Document · PDF

Bijlage 4 - Aanvullend archeologisch onderzoek

Het Debat 14 september 2021, gemeente SmallingerlandBij agendapunt: Verklaring van geen bedenkingen Zonnepark Opeinde11.160 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Legauke te Opeinde Gemeente Smallingerland Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

KS NL 14 B.V.

S. Ransijn

Versie 1

Petersplatz 10, 80331 München Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S210038

drs. F. Stevens

13-07-2021

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

COLOFON

Opdrachtgever

: KS NL 14 B.V. , Petersplatz 10 te München (D)

Project

: Legauke te Opeinde

Projectnummer

: S210038

Titel

: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek

Datum

: 13-07-2021

Projectleider

: S. Ransijn

Auteurs

: S. Ransijn

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING Inleiding Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Veldonderzoek Archeologische interpretatie veldonderzoek Aanbeveling

5 5 5 5 6 6

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

8 8 8 9 10

2 2.1 2.2 2.3

VOORONDERZOEK Inleiding Verwachtingsmodel Conclusie en aanbeveling

11 11 11 12

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

14 14 15 17 17

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

18 18 18 19

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: Plangebied (Bron: Synthegra B.V.)

3 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Administratieve gegevens Toponiem

: Legauke

Plaats

: Opeinde

Gemeente

: Smallingerland

Provincie

: Friesland

Projectnummer

: S210038

Bevoegde overheid

: Gemeente Smallingerland

Opdrachtgever

: KS NL 14 B.V.

Uitvoerende instantie

: Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

: 10-06-2021

Uitvoerders veldwerk

: S. Ransijn en R. Knoppien

Kaartblad

: 11B

Periode

: Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum

Oppervlakte

: ca. 1 ha

Perceelnummer(s)

: ODG00 F1361 (deels)

Grond eigenaar / beheerder

: Gemeente Smallingerland

Grondgebruik

: Grasland

Geologie

: Formatie van Boxtel, Wierden laagpakket (zand), Formatie van Drenthe,

Geomorfologie

: Grondmorene (+/- welvingen, hooggelegen) en Dalvormige laagte,

Gieten laagpakket (Leem), Formatie van Nieuwkoop (eventueel, veen)

onder veen Bodem

: Laarpodzolgronden; lemig fijn zand en Veldpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand

Depot

: Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Friesland, te Nuis

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende vier coördinaten:

Noord:

x 199279

y 570423

Oost:

x 199339

y 570376

Zuid:

x 199268

y 570350

West:

x 199217

y 570398

Centrum:

x 199275

y 570387

4 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van KS NL 14 B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in de vorm van een waarderend booronderzoek op een terrein aan de Legauke te Opeinde (afbeelding 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van een zonnepark waarbij een ecozone wordt gerealiseerd. Voor deze ecozone worden sloten en natuuroevers aangelegd en de bestaande sloten met natuuroevers uitgebreid.

De toekomstige bodemverstoring met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld betreft de randen van het plangebied waar de sloten worden aangelegd. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek In het plangebied worden met name resten van jagers/verzamelaars verwacht (hoge verwachting: LaatPaleolithicum – Vroeg-Neolithicum). De landschappelijke situatie van het plangebied – een relatief hooggelegen terrein dat aan drie zijden werd begrenst door een laaggelegen, waarschijnlijk watervoerend rivierdal, bood naar verwachting een aantrekkelijke, voedselrijke omgeving voor (tijdelijke) bewoning in deze periode. Vermoedelijk was het terrein ook tot ver in het Neolithicum bewoonbaar. Echter, voor landbouw en veeteelt was het terrein waarschijnlijk minder geschikt. Voor de periode Midden- en Laat-Neolithicum geldt daarom een middelhoge verwachting.

In en nabij het plangebied zijn vuursteenvondsten bekend. Hoewel niet bekend is uit welke periode deze vuursteenvondsten afkomstig zijn, ligt gezien de landschappelijke situatie een datering uit het LaatPaleolithicum tot aan het Neolithicum voor de hand. Op de FAMKE is specifiek in het zuidelijke deel van het plangebied sprake van een hoge verwachting op vuursteenvindplaatsen, maar op basis van het hier uitgevoerde bureauonderzoek kunnen deze overal in het plangebied worden verwacht. Resten uit latere perioden (vanaf de Bronstijd) worden niet verwacht: veengroei maakte bewoning vanaf de Bronstijd onaantrekkelijk. Het gebied is vanaf ongeveer 1000 na Chr. ontgonnen. Uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zijn sporen van ontginning en terreininrichting te verwachten. Het gaat daarbij vooral om verkavelingssloten. Resten van bewoning worden niet verwacht. Op oude kaarten is het plangebied tot op heden onbebouwd gebleven. Verkavelingssloten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zijn vanuit archeologisch oogpunt noch bijzonder noch behoudenswaardig.

Veldonderzoek Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek1 een waarderend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 20 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek verkennend voor vuursteenvindplaatsen uit de steentijd en karterend voor nederzettingsresten uit de latere perioden.

SIKB 2006.

5 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Aangezien het plangebied circa 1 ha groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 12) in totaal 20 boringen gezet. Voor zover de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) het toelieten, is een boorgrid van 20 x 25 m gehanteerd, waarbij de afstand tussen de raaien 20 m en de afstand tussen de boringen 25 m bedraagt. Voor een optimale verdeling van de boringen verspringt het beginpunt van een raai 12,5 m ten opzichte van de naastgelegen raai.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn na geboord met een megaboor met een diameter van 15 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in de C-horizont, of tot maximaal 2 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 3 x 3 mm en verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 en bodemkundig geïnterpreteerd.

Archeologische interpretatie veldonderzoek Over het algemeen is het plangebied tot gemiddeld 40 cm beneden maaiveld verploegd. In het oostelijke deel van het plangebied zijn in de ondergrond zandige stuwwalafzettingen aangetroffen. In het westelijke deel van het plangebied is veen aangetroffen met veraarde top. Veen veraard als het aan de oppervlakte ligt en blootgesteld wordt aan zuurstof, hierdoor veranderen de bruine organische resten in donkere harde grond. Op dit niveau zouden dus archeologische resten aangetroffen kunnen worden. Echter er zijn geen archeologische indicatoren op dit niveau aangetroffen. Daarnaast zijn er binnen het plangebied restanten van een intacte bodem gevonden in boringen 4, 9, 13, 15, 16 en 19. In boring 4 zijn restanten van een B-horizont aangetroffen, in boring 13 restanten van een begraven A-B horizont en in boringen 9, 15, 16 en 19 restanten van een B-C horizont. In deze delen is de bodemopbouw (deels) intact en zouden er archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Echter in de boringen zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De kans dat er binnen het plangebied in situ archeologische resten aanwezig zijn is klein. De hoge archeologische verwachting op basis van het bureauonderzoek voor de perioden Laat-Paleolithicum – Nieuwe Tijd, kan op basis van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Smallingerland). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan, dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10

6 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

7 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van KS NL 14 B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in de vorm van een waarderend booronderzoek 2 op een terrein aan de Legauke te Opeinde (afbeelding 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van een zonnepark waarbij een ecozone wordt gerealiseerd. Voor deze ecozone worden sloten en natuuroevers aangelegd, en de bestaande sloten met natuuroevers uitgebreid.

Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een omgevingsvergunning. Op basis van het bestemmingsplan, waarin het vigerende beleid van de gemeente Smallingerland is verwoord, dient voor het plangebied een rapport overhandigd te worden waarin de aan- of afwezigheid van archeologische waarden wordt aangetoond. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie3 en de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek.4

Het plangebied ligt in het bestemmingsplan Buitengebied dat is vastgesteld door de gemeente Smallingerland op de datum 11-06-20135. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie 1. Voor terreinen met een Waarde Archeologie 1 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 50 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld. De bevoegde overheid, de gemeente Smallingerland, heeft geen specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt niet over een Archeologische Verwachtings- of Beleidsadvieskaart. De archeologische verwachting en beleid is door de Provincie Friesland vastgelegd in FAMKE6.

De bevoegde overheid, gemeente Smallingerland, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

IVO, protocol 4003

SIKB 2018.

SIKB 2006.

www.ruimtelijkeplannen.nl

https://www.fryslan.frl/archeologische-kaart-famke?origin=/famke

8 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Het doel van het waarderend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? Indien ja (dan zijn de volgende twee subvragen van toepassing)? o

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden?

•

Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied is circa 1 ha groot en ligt aan de Legauke in Opeinde (afbeelding 1). Het terrein wordt in het noord, oosten en westen begrensd door grasland/landbouwgrond en in het zuiden door het pad de Legauke. Het plangebied is in gebruik als grasland. Het maaiveld varieert van circa -1,0 tot 1,0 m +NAP (Normaal Amsterdams Peil).7 In het plangebied zullen nieuwe sloten met natuuroevers worden aangelegd en bestaande sloten met natuuroevers zullen worden verbreed.

Afbeelding 1: Het plangebied op een actuele luchtfoto aangegeven met het rode kader (Bron: www.PDOK.nl)

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP geraadpleegd op www.ahn.nl

9 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

1.4

Toekomstige situatie plangebied De aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van een zonnepark waarbij een ecozone wordt gerealiseerd. Voor deze ecozone worden sloten en natuuroevers aangelegd, en de bestaande sloten met natuuroevers uitgebreid. De toekomstige bodemverstoring met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld betreft de randen van het plangebied waar de sloten worden aangelegd.

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: KS NL 14 B.V.)

10 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Vooronderzoek

2.1

Inleiding In maart 2020 heeft Laagland archeologie een bureauonderzoek8 uitgevoerd voor het terrein aan de Legauke in Opeinde. In dit hoofdstuk volgt een korte samenvatting van de belangrijkste punten van dit onderzoek.

2.2

Verwachtingsmodel In het plangebied worden met name resten van jagers/verzamelaars verwacht (hoge verwachting: LaatPaleolithicum – Vroeg-Neolithicum). De landschappelijke situatie van het plangebied – een relatief hooggelegen terrein dat aan drie zijden werd begrenst door een laaggelegen, waarschijnlijk watervoerend rivierdal bood waarschijnlijk een aantrekkelijke, voedselrijke omgeving voor (tijdelijke) bewoning in deze periode. Vermoedelijk was het terrein ook tot ver in het Neolithicum bewoonbaar. Echter, voor landbouw en veeteelt was het terrein waarschijnlijk minder geschikt. Voor de periode Midden- en Laat-Neolithicum geldt daarom een middelhoge verwachting.

In en nabij het plangebied zijn vuursteenvondsten bekend. Hoewel niet bekend is uit welke periode deze vuursteenvondsten afkomstig zijn, ligt gezien de landschappelijke situatie een datering uit het LaatPaleolithicum tot aan het Neolithicum voor de hand. Op de beleidskaart FAMKE is specifiek in het zuidelijke deel van het plangebied sprake van een hoge verwachting op vuursteenvindplaatsen, maar op basis van het hier uitgevoerde bureauonderzoek kunnen deze overal in het plangebied worden verwacht. Resten uit latere perioden (vanaf de Bronstijd) worden niet verwacht: veengroei maakte bewoning vanaf de Bronstijd onaantrekkelijk. Het gebied is vanaf ongeveer 1000 na Chr. ontgonnen. Uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zijn sporen van ontginning en terreininrichting te verwachten. Het gaat daarbij vooral om verkavelingssloten. Resten van bewoning worden niet verwacht. Op oude kaarten is het plangebied tot op heden onbebouwd gebleven. Verkavelingssloten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zijn vanuit archeologisch oogpunt noch bijzonder noch behoudenswaardig. Eventuele nederzettingen uit de Steentijd hebben een omvang van 50 – 200 m2 (kleine variant) of 200 – 1000 m2 (middelgrote variant). Eventuele resten liggen in de top van de natuurlijke ondergrond, mogelijk dicht onder het maaiveld onder een bouwvoor of een (restant) veenpakket.

De natuurlijke bodem wordt hier gevormd door dekzand waarin zich een podzol heeft ontwikkeld. Eventuele resten bestaan uit vuursteenstrooiingen en houtskoolconcentraties (mesolithicum) of vuursteen, natuursteen, aardewerk en grondsporen (neolithicum). Bij grondsporen gaat het overwegend om paalkuilen, greppels, afvalkuilen en dergelijke en dan vooral uit periodes vanaf het neolithicum tot en met de Nieuwe tijd. Deze zullen zich bevinden zich in de top van de pleistocene ondergrond en kunnen zich tot grotere diepte reiken.

Op basis van bodemkaart, geologische boringen, de historie (ruilverkavelingen, huidig landgebruik) en naburig archeologisch onderzoek zijn er sterke aanwijzingen dat met een verstoord bodemprofiel is te rekenen. Echter in delen van het plangebied kan desondanks sprake zijn van een grotendeels intact bodemprofiel (Bhorizont).9

Brouwer 2020.

Brouwer 2020, 21-22.

11 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

2.3

Conclusie en aanbeveling Conclusie Op basis van de inventarisatie kan het volgende geconcludeerd worden. Het plangebied ligt op een landtong die aan het begin van het Holoceen in het noorden, westen en zuiden werd begrensd door een rivierdal. De ondergrond bestaat hier uit dekzand met een dikte van circa 50 – 100 cm; daaronder ligt een grondmorene. Het plangebied is relatief hooggelegen. De ontwatering was voldoende om podzolvorming mogelijk te maken. Tussen 3850 en 2750 voor Chr. (Midden – Laat-Neolithicum) raakte het plangebied bedekt met veen. Vanaf ongeveer 1000 werd het veen geleidelijk ontgonnen. Op basis van de bodemkaart, geologische boringen en oude kaarten kan worden aangenomen dat er in delen nog een restant veenpakket aanwezig was, dat echter is omgewerkt en vermengd met zand. Een dergelijke handelswijze was gebruikelijk bij de grootschalige ruilverkavelingen van de afgelopen eeuw, maar mogelijk is de toplaag al eerder verspit.

In en nabij het plangebied zijn vuursteenvondsten bekend. Resten uit andere perioden zijn niet aangetroffen. Op oude kaarten is het plangebied tot op heden onbebouwd gebleven. Waarschijnlijk hebben er wel ruilverkavelingen plaatsgevonden.

Op basis van de resultaten van archeologisch veldonderzoek in de nabijheid van het plangebied mag met een grotendeels verstoord bodemprofiel worden gerekend, al zijn in dat betreffende onderzoek wel diverse Bhorizonten aangetroffen.

De geplande verstoring bestaan uit de aanleg van sloten en natuuroevers, en uitbreiding van bestaande sloten met natuuroevers die samenhangen met de realisatie van een ecologische zone ten zuiden van het te realiseren zonnepark.

Aanbeveling Op dit moment is niet bekend in welke mate de bodem van het plangebied nog intact is. Archeologische resten in dit gebied bestaan overwegend uit vuursteenvondsten die aan of dicht onder het maaiveld liggen. Deze vondsten zijn kwetsbaar voor bodemingrepen. De betreffende bodemingrepen zijn echter zeer gering: het aanbrengen van een paalfundering brengt geen of nauwelijks schade toe aan een vuursteenvindplaats. Het graven van kabelsleuven en de ontgravingen voor de verdeelstations omvat wat meer grondwerk, maar ook hierbij is de ontgraving beperkt en kleinschaliger dan de ploegactiviteiten waar het terrein nu aan blootstaat.

Laagland archeologie adviseerde daarom geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor wat betreft het aspect archeologie, met dien verstande dat de verdeelstations buiten het gebied met een dubbelbestemming Waarde-Archeologie 1 worden gerealiseerd. Dit advies gold alleen voor de aanleg van het zonnepark en voor zover de panelen op palen worden geplaatst. De huidige plannen vielen hier niet onder, deze zijn door de provinciaal archeoloog R. Kruisman beoordeeld en vervolgonderzoek werd noodzakelijk geacht.

Indien de funderingswijze plaatsvindt op een wijze die met grondverzet gepaard gaat (bijvoorbeeld het funderen van de panelen op betonnen platen), dan adviseerde Laagland archeologie archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. In eerste instantie adviseerde Laagland archeologie daarbij een boorgrid van 3 boringen per ha. Mocht daarbij een deels intact bodemprofiel worden

12 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

aangetroffen (B- en/of BC-horizont) dan adviseerden zij het boorgrid te verdichten naar een standaard boorgrid van 6 boringen per ha.

Indien geen vervolgonderzoek wordt uitgevoerd en het terrein op enig moment een andere bestemming krijgt anders dan de huidige agrarische, dan adviseerde Laagland archeologie eveneens vervolgonderzoek conform de dan geldende maatstaven en inzichten en volgens de dan gangbare onderzoekstechnieken. In het nieuwe bestemmingsplan blijft de dubbelbestemming Waarde –archeologisch/cultuurhistorisch waardevol gebied 1 gehandhaafd.

De implementatie van dit advies is overgenomen door de gemeente Smallingerland, hierin vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente Smallingerland, mevrouw J. van Leeuwen. De gemeente heeft, in overleg met provinciaal archeoloog R. Kruisman, echter besloten dat voor deze uitbreiding een waarderend booronderzoek nodig is om de aard van de vindplaats te kunnen duiden. Hierbij wordt een booronderzoek met een dichtheid van 20 boringen per hectare aanbevolen.

13 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek10 een waarderend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 20 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek verkennend voor vuursteenvindplaatsen uit de steentijd en karterend voor nederzettingsresten uit de latere perioden.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn nageboord met een megaboor met een diameter van 15 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 25 cm in de C-horizont, of tot maximaal 2 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 3 x 3 mm en verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 510411 en bodemkundig12 geïnterpreteerd.

Afbeelding 3: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de huidige topografische ondergrond.

SIKB 2006.

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

14 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging aan de hand van de boorprofielen13 is als volgt (afbeelding 4):

Afbeelding 4: Overzicht van de aanwezige sedimenten per boring.

In 1, 2, 8, 14 en 20 boringen is tot maximaal 200 cm beneden maaiveld (-0,30 m -NAP) een pakket matig tot sterk siltig, matig fijn, kalkloos zand aangetroffen, met plaatselijk enkele ijzer vlekken en oxidatie/reductie verschijnselen. Dit pakket is geïnterpreteerd als dekzand behorende tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Bovenop deze laag is met abrupte tot diffuse overgang tussen het huidige maaiveld en gemiddeld 40 cm beneden maaiveld (+0,10 m + NAP - -0,30 m -NAP) een grijs tot donkergrijze, matig tot sterk humeuze, matig siltige, matig fijne en kalkloze laag zand aangetroffen met weinig wortelresten. Deze laag is geïnterpreteerd als Ap-horizont en behoort tot de huidige bouwvoor.

In boringen 1, 2, 8, 14 en 20 is geen bodemvorming aangetroffen en is de kleur van het pakket geel tot wit-geel en betreft de C-horizont (afbeelding 5).

In boringen 9, 15 en 19 is de top van het sediment (met een gemiddelde dikte van 30 cm) oranje-geel, dit pakket is geïnterpreteerd als de B-C horizont (afbeelding 5). In boring 4 is in de top met een diffuse overgang tussen 30 en 60 cm beneden maaiveld (-0,14 – 0,44 m -NAP) een bruin pakket aangetroffen. Dit is geïnterpreteerd als B-horizont (afbeelding 5).

In boring 16 is bovenop de B-horizont nog een pakket donker grijs zwarte sterk siltige klei aangetroffen. Dit zou mogelijk opgebrachte grond kunnen zijn en behorend tot de huidige Ap-horizont.

bijlage 2

15 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

In boringen 6, 7 en 11 is tot circa 200 centimeter beneden maaiveld (-1,60 - -2,90 m -NAP) een donkerbruine laag sterk kleiig veen aangetroffen, met veel hout en rietresten, geïnterpreteerd als rietveen. In boring 11 is de top van deze veenlaag donkerbruinzwart en bevat veel houtresten. Dit is geïnterpreteerd als een veraarde veentop. Met diffuse tot abrupte overgang bevindt zich bovenop deze laag tussen het huidige maaiveld en 140 cm beneden maaiveld een grijs tot donkergrijze, matig tot sterk humeuze, matig siltige, matig fijne en kalkloze laag zand aangetroffen met weinig wortelresten. Deze laag is geïnterpreteerd als Ap-horizont en behoort tot de huidige bouwvoor.

In boringen 5, 18 is tot circa 80 cm beneden maaiveld (-1,50 m -NAP) is een laag donker-geel tot grijsgeel, matig tot sterk siltig, matig fijn, kalkloos zand aangetroffen, waarbij deze in 18 volledig gereduceerd is. Dit pakket is geïnterpreteerd als dekzand behorende tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Bovenop deze laag is met geleidelijke overgang tussen 60 en 150 cm beneden maaiveld (-0,64 -1,54 m -NAP) een donkerbruine laag sterk kleiig veen aangetroffen, met veel hout en rietresten, geïnterpreteerd als rietveen. De top van deze veenlaag was in boring 5 veraard. Met abrupte overgang is tussen het huidige maaiveld en 60 cm beneden maaiveld (-0,65 - -0,95 m -NAP) een grijs tot donkergrijze, matig tot sterk humeuze, matig siltige, matig fijne en kalkloze laag zand aangetroffen met weinig wortelresten. Deze laag is geïnterpreteerd als Ap-horizont en behoort tot de huidige bouwvoor. In boring 17 is in het veen nog een laag eolisch zand aangetroffen, het betreft niet mogelijk dekzand of verstoven zand.

In boring 3, 10 en 12 en 13 is tot circa 200 cm beneden maaiveld (gemiddeld -2,50 m -NAP) een bruine tot gele sterk zandige kalkloze leemlaag aangetroffen. Dit pakket is geïnterpreteerd als keileemafzettingen behorende tot een grondmorene. Bovenop deze laag is tussen circa 70 en 180 cm (-0,86 – 1,86 m -NAP) beneden met diffuse overgang een donkerbruine laag sterk kleiig veen aangetroffen, met veel hout en rietresten, geïnterpreteerd als rietveen. De top van dit veen is veraard, waarbij in het veraarde veen in boring 12 tussen 40 en 90 cm beneden maaiveld (-0,86 – 1,36 m -NAP) enkele fragmenten natuurlijk vuursteen zijn gevonden. Dit betreft opgestuwde fragmenten die met de stuwwal zijn afgezet. Bovenop deze laag is met abrupte overgang tussen het huidige maaiveld en 40 cm beneden maaiveld (- 0,46 – 0,86 m -NAP) een grijs tot donkergrijze, matig tot sterk humeuze, matig siltige, matig fijne en kalkloze laag zand aangetroffen met weinig wortelresten. Deze laag is geïnterpreteerd als Ap-horizont en behoort tot de huidige bouwvoor. In boringen 3 en 12 is gemiddeld op 150 cm beneden maaiveld op de grondmorene een veenlaag aangetroffen waarvan de top veraard is. In boring 13 is op 120 cm beneden maaiveld op de grondmorene nog een pakket eolisch zand aangetroffen, waarin zich een A en B-horizont hadden gevormd (afbeelding 5).

In de B-horizont zijn veel fragmenten natuurlijk vuursteen gevonden. Dit betreft opgestuwde fragmenten die met de stuwwal zijn afgezet.

16 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Afbeelding 5: Overzicht van de aanwezige sedimenten per boring.

3.3

Archeologische indicatoren Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats.

3.4

Archeologische interpretatie Over het algemeen is het plangebied tot gemiddeld 40 cm beneden maaiveld verploegd. In het oostelijke deel van het plangebied zijn in de ondergrond zandige stuwwalafzettingen aangetroffen. In het westelijke deel van het plangebied is veen aangetroffen met veraarde top. Veen veraard als het aan de oppervlakte ligt en blootgesteld wordt aan zuurstof, hierdoor veranderen de bruine organische resten in donkere harde grond. Op dit niveau zouden dus archeologische resten aangetroffen kunnen worden echter zijn archeologische indicatoren op dit niveau niet aangetroffen. Daarnaast zijn er binnen het plangebied zijn restanten van een intacte bodem gevonden in boringen 4, 9, 13, 15, 16 en 19. In boring 4 zijn restanten van een B-horizont aangetroffen, in boring 13 restanten van een begraven A-B horizont en in boringen 9, 15, 16 en 19 restanten van een B-C horizont. In deze delen is de bodemopbouw (deels) intact en zouden er archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Echter in de boringen zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De kans dat er binnen het plangebied in situ archeologische resten aanwezig zijn is klein. De hoge archeologische verwachting op basis van het bureauonderzoek voor de perioden Laat-Paleolithicum – Nieuwe Tijd, kan op basis van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

17 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-paleolithicum en Mesolithicum en nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? Over het algemeen is de bodem tot 40 cm beneden maaiveld verploegd binnen het plangebied. In het oostelijke deel van plangebied zijn stuwalafzettingen aangetroffen waarbij in boringen 4, 9, 13, 15, 16 en 19 deels intacte bodemprofielen zijn waargenomen. Het westelijke plangebied is veen aangetroffen waarbij plaatselijk de top veraard is.

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht.

Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing. •

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden?

•

Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.

De hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het LaatPaleolithicum en Mesolithicum als voor nederzettingssporen uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

18 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

19 van 20

Project: Legauke te Opeinde. Inventariserend Veldonderzoek, waarderend booronderzoek Projectnummer: S210038

Bronnen Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.

Brouwer, E., 2020: Archeologisch bureauonderzoek Legauke te Opeinde, gemeente Smallingerland (FR). Laagland archeologie, rapport 360, Almelo.

Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Internet (geraadpleegd Juli 2021) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl

20 van 20

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

Boring: S210038_1 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 1, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199320.869, Y-coördinaat in meters: 570347.247, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.187, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (110%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 40 / -0.21 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel, LPv Wierden Bodem: Bodemhorizont:

C-horizont Einde boring 100 / -0.81

Boring: S210038_2 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 2, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 150 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199300.796, Y-coördinaat in meters: 570346.456, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.058, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.06 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 100, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 100 / -0.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel,

LPv Wierden Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 150 / -1.44

1 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_3 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 3, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199276.346, Y-coördinaat in meters: 570348.551, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.315, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / -0.32 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 70 / -1.01 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 120, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs-zwart Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: veraard veen, Plantenresten: hout-veel

(>10%), Kalkgehalte: kalkloos 120 / -1.51 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: rietveen, Plantenresten: hout-spoor (<1%) Bodem: Oxidatie-reductie: volledig gereduceerd 150 / -1.81 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: leem, Bijmengsel: zwak zandig, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: keileem, grondmorene Einde boring 200 / -2.31

Boring: S210038_4 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 4, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 150 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199313.508, Y-coördinaat in meters: 570366.553, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.158, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.16 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / -0.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem:

Bodemhorizont: B-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken 60 / -0.44 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel, LPv Wierden Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 150 / -1.34

2 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_5 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 5, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199288.279, Y-coördinaat in meters: 570366.561, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.043, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / -0.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 40 / -0.44 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: licht-grijs-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig fijn

Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken, Bodemkundige interpretatie: verstoord 60 / -0.64 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 110, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs-zwart Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: veraard veen, Plantenresten: hout-veel (>10%), Kalkgehalte: kalkloos 110 / -1.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 110, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd), Plantenresten: hout-spoor (<1%) 150 / -1.54 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel, LPv Wierden Einde boring 200 / -2.04

3 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_6 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 6, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199263.343, Y-coördinaat in meters: 570366.418, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.223, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / -0.22 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (110%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 60 / -0.82 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 140, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Sublagen1: leemlagen-enkele-zeer dun, Kalkgehalte: kalkloos Bodem:

Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken, Bodemkundige interpretatie: verstoord 140 / -1.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: rietveen, Plantenresten: hout-veel (>10%) Einde boring 200 / -2.22

4 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_7 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 7, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 250 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199238.449, Y-coördinaat in meters: 570366.541, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.402, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / -0.40 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 140, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Sublagen1: leemlagen-veelwisselende diktes, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 140 / -1.80 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 250, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort:

veraard veen, Plantenresten: hout-veel (>10%) Einde boring 250 / -2.90

Boring: S210038_8 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 8, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199325.801, Y-coördinaat in meters: 570386.436, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.393, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.39 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 50 / -0.11 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel, LPv

Wierden Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken Einde boring 100 / -0.61

5 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_9 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 9, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199300.85, Y-coördinaat in meters: 570386.49, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.292, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.29 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 40 / -0.11 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: oranje-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem:

Bodemhorizont: BC-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken 60 / -0.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: dekzand, Lithostratigrafie: Fv Boxtel, LPv Wierden Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken Einde boring 100 / -0.71

Boring: S210038_10 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 10, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199275.842, Y-coördinaat in meters: 570386.486, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.117, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.12 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 50 / -0.38 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: blauw-grijs Lithologie: Grondsoort: leem, Bijmengsel: sterk zandig, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: keileem, grondmorene Bodem: Bodemhorizont: C-horizont,

Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken, Oxidatie-reductie: oxidatie en reductie verschijnselen Einde boring 100 / -0.88

6 bron: S210038_150721.geojson - 15-07-2021 10:03:57

Boring: S210038_11 Kop algemeen: Projectcode: S210038, Boornummer: 11, Beschrijver(s): SR, Datum: 18-06-2021, Doel boring: archeologie - waardering, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 199250.757, Y-coördinaat in meters: 570386.448, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.12, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Smallingerland, Opdrachtgever: KS NL 14 B.V., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / -0.12 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Sublagen1: leemlagen-veel-dun, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 70 / -0.82 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 90, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: donker-grijs-zwart Lithologie: Grondsoort: veen,

Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: veraard veen, Plantenresten: hout-veel (>10%), Kalkgehalte: kalkloos 90 / -1.02 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-15 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: sterk kleiig, Veensoort: rietveen, Plantenresten: hout-spoor (<1%) Einde boring 200 / -2.12

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10446938/1