Bijlage 1 - Reactienota ROP

•

Hoe staat de gemeente tegenover bouwen op het eigen erf voor mantelzorg of kinderen huisvesten? Voor zover het om plannen gaat binnen het huidige bebouwde gebied kan de gemeente daarover beslissen. Daarbuiten moet de provincie goedkeuren en die is doorgaans terughoudend. De gemeente staat welwillend tegenover dit soort initiatieven en werkt er graag aan mee. Als het gaat om de bouw van (tijdelijke) mantelzorgwoningen, is er soms geen omgevingsvergunning nodig. Vraag bij de gemeente naar de voorwaarden.

49

•

Is de Lelylijn niet te financieren vanuit de 1,5% als onderdeel van de 5% NAVO-norm? Wie weet.

Verkeer •

Voor de ontsluiting via de Susterwei vraagt het dorp al jaren de aandacht. Het vergt overleg tussen twee gemeenten om de weginrichting en onderhoud te verbeteren en dat is nog nooit gelukt tot frustratie van veel dorpsbewoners. De dorpencoördinator zal z.s.m. terugkoppelen en duidelijk maken welke vorderingen er zijn in het overleg tussen de beide gemeenten en wat wel of niet kan.

Energie •

Woningbouw uitbreiden en die voorzien van energie is een probleem. Meer zonnepanelen op daken vergroten het probleem. Hoe zorgt de gemeente ervoor dat dit in goede banen wordt geleid? Energie en klimaatafspraken zijn al langere tijd geleden gemaakt met Rijk en provincie. Maar het klopt dat die afspraken nakomen en ze goed inpassen echt heel erg moeilijk is. In het ROP hebben we ons uitgesproken waar eventuele zonneparken en windturbines, in onze gemeente kunnen worden gerealiseerd, mocht de energieopwekking hiervan noodzakelijk zijn.

•

Stel, we willen als dorp een eigen windmolen plaatsen voor onze energievraag. Werkt de gemeente daar aan mee? Als het past bij het eigen verbruik dan is een dorpsmolen wat de gemeente goed bespreekbaar. Het is wel zo dat de provincie hier in eerste plaats goedkeuring aan moet verlenen en die zijn terughoudend met het toestaan van windmolens.

•

Als gemeente profiteren we niet van 380 kV, waarom werken we er dan aan mee? Als gemeente gaan we niet over de aanleg van de 380kV verbinding. Dat is een rijksverantwoordelijkheid. De gemeente praat wel mee over de plaats van de verbinding, omdat die van invloed kan zijn op onze eigen ontwikkelingsmogelijkheden. De hoogspanningslei ding beperkt namelijk de woningbouw in de directe nabijheid.

•

Waar staat De Tike in de ranglijst als het gaat om aansluiten van nieuwe woningen op het elektriciteitsnet? Liander, de netbeheerder, bepaalt de volgorde en het aantal nieuwe aansluitingen dat ze kunnen realiseren. Als gemeente hebben we daar geen invloed op.

Input vanuit de reactiekaarten Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken?: -

geen

Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders?: -

geen

50

Welke voorwaarden zou u willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt?: - geen Overige opmerkingen: -

Hoe zit het met de rioleringscapaciteit in De Tike i.r.t. het toevoegen van woningen?

PARTICIPATIEBIJEENKOMST OPEINDE Datum: 30 juni 2025, 19:00 – 21:30 Locatie: Dorpshuis de Wringe, Middelbuorren 1 te Opeinde Aantal aanwezigen: Ca 35 belangstellenden + vertegenwoordiging gemeente (ambtelijk en bestuurlijk), 5 belangstellenden bij de inloop

Algemeen Op deze informatieavond over het ROP heeft de gemeente uitgelegd wat de bedoeling is van het ROP, wat de belangrijkste uitgangspunten zijn en wat het ROP voor Opeinde en omgeving betekent. De uitleg gebeurde aan de hand van een presentatie. Deze presentatie is als separate bijlage aan dit verslag toegevoegd. Deze avond van 25 juni is bedoeld om informatie te delen over het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief en de eerste vragen te beantwoorden. Hieronder zijn de vragen en reacties van de aanwezigen tijdens de informatiebijeenkomst in Opeinde samengevat, net als de reactie van de gemeente. Tot de zomer gaat de gemeente op verschillende plekken in de gemeente in gesprek met haar inwoners. De feitelijke weergave van iedere bijeenkomst wordt in een verslag vastgelegd. Na de zomer deelt de gemeente een overkoepelende reactienota waarin wordt uitgelegd hoe de gemeente met alle reacties wil omgaan die zijn opgehaald in de verschillende bijeenkomsten. Samenvatting van de besproken punten Woningbouw •

Het stuk ten westen van Opeinde is in het ROP ingetekend als mogelijke locatie voor woningbouw. Aanwezigen vragen waarom de oostkant niet is ingetekend, mede aangezien hier de infrastructuur al gedeeltelijk klaar is?

De gemeente geeft aan dat de schetsen in het ROP slechts indicatief zijn, primair bedoeld om een beeld te geven van de benodigde ruimte. De locatie van het gebied staat dus nog niet vast. En ook is er nog

51

maar beperkt rekening gehouden met de huidige plannen van initiatiefnemers die in ontwikkeling zijn. De oostkant kan daarmee ook een interessante locatie om mee te nemen in het vervolg van het onderzoek. •

Het ontwikkelgebied dat nu ten westen van Opeinde in het ROP is opgenomen, gaat dan alleen over wonen?

Nee, het is een ontwikkelgebied voor drie opgaves: wonen, werken en landschap. Het liefst wordt da t een locatie waar een combinatie van drie opgaves gerealiseerd zal worden. •

Het ROP gaat over ruimtevraagstukken in de periode tot 2050. Aanwezigen constateren dat in het ROP nog niet heel concreet staat opgenomen hoe het ‘eindbeeld’ eruit komt te zien. Hoe kan de gemeente nu keuzes maken als ze bijvoorbeeld nog niet weten of de Lelylijn er wel of niet komt?

In het ROP wordt op diverse plekken onderscheid gemaakt in de ruimtevraagstukken die in periode tot 2030/2035 op de gemeente af komen en in de periode daarna. Over het algemeen kan gesteld worden dat de ruimtevraag naar wonen, energie en bedrijventerreinen in de periode tot 2035 redelijk te voorspellen is. Vaak is de ruimtevraag ook het gevolg van programmering afspraken die in regionaal verband met provincie zijn gemaakt. Ondanks dat het eindbeeld vaak nog niet concreet is – we weten bijvoorbeeld nog niet hoe de energiemix er in 2050 in de gemeente er precies uit zal zien – willen we met het ROP voorkomen dat we nu ruimtelijke keuzes maken waar we later spijt van krijgen. Dit is bijvoorbeeld de reden dat we voor het gebied ten zuiden van de A7 voorstellen dat we hier geen ruimtelijke functies willen toestaan die op de lange termijn de komst van een station en woningen als gevolg van een eventuele komst van de Lelylijn in de weg kunnen staan. •

Wordt in Smallingerland ook de 30-30-30 regel toegepast?

Ja, de 30-30-30 is een belangrijk uitgangspunt in de programmering voor woningbouw. De gemeente streeft dat de optelsom van het totale aanbod van woningen in Smallingerland bestaat uit 30% sociale huur, 30% betaalbaar en 30% vrije sector. Dit betekent ook dat niet elk afzonderlijk project deze verdeling hoeft aan te houden. Soms kan er lokaal bijvoorbeeld aanleiding zijn om meer sociale huur dan 30% na te streven in planontwikkeling. •

In Opeinde is relatief weinig sociale huur, kijken jullie daar ook naar?

Zie ook het antwoord hierboven. De gemeente streeft er in principe naar dat ook in alle kernen sociale huurwoningen onderdeel uit maken van het woningaanbod. Echter, gaat de gemeente hier niet zelf over. Het zijn met name de woningcorporaties zelf die hier eerst aan zet zijn, waarbij ook geldt dat corporaties gebonden zijn aan wet- en regelgeving die in sommige gevallen een belemmering kan vormen om in kleinere kernen nieuw aanbod te realiseren. Als gemeente zijn we hierover structureel in gesprek met de woningcorporaties. •

De ruimte in de Peinder Mieden is groter dan in de rest van Opeinde. Hierbij hadden jullie de ruimte ook anders kunnen benutten, want het aantal woningen dat daar is gerealiseerd is, is niet meer van deze tijd met deze enorme vraag naar woningen.

De ontwikkeling die in de Peinder Mieden tot stand is gekomen was sterk ingegeven door de beperkte landbouwkundige waarde van het gebied en de beperkingen die op het gebied liggen als gevolg van de

52

milieuzones rond het bedrijventerrein de Haven. Het klopt dat het aantal woningen (gelet op de ruimte) in dit gebied zeer beperkt is, maar dit wordt in belangrijke mate ook bepaald door de bovengenoemde factoren. Zijn er mogelijkheden om te kijken hoe een dorp levensloopbestendig wordt, door bijvoorbeeld een knarrenhof en inzetten op woningen voor jongeren? Ja, die mogelijkheden zijn er. De gemeente geeft aan hierbij, mede gelet op het ontbreken van eigen grondposities, afhankelijk te zijn van particuliere initiatiefnemers. De gemeente stimuleert deze initiatiefnemers binnen de mogelijkheden die zij daartoe heeft zoveel mogelijk om woning te realiseren die aansluiten bij de behoefte van het dorp. Energie •

Het zonnepark dat is ingetekend, is dat het zonnepark dat al gerealiseerd is in ons dorp?

In het ROP geeft de gemeente aan in de directe omgeving van Opeinde geen ruimte te zien voor de grootschalige opwek van duurzame energie in de vorm van zonneparken. Het ontwikkelgebied voor wonen, energie en landschap is bedoeld om Opeinde ruimte te bieden voor (kleinschalige) opwek van haar eigen duurzame energie. Studies en onderzoeken laten namelijk zien dat dit niet alleen gerealiseerd kan worden met de installatie van zonnepanelen op daken. Het huidige zonnepark wat er nu al ligt, staat hier los van. •

Is een kleine kerncentrale ook mogelijk?

De mogelijkheden om kleine kerncentrales in Smallingerland te realiseren wordt bepaald door het Rijk. De gemeente gaat hier niet zelf over. Op dit moment biedt het Rijk deze mogelijkheden niet. •

Bij de N31 is een eerder plan geweest voor windmolens. Kijkt de gemeente ook naar de omgeving van de A7 voor de realisatie van windmolens?

In het kader van de Regionale Energie Strategie heeft de gemeente in regionaal verband afspraken gemaakt over hoeveel duurzame energie er in 2030 moet worden opgewerkt. Wij gaan er vanuit dat de afspraken tot 2030 met zonneparken worden gerealiseerd, aangezien de provincie nog geen uitgewerkt beleid heeft voor windenergie. In het ROP probeert de gemeente ook de ruimtevraag in beeld te krijgen voor de lange termijn. Hierbij is rekening gehouden met de landelijke afspraak om in 2050 energieneutraal te zijn. Om aan deze afspraak te kunnen voldoen zal na 2030 de hoeveelheid energie die duurzaam wordt opgewekt verder moeten groeien. Wij verwachten dit niet alleen met zonneparken te kunnen invullen. Daarom is in ROP ook gekeken waar in de gemeente ruimte zou kunnen zijn om windmolens te plaatsen. Hierbij wordt ook gekeken naar de omgeving van de A7. Natuur •

Zijn jullie ook in gesprek met natuurorganisaties zoals een LTO?

Naast gesprekken met inwoners vinden in deze fase ook gesprekken plaats met verschillende belangenorganisaties over het ROP. Daarnaast is de gemeente bezig met het herijken van haar beleid en visie op het buitengebied. Ook in dit kader worden gesprekken met LTO en natuurorganisaties gevoerd.

53

Reactiekaarten Tijdens de bijeenkomst zijn door aanwezigen ook enkele reactiekaarten ingevuld en door de ideeën bus gedaan. Hierbij hadden de aanwezigen ook de mogelijkheid om op de reactiekaarten ook overige opmerkingen aan de gemeente mee te geven. Hierop kwam de volgende reactie binnen: •

Onderzoek de mogelijkheid om het buurtcentrum te verplaatsen naar het ONT -terrein en de vrijkomende ruimte in te vullen met levensloopbestendige woningen.

PARTICIPATIEBIJEENKOMST DRACHTEN Datum: 7 juli 2025 Locatie: Raadzaal, gemeentehuis gemeente Smallingerland Aantal aanwezigen: circa 16 + vertegenwoordiging gemeente

Algemeen Op de informatieavond heeft de gemeente in de vorm van een presentatie een korte toelichting gegeven op de aanleiding, totstandkoming en de inhoud van het concept-Ruimtelijk Ontwikkel-perspectief (ROP). Hieronder zijn de vragen en reacties van de aanwezigen tijdens de informatiebijeenkomst in Drachten samengevat, net als de reactie van de gemeente. Tot de zomer gaat de gemeente op verschillende plekken in gesprek met haar inwoners. De feitelijke weergave van iedere bijeenkomst wordt in een verslag vastgelegd. Na de zomer deelt de gemeente een overkoepelende reactienota waarin wordt uitgelegd hoe de gemeente met alle reacties wil omgaan die zijn opgehaald in de verschillende bijeenkomsten. Samenvatting van de besproken punten Woningbouw •

In Boornbergum zal meer gebouwd worden dan de vraag is. Wordt ook in beeld gebracht hoe de aantakking, dus mobiliteit, gerealiseerd zal gaan worden? De gemeente geeft aan dat het dorp nu al de overlast voelt van (te) veel verkeer. De Nijewei wordt vaak gebruikt als sluiproute en door om rijders van de A7. De gemeente zal bij de uitwerking van de plannen zeker rekening houden met het verkeer. Onderdeel van de plannen is natuurlijk een goede ontsluiting. Om daar precieze en goede antwoorden op te kunnen geven, moeten de plannen een slag verder worden gebracht. De gemeente wil daar ook de kennis en de ideeën van de inwoners bij betrekken. Het ROP is te abstract om op dat schaalniveau al de goede uitspraken te doen.

54

•

Klopt het dat het ROP vooral gericht is op nieuwbouw? En staat de gemeente ook stil bij het feit dat niet alle huurwoningen niet goed zijn geïsoleerd Ja, dat klopt. Het ROP gaat primair om de additionele ruimtevraag die op de gemeente af komt. In het geval van wonen gaat het dan ook primair om nieuwbouwwoningen. In haar reguliere contacten met woningbouwcorporaties wordt regelmatig stil gestaan bij de verduurzamingsopgave van voorraad huurwoningen in de gemeente. Corporaties zijn zelf verantwoordelijk voor deze opgaven. Ook zijn zij uiteraard gebonden aan wet- en regelgeving op dit gebied. Veel woningcorporaties zijn dan ook druk bezig met het verduurzamen van de voorraad. Zo ook in Smallingerland. Mobiliteit • Is het een bewuste keuze geweest om de 380KV lijn niet mee te nemen in het ROP? Ja. De gemeente is voorstander van de realisatie van de Lelylijn met station in Drachten. De realisatie van een 380KV lijn is in de ogen van de gemeente hiermee onverenigbaar. •

De Lelylijn zal een behoorlijke impact krijgen als die er komt. Is er ook over nagedacht om een referendum te houden? Nee. Bij de vorige verkiezingen hebben nagenoeg alle partijen in de gemeenteraad zich positief uitgesproken over een eventuele komst van de Lelylijn. Vanuit het landelijke projectteam van de Lelylijn is vorig jaar daarnaast een grote enquête onder inwoners gehouden. Ook uit deze enquête blijkt dat het merendeel van de inwoners positieve houding heeft ten opzichte van de komst van de Lelylijn. Tot slot wordt door de gemeente opgemerkt dat de uiteindelijke beslissing of de Lelylijn wel of niet komt, niet een beslissing is die door de gemeente wordt genomen. Het Rijk gaat hier over. • Hoe groot schat de gemeente de kans dat de Lelylijn er ook komt? Zoals eerder benoemd is het een Rijks beslissing of de Lelylijn er daadwerkelijk komt. De demissionair minister president heeft onlangs nog uitgesproken dat het demissionaire kabinet nog altijd voorstander is van de realisatie van de Lelylijn. Onder meer uit de Tweede Kamer verkiezingen dit najaar zal moeten blijken wat het huidige draagvlak onder de verschillende politieke partijen is. Energie •

Hoe zorgen wij ervoor dat de inwoner weer profiteert van de zonneparken, want dit neemt ruimte in van de inwoners en bedrijven van Smallingerland. De gemeente geeft aan dat de realisatie van zonneparken o.a. nodig zijn om voorzieningen in Smallingerland van energie te kunnen voorzien. Van deze voorzieningen (met name in Drachten) maken natuurlijk ook veel van onze inwoners en bedrijven gebruik. Daarnaast is het stimuleren van lokaal eigendom van zonneparken ook een vorm waarin inwoners en bedrijven mee kunnen profiteren van zonneparken. •

20 hectare grond gebruiken voor opwekking van duurzame energie, voelt tegenstrijdig met de constatering in het ROP dat ruimte schaars is en de gemeente hier zuinig mee om wil gaan. Zijn er geen innovatievere methoden, zoals energie opslaan in batterijen en gebruik maken van aardgas en waterstof? Het ROP richt zich primair op de ruimtevraag. Op basis van de kennis van nu, constateren we dat de landelijke afspraak om in 2050 energieneutraal te zijn, gepaard gaat met een enorme ruimtevraag naar

55

locaties waar duurzame energie kan worden opgewekt. Een deel van de schaarse ruimte zal hiervoor moeten worden ingezet. Ook om te kunnen voldoen aan reeds gemaakte afspraken tot 2030, met betrekking tot de hoeveel duurzame energie die in onze gemeente moet worden opgewekt. De komende jaren zullen we uiteraard blijven kijken naar alternatieven voor zonne - en windenergie. Ook voor veel van deze alternatieven geldt echter dat ze gepaard gaan met een (forse) ruimtevraag. Overig •

Is er vanuit de gemeente ook beleid over welke type bedrijven en onderwijsinstellingen hier mogen vestigen? De gemeente geeft aan dat het momenteel bezig is met het herijken van haar vestigingsbeleid. Vanuit dit vestigingsbeleid wil de gemeente nadrukkelijker kunnen gaan sturen op het aantrekken en vasthouden van bedrijven die van toegevoegde waarde zijn voor de huidige economische structuur van de gemeente. Ten aanzien van het onderwijs is de gemeente in de basis ruimhartig. • Je hoort veel over wateroverlast, is dit ook een onderdeel van het ROP? Het ROP gaat over heel veel onderwerpen, op deze avond is specifiek ingezoomd op de ontwikkelingen en rondom Drachten. Het vasthouden van water, maar ook het zodanig inrichten van de openbare ruimte dat bij extreme regenval wateroverlast kan worden voorkomen, is een ontwikkelprincipe dat in het ROP nadrukkelijk wordt geadresseerd. • Wat is de visie van de gemeente over het opgeven van landbouwgrond? De gemeente heeft geen expliciete visie op dit punt. Meer in algemene zin constateert de gemeente in het ROP dat de huidige vormen van landbouw in het veenweidegebied als gevolg van een mogelijke verhoging van het grondwaterpeil in de toekomst onder druk kunnen komen te staan. Vanuit dit gegeven wil de gemeente de ruimte voor landbouw in andere deelgebieden koesteren. • Houden jullie ook rekening met de krimp van de bevolking? Ja.

De gemaakte programmeringsafspraken op het gebied van wonen, bedrijventerreinen en energie worden allen, in meer of mindere mate, gebaseerd op demografische prognoses. Opgemerkt wordt dat een voorspelde bevolkingskrimp in een dorp juist ook reden kan zijn om extra woningen te programmeren om zo het draagvlak onder voorzieningen (bijvoorbeeld een basisschool) juist te vergroten. Reactiekaarten Tijdens de bijeenkomst zijn door aanwezigen ook enkele reactiekaarten ingevuld en in de ideeënbus gedaan. Hieronder staan die reacties uitgeschreven: Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? • •

Het groen (bomen, gras, beplanting) behouden en in sommige wijken uitbreiden. Natuur is het belangrijkste bij It Sud. Er is veel wild en qua coulisselandschap prachtig. Dus ik zou daar graag geen bebouwing zien mar behoud van de natuur.

56

•

Belangrijk dat de natuur meer de ruimte krijgt en koste van landbouwgrond. Het meanderen van De Drait is waardevol maar zal ook gerealiseerd moeten worden in andere gemeentes voordat dit zinvol is en een toevoeging voor de natuur is.

Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? •

• •

Natuur kansen zijn goed, heb hier zelf ook ideëen over voor It Sud. Denk goed na over de schaarse ruimte voor zonne-energie. Ga goed in overleg met de bewoners van It Sud over de invulling van de woonwijk, aangezien wij nu ook in het buitengebied wonen. Wat goed is, is de campus, en woongebouw bij de A7. Maar nogmaals de bebouwing op It Sud vind ik slecht i.v.m. de natuur. Woningbouw is goed, er is gewoon een te kort. Misschien wat meer aandacht aan levensloopbestendige woningen.

Welke voorwaarden zou u willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? • • •

Geen sociale huur, ruimte opgezette woonwijk om landelijke en natuurlijke karakter te behouden, momenteel veel wild in de omgeving. Dat zal hier onder gaan leiden. Behoud van de natuur. Goede ontsluitingsweg vanaf de A7 voor de gebieden De Drait, Himsterhout, Morra, De Trisken, Drachtstervaart en Boornbergum.

Tot slot hadden de aanwezigen de mogelijkheid om op de reactiekaarten ook overige opmerkingen aan de gemeente mee te geven. Hierop kwamen de volgende reacties binnen: • • •

Voor de ontwikkeling van de circa 600 woningen in Boornbergum, moet de ontsluitingsweg meegenomen worden in de plannen. Heeft het zin voor mij om mee te praten, het Rijk beslist. Denk als gemeente na over de mogelijkheid tot kernenergie. De ontwikkelingen gaan hard, een (mini) kerncentrale is enorm ruimtebesparend in verhouding tot zonne-energie en/of windenergie.

VERDIEPENDE BIJEENKOMST ROP OUDEGA Datum: 3 juli 2025 Locatie: It Folksgebou, Oudega Aantal aanwezigen: circa 80 inwoners (verspreid over een middag- en een avondsessie) + vertegenwoordiging gemeente Algemeen Op 2 juni jl. organiseerde de gemeente een informatiebijeenkomst in Oudega waarin het concept Ruimtelijk Ontwikkelperspectief is toegelicht. Op 3 juli jl. is daar een vervolg op gekomen. De bijeenkomst is bedoeld om met de gemeente én met andere inwoners van Oudega over het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief in gesprek te gaan. Inwoners konden zich aanmelden voor een middag- of een avondsessie.

57

De middag- en de avondsessie kennen eenzelfde opzet. Het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief is in kleine groepen (circa 10 personen) besproken aan de hand van de volgende drie vragen: 1. Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? 2. Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? 3. Welke voorwaarden zou u ons willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? In dit verslag zijn de reacties van de aanwezigen van beide sessies gebundeld. Het verslag bestaat uit: - een overkoepelende samenvatting van de uitkomsten van de gesprekken; - een 1-op-1 weergave van de inbreng die de aanwezigen via een ‘post-it’ hebben opgeschreven. Tot de zomer ging de gemeente op verschillende plekken in gesprek met haar inwoners. De feitelijke weergave van iedere bijeenkomst wordt in een verslag vastgelegd. Na de zomer deelt de gemeente een overkoepelende reactienota waarin wordt uitgelegd hoe de gemeente met alle reacties wil omgaan die zijn opgehaald in de verschillende bijeenkomsten. Samenvatting van breed gedeelde reacties − Bij de aanwezige inwoners van Oudega was veel overeenstemming over wat het meest waardevol aan Oudega is en wat behouden of versterkt zou kunnen worden.

De aanwezige voorzieningen in het dorp, het aantrekkelijke landschap wat vanuit het dorp direct toegankelijk is, de recente gebiedsontwikkeling rondom de Haven en de sociale samenhang tussen inwoners zijn elementen die in alle gesprekken in meer of mindere mate aan de orde zijn gekomen. − De reacties op de voorgestelde ontwikkelingen voor Oudega in het ROP zijn verdeeld. Een deel van de inwoners geeft aan in Oudega ruimte te zien voor meer woningen dan alleen de eigen behoefte vanuit het dorp. Daarbij worden veel kansen gezien om met de toevoeging van woningen het huidige aanbod aan voorzieningen te versterken. Een ander deel van de inwoners vindt dat er in Oudega juist alleen voor de behoefte van eigen inwoners moet worden gebouwd. Ondanks het verschil in opvatting is het merendeel van de aanwezigen het wel eens dat de uitbreiding van het dorp zich niet (alleen) moet concentreren in één groot gebied aan de noordzijde van het dorp (de plek waar nu in het ROP een ontwikkelgebied is ingetekend). Ook ten zuiden, oosten en westen van het dorp zien de aanwezigen mogelijkheden voor toevoeging van kleine clusters van woningen. Daarnaast zijn ze het unaniem eens dat de gemeente binnen haar mogelijkheden maximaal moet faciliteren dat de huidige inwoners van Oudega kans maken op een nieuwbouwwoning in het dorp.

− De aanwezigen geven aan dat uitbreiding van het dorp niet ten koste mag gaan van de verkeersveiligheid.

58

Ingekomen reacties: Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? Meer ruimte voor jongereninitiatieven Behoud van het dorpskarakter is belangrijk Goede balans tussen natuur en bebouwing Verkeer moet veiliger worden in het centrum Meer ontmoetingsplekken voor ouderen Zorg voor betaalbare woningen voor starters Behoud van groen en open ruimtes Betere verlichting op fietspaden Meer aandacht voor duurzaamheid Goede keuzes, maar communicatie kan beter Fijn dat er inspraak is, maar graag meer terugkoppeling Let op geluidsoverlast bij nieuwe wegen Behoud van dorpsgevoel is belangrijk Meer ontmoetingsplekken voor jongeren Zorg voor veilige fietsroutes Meer bomen in de wijk Let op sociale samenhang

Meer ruimte voor lokale ondernemers Behoud van het uitzicht op het landschap Niet te veel hoogbouw in het centrum Fijn dat er aandacht is voor duurzaamheid Graag meer speelplekken voor kinderen Verkeer rondom school veiliger maken Behoud van historische gebouwen Meer groenstroken tussen de huizen Goede plannen, maar let op parkeerdruk Zorg voor goede OV-verbindingen Fijn dat er inspraak is Meer ruimte voor biodiversiteit Graag meer wandelpaden Goede balans tussen wonen en natuur Let op waterafvoer bij hevige regen Niet te veel verstening Goede plannen, maar blijf luisteren Graag ruimte voor buurtinitiatieven

Ingekomen reacties: Welke voorwaarden zou u ons willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? Groene ruimte behouden Geen hoogbouw Ruimte voor ontmoeting Verkeer weren uit woongebied Betaalbare woningen Behoud karakter van het dorp Goede ontsluiting OV Duurzaam bouwen Woningen voor jongeren Woningen voor ouderen Waterberging integreren Behouden van zichtlijnen Geen stoepparkering Betaald parkeren invoeren Autoluwe zones Groene erfafscheidingen Wadi’s voor wateropvang Speelruimte voor kinderen Fietsstraten Behouden van bomen

Geen zonnevelden Collectieve tuinen Ruimte voor biodiversiteit Woningen in clusters Geen rijtjeshuizen Kangoeroewoningen Co-housing initiatieven Kleinere clusters rond de kern i.p.v. grote clusters Andere woonvormen: co-housing en kangoeroewonen Geen zonnekelders Landschap is prima zoals het is – behoud van coulissen + integratie Autovrije buurt behouden Planten bomen en leipanelen bij de buren Zorg voor doorstroming betaalbare huurwoningen Geen stoepparkering – des te beter! En betaalde parkeerplaatsen

59

Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? Rust en ruimte De mensen in het dorp De natuur rondom het dorp De voorzieningen zijn dichtbij Sociale samenhang Het dorpsfeest en de tradities Groene omgeving behouden Fietspaden zijn belangrijk Geen hoogbouw in het centrum

Behoud van het dorpskarakter Meer aandacht voor biodiversiteit waarde: stilte en tsjuster Aldegea as foaroprinner yn enerzjy besparring fyts-lantearnpeal? - it moaiste doarp Natuurgebied - Luchtkwaliteit - Energie * Zonnepark Wurkpleats foar het maken

60

VERDIEPENDE BIJEENKOMSTEN ROP TE BOORNBERGUM Datum: 9 juli 2025 en 3 september 2025 Locatie: Dorpshuis 't Bynt, Boornbergum Aantal aanwezigen: ongeveer 145 personen + ambtelijke ondersteuning Algemeen Op 4 juni jl. organiseerde de gemeente een informatiebijeenkomst in Boornbergum waarin het concept Ruimtelijk Ontwikkelperspectief is toegelicht. Op 9 juli en 3 september jl. is daar een vervolg op gekomen. De bijeenkomst was bedoeld om met de gemeente én met andere inwoners van Boornbergum over het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief in gesprek te gaan. Inwoners konden daarbij kiezen zich aan te melden voor een middag- of een avondsessie. De middag- en de avondsessie kenden eenzelfde opzet. Het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief is in kleine groepen (circa 10 personen) besproken aan de hand van de volgende drie vragen: 1. Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? 2. Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? 3. Welke voorwaarden zou u ons willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? In dit verslag zijn de reacties van de aanwezigen van beide sessies gebundeld. Het verslag bestaat uit: - Een overkoepelende samenvatting van de uitkomsten van de gesprekken; - Een 1-op-1 weergave van de inbreng die de aanwezigen zelf via een 'post it' hebben opgeschreven.

Tot de zomer van 2025 is de gemeente op verschillende plekken in gesprek gegaan met haar inwoners. De feitelijke weergave van iedere bijeenkomst wordt in een verslag vastgelegd. Na de zomer deelt de gemeente een overkoepelende reactienota waarin wordt uitgelegd hoe de gemeente met alle reacties wil omgaan die zijn opgehaald in de verschillende bijeenkomsten.

Samenvatting van breed gedeelde reacties - Bij de aanwezige inwoners van Boornbergum was veel overeenstemming over wat het meest waardevol aan

-

-

-

-

Boornbergum is en behouden of versterkt kan worden. De dorpskern met het dorpse karakter, het aanwezige voorzieningenniveau en het coulisselandschap met de singels en bosgebieden en de overgang naar het weidse veenlandschap in het westen zijn elementen die in alle gesprekken in meer of mindere maten aan de orde zijn gekomen. Ook het voornemen van de gemeente om Boornbergum van Drachten te blijven scheiden door een landschappelijke bufferzone kan op groot draagvlak rekenen. De reacties op de voorgestelde ontwikkelingen voor Boornbergum zijn verdeeld. Er was veel kritiek op het aantal woningen (maximaal 600) zoals genoemd in het ROP. Dit aantal zou ten koste gaan van het karakter van het dorp en de verkeersveiligheid (die volgens de inwoners nu al ondermaats is). Er is een voorkeur uitgesproken voor een gelijkmatiger verdeling van de benodigde woningen over de verschillende kernen van de gemeente. Er is over het algemeen begrip dat er woningen worden toegevoegd aan Boornbergum en ook de meerwaarde voor de toekomstbestendigheid van het dorp (meer jongeren, minder vergrijzing, breed draagvlak voor voorzieningen) wordt door veel inwoners gezien. Er wordt breed belang gehecht aan het toevoegen van diverse typen woonvormen (starterswoningen, geschakelde woningen, knarrenhofjes, appartementen, vrijstaande woningen etc.).

Gestapelde woningen zijn over het algemeen niet populair maar ook niet taboe. Wel wordt aangegeven dat twee á drie woonlagen daarbij het maximum moeten zijn om te passen bij de aard van het dorp. De kleinschaligheid van het dorp moet ook een plek krijgen bij de vormgeving van de nieuwbouw. Geen grote lappen met dezelfde woningen, maar verschillende buurten met diverse woningtypen en een snoer van groene plekken, net zoals het dorp die nu ook heeft. Er wordt verschillend gedacht over de meest geschikte locatie voor het toevoegen van woningen. Een deel vindt het gebied ten noorden en oosten van de supermarkt het meest logisch, terwijl er ook een deel is die uitbreiding aan de zuidkant van het dorp (meer aansluitend op het oude lint van het dorp) meer ziet zitten. Uit de gesprekken blijkt dat een brede visie op de ontwikkeling van het dorp nodig is om tot de beste opzet voor Boornbergum te komen. In zo’n visie zou ook het herschikken van functies (bijvoorbeeld het verplaatsen van het sportcomplex) kunnen worden meegenomen, net als het zoeken naar ruimte voor nieuwe functies (denk aan een MFC). Daarnaast kan gekeken worden waar en welke ruimte nodig is voor het opschalen van functies, omdat er meer inwoners komen, zoals extra ruimte voor scholen, gezondheidsfuncties of sportvoorzieningen.

Er is een breed gedeelde oproep gedaan aan de gemeente om nieuwe woningen op zo'n manier toe te voegen dat de huidige inwoners van Boornbergum meer kans maken op een woning dan nu het geval is.

-

-

De verkeersdrukte in het dorp wordt thans als groot ervaren; in grote meerderheid gaven aanwezigen van de bijeenkomsten aan dat het verbeteren van de verkeerssituatie belangrijk is om mee te nemen bij de planontwikkeling. Daarbij kan de ingebrachte oplossing van de realisatie van een rondweg rondom Boornbergum zoals genoemd in het ingebracht Manifest, lang niet bij elke inwoner van Boornbergum op draagvlak rekenen. Het voorstel heeft er ook toe geleid dat omwonenden uit De Wilgen (straat De Trisken) hierover schriftelijk hun zorgen aan de gemeente kenbaar hebben gemaakt. Het aanleggen van zonneweides in de nabijheid van het dorp die de eigen energiebehoefte van het dorp overstijgt, stuit op bezwaren. Men is huiverig voor de ontsiering van het landschap aan de zuidkant van het dorp waar bovendien regelmatig wordt gerecreëerd. Dit is ook terug te lezen in de eigen, door een werkgroep van het dorp, opgestelde Energievisie.

Naast de ingebrachte inhoudelijke wensen en bedenkingen werd tijdens de eerste participatiebijeenkomsten in Boornbergum een breed gedragen behoefte geuit om samen met de gemeente en andere belanghebbenden een integraal planproces op te starten voor het hele deelgebied. Een planproces waarin aandacht kan zijn voor onder meer sociale en fysieke infrastructuur, verkeersveiligheid, leefbaarheid en energievoorziening. Op de bijeenkomst van 3 september heeft de gemeente een toelichting gegeven hoe zij, door middel van een wijziging in het vervolgproces, hier invulling aan wil geven. Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de inbreng van de deelnemers. . Ingekomen reacties: Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? Woningbouw, maatwerk voor andere dorpen Geen zonnepanelen op land Coulisselandschap zoveel mogelijk behouden Bouwen tegen snelweg Middelgeast en schudweg behouden Natuurbehoud belangrijker dan energieopwekking Natuurgebieden behouden Max.

200 woningen Energie, alleen voorzien van behoefte eigen dorp Groene buffer blijven behouden Recreatieve en natuurlijke invulling bufferzone Robuuste infrastructuur Onvoldoende transparantie Zonne- energie niet door buitenlandse bedrijven Kijk eerst naar behoefte uit eigen dorp qua soorten OV moet worden opgeschaald woningen Ontwikkeling MFC met oog voor dorpse karakter Aandacht voor biodiversiteit Toegankelijkheid Boornbergum vanaf A7, nu al overbePositief is de toekomst van scholen voor kinderen lasting in het dorp Parkachtige stadsrand = koppeling aan Drachten Teveel woningen t.o.v. het dorp Nieuwe woningen in alle categorieën Eenzijdig opgezet qua aantal woningen Geleidelijke en gestage groei (tot 200) Zonnepanelen ten koste van natuur Spreiden over dorpen Voorzieningen zijn de basis Ontsluiting veiligheid Geen windmolens Woningen meer verdelen over andere dorpen Bufferzone Rondweg veiligheid Kan het netwerk het aan? Ingekomen reacties: Welke voorwaarden zou u ons willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? Versoepel regels voor bijgebouwen (mantelzorg) Infrastructuur moet op voorhand worden aangepast Gevarieerd woningaanbod Geen zonneparken en woningen Zon / wind/ mestvergister nader in te vullen Geen teletubbie landschap Energie opwek langs A7 Alle ruimtelijke ingrepen met aandacht voor landschap, natuur en biodiversiteit Jongeren –

senioren doorstroming sociale huur Woningbouw: duurzaam en groene daken Compacte bouw Meer sportaccommodaties Bouw op terrein paardencentrum alleen ontsluiting via Drachten Sportvelden verplaatsen en daar bouwen Centrale parkeerplek Huizen bouwen met daaronder parkeren Energievoorzieningen alleen voor eigen dorp Betrek jongeren actief

MFC + sportvelden zijn randvoorwaarden Natuurbehoud Diversiteit in woningen Integraal plan ontwikkelen Dorpsplein met concentratie winkels Ontwikkel met de bewoner Niet meer verkeer dan nu door het dorp heen Niet meer dan 150 tot 200 woningen Verdeel 150 woningen over 3 gebieden Nijewei ook een fietspad Coulisselandschap behouden Levensloopbestendige bouw Verkeersveiligheid Geen zonnepanelen Rondweg eerst regelen Compensatie voor natuur, passend bij huidig landschap Voorrang aan eigen bewoners Dorp wordt te groot

62

Voornamelijk laagbouw Ruimtelijke karakter behouden Ruimte voor agrariërs Ruim opgezet plan

Goede ontsluiting Veel grotere scheiding tussen Boornbergum en Drachten Hoogbouw, max 4 hoog Duurzaamheidsprincipes gebruiken in de bouw

Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? Rust Ruimte voor boeren Natuur Grote groene buffer Biodiversiteit Bestaande ruimte tussen Boornbergum en Drachten Dorpsgevoel Lintbebouwing Sociale cohesie Natte natuur voor weidevogels veenweidegebied Kabouterbos Open landschap Dorpse karakter Sportverenigingen en verenigingsleven Weidsheid en openheid Wandelen en fietsen Eigen dorpskern Zorg voor robuuste infrastructuur Landschap Participatie, al vanaf het begin mee schetsen Coulisselandschap Flora en fauna Behoud bos ruim Voorzieningen niveau Diversiteit in bebouwing Veiligheid fietsers en automobilisten

Hieronder de ingekomen reacties tijdens de tweede verdiepende bijeenkomst op 3 september Ingekomen reacties: Wat vindt u van de keuzes? Wat is goed en wat ziet u liever anders? Maximaal 150 woningen erbij Hoogbouw aan de rand van Drachten Fietsverbinding: heel graag Geen zonnepanelen Niet, er is geen keus Is ontwikkelen van landschap nodig, is nu toch goed Evenredige spreiding over de dorpen 50% van het buitengebied nu zoekgebied voor zonne-energie, dit is buitenproportioneel Noordkant Easterbuorren logische voor woningbouw Bufferzone Drachten en Boornbergum omdraaien Gemeenschappelijke taak op ons nemen Is geothermie interessant voor Boornbergum? Zelfontwikkeling mogelijk maken Goede infrastructuur Verkeersveiligheid Waarom 600 woningen op 732 huidige woningen in Boornbergum Kleiner schaalniveau bekijken Wat krijgt Boornbergum er voor terug? Gebruik Fries Paardencentrum voor gebruik van kleine Grootschalig en teveel kantoren Gebruik Fries Paardencentrum voor appartementen Verdubbeling dorp = belachelijk idee Behoud de natuurlijke omgeving Dorpsbelangen vertegenwoordigt zeker niet het hele dorp Plan manifest weg door natuur onacceptabel Niet alleen met dorpsbelangen praten, kan mij niet vinden in manifest Ook verkeersontsluiting belangrijk Betere landschappelijke keuzes Rondom sportvelden, ruim opzetten Geen ontsluitingsweg, betreft kwalitatieve aangezicht Woningen passend in

het dorpskarakter → van Boornbergum woonboerderij voor meerdere huishoudens Visie is opgesteld aan de hand van grondposities gemeente → omgekeerde wereld Ingekomen reacties: Welke voorwaarden zou u ons willen meegeven voor de ontwikkeling van het deelgebied waar u woont of werkt? Kwaliteit heel belangrijk Huidige gymzaal is toe aan vervanging → verduurzaming combineren met nieuw MFC Nijewei sluipverkeer → nieuwe ontsluiting Uitbreiden ten westen en zuiden van het dorp Afwegingsmodel opstellen voorafgaand aan het ontwerpproces Investeer in grote maat bomen bij ontwikkeling 'herkenbaarheid oude lint' lukt niet met ROP Aandacht voor natuurbehoud Zonnepark niet in directe omgeving dorp Huizen bouwen voor dorpskern

Open landelijke structuren behouden Herstel de historische structuren voor recreatie Karakteristiek en schaal van de wijk behouden Straatbeeld Nijewei Elke 10 jaar 1 straat erbij Circa 100 woningen Verplaatsen sportvelden Huisartspraktijk nodig Voldoende parkeerplaatsen voor de sociale voorzieningen 200 woningen voor ouderen

63

Woningen richting A7 ontwikkelen om verkeer door dorp te voorkomen Open landelijke structuur behouden Wandelpaden behouden 'mienskip' van 600 naar 1200 woningen is een probleem Nieuwbouw tegen Drachten een, bufferzone in Boornbergum Grote ruime kavels, 500 – 1000 m2 Hospice behoefte Woningen voor onze eigen jeugd Sport verplaatsen naar zuidkant Behoud groentetuinen en kabouterbos Een open vaarverbinding richting Smalle Ee, gecombineerd met ruimte voor groen Kijk naar de huidige demografische opbouw en wat gewenst is in de toekomst en stem daar ook bouwplannen op af.

400 woningen: nieuwe verkeersader 600 woningen: groen is belangrijker Verspreiden over verschillende dorpen Landbouwverkeer uit dorp Max. 3 bouwlagen Centrumkern is goed Investeer in sport Ruimte behouden om te spelen Vaarverbinding naar het dorp Infrastructuur op orde, voor eventuele bouw Houd ook aandacht voor de waarde van het gebied als groen en recreatief uitloopgebied van Drachten. Goede verbindingen voor fiets/voetganger kunnen voor beide kanten versterkend werken.

Wat vindt u het meest waardevol aan uw dorp of wijk en zou u graag behouden of versterken? Veiligheid Easterbuorren vergroten Open ruimte Landelijk karakter van de omgeving is belangrijk Sociale cohesie Dorps karakter, sfeer van de dorpskern Cultuurhistorie Het ons kent ons verdwijnt Afwisselend karakter De dorpse schaal van nu Agrarische gronden behouden Ruimtelijk wonen Verkeersveiligheid Ruimte tussen Drachten en Boornbergum: groene zone Easterbuorren als recreatie rondje Lucht, ruimte, landelijk, open, rust en ruimte Dorp is netjes en verzorgd Kleinschaligheid Landelijke zichtlijnen Vertrouwen in de overheid Dorpsgevoel moet blijven Verdwijnen van de groene buffers uit straten

64

Bijlage 2: overige binnengekomen reacties Er zijn per mail, brief en het digitale loket van de gemeente ook een aantal reacties op het ROP binnengekomen. Hieronder een opsomming van de instanties die hebben gereageerd. In sommige gevallen ging het ook om inwoners. Qua inhoud waren de reacties zeer vergelijkbaar met hetgeen tijdens de informatieavonden voor bewoners is ingebracht. Deze reactienota doet daarmee ook recht aan deze schriftelijk binnengekomen reacties. Bij reacties van overheden betrof het primair het verzoek om geïnformeerd te worden over het vervolgproces. -

Enkele schriftelijke bezwaren van inwoners uit onze gemeente Reactie van Vitens met verzoek om gesprek

-

Zienswijze van Tennet en Liander met verzoek om in gesprek te gaan Verzoek per mail van gemeente Heerenveen om in gesprek te gaan en op de hoogte te worden gehouden

-

Verzoek per mail van de provincie Fryslân om in gesprek te gaan en op de hoogte te worden gehouden

65