Bijlage 2 - Toelichting op wijzigingen in 2024 voor Verordening havengelden gemeente Smallingerland 2025

Onderwerp: toelichting op wijzigingen in 2024 voor de Verordening havengelden gemeente Smallingerland 2025 In 2021 is een aanpassing gemaakt in de heffingsgrondslagen voor de Industriehaven van Drachten. Nu, een aantal jaar later, is gebleken dat een aantal zaken niet prettig werkt in de praktijk. Daarom wordt een aantal aanpassingen voorgesteld. In deze memo worden de gehanteerde uitgangspunten, de voorgestelde wijzigingen en de achtergrond daarvan toegelicht. Uitgangspunten Onderstaande uitgangspunten lagen en liggen ten grondslag aan de Verordening havengelden gemeente Smallingerland. Retributie Havengelden zijn feitelijk een retributie. Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. De opbrengsten uit de retributie mogen de totale kosten van de daarmee verbonden activiteiten niet overtreffen. Met andere woorden: een gemeente kan geen winst maken op de diensten die zij levert. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat de nieuwe structuur een moderne en duurzame en tariefstructuur is die de doelen van Smallingerland en haar ondernemers ondersteunt en dat ook zal doen in de veranderende logistieke wereld. Logistieke optimalisatie De verandering in de logistieke wereld is onder ander zichtbaar in de containerisatie.

Om de afhandeling van containers in zeehavens zo optimaal mogelijk te laten verlopen (call optimalisatie) wordt er door zeehavens gewerkt aan het bundelen van lading. De huidige logistieke optimalisatieslag in het achterland is dus ook op bundeling gericht. Hiervoor geldt dat een snelle overslag in een binnenhaven en daarmee relatief korte verblijfstijd essentieel is voor de snelheid en kwaliteit. Bulkgerichte haventarieven houden geen rekening met deze moderne logistieke aanpak en kunnen door de beprijzing het concept onnodig duur maken of zelfs tegenhouden. Digitalisering Logistieke ketens worden steeds complexer. Om de complexiteit te kunnen managen is het noodzakelijk om de logistieke processen te digitaliseren. Het wordt daarmee eenvoudiger om informatie te delen, wat leidt tot betere planningsmogelijkheden. Om die reden maakt de gemeente Smallingerland gebruik van een digitaal systeem voor het proces van innen en heffen van havengelden. Duurzaamheid Duurzaamheid is wereldwijd een belangrijk onderwerp. Voor Smallingerland is een aantal aspecten hierbij van belang. Binnenvaart is per definitie een duurzamere oplossing dan vervoer via de weg. Maar ook faciliteren van optimaal gebruik van infrastructuur in de haven is een manier om duurzaamheid te stimuleren. Onder meer door geen drempels op te werpen voor deelladingen.

Denk hierbij aan concepten voor call size optimalisatie, maar ook aan deelladingen in bulkvervoer. Door deelladingen te stimuleren zal het aantal wegkilometers vermoedelijk verminderen. Het optimaal gebruik van infrastructuur kan, naast het stimuleren van deelladingen, ook worden bereikt door een tariefstructuur te kiezen waar kleine schepen op een gelijke wijze worden behandeld als grotere binnenvaartschepen. Kleine schepen zijn noodzakelijk om de haarvaten van het netwerk te kunnen bereiken en zorgen er daarmee voor dat het aantal wegkilometers verlaagd kan worden. Green Award Daarnaast is er de mogelijkheid om binnenvaartschepen te stimuleren duurzaam(er) te zijn. Dat kan middels een certificeringssystematiek, zoals de Green Award. Green Award voor de binnenvaart is afgeleid van het gelijknamige keurmerk dat in 1994 in de zeevaart is ingevoerd om de kwaliteit van de zeeschepen te bevorderen. Over de hele wereld zijn er (op

1

vrijwillige basis) schepen, rederijen en oliemaatschappijen door Green Award gecertificeerd op het gebied van kwaliteit, veiligheid en milieu. Het programma van eisen van de Green Award voor de binnenvaart heeft betrekking op de technische uitrusting aan boord en het gedrag van de bemanning. Toelichting wijzigingen grondslagen en tarieven Onderstaand is een toelichting gegeven op de voorgenomen wijziging van de grondslagen en tarieven. Deze grondslagen en tarieven zijn reeds verwerkt in de concept Verordening havengelden gemeente Smallingerland 2025. Schepen die goederen laden en/of lossen (m.u.v. goederen in containers) worden op dit moment aangeslagen per overgeslagen ton. Dit past bij bovenstaande uitgangspunten. In de praktijk is dit echter niet controleerbaar en uitvoerbaar, omdat de gemeente Smallingerland de benodigde gegevens voor berekening en controle niet heeft. Vanwege de uitvoerbaarheid en controleerbaarheid wordt de grondslag aangepast naar laadvermogen per ton. De wens is om middels digitalisering de mogelijkheid te bieden aan gebruikers van de haven om de daadwerkelijke overslag digitaal te kunnen melden. Zodra dit mogelijk is, vervalt het argument van uitvoerbaarheid en controleerbaarheid en zal de grondslag in de verordening worden aangepast naar tarief per overgeslagen ton. Het huidige tarief is EUR 0,16 per overgeslagen ton.

Zoals ieder jaar worden de tarieven verhoogd met de trendmatige ontwikkeling, in dit geval met 3,4 procent. Daarnaast blijkt uit analyse dat schepen die gebruik maken van de Industriehaven gemiddeld een vullingsgraad van 90% van het laadvermogen hebben. Derhalve wordt het tarief vastgesteld op 90% van EUR 0,16 en verhoogd met de trendmatige ontwikkeling van 3,4% is EUR 0,15. Zodra de grondslag wordt aangepast naar tarief per overgeslagen ton zal het uitgangspunt van EUR 0,16 per ton worden gehanteerd en niet het tarief van EUR 0,15 per ton. Grondslag: Schepen die goederen laden en/of lossen worden aangeslagen per ton laadvermogen. Tarief: EUR 0,15 per ton laadvermogen Duwbakken worden op dit moment aangeslagen per overgeslagen ton. Dit past bij bovenstaande uitgangspunten. In de praktijk is dit echter niet controleerbaar en uitvoerbaar, omdat de gemeente Smallingerland de benodigde gegevens voor berekening en controle niet heeft. Vanwege de uitvoerbaarheid en controleerbaarheid wordt de grondslag aangepast naar laadvermogen per ton. De wens is om middels digitalisering de mogelijkheid te bieden aan gebruikers van de haven om de daadwerkelijke overslag digitaal te kunnen melden. Zodra dit mogelijk is, vervalt het argument van uitvoerbaarheid en controleerbaarheid en zal de grondslag in de verordening worden aangepast naar tarief per overgeslagen ton.

Het huidige tarief is EUR 0,16 per overgeslagen ton. Zoals ieder jaar worden de tarieven verhoogd met de trendmatige ontwikkeling, in dit geval met 3,4 procent. Uit analyse blijkt dat duwbakken die gebruik maken van de Industriehaven gemiddeld een vullingsgraad van 70% van het laadvermogen hebben. Derhalve wordt het tarief vastgesteld op 70% van EUR 0,16 en verhoogd met de trendmatige ontwikkeling van 3,4% is EUR 0,12. Zodra de grondslag wordt aangepast naar tarief per overgeslagen ton zal het uitgangspunt van EUR 0,16 per ton worden gehanteerd en niet het tarief van EUR 0,12 per ton. Grondslag: Schepen die goederen laden en/of lossen worden aangeslagen per ton laadvermogen. Tarief: EUR 0,12 per ton laadvermogen Pontons worden op dit moment aangeslagen per overgeslagen ton. Echter, het gebruik van pontons in de Industriehaven is niet ten behoeve van overslag. In de verordening is onder artikel 1.2 lid a opgenomen dat havengeld wordt geheven voor het met vaartuigen gebruik maken van een van de gemeentelijke havens. Vanwege de gekozen grondslag voor havengeld en het gebruik van pontons wordt op dit moment geen havengeld betaald voor pontons. Vanwege het heffen van havengeld voor het gebruik van de haven wordt de grondslag voor pontons aangepast naar laadvermogen per ton. De gekozen grondslag is gelijk aan de grondslag in Zwolle.

Een relatief vergelijkbare haven ten opzichte van Drachten. 2

Er wordt gekozen om twee tarieven te hanteren voor pontons. Een tarief per ton laadvermogen per kalenderjaar en een tarief per ton laadvermogen per 14 dagen. Hiermee maken we de haven ook interessant voor het tijdelijk gebruiken van pontons. Het tarief per 14 dagen wordt vastgesteld op EUR 0,12 per ton laadvermogen per 14 dagen. Het tarief per kalenderjaar wordt vastgesteld op EUR 1,10 per ton laadvermogen per jaar. Dit tarief is gelijk aan het tarief in Zwolle, deze haven heeft een soortgelijk profiel als de haven van Smallingerland. Grondslag: Pontons die gebruik maken van de haven worden aangeslagen per ton laadvermogen. Tarief: EUR 1,10 per ton laadvermogen per jaar of EUR 0,12 per ton laadvermogen per 14 dagen. Samenvatting Samenvattend worden de voorgenomen grondslagen weergegeven in onderstaand overzicht. Basis Schepen die laden en/of lossen (m.u.v. containers) Duwbakken Pontons

Grondslag Tarief per ton laadvermogen per 48 uur

Tarief EUR 0,15

Tarief per ton laadvermogen per 14 dagen Tarief per ton laadvermogen per 14 dagen Tarief per ton laadvermogen per kalenderjaar

EUR 0,12

Datum: 10 oktober 2024

3

EUR 0,12 EUR 1,10