Document · PDF

Bijlage - Investeringsagenda 2026 2040

Ronde Tafel 1 juli 2025, gemeente SmallingerlandBij agendapunt: Kadernota 2026-20299.531 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Investeringsagenda 2026 - 2040 Bijlage bij kadernota 2026-2029 10 juni 2025 versie 2.0 definitief

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Inleiding op de investeringsagenda

Doel en scope van de investeringsagenda

Procesinpassing en planningshorizon van de investeringsagenda

Stapsgewijze ontwikkeling van de investeringsagenda

Bestuurlijke samenvatting

Kaderstelling en autorisatie

De investeringsagenda wordt niet vastgesteld, de kadernota wel

De bestaande spelregels wijzigen niet

Technische uitgangspunten investeringsagenda

Beschikbare ruimte voor nieuwe investeringen

Focus op wat moet en minimaal nieuwe investeringen toevoegen

Prioriteren doet de raad in het ombuigingentraject

Prioriteitstelling in dekkingsbronnen voor investeringen

Totaaloverzicht investeringen en effect op kadernota 17 Totaaloverzicht geplande investeringen 2026-2040

Aan te vragen investeringskrediet begroting 2026

Investeringsplanning 2027-2029

Investeringsplanning 2030-2040

Effect op financiële kengetallen

Inleiding op de investeringsagenda

Voordat het volgende hoofdstuk de bestuurlijke samenvatting van deze investeringsagenda schetst volgt eerst een inleiding op de investeringsagenda. Die inleiding geeft uitleg over achtereenvolgens doel en scope (afbakening) van de investeringsagenda, de inpassing van de investeringsagenda in de bestuurlijke P&C cyclus en de stapsgewijze ontwikkeling die college en organisatie met de investeringsagenda maken en wat dit oplevert voor de raad.

Doel en scope van de investeringsagenda Doel van de investeringsagenda is om met een langjarige horizon (t +15, vijftien jaar vooruit) zicht te bieden op investeringen, hun structurele lasten en de dekking ervan, dat wil zeggen hoe we die investeringen financieel mogelijk kunnen maken. Daarbij brengen we in beeld wat al vastligt en waar keuzeruimte zit. Het college kan die informatie gebruiken in voorstellen tot prioritering van investeringen. De geprioriteerde investeringen (en hun financieel effect) worden opgenomen in de kadernota. Vervolgens kan de raad bij de behandeling van de kadernota op basis van de investeringsagenda een meer overwogen besluit nemen over de financiële kaderstelling voor de komende begroting en de meerjarenraming. Scope (afbakening) van de investeringsagenda Op hoofdlijnen kent de gemeente drie grote categorieën van investeringen 1: grondexploitatie, vervangingsinvesteringen (instandhouding bestaand beleid) en investeringen voortkomend uit nieuw beleid c.q. grote vervangingsinvesteringen.

1 Investeren is het realiseren van objecten/voorwerpen waarvan het (maatschappelijk en/of economisch)

nut zich over meerdere jaren uitstrekt. De middelen die nodig zijn voor investeringen (het investeringskrediet) worden dan ook over meerdere jaren in de begroting verdeeld in de vorm van kapitaallasten: rente en afschrijvingen. De boekwaarde van investeringen staat op de balans.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

De categorie grondexploitatie is buiten scope voor de investeringsagenda. Deze categorie kent zijn eigen proces van kaderstelling en verantwoording. De andere twee categorieën zijn allebei in scope; deze maken beiden gebruik van de beschikbare investeringsruimte. We nemen daarbij investeringen op alle beleidsterreinen mee. Om die reden spreken we vanaf nu dan ook niet meer van ruimtelijke investeringsagenda. De investeringen opgenomen in deze investeringsagenda volgen uit beleidsvisies en zijn daarmee kenbaar gemaakt aan de gemeenteraad. De investeringsagenda is geen document om investeringen toe te lichten. De argumentatie en motivatie voor de opgenomen investeringen zijn opgenomen in visies, plannen, beheernotities, kadernota en begroting. In de investeringsagenda wordt per onderdeel verwezen naar deze documenten. Het beheer en onderhoud van investeringen is niet onderdeel van deze investeringsagenda. Conform de Financiële verordening Smallingerland en het BBV vindt daarvoor vierjaarlijkse kaderstelling plaats in de raad en vindt planning en verantwoording plaats in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen van begroting en jaarstukken.

Procesinpassing en planningshorizon van de investeringsagenda Onderstaand is de procesinpassing van de investeringsagenda in de bestuurlijke planning & controlcyclus getekend: t+1 tot t+15 inventarisatie prioriteitstelling

investeringsagenda selectie financiële kaderstelling

vaststellen investeringsoverzicht

begroting kadernota t+1 tot t+4

uitwerking

(meerjarenraming) t+1

(t+2 tot t+4)

De afbeelding maakt duidelijk dat: • het opstellen van de investeringsagenda gekoppeld is aan het jaarlijkse kadernota proces; • de investeringsagenda het resultaat is van een jaarlijks proces van inventarisatie en prioriteitstelling; • de investeringsagenda een planningshorizon heeft van 15 jaar; • uit de langere tijdshorizon (t+15) van de investeringsagenda selectie plaatsvindt welke investeringen op te nemen in de kadernota – de investeringsagenda als bijlage bij de kadernota biedt achtergrond in de afwegingen bij die selectie;

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

•

er bij de begroting geen geactualiseerde investeringsagenda wordt aangeboden – de investeringsagenda heeft zijn doel bij het kadernotaproces, de begroting is de uitwerking daarvan voor het komende begrotingsjaar.

Bestuurlijk helpt de investeringsagenda het college om meer vooruit te kijken, meer zicht te krijgen op de beschikbare dekkingsbronnen en zo te kunnen selecteren welke investeringen al wel en welke (nog) niet mee te nemen naar de kadernota. Bestuurlijk helpt het de raad om meer inzicht te krijgen en te zien welke afweging er is gemaakt door het college en een meer overwogen besluit te nemen over de financiële kaderstelling voor de begroting. De planningshorizon van investeringen kent een indeling in 3 tijdvakken Om goed aan te sluiten op de bestuurlijke planningscyclus en de daaraan gekoppelde wettelijke kaders qua vaststelling knippen we de planningshorizon van deze investeringsagenda in drie delen: 1. Begrotingsjaar (t+1 → 2026): Dit betreft de investeringen die in de komende begroting opgenomen worden en waarvoor bij het vaststellen van de begroting ook het investeringskrediet door de raad vastgesteld wordt. 2. Meerjarenperiode (t+2 tot t+4 → 2027-2029): Dit betreft de periode van 3 jaar aansluitend op het begrotingsjaar. Dit tijdvak betreft de meerjarenraming in de begroting. Die is ter informatie en wordt niet vastgesteld. Deze investeringen zijn redelijk concreet maar kunnen nog bijgesteld worden. Ze opnemen in de meerjarenraming borgt dat we financieel degelijk vooruitkijken naar lasten die komen gaan. 3.

Langetermijn (t+5 tot t+15 → 2030-2040): Deze 10 jaars-periode volgend op de meerjarenraming geeft inzicht in de investeringen en kapitaallasten die na de meerjarenraming gepland zijn. Gezien de langere tijdshorizon zijn deze investeringen meer op hoofdlijnen gepland. Elk jaar komt er dus een jaar bij, waarmee een zogenaamde rollende planning ontstaat.

Stapsgewijze ontwikkeling van de investeringsagenda In 2024 is de eerste investeringsagenda (in ontwikkeling) verschenen. De ontwikkeling van de investeringsagenda vindt stapsgewijs plaats. In de investeringsagenda van dit jaar zijn de volgende ontwikkelstappen gerealiseerd: • Het investeringsoverzicht is uitgebreid naar alle investeringen uitgezonderd grondexploitatie; • Het investeringsoverzicht is uitgebreid met een horizon tot 2040;

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

• • • • • • •

De verwachte kapitaallast in het eerste jaar van afschrijven is opgenomen in een langjarig overzicht; Er is een concrete investeringstabel 2026 opgenomen; De spelregels voor autorisatie van investeringskredieten door de raad zijn opgenomen; Prijspeil en indexatie van de investeringen is qua methodiek in lijn gebracht met de werkwijze zoals we die al jaren in de begroting hanteren; De inpassing in de P&C cyclus is toegelicht Mogelijkheden en denkrichtingen voor dekking zijn opgenomen Technische uitgangspunten zijn beschreven

Er zijn ook nog onderdelen niet opgenomen of toegepast die we voor de toekomst wel voorzien. Zo is prioritering nog beperkt toegepast. De investeringen zijn opgenomen conform de onderliggende plannen. De focus ligt op dit moment op het opstellen van een realistische investeringsplanning, met name op de thema's riolering, herinrichting leefomgeving en stad drachten. Overigens is het zo dat door die meer realistische planning ook prioriteitstelling volgt. Verder werken we stap voor stap aan verbeteringen rondom het sturen op financiële kengetallen in ratio's. In de begroting laten we de consequenties zien van deze investeringsplanning op die ratio's.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Bestuurlijke samenvatting

Een volgende stap voorwaarts in planning & control Met deze investeringsagenda zetten we een volgende stap vooruit in planning & control. Ten opzichte van vorig jaar heeft deze investeringsagenda een brede scope. De agenda omvat alle investeringen met uitzondering van grondexploitaties, aangezien deze hun eigen planning en verantwoording kennen. Er is een helder onderscheid tussen vervangingsinvesteringen en investeringen volgend uit ambities. De indexatiemethodiek van investeringen is gelijk getrokken aan die van de reguliere begroting, wat betekent dat alle investeringen volgens prijspeil 2026 zijn neergezet. Ook is de borging tussen de investeringsagenda, de kadernota en de begroting verbeterd. Tot slot stellen we prioriteitregels voor in dekking van investeringen. Helpend in besluitvorming, maar geen besluitvormend document De investeringsagenda 2026-2040 geeft langjarig zicht (t+15, vijftien jaar vooruit) op toekomstige investeringen, hun structurele lasten en de dekking ervan. Het helpt college en raad om meer afgewogen besluiten te nemen over investeringen en de dekking hiervan. De investeringsagenda is gekoppeld aan het jaarlijks kadernota proces en heeft daarin een inventarisatie- en prioriteringsfunctie. De investeringsagenda is geen besluitvormend document. De kadernota en begroting zijn de documenten waar besluiten over financiële kaderstelling plaatsvinden.

Autorisatie van investeringskredieten gebeurt in de begroting of met afzonderlijke raadsvoorstellen. Geen nieuwe investeringen toegevoegd in deze investeringsagenda Gezien het meerjarig financieel perspectief ligt de focus in de investeringsagenda 2026-2040 op investeringen die nodig zijn om wat we hebben goed in

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

stand te houden en in tweede instantie op de al bekende investeringen uit ambities die vastgesteld zijn in de gemeenteraad. Dit sluit aan bij de strategie om richting begroting 2026 alleen nieuwe ontwikkelingen op te nemen die niet beïnvloedbaar zijn omdat ze onontkoombaar en onuitstelbaar zijn of ontwikkelingen die politiek urgent zijn volgend op lopend beleid. Eventuele nieuwe investeringen die daaraan voldoen zijn in de kadernota apart benoemd. Nadere prioriteitstelling over investeringen loopt via het ombuigingstraject In deze investeringsagenda is bewust alleen een actualisatie en geen prioritering opgenomen. Eventuele bijstellingsvoorstellen inzake investeringen zijn onderdeel van het ombuigingstraject. Wel wordt in deze investeringagenda aangegeven of er mogelijkheden zijn om te prioriteren of temporiseren. De raad besluit op 8 juli over ombuigingsmaatregelen. Deze besluitvorming verwerken we vervolgens in het meerjareninvesteringsoverzicht in de begroting 2026-2029. Blijven investeren is cruciaal voor de ontwikkeling van onze gemeente In het ombuigingentraject zijn maatregelen in beeld gebracht die gevolgen kunnen hebben voor de investeringen in onze gemeente. Investeringen waarvan de meerderheid van de raad heeft aangegeven dat ze van groot belang zijn voor Smallingerland.

Door vanuit visie te blijven investeren helpen we Smallingerland om te groeien en bloeien, wat ten goede komt aan onze economische ontwikkeling in de hele gemeente en aan de centrumfunctie van Drachten voor de dorpen in onze gemeente maar ook de regio daaromheen. Dit groeien en bloeien zet zich door naar werk voor onze inwoners, versterking van de sociale structuur en heeft daarmee uiteindelijk ook positief effect op onze financiële positie. Blijven investeren is dan ook cruciaal voor de ontwikkeling van onze gemeente. Duidelijke stelregels over de dekking van investeringen Met de wijziging van het financieel beleid van december 2024 is het mogelijk gemaakt om investeringen ook te dekken uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. Op die manier kunnen we incidentele middelen apart zetten om structurele lasten te dekken. Daar gaan we verstandig mee om. Prioritering ten aanzien van dekking is uitgewerkt in de volgende stelregels: 1. Als basislijn hanteren we dat we alle instandhoudingsinvesteringen dekken uit de lopende begroting, dus niet uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. 2. Voor investeringen volgend uit ambities geldt onderstaand onderscheid: a. Als deze volgen uit een wettelijke verplichting dan dekken we deze altijd uit de lopende begroting. b. Alleen als deze beleidsvrij zijn, dan is het mogelijk om deze te dekken uit een bestemmingsreserve kapitaallasten.

Dekking uit de lopende begroting blijft altijd een mogelijkheid.

Volgend uit deze stelregels hanteren we deze nieuwe dekkingsmethodiek in deze investeringsagenda alleen voor de investeringen in het centrum.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Actualisatie van investeringen leidt tot financiële voordelen De onderstaande tabel geeft een geactualiseerd overzicht van het totaal aan investeringen wat in de meerjarenperiode gepland is. Investering

Totaal € x1.000

2026

2027

2028

2029

A. Heffing I

Vervanging Riolering

14.043

13.907

13.873

13.819

B. Instandhouding I

Onderwijshuisvesting

32.482

11.343

11.568

7.453

B. Instandhouding II

ICT

140

660

1.290

B. Instandhouding III

Kapitaalgoederen openbare ruimte

5.002

4.206

5.826

B. Instandhouding IV

Veldsportaccommodaties

922

1.725

965

B. Instandhouding V

Tractie en materieel

329

286

212

397

B. Instandhouding VI

Gebouwenbeheer

1.626

350

B. Instandhouding VII

De Haven

2.000

3.000

B. Instandhouding VIII

Parkeren

350

C. Ambities I

Stad Drachten

8.127

30.303

2.000

C. Ambities II

Innovatieve maakindustrie

C. Ambities III

Wijken en Dorpen

C. Ambities IV

Buitengebied 213.302

6.318

4.318

61.236

46.198

67.740

38.128

Voor bovengenoemde investeringen waren al middelen opgenomen in de huidige begroting. Het effect van deze geactualiseerde investeringsplanning ten opzichte van de begroting 2025-2028 staat in onderstaande tabel weergegeven. Daaruit blijkt dat er sprake is van een voordelig effect op het meerjarenbeeld. Dat voordeel ontstaat door de actualisatie van de investeringsplanning voor de onderdelen Stad Drachten en Wijken en Dorpen. Deze bijstelling wordt opgenomen in de kadernota 2026-2029. Jaarschijf 2029 wordt toegevoegd aan de begroting. Financieel effect in kadernota Op te nemen in kadernota

Totaal € x1.000

2026

2027

2028

2029

A. Heffing I

Vervanging Riolering

B. Instandhouding I

Onderwijshuisvesting

B. Instandhouding II

ICT

B. Instandhouding III

Kapitaalgoederen openbare ruimte

355

B. Instandhouding IV

Veldsportaccommodaties

B. Instandhouding V

Tractie en materieel

B. Instandhouding VI

Gebouwenbeheer

B. Instandhouding VII

De Haven

B. Instandhouding VIII

Parkeren

C. Ambities I

Stad Drachten

C. Ambities II

Innovatieve maakindustrie

C. Ambities III

Wijken en Dorpen

C. Ambities IV

Buitengebied financieel effect kadernota

719 186

25 69

-180

-360

-693

-382

-55

320

-235

-241

-523

1308

In aanvulling op bovenstaande actualisatie rekenen we apart in de kadernota ook nog het totaal aan benodigde rentemiddelen door. Onder meer door bovengenoemde bijstelling zijn minder meer rentemiddelen nodig dan door ons voorzien in de raadsbrief over de actualisatie van het meerjarenbeeld van maart 2025.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Kaderstelling en autorisatie

De investeringsagenda wordt niet vastgesteld, de kadernota wel Met het inbedden van de investeringsagenda wijzigt er niets ten aanzien van de afspraken over kaderstelling en autorisatie door de raad. Zoals in de inleiding over procesinpassing geschetst, heeft de investeringsagenda een inventarisatie- en prioriteringsfunctie. De investeringsagenda is geen besluitvormend document. De kadernota en begroting zijn de documenten waar besluiten over financiële kaderstelling plaatsvinden. Autorisatie van investeringskredieten gebeurt in de begroting of in afzonderlijke raadsvoorstellen. In de kadernota wordt aan de raad voorgelegd welke investeringen het college op wil nemen in de begroting en meerjarenraming, inclusief de financiële dekking daarvan. Op basis van inhoudelijk debat kan de gemeenteraad hierin wijzigingen aanbrengen waarna de kadernota ter vaststelling voorligt. Na vaststelling van de kadernota worden de gemaakte afspraken opgenomen in de ontwerp-begroting. Onderdeel van die begroting is het investeringsoverzicht. Met het vaststellen van de begroting autoriseert de gemeenteraad de investeringskredieten voor het begrotingsjaar. De meerjarenraming is ter kennisname en wordt niet vastgesteld. Dat geldt dus ook voor de investeringen voor 2027 en verder.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

De bestaande spelregels wijzigen niet Ten aanzien van de autorisatie van de investeringskredieten gelden de spelregels zoals opgenomen in de Financiële verordening Smallingerland. De spelregels zijn hieronder samengevat: •

Nieuwe investeringen worden bij het vaststellen van de begroting geautoriseerd (art 5 lid 2). De raad kan echter bij de begrotingsbehandeling besluiten om een investering niet te autoriseren en aan te geven van welke investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen (art 5 lid 3).

•

Het college kan (buiten de begroting) een voorstel voor het vaststellen van een investeringskrediet voorleggen aan de raad Het gaat dan om een investering waarvan het investeringskrediet niet met het vaststellen van de begroting is geautoriseerd, dan wel wanneer in de begroting niet in de dekking is voorzien (bijvoorbeeld bij een hoger investeringsbedrag dan geraamd (art 5 lid 5).

•

Bij investeringen groter dan € 2,5 miljoen wordt voorafgaand aan het aangaan van de daadwerkelijke verplichting de raad in gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen (art 7 lid 3).

Technische uitgangspunten investeringsagenda De investeringsagenda geeft inzicht in het investeringsbedrag en de bijbehorende kapitaallasten (rente en afschrijving). Daarnaast is het jaar van aanvraag en het jaar waarin de investering gerealiseerd en opgeleverd wordt opgenomen. Dat is belangrijk om te weten voor de begroting, aangezien we starten met afschrijven in het jaar na gereedkomen. In deze paragraaf gaan we in op enkele technische uitgangspunten, te weten categorisering, prijspeil en indexatie en kapitaallasten. Categorisering Een van de doelen van de investeringsagenda is om investeringen te kunnen koppelen aan de financiële middelen in de begroting. Hiertoe worden de investeringen ingedeeld in verschillende categorieën die hierbij kunnen helpen. Daarbij maken we eerst onderscheid in de financiële dekking van de lasten: uit heffingen of uit algemene middelen. De investeringen gedekt uit algemene middelen worden daarna verder gespecificeerd in instandhoudingsinvesteringen en investeringen in ambities. Hieronder volgt een toelichting op elke categorie. A. Investeringen die gedekt worden uit een heffing Dit betreft investeringen in riolering, afvalinzameling en afvalverwerking en begraven. Voor deze kosten worden heffingen geheven. Dekking van deze investeringen komen (in principe) niet ten laste van algemene middelen.

Bijstelling van investeringen kan wel leiden tot bijstelling van het tarief voor de inwoners van de gemeente.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

B. Instandhoudingsinvesteringen ten laste van algemene middelen Met deze investeringen wordt het huidige niveau van voorzieningen, van inrichting van de openbare ruimte en van materieel en middelen in stand gehouden. Het betreft de vervanging van eerdere investeringen. Onderliggende plannen zijn bijvoorbeeld het huisvestingprogramma onderwijs, beheerplan kapitaalgoederen openbare ruimte, vervangingsschema tractie2 en materiaal et cetera. De dekking van deze investeringen kan soms gedaan worden uit de kapitaallast die in de begroting opgenomen is voor de oude investering die vervangen wordt. Bij het grootste deel van de investeringen is echter extra dekking nodig ten laste van algemene middelen. Omdat de vervanging om diverse redenen duurder is dan de oorspronkelijke aanschaf of omdat een investering in het verleden niet geactiveerd is en nu als gevolg van gewijzigde regelgeving wel geactiveerd moet worden3. C. Investeringen in ambities van de gemeente ten laste van algemene middelen Deze investeringen dragen bij aan de ontwikkeling van Drachten als stad, behoud en versterking van de leefbaarheid in dorpen en wijken, ontwikkeling van de maakindustrie met Drachten als centrum en een vitaal buitengebied.

Onderliggende documenten zijn de omgevingsvisie en bijbehorend koersdocument welke in de investeringsagenda terugkomen als Ambitie I Stad Drachten, Ambitie II Innovatieve maakindustrie, Ambitie III Wijken en dorpen en Ambitie IV Buitengebied. De visie van Smallingerland Smallingerland In de investeringsagenda zijn geen reguliere taken, zoals beheer en onderhoud opgenomen. Deze worden als structurele budgetten opgenomen in de begroting gebaseerd op de verschillende beheerplannen. Verantwoording hierover vindt plaats in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Prijspeil en indexering De investeringsbedragen en kapitaallasten voor de gehele looptijd worden gepresenteerd op basis van constante prijzen met prijspeil van het begrotingsjaar. Dit sluit aan bij de begrotingssystematiek welke we al jaren hanteren. Concreet betekent dit dat in de voorliggende investeringsagenda de investeringen in 2026 maar ook in de latere jaren berekend zijn op het prijspeil 2026. In de investeringsagenda welke volgend jaar opgesteld wordt, worden de prijzen geïndexeerd naar het dan geldende prijspeil.

2 Tractie is al het rijdend en rollend materieel dat door gemeentepersoneel wordt gebruikt om noodzakelijke

werkzaamheden (met name in de openbare ruimte) uit te voeren. 3 De verplichting om alle investeringen te activeren geldt alleen voor investeringen die vanaf het begrotingsjaar 2017 worden gedaan. Voor die tijd hoefden investeringen met maatschappelijk nut nog niet op de balans gezet te worden waardoor er ook geen afschrijvingslasten hoefden te worden begroot. Als we nu oudere investeringen met maatschappelijk nut vervangen zijn er dus niet altijd al kapitaallasten begroot.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Periodiek vind een check op de juistheid van de bedragen plaats. Voor de beheerplannen is dit bij het actualiseren eens per 4 jaar. Dit betekent dat de investeringen volgend uit het beheerplan met een geschatte indexatie op het prijspeil van het begrotingsjaar gebracht worden. Voorbeeld: het beheerplan kapitaalgoederen openbare ruimte is opgesteld op basis van prijspeil 2022. Om tot prijspeil 2026 te komen worden de investeringen geïndexeerd voor 2023, 2024, 2025 en 2026. De ontwikkeling van het prijspeil is afhankelijk van diverse factoren. De algemene inflatie speelt een rol, maar daarnaast zijn ook specifieke marktontwikkelingen van grote invloed. In de (wegen)bouw bijvoorbeeld is sprake van fluctuaties op verschillende componenten. Hierdoor is het lastig om een concreet indexatiepercentage te bepalen. In deze investeringsagenda wordt rekening gehouden met een indexatie van 5% in 2023 en 2024 en 3% in 2025 en 2026. Deze percentages liggen hoger dan in de kadernota, omdat naast de algemene inflatie ook rekening gehouden wordt met marktontwikkelingen. Een doorontwikkeling is om ook specifieke indices toe te passen in de investeringsagenda. Kapitaallasten De kapitaallasten bestaan uit afschrijvingslasten en rentelasten. Afschrijvingslasten worden berekend op basis van de afschrijvingstermijnen zoals vastgelegd in de financiële verordening.

De rente wordt berekend op basis van het renteomslagpercentage 4 wat geldt ten tijde van het opstellen van de kadernota, op dit moment 1,8%. Zoals eind maart dit jaar aangegeven door het college in de brief over actualisatie van het meerjarenbeeld wordt de meerjarige renteberekening in de begroting verbeterd. Dit heeft geen gevolgen voor het in deze investeringsagenda te hanteren renteomslagpercentage. De kapitaallast wordt in deze investeringsagenda opgenomen in het jaar na gereedkomen van de investering. Doorontwikkeling: wanneer een investering meerdere jaren in beslag neemt wordt rente al eerder administratief toegerekend dan na het jaar van gereedkomen. Voor de overzichtelijkheid hebben we deze administratieve rentetoerekening buiten de overzichten in deze agenda gehouden. Dit is een mogelijkheid om de agenda en planning verder te specificeren naar de toekomst toe.

4 Bij de berekening van het renteomslagpercentage delen we alle begrote rentelasten door het totaal van

de boekwaarde van de investeringen. Stel dat we voor € 100 miljoen geïnvesteerd hebben waarvan € 50 miljoen geleend moest worden voor gemiddeld 3% rente. We betalen dan jaarlijks € 1,5 miljoen (3% van € 50 miljoen) aan rente. Die € 1,5 miljoen rente rekenen we toe aan alle investeringen die op de balans staan. Het renteomslagpercentage is dan 1,5%

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Beschikbare ruimte voor nieuwe investeringen

Focus op wat moet en minimaal nieuwe investeringen toevoegen Ondanks enige verlichting in de voorjaarsnota staat het meerjarig financiële perspectief van de gemeente nog steeds onder druk. Het college heeft in de begroting 2025 opgenomen als strategie richting de begroting 2026 om alleen nieuwe ontwikkelingen op te nemen die niet beïnvloedbaar zijn omdat ze onontkoombaar en onuitstelbaar zijn of ontwikkelingen die politiek urgent zijn volgend op lopend beleid. Belangrijk is en blijft dat we in de eerste plaats begroten wat nodig is om wat we hebben goed in stand te houden via vervangingsinvesteringen. Vervolgens bekijken we in hoeverre er ruimte is voor investeringen volgend uit ambities die onderdeel zijn van lopend beleid. In deze investeringsagenda zijn geen nieuwe ambities met nieuwe investeringen opgenomen.

Prioriteren doet de raad in het ombuigingentraject Wanneer projecten meer financiële middelen vereisen dan beschikbaar, dan zal een onderlinge prioritering plaatsvinden. Hierbij kijken we naar de tijdshorizon van de eerstkomende vier jaar, dus momenteel van 2026 tot 2029, in aansluiting met onze gemeentebegroting. Daarnaast zijn financiële ramingen van projecten na vier jaar minder zeker wat betreft hoogte en planning. De basisprioriteit zijn instandhoudingsinvesteringen. Qua tempo en kwaliteit zijn daar soms keuzes mogelijk maar in de basis zijn ze nodig als we door willen gaan met wat we doen.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Vervolgens kijken we naar investeringen volgend uit ambities die vastgesteld zijn in de gemeenteraad. Daar vindt prioritering plaats op basis van de doelen die zijn vastgesteld in de visies. Hoe meer een project bijdraagt aan de ambitie, des te hoger de prioriteit van dat project. Ook kan er worden gekozen voor temporisering van projecten. Hierbij blijft de totale investering gelijk, maar wordt deze uitgesteld in de tijd, waardoor de doelen op een later moment worden bereikt. Door het blijven volgen van projecten, in tijd en in geld, wordt tijdig zichtbaar of bijsturing binnen een project nodig is. Eventuele bijsturing heeft impact op de investeringsagenda. In de voorliggende investeringsagenda 2026-2040 zijn de investeringen opgenomen die gepland zijn naar de laatst bekende planning. Een specifieke prioritering is niet doorgevoerd aangezien de raad in november bij motie heeft aan te geven zelf de regie te willen voeren over ombuigingsmogelijkheden. Wel wordt aangegeven of er mogelijkheden zijn om investeringen te prioriteren of temporiseren. De basis hiervoor is de analyse van de ombuigingsmogelijkheden volgend op het eindrapport stap 2 van het ombuigingstraject.

Prioriteitstelling in dekkingsbronnen voor investeringen Een dekkingsbron voor een investering is de wijze waarop we investeringen mogelijk maken. De opties die gemeenten hebben hangen op hoofdlijnen af van de situatie op onderstaande twee aspecten: •

Wie draagt bij: alleen de gemeente of is er ook cofinanciering door derden? Stel dat we een investering doen van € 15 miljoen met € 3 miljoen cofinanciering door derden dan vraagt het college de raad om een krediet van € 15 miljoen beschikbaar te stellen. Als de investering klaar is, staat er voor € 12 miljoen op onze balans. Door de cofinanciering zijn er minder rente- en afschrijvingslasten.

•

Hoe dekken we de afschrijvingslasten: uit de structurele baten of uit een structurele onttrekking van gespaarde middelen in een bestemmingsreserve kapitaallasten? In beide gevallen nemen we de kapitaallasten op in de begroting. De meeste investeringen dekken we uit de jaarlijkse baten die we ontvangen. In specifieke gevallen kiezen we ervoor om de afschrijvingslasten te dekken uit gespaarde middelen die we apart zetten in een bestemmingsreserve kapitaallasten. Bij start afschrijvingen bevat die reserve dan het volledige benodigde bedrag aan afschrijvingen voor de hele levensduur van de investeringen. Is de reserve lager, dan dekken we de afschrijvingslasten naar rato5. Uit die reserve onttrekken we jaarlijks de middelen die nodig zijn om de afschrijvingen te dekken.

5 Stel dat we uit het voorbeeld van de investering die we voor € 12 miljoen op de balans zetten een

afschrijvingstermijn van 20 jaar hanteren. Dan betekent dit € 600.000 afschrijvingslasten per jaar. Als bij het startmoment van afschrijvingen € 6 miljoen aan middelen apart is gezet in de bestemmingsreserve kapitaallasten dan dekken we daaruit € 300.000 aan afschrijvingslasten per jaar en moet het restant anders in de begroting opgelost worden. Dit geldt voor de gehele afschrijvingsperiode van 20 jaar en wordt tussentijds niet gewijzigd.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

•

Hoe dekken we de rentelasten: uit de structurele baten of uit een structurele onttrekking van gespaarde middelen in een bestemmingsreserve kapitaallasten? Rentelasten dekken uit een bestemmingsreserve is alleen mogelijk als we er rentelasten aan toevoegen. Dat moet vervolgens weer gedekt worden uit de lopende begroting en dat doen we op dit moment niet.

Volgend op de investeringsagenda van vorig jaar zijn in december 2024 de Financiële verordening Smallingerland en de Nota reserves, voorzieningen en risicobeleid gewijzigd door de raad. Deze wijziging maakt het mogelijk om te werken met een bestemmingsreserve kapitaallasten waarmee we een extra dekkingsbron voor investeringen hebben. Die dekking realiseren we met gespaarde middelen, bijvoorbeeld door deze bij resultaatbestemming of in jaren met begrotingsruimte apart te zetten. Zo gebruiken we de bestemmingsreserve kapitaallasten als dekkingsbron Nu deze extra dekkingsmogelijkheid er is, is in het kader van deze investeringsagenda onderstaande prioriteitstelling voorgesteld ten aanzien van deze beide mogelijke dekkingsbronnen: 1. Als basislijn hanteren we dat we alle instandhoudingsinvesteringen dekken uit de lopende begroting, dus niet uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. 2. Voor investeringen volgend uit ambities geldt onderstaand onderscheid: a. Als deze volgen uit een wettelijke verplichting dan dekken we deze altijd uit de lopende begroting. b. Alleen als deze beleidsvrij zijn, dan is het mogelijk om deze te dekken uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. Dekking uit de lopende begroting blijft altijd een mogelijkheid.

Achter deze afweging zit de gedachte dat er geen dekkingsruimte meer in de begroting is nadat een investering die gedekt wordt uit de bestemmingsreserve kapitaallasten volledig is afgeschreven. Als dit een beleidsvrije ambitie is, hoeft dit niet erg te zijn. Ook kan in dat geval specifiek voor vervanging gespaard zijn. Gelet op een lange termijn focus en solide financieel beleid is deze insteek de voor de komende periode de meest verstandige. Bovenstaande lijn sluit ook aan op de besluitvorming in de raad tot dusver, waarin alleen voor de ambities inzake het centrum gekozen is voor het apart zetten van middelen in een reserve om investeringen mogelijk te maken.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Totaaloverzicht investeringen en effect op kadernota

Dit hoofdstuk geeft overzicht over de hele tijdshorizon van de investeringsagenda en gaat in op het effect op de kadernota. Het beschrijft achtereenvolgens de investeringen in de planperiode 2026-2040, de doorrekening naar kapitaallasten tot en met 2029 en het effect op de kadernota. Meer specifieke toelichting per periode is opgenomen in de volgende hoofdstukken. Totaaloverzicht geplande investeringen 2026-2040 Hieronder zijn de getotaliseerde investeringen opgenomen die gepland zijn voor de komende 15 jaar. De investeringen tot en met 2029 worden voorgelegd in de kadernota en opgenomen in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. De investeringen voor 2026 worden in de begroting door de raad geautoriseerd. Ten opzichte van begroting 2025-2028 is de investeringsplanning geactualiseerd en is het prijspeil aangepast aan begrotingsjaar 2026. Totaal Investering € x1.000 2026 2027 2028 2029 A. Heffing I Vervanging Riolering 14.044 13.908 13.873 13.819 B. Instandhouding I Onderwijshuisvesting 32.483 11.343 11.568 7.453 B. Instandhouding II ICT 140 660 1.290 B. Instandhouding III Kapitaalgoederen openbare ruimte 5.001 4.205 5.825 5.825 B. Instandhouding IV Veldsportaccommodaties 922 1.725 965 B. Instandhouding V Tractie en materieel 329 286 212 397 B. Instandhouding VI Gebouwenbeheer 1.626 350 B. Instandhouding VII De Haven 2.000 3.000 B. Instandhouding VIII Parkeren 350 C.

Ambities I Stad Drachten 8.127 30.303 2.000 C. Ambities II Innovatieve maakindustrie PM C. Ambities III Wijken en Dorpen 6.318 4.318 4.318 4.318 C. Ambities IV Buitengebied 213.301 61.237 46.198 67.739 38.127

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Het overzicht van 2030 tot 2040 geeft een beeld van de investeringen na de huidige planperiode van kadernota en begroting. Totaal € x1.000 A. Heffing I Vervanging Riolering B. Instandhouding I Onderwijshuisvesting B. Instandhouding II ICT B. Instandhouding III Kapitaalgoederen openbare ruimte B. Instandhouding IV Veldsportaccommodaties B. Instandhouding V Tractie en materieel B. Instandhouding VI Gebouwenbeheer B. Instandhouding VII De Haven B. Instandhouding VIII Parkeren C. Ambities I Stad Drachten C. Ambities II Innovatieve maakindustrie C. Ambities III Wijken en Dorpen C. Ambities IV Buitengebied

2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 13.792 13.841 15.162 14.340 14.596 14.265 13.838 14.165 18.717 987 19.381 4.873 280 140 660 1.290 200 280 140 660 1.290 5.825 5.825 5.825 5.825 5.825 5.825 5.825 5.825 5.825 556 292 735 483 439 483 2.246 1.361 1.387 484 1.773 1.733 401 38 399 3.000 3.000 3.000 55.672 2.000 2.000 2.000 4.318 4.318 4.318 4.318 4.318 4.318 4.318 4.318 4.318 -

2039 7.295 5.825 1.725 1.521 4.318 -

2040 7.007 5.825 439 4.318 -

375.939 27.017 82.144 51.733 26.549 27.447 36.777 24.961 30.006 31.032 20.684 17.589

Op basis van de huidige plannen wordt er in totaal € 589,2 miljoen geïnvesteerd tot en met 2040. Hiervan is € 213,3 miljoen in de komende 4 jaar gepland en € 375,9 miljoen in de jaren daarna tot en met 2040. In categorie A. Heffingen, bedraagt het totale bedrag voor de vervanging van de riolering € 202,7 miljoen. De lasten van deze investeringen worden in principe gedekt uit de rioolheffing en hebben geen invloed op de algemene middelen. In categorie B Instandhouding, bedragen de investeringen € 217,7 miljoen. Deze worden grotendeels gedekt uit algemene middelen. Bij onderwijshuisvesting kan een beperkt deel gedekt worden uit vrijvallende kapitaallasten. Ditzelfde geldt voor Tractie en materieel. In categorie C Ambities wordt € 168,9 miljoen geïnvesteerd. Deze investeringen worden gedekt uit algemene middelen. Voor de investeringen in Stad Drachten worden deze gespaard in een kapitaalreserve. Met betrekking tot ambitie III Wijken en Dorpen wordt onderzocht of met invoering van een waterzorgheffing dekking gerealiseerd kan worden. Dan wordt geen beroep meer gedaan op dekking ten laste van algemene middelen.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Doorrekening investeringen naar kapitaallasten tot en met 2029 In onderstaande tabel zijn de structurele kapitaallasten opgenomen die volgen uit het investeringsoverzicht 2026-2029. Toelichting: de investering in riolering in 2026 leidt tot een kapitaallast in 2027. Deze last is structureel. De investering in 2027 leidt tot een kapitaallast in 2028. Deze wordt ook structureel toegevoegd. En dat geldt ook voor het jaar daarop. In totaal wordt er zo een cumulatieve kapitaallast geraamd van € 1,6 miljoen voor vervanging riolering. Over de gehele periode wordt een cumulatieve kapitaallast geraamd van € 5,6 miljoen. Een deel van deze kapitaallasten zal ten laste komen van algemene middelen. Het andere deel wordt gedekt uit heffingen of vrijvallende kapitaallasten van investeringen die afgeschreven zijn. Daarnaast wordt er gespaard voor investeringen in Stad Drachten waarbij de dekking van afschrijvingslasten uit een reserve kapitaallasten komt.

A. Heffing I B. Instandhouding I B. Instandhouding II B. Instandhouding III B. Instandhouding IV B. Instandhouding V B. Instandhouding VI B. Instandhouding VII B. Instandhouding VIII C. Ambities I C. Ambities II C. Ambities III C. Ambities IV

Kapitaallast in meerjarenraming € x1.000 Vervanging Riolering Onderwijshuisvesting ICT Kapitaalgoederen openbare ruimte Veldsportaccommodaties Tractie en materieel Gebouwenbeheer De Haven Parkeren Stad Drachten Innovatieve maakindustrie Wijken en Dorpen Buitengebied Kapitaallast per jaar Cumulatieve kapitaallast per jaar

2026

2027 529 170 257 35 37 69 186 -

2028 522 833 73 213 72 45 94 186 -

2029 514 719 186 287 24 20 312 302 -

1.283 1.283

2.038 3.321

2.364 5.685

Bijstelling benodigde middelen in kadernota In de begroting 2025-2028 zijn de kapitaallasten tot en met 2028 geraamd. In de kadernota wordt de nieuwe jaarschijf 2029 toegevoegd. Als gevolg van de bijstellingen van investeringsplanning en aanpassingen in prijspeil wijzigen de kapitaallasten in de verschillende jaren ten opzichte van de begroting 2025-2028. Deze wijzigingen worden eveneens verwerkt. In onderstaande tabel is het financiële effect opgenomen per jaarschijf. Financieel effect in kadernota Op te nemen in kadernota

Totaal € x1.000

2026

2027

2028

2029

A. Heffing I

Vervanging Riolering

B. Instandhouding I

Onderwijshuisvesting

B. Instandhouding II

ICT

B. Instandhouding III

Kapitaalgoederen openbare ruimte

355

B. Instandhouding IV

Veldsportaccommodaties

B. Instandhouding V

Tractie en materieel

B. Instandhouding VI

Gebouwenbeheer

B. Instandhouding VII

De Haven

B. Instandhouding VIII

Parkeren

C. Ambities I

Stad Drachten

C. Ambities II

Innovatieve maakindustrie

C. Ambities III

Wijken en Dorpen

C. Ambities IV

Buitengebied financieel effect kadernota

719 186

25 69

-180

-360

-693

-382

-55

320

-235

-241

-523

1308

Op de volgende pagina volgt een toelichting op de onderdelen van deze tabel.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

•

A.Heffing I: De investeringen in riolering leiden niet tot een aanvraag in de kadernota aangezien deze gedekt worden uit heffingen. Baten en lasten worden budgetneutraal verwerkt in de begroting op basis van een kostendekkende rioolheffing.

•

B. Instandhouding I en II: De kapitaallasten onderwijshuisvesting en ICT zijn tot en met 2028 gedekt in eerdere begrotingen. Jaarschijf 2029 wordt toegevoegd

•

B. Instandhouding III en IV: De kapitaallasten kapitaalgoederen openbare ruimte en veldsportaccomodaties zijn geraamd in eerdere begroting. Indexatie van de investeringsbedragen wordt extra opgenomen in de kadernota (2027 en 2028). Jaarschijf 2029 wordt toegevoegd.

•

B. Instandhouding V: De kapitaallasten tractie en materieel zijn tot en met 2028 gedekt in eerdere begrotingen. Jaarschijf 2029 wordt toegevoegd.

•

B. Instandhouding VI: Uitgangspunt is dat de kapitaallasten van verduurzaming gedekt worden door een besparing op de energielasten. Daarmee worden deze lasten budgettaire neutraal verwerkt in en begroting.

•

B. Instandhouding VII: De kapitaallasten van de investering in renovatie van de kade in De Haven wordt opgenomen in de kadernota jaarschijf 2027. Zie ook de toelichting in het hoofdstuk 'Aan te vragen investeringskrediet 2026'.

•

B. Instandhouding VIII: De kapitaallasten van de investering in vervanging van parkeerautomaten is geraamd in 2030, deze vallen nu nog buiten de meerjarenraming.

•

C. Ambities I: De investeringsplanning met betrekking tot Stad Drachten wordt verder geconcretiseerd. De investeringen in eerder opgenomen begrotingen worden nog niet gerealiseerd. Dit betekent dat er niet eerder dan in 2029 een kapitaallast verwacht wordt in de begroting. Eerder geraamde bedragen kunnen daarmee vrijvallen. De verwachte kapitaallast in 2029 bedraagt € 312.000. In begroting 2025-2028 is een bedrag geraamd van € 693.000. Concreet kan daarom in 2029 een bedrag van -/- € 381.000 afgeraamd worden.

•

C. Ambities III: De investeringsplanning met betrekking tot Wijken en Dorpen wordt verder geconcretiseerd. De investeringen in eerder opgenomen begrotingen worden nog niet gerealiseerd. In 2026 kan daarom een bedrag van -/- € 55.000 vrijvallen. Voor 2029 wordt een bedrag bijgeraamd van € 319.000.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Extra kapitaallasten voor 2030 en verder In onderstaande tabel zijn de structurele kapitaallasten opgenomen die volgen uit het investeringsoverzicht vanaf 2030. A. Heffing I B. Instandhouding I B. Instandhouding II B. Instandhouding III B. Instandhouding IV B. Instandhouding V B. Instandhouding VI B. Instandhouding VII B. Instandhouding VI C. Ambities I C. Ambities II C. Ambities III C. Ambities IV

Kapitaallast € x1.000 Vervanging Riolering Onderwijshuisvesting ICT Kapitaalgoederen openbare ruimte Veldsportaccommodaties Tractie en materieel Gebouwenbeheer De Haven Parkeren Stad Drachten Innovatieve maakindustrie Wijken en Dorpen Buitengebied

2030 2031 512 513 601 877 372 287 287 50 45 47 259 104 41 69 PM 186 186 -

2032 518 154 118 287 164 3.239 186 -

Kapitaallast per jaar Cumulatieve kapitaallast per jaar

2.200 2.200

4.666 1.501 1.400 2.519 1.766 1.436 1.248 1.676 1.256 9.102 10.603 12.003 14.522 16.288 17.724 18.972 20.648 21.904

2.236 4.436

2033 582 64 73 287 205 104 186 -

2034 556 186 287 11 105 69 186 -

2035 562 873 372 287 28 211 186 -

2036 541 309 44 287 19 207 104 69 186 -

2037 516 259 118 287 19 51 186 -

2038 542 73 287 56 104 186 -

2039 694 186 287 25 229 69 186 -

2040 278 372 287 133 186 -

Een deel van bovenstaande extra kapitaallasten zal ten laste komen van algemene middelen. Het andere deel wordt gedekt uit heffingen of vrijvallende kapitaallasten van investeringen die afgeschreven zijn. Daarnaast wordt er gespaard voor investeringen in Stad Drachten waarbij de dekking van afschrijvingslasten uit een reserve kapitaallasten komt.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Aan te vragen investeringskrediet begroting 2026

In 2026 wordt in totaal voor € 61,2 miljoen investeringskrediet aangevraagd. De tabel op de volgende pagina laat de investeringen en de bijbehorende kapitaallasten zien. Uitgangspunt uit de Financiële verordening Smallingerland is dat de kapitaallast geraamd wordt in het jaar na gereed zijn van de investering. Conform die regel is dit overzicht opgebouwd. Er zijn in dit overzicht geen investeringen die gereed zijn in of na 2028 waardoor voor deze investeringen geen kapitaallasten na 2029 geraamd worden. Het prijspeil in het overzicht betreft prijspeil 2026.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Totaal € x1.000

Investeringen

2026

A. Heffing I

Vervanging Riolering 2026 6 prio wijken riolen en persleiding 2026 Pompen en gemalen

kapitaallast in meerjarenraming 2026 2027 2028 2029 Investering jaar gereed 529 529 529 13.619 2026 493 493 493 424 2026 36 36 36

B. Instandhouding I

Onderwijshuisvesting 2026 Infrastructuur Rkbs Sint Lukas 2026 SWS It Werflan 2026 MFC It Swin 2026 Infrastructuur MFC It Swin 2026 VSO de Zwaai 2026 Infrastructuur VSO de Zwaai 2026 Gomarus

Investering jaar gereed 309 2027 270 2026 13.178 2028 397 2028 15.260 2027 161 2027 2.907 2026

169

Investering jaar gereed 140 2027

1.002 12 14

155

815 6 155

1.721 12 14 704 15 815 6 155

73 73

B. Instandhouding III Kapitaalgoederen openbare ruimte Investering jaar gereed 2026 Wegen (asfalt en elementverharding) 1.023 2026 2026 Wegen (beton) 1.170 2026 2026 Duikers 95 2026 2026 Groen (bomen en bosplantsoen) 332 2026 2026 Groen (heesters en hagen) 189 2026 2026 Groen (vaste planten en struikrozen) 89 2026 2026 Civiele Kunstwerken (staal en beton) 2026 2026 Civiele Kunstwerken (hout walbeschoeiing) 894 2026 2026 Civiele Kunstwerken (houten brug) eenmalig 54 2026 2026 Openbare Verlichting (masten) 316 2026 2026 Openbare Verlichting (armaturen) 351 2026 2026 Speelvoorzieningen 489 2026

257 44 44 3 12 10 10 0 52 3 14 24 41

B. Instandhouding IV Veldsportaccomodaties Investering jaar gereed 2026 Voetbalvelden kunstgras (vervanging, 12jr) 483 2026 2026 Korfbalvelden kunstgras (vervanging, 10jr) 439 2026

35 18 17

B. Instandhouding V Tractie en materieel 2026 Materieel afschrijving 10 jaar 2026 Materieel afschrijving 15 jaar 2026 Materieel afschijving 25 jaar

Investering jaar gereed 289 2026 30 2026 10 2026

38 34 3 1

B. Instandhouding VII De Haven 2026 Instandhouding kades Agrifirm (260mtr)

Investering jaar gereed 2.000 2026

69 69

C. Ambities I

Stad Drachten

Investering jaar gereed

C. Ambities II

Innovatieve maakindustrie

Investering jaar gereed

C. Ambities III

Wijken en dorpen 2026 Herinrichting leefomgeving 2026 Leerpark

Investering jaar gereed 4.318 2026 2.000 2028

186 186

302 186 116

C. Ambities IV

Buitengebied

Investering jaar gereed

1.283

2.189

3.024

B. Instandhouding II ICT 2026 Vervanging telefoons 2026

Totaal investeringen / cumulatieve kapitaallasten

61.236

De ambities I, II en IV zijn voor de volledigheid wel opgenomen maar hiervoor zijn in 2026 geen investeringsaanvragen gepland. Toelichting: A. Heffing A. Heffing I: Riolering

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Conform het vGRP 2021-2025 (vastgesteld 25 mei 2021) zijn de investeringen opgenomen. Microsoft Word - vGRP-2021-2025 definitief_V3 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Beperkt, op dit moment worden de geplande investeringen niet volledig gerealiseerd. Dit heeft op de beschikbaarheid van algemene middelen geen invloed door dekking uit heffing. B. Instandhouding B. Instandhouding I: Onderwijshuisvesting Conform het IHP 2024-2039 (vastgesteld 15-10-2024) Integraal+huisvestingsplan+Smallingerland+2024+-+2039 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Voor 2026 niet. Het IHP is net vastgesteld en er zijn afspraken gemaakt met de scholen. Temporiseren leidt tot lagere kapitaallasten in de meerjarenraming. B. Instandhouding II: ICT Vervanging van oude vervangingsschema.

telefoons

noodzakelijk

basis

van

Prioriteren en temporiseren mogelijk? Voor 2026 niet. B. Instandhouding III: Kapitaalgoederen openbare ruimte Conform Notitie beheer kapitaalgoederen 2023-2026 (vastgesteld 25-102022) Bijlage+-+Notitie+Beheer+Kapitaalgoederen+2023-2026 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Nee, het uitvoeringsniveau is vastgesteld op sober en doelmatig. Een lager uitvoeringsniveau is niet mogelijk. B. Instandhouding IV: Veldsportaccomodaties Conform onderhouds- en vervangingsschema. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Beperkt mogelijk door te temporiseren. Leidt op korte termijn tot doorschuiven van de kapitaallast naar latere jaren. B. Instandhouding V: Tractie en materieel Vervanging van tractie en materieel wordt bepaald op basis van noodzaak agv onderhoudsstaat. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Nee, de investeringen worden reeds geprioriteerd en getemporiseerd. B. Instandhouding VI: Gebouwenbeheer Geen aanvraag in 2026 - niet in overzicht

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

B. Instandhouding VII: De Haven Een investeringskrediet voor renovatie van 260 meter kade Agrifirm is in 2026 opgenomen. De raad neemt in 2025 een besluit of de gehele kade gerenoveerd wordt of slechts een klein deel. De kapitaallasten hiervan worden verwerkt in de jaarschijf 2027. Mocht de raad besluiten dat de kade niet hersteld en gerenoveerd wordt dan vallen deze lasten vrij bij de begroting 2027. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Zie raadsvoorstel. C. Ambities C. Ambitie I: Stad Drachten De investeringsplanning met betrekking tot Stad Drachten wordt verder geconcretiseerd. Ten opzichte van begroting 2025 zijn een aantal investeringen doorgeschoven in de tijd. Investeringen in museumplein en raadhuisplein zijn doorgeschoven naar 2027. De kredietaanvraag voor Vogelzang en parkeergarage is doorgeschoven naar 2028. C. Ambities III: Wijken en Dorpen

Herinrichting leefomgeving Gemeente Smallingerland wacht een grote rioleringsopgave: in vijf woonwijken moet een groot deel van de riolering vervangen worden. Een unieke kans om de leefomgeving te verbeteren door de openbare ruimte gelijktijdig te herinrichten. In de begroting 2025 is hiervoor meerjarig een extra investeringsbudget opgenomen. Leerpark: De Gemeente Smallingerland werkt samen met CSG Liudger, Firda en Sportcentrum Smallingerland aan de ontwikkeling van Leerpark Drachten: een multifunctioneel campusgebied aan de Splitting in Drachten. Het Leerpark is opgenomen in de opgave Wijken en Dorpen.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Investeringsplanning 2027-2029

In de meerjarenperiode 2027-2029 is een investeringsplanning opgenomen van in totaal € 152,0 miljoen. De tabel op de volgende pagina laat de investeringen zien.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

A. Heffing I

B. Instandhouding I

B. Instandhouding II

Investeringen 2027-2029 (€ x 1.000) Riolering Investeringen conform vGRP

2027 2028 2029 13.907 13.873 13.819 13.907 13.873 13.819

Onderwijshuisvesting 2027 De Trisken 2027 Infrastructuur De Trisken 2028 Boornbergum (cbs By de Boarne/obs de Finneblom) 2028 Infrastructuur By de Boarne/de Finneblom 2029 Gymzaal Butewacht 2029 gbs Eben Haezer 2029 obs De Tille 2029 Infrastructuur obs De Tille

11.343 10.998 345

jaar

B. Instandhouding III

jaar

B. Instandhouding IV

jaar

B. Instandhouding V

jaar

B. Instandhouding VI

jaar

B. Instandhouding VII

jaar

11.568

7.453

11.209 359 2.421 2.085 2.754 193

ICT 2027 Vervanging audiovisuele middelen vergaderruimtes 2027 Vervanging telefoons 2027 2027 Vervangen decentrale printer (2019) 2027 Vervangen wifi acces points (2019) 2027 Vervangen switches (acces en distributie) 2028 Vervanging ICT omgeving 2028 Vervanging laptops 2028 2028 Vervanging telefoons 2028 2028 Vervanging Ipads 2028

660 100 140 150 120 150

1.290

750 430 80 30

Kapitaalgoederen openbare ruimte Investeringen conform notitie beheer kapitaalgoederen

4.206 4.206

5.826 5.826

Veldsportaccomodaties 2027 Voetbalvelden kunstgras (vervanging, 12jr) 2027 Hockey kunstgras (vervanging) 2029 Voetbalvelden kunstgras (vervanging, 12jr)

1.725 965 760

965

Tractie en materieel Investeringen conform vervangingsschema

286 286

212 212

397 397

1.626 1.626

350

965

Gebouwenbeheer 2027 Verduurzaming vastgoed 2028 Verduurzaming vastgoed

350

De Haven 2029 Instandhouding van kades (gefaseerd)

3.000 3.000

B. Instandhouding VIII jaar

Parkeren 2029 Parkeerautomaten

350 350

C. Ambities I

Stad Drachten 2027 Herinrichting museumplein 2027 Gebiedsgerichte aanpak raadhuisplein 2027 Gebiedscöordinatie gemeentehuis, museum, st lukas en kerk 2027 Herontwikkelen Rabo locatie 2028 Gebiedsontwikkeling Vogelzang en parkeergarage 2029 Toekomstbestendige inrichting bedrijfsterreinen Haven

8.127 1.627 5.408 546 546

30.303

2.000

jaar

30.303 2.000

C. Ambities II

jaar

Innovatieve maakindustrie 2028 Regio Campus

C. Ambities III

jaar

Wijken en dorpen 2027 Herinrichting leefomgeving 2028 Herinrichting leefomgeving 2029 Herinrichting leefomgeving

4.318 4.318

C. Ambities IV

jaar

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

4.318

4.318 4.318

Buitengebied

Totaal investeringen 2027-2029

PM PM

152.066

46.198

67.740

38.128

Toelichting: A. Heffing A. Heffing I Riolering: Conform het vGRP 2021-2025 (vastgesteld 25 mei 2021) zijn de investeringen opgenomen. Microsoft Word - vGRP-2021-2025 definitief_V3 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Beperkt, op dit moment worden de geplande investeringen niet volledig gerealiseerd. Dit heeft op de beschikbaarheid van algemene middelen geen invloed door dekking uit heffing. B. Instandhouding B. Instandhouding I Onderwijshuisvesting: Conform het IHP 2024-2039 (vastgesteld 15-10-2024) Integraal+huisvestingsplan+Smallingerland+2024++2039 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Temporiseren is mogelijk door investeringen op een later moment te plannen. Het effect hiervan is dat kapitaallasten later in de raming opgenomen worden. B. Instandhouding II ICT: Vervanging van ICT vervangingsschema.

middelen

noodzakelijk

basis

van

Prioriteren en temporiseren mogelijk? Beperkt, temporiseren leidt tot een verschuiving in tijdstip van vervanging waardoor kapitaallasten in latere jaren geraamd kunnen worden. B. Instandhouding III Kapitaalgoederen openbare ruimte: conform Notitie beheer kapitaalgoederen 2023-2026 (vastgesteld 25-10-2022) Bijlage++Notitie+Beheer+Kapitaalgoederen+2023-2026 Prioriteren en temporiseren mogelijk? Nee, het uitvoeringsniveau is vastgesteld op sober en doelmatig. Een lager uitvoeringsniveau is niet mogelijk. Naast de investeringen die geactiveerd worden, zijn er ook investeringen die conform regelgeving niet geactiveerd worden omdat deze onder het bedrag van € 100.000 blijven. Deze bedragen worden in de begroting opgenomen in de reguliere exploitatie. Het gaat om de volgende investeringsbedragen: Prognose investeringen kapitaalgoederen openbare ruimte ten laste van reguliere exploitatie ( Bedragen x € 1.000 prijspeil 2026) Duikers Elektra en watertappunten Overige goederen Totaal

2027

2028

2029

94.741 93.571 58.482 246.795

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

B. Instandhouding IV Veldsportaccomodaties Conform onderhouds- en vervangingsschema. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Temporiseren is beperkt mogelijk. Dit leidt op korte termijn tot financiele ruimte in de jaarschijven door het doorschuiven van de kapitaallast naar latere jaren. B. Instandhouding V Tractie en materieel Vervanging van tractie en materieel wordt bepaald op basis van noodzaak agv onderhoudsstaat. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Nee, door het team worden investeringen reeds geprioriteerd en getemporiseerd. B. Instandhouding VI Gebouwenbeheer De komende jaren ligt er een flinke opgave om gemeentelijke gebouwen te het verduurzamen. Voor 2030 moeten de gemeentelijke panden aardgasloos zijn en voor 2050 moeten panden CO2 en energieneutraal zijn. Dit is een wettelijke verplichting. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Nee, dit betreft een wettelijke verplichting. B. Instandhouding VII De Haven Er worden plannen ontwikkeld voor de renovatie van kades en de ontwikkeling van het havengebied op economisch vlak. Renovatie van de kades valt onder de instandhouding van wat we hebben. Om de Haven te behouden zijn deze investeringen noodzakelijk. De renovatie wordt gefaseerd uitgevoerd. In 2029 is een investeringskrediet opgevoerd. De economische ontwikkeling van het havengebied valt onder de ambities van Stad Drachten. B.

Instandhouding VIII Parkeren De huidige parkeerautomaten zijn technisch en functioneel verouderd. Het aantal storingen neemt toe en het betaalcomfort voor bezoekers is onvoldoende. Prioriteren en temporiseren mogelijk? Ja, op dit moment zijn de investeringen nog niet onuitstelbaar.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

C. Ambities C. Ambitie I: Stad Drachten In jaarschijf 2027 zijn een 4-tal investeringen opgenomen. Dit betreffen concrete ideeën waarvan de investeringsvoorstellen en de dekking nog uitgewerkt moeten worden. Onderdeel hiervan is het sparen van middelen in een reserve kapitaallasten ter dekking van deze investeringen. Ditzelfde geldt voor de ontwikkeling van Vogelzang en de bouw van een parkeergarage. Deze investering is vooreerst opgenomen vanaf 2028, oplevering 2031. De planvorming met betrekking tot de Haven is zeer actueel. De economische ontwikkeling van het havengebied is onderdeel van ambitie Stad Drachten. Hiervoor is in 2029 een eerste investeringskrediet opgenomen. C. Ambitie II: Innovatieve Maakindustrie In de begroting 2025-2028 is de ontwikkeling van Campus Drachten toegelicht. De plannen zijn nog in de beginfase. Wel relevant om te benoemen, daarom is een PM post opgenomen. C. Ambtitie III: Wijken en Dorpen De herinrichting van de leefomgeving loopt gelijk op met de vervanging van riolering in wijken. Elke jaar zal een deel opgepakt worden.

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

Investeringsplanning 2030-2040 In de periode 2030-2040 is een investeringsplanning opgenomen van in totaal € 375,9 miljoen De onderstaande tabel geeft een beeld van de investeringen.

A. Heffing I

Investering 2040-2030 (x € 1.000) jaar Riolering Investeringen conform vGRP

B. Instandhouding I

jaar

2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 13.791 13.841 15.162 14.340 14.596 14.265 13.838 14.165 18.717 13.791 13.841 15.162 14.340 14.596 14.265 13.838 14.165 18.717

Onderwijshuisvesting 2031 Gymzaal Rottevalle 2032 De Folgeren (de Bolder/het Anker) 2032 Infrastructuur (de Bolder/het Anker) 2032 rkbs De Wiekslag 2032 Infrastructuur De Wiekslag 2035 Montessorischool De Plotter 2035 Infrastuctuur De Plotter

ICT Investeringen conform vervangingsschema

B. Instandhouding III

jaar

Kapitaalgoederen openbare ruimte Investeringen conform notitie beheer kapitaalgoederen

B. Instandhouding IV

jaar

Veldsportaccomodaties Investeringen vervanging veldsportaccomodaties

B. Instandhouding V

jaar

Tractie en materieel Investeringen conform vervangingsschema

B. Instandhouding VI

jaar

Gebouwenbeheer

C. Ambities I

jaar

De Haven 2032 Instandhouding van kades (gefaseerd) 2035 Instandhouding van kades (gefaseerd) 2037 Instandhouding van kades (gefaseerd)

Innovatieve maakindustrie

C. Ambities III

jaar

Wijken en dorpen Investeringen in herinrichting leefomgeving

C. Ambities IV

jaar

Buitengebied

Totaal investeringen 2030-2040

4.874

280 280

140 140

660 660

1.290 1.290

200 200

280 280

140 140

660 660

1.290 1.290

5.825 5.825

556 556

292 292

735 735

483 483

439 439

483 483

1.725 1.725

439 439

2.246 2.246

1.361 1.361

1.387 1.387

484 484

1.773 1.773

1.733 1.733

401 401

38 38

399 399

1.521 1.521

3.000 3.000

3.000

Stad Drachten Vervolgfase investeringen centrum 2032 Toekomstbestendige inrichting bedrijfsterreinen Haven 2035 Toekomstbestendige inrichting bedrijfsterreinen Haven 2037 Toekomstbestendige inrichting bedrijfsterreinen Haven

jaar

3.000

Parkeren

C. Ambities II

4.766 108

jaar

B. Instandhouding VIII jaar

19.381

2040 7.007 7.007

13.411 161 5.701 108

B. Instandhouding II

B. Instandhouding VII jaar

987 987

2039 7.294 7.294

375.942

55.672 55.672

2.000

2.000 2.000 2.000

4.318 4.318

27.016

82.144

51.733

26.549

27.447

36.778

24.961

30.006

31.032

20.683

17.589

Toelichting: A. Heffing A. Heffing I Riolering: Conform het vGRP 2021-2025 (vastgesteld 25 mei 2021) zijn de investeringen opgenomen. Microsoft Word - vGRP-2021-2025 definitief_V3 B. Instandhouding B. Instandhouding I Onderwijshuisvesting: Conform het IHP 2024-2039 (vastgesteld 15-10-2024) Integraal+huisvestingsplan+Smallingerland+2024++2039

Investeringsagenda Smallingerland 2026-2040

B. Instandhouding II ICT: Vervanging van ICT vervangingsschema.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15718173/1