooters, ook in voetgangersgebieden, bleven rijden en niet afstapten om te wandelen.
11
7. Conclusies Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse wordt het volgende geconcludeerd: -
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Ondernemers en hun personeel voelen zich onveilig, met name in het publieke gebied. Naar aanleiding van de interviews bleek dat men zich in de winkel/het bedrijf niet of nauwelijks onveilig voelt. De ondernemers en hun personeel zijn positief over de wijze waarop er samengewerkt wordt met de politie. Ook de wijze waarop de responsetijd van de politie is bij hulpvragen wordt als positief ervaren. Uit de gesprekken is verder gebleken dat de ondernemers en hun personeel ontevreden is over de samenwerking met de handhaving medewerkers. Men vindt dat de medewerkers van handhaving niet of nauwelijks zichtbaar zijn en dat (potentiële) overtreders van onder andere fietsverboden niet of nauwelijks worden aangesproken. Ook hebben de ondernemers en hun personeel niet het gevoel dat er in gezamenlijkheid opgetreden wordt tegen overlast in het winkelcentrum dat veroorzaakt wordt door rondhangende jongeren. Men voelt zich hierdoor zeer op zichzelf aangewezen. Op basis van verschillende vragen die gesteld zijn aan de afdeling handhaving van de gemeente Smallingerland, bleek dat er geen registratie is, of beschikbaar werd gesteld van de inzet van handhaving medewerkers. Binnen de gemeente is er dan ook geen data beschikbaar die een objectief beeld kan geven van overlast in het winkelgebied.
Uit de beschikbaar gestelde data van politie blijkt dat het aantal geregistreerde incidenten in de afgelopen jaren aanzienlijk is gestegen. In 2017 werden in totaal 845 incidenten geregistreerd en in 2020 (voor de coronacrisis) werden er 1012 incidenten geregistreerd. Dat is een toename van 167 incidenten (= 19,7%) Verder blijkt uit de politie analyse dat het aantal incidenten, dat betrekking had op “overlast” in 2017, 103 meldingen betrof en dat dit in 2020 meer dan verdubbeld was naar 231 registraties. Tevens blijkt uit de analyse van de politie dat er een afname is van het aantal winkeldiefstallen. (Dit betreffen de winkeldiefstallen waar politie ondersteuning bij verzocht werd). De politie analyse onderbouwd het “onveiligheids”-gevoel van de ondernemers en hun personeel. Er is een sterke toename te zien in de zogenaamde overlastregistraties bij de politie. Uit fysieke waarnemingen is gebleken dat er in bepaalde doorgangen/stegen weinig verlichting aanwezig is. Ook werd waargenomen dat deze doorgangen donker gekleurd zijn en hierdoor automatisch donkerder worden waardoor het onveiligheidsgevoel toeneemt.
12
8. Aanbevelingen -
-
-
Geadviseerd wordt om met de gemeente in gesprek te gaan, om in gezamenlijkheid een visie te ontwikkelen voor veiligheid in het winkelgebied (eventueel aangevuld met ketenpartners, zoals jeugdzorg, onderwijs en COA). Verder wordt geadviseerd om met de gemeente afspraken te maken over de concrete inzet van handhaving medewerkers. Stel een prioriteitenlijst samen waar de inzet van handhaving medewerkers betrekking op kan hebben. Deze prioritering kan worden samengesteld, door handhaving met de ondernemers en hun personeel in gesprek te laten gaan. Evalueer de (vorm te geven) samenwerking met de gemeente tenminste twee maal per jaar.
Dit rapport is opgemaakt te Burgum, 12 april 2022. INTEGRICON Met vriendelijke groet,
Dirk van der Woude
13
Bijlage 1
14
Incidenten cbs: Centrum
DK: 2017
DK: 2018
DK: 2019
DK: 2020
DK: 2021
Afgelopen 12 maanden
1.1.1. Diefstal/inbraak woning
2
0
0
7
0
0
1.1.2. Diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis
0
5
1
2
2
2
1.2.1. Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen
2
3
2
2
3
3
1.2.2. Diefstal van motorvoertuigen
0
0
0
0
0
0
1.2.3. Diefstal van brom-, snor-, fietsen
79
67
46
49
53
53
1.2.4. Zakkenrollerij
4
5
3
0
2
2
1.2.5. Diefstal af/uit/van overige voertuigen
5
1
1
2
1
3
1.3.1. Ongevallen (weg)
21
23
34
28
22
23
1.4.1. Zedenmisdrijf
2
3
3
2
1
1
1.4.2. Moord, doodslag
0
0
1
0
0
0
1.4.3. Openlijk geweld (persoon)
1
3
2
0
3
3
1.4.4. Bedreiging
7
7
4
4
9
10
1.4.5. Mishandeling
59
52
48
63
58
63
1.4.6. Straatroof
0
2
0
1
0
0
1.4.7. Overval
0
0
0
0
0
0
1.5.1. Ongevallen (water)
0
0
0
0
0
0
1.5.2. Diefstallen (water)
0
0
0
0
0
0
1.6.1. Brand/ontploffing
1
2
5
4
3
4
1.6.2. Overige vermogensdelicten
31
27
31
29
27
28
1.6.3. Mensenhandel
0
0
0
0
0
0
1.7.1. Ongevallen (lucht)
0
0
0
0
0
0
1.8.1. Ongevallen (spoor)
0
0
0
0
0
0
2.1.1. Drugs/drankoverlast
16
23
22
17
15
15
2.2.1. Vernieling cq. zaakbeschadiging
24
27
44
44
38
36
2.3.1. Verkeersoverlast
13
16
8
10
3
4
2.4.1. Burengerucht (relatieproblemen)
3
5
2
1
2
3
2.4.2. Huisvredebreuk
3
0
2
3
2
2
2.5.1. Diefstal/inbraak bedrijven en instellingen
16
9
11
10
4
2
2.5.2. Winkeldiefstal
132
133
148
117
73
72
2.6.1. Inrichting Wet Milieubeheer
0
0
0
0
0
0
2.6.2. Bodem
0
0
0
1
0
0
2.6.3. Water
0
0
0
0
0
0
2.6.4. Afval
0
0
0
1
0
0
2.6.5. Bouwstoffen
0
0
0
0
0
0
2.6.6. Geluid
17
20
5
23
20
21
2.6.7. Mest
0
0
0
0
0
0
2.6.8. Transport gevaarlijke stoffen
0
0
0
0
0
0
2.6.9. Vuurwerk
0
0
0
0
0
0
2.6.10. Bestrijdingsmiddelen
0
0
0
0
0
0
2.6.11. Natuur en Landschap
0
1
0
0
0
0
2.6.12. Ruimtelijke ordening
0
0
0
0
0
0
2.6.13. Dieren
1
0
2
3
0
0
2.6.14. Voedselveiligheid
0
0
0
0
0
0
103
91
122
231
169
151
2.7.1. Overlast 2.7.2. Bijzondere wetten
0
0
0
0
2
4
2.7.3. Leefbaarheid overig
39
16
32
49
54
51
3.1.1. Drugshandel
5
1
1
8
5
7
3.1.2. Mensensmokkel
0
0
0
0
0
0
3.1.3. Wapenhandel
0
6
2
7
2
2
3.2.1. Kinderporno
0
0
0
0
0
0
3.2.2. Kinderprostitutie
0
0
0
0
0
0
3.3.2. Onder invloed (lucht)
0
0
0
0
0
0
3.3.5. Lucht overig
0
0
0
0
0
0
3.4.2. Onder invloed (water)
0
0
0
0
0
0
3.4.5. Water overig
0
0
0
0
0
0
3.5.1. Snelheid (weg)
0
0
0
0
0
0
3.5.2. Onder invloed (weg)
3
1
5
6
5
4
3.5.5. Weg overig
26
25
35
44
31
26
3.6.4. Aantasting openbare orde
5
6
3
8
10
2
3.7.1. Discriminatie
2
1
0
1
0
0
3.7.2. Vreemdelingenzorg
1
0
1
0
0
0
3.7.3. Maatschappelijke integriteit overig
99
80
88
111
110
104
3.7.4. Cybercrime
0
1
0
1
3
3
3.8.5. Spoor overig
0
0
0
0
0
0
3.9.1. Horizontale fraude
7
5
5
12
10
10
3.9.2. Verticale fraude
0
0
0
0
0
0
3.9.3. Overige fraude
0
1
2
4
1
1
4.2.2. Preventiecontrole
0
0
0
0
0
0
4.4. Klachten algemeen
0
0
0
0
0
0
4.5.1. Hulpverlening aan personen
25
30
25
24
11
10
4.5.2. Hulpverlening aan instanties
82
100
73
74
28
26
4.6.1. Dienstverlening goederen
5
18
10
9
5
5
4.6.3. Maatregelen
4
1
2
0
1
1
845
817
831
1.012
788
757
Totaal
15
Bijlage 2
16
2.7.1. Overlast
E33 OVERLAST DOOR VERWARD/OVERSPANNEN PERSOON E34 MELDING GLUURDER E35 MELDING OVERLAST JEUGD E36 OVERLAST VUURWERK (ZONDER GEVOLGEN) E37 OVERLAST ILLEGALE ZENDER E392 OVERLAST PROSTITUTIE E41 OVERLAST ZWERVERS M131 AFSTEKEN VUURWERK M21 OVERLAST STANK/ROOK/STOF
3.7.3. Maatschappelijke integriteit overig
E20 LOOS INBRAAK/OVERVAL ALARM E21 BOMMELDING E22 OVERIGE LOOS ALARM E23 TERREURDREIGING F000 OVERTREDING OVERIG (WETBOEK VAN STRAFRECHT) F001 OVERTREDING OVERIG F0010 OVERTREDING APV F0011 OVERTREDING ARBO WETGEVING F0012 OVERTREDING JUSTITIELE VOORWAARDEN F51 BELEDIGING F74 INBEWARING GEVEN WAPEN F90 COMPUTERCRIMINA LITE IT I77 MELDPLICHT POLITIEBUREAU J10 AANDACHTSVESTIGING J11 AFSPRAAK OP LOCATIE J12 VERDACHTE SITUATIE J20 SIGNALERING PERSOON J30 ALGEMENE MUTATIE
4.5.2. Hulpverlening aan instanties
E50 ASSISTENTIE BRANDWEER (GEEN BRAND) E51 ASSISTENTIE DEURWAARDER E52 ASSISTENTIE BIJZONDERE OPSPORINGSDIENST E53 ASSISTENTIE ANDER KORPS E54 ASSISTENTIE COLLEGA E55 ASSISTENTIES OVERIG E56 ASSISTENTIE PERSONEEL OPENBAAR VERVOER E60 UITVOEREN GRATIE-ONDERZOEK E61 UITVOEREN NATURALISATIE -ONDERZOEK E62 OPSTELLEN RAPPORT/ADVIES VOOR DERDE E63 INKOMEND SCHRIFTELIJK VERZOEK (POSTSTUK) E67 RECHTSHULPVERZOEK BUITENLAND G311 AFNAME CELMATERIAAL G50 OVERNAME VERDACHTE J50 GESIGNALEERD VOOR EXTERNE INSTANTIE/ANDER KORPS J51 GESIGNALEERD T.Z. VOORLOPIGE AANHOUDING UITLEVERINGSWE T J52 GESIGNALEERD T.Z. VOORLOPIGE AANHOUDING OVERLEVERINGSWET J60 ONTSNAPT/ONTVLUCHT PERSOON (HETERDAAD) J71 SOCIALE INBEWARINGSTELLING MEERDERJARIGE J72 SOCIALE INBEWARINGSTELLING MINDERJARIGE J73 SOCIALE INBEWARINGSTELLING AMA L151 BEGELEIDING (WATER)
17