c. Nadere onderbouwing boslocatie Pontesbos

Nadere onderbouwing boslocatie Pontesbos - Passageule West - Zeeuws Vlaanderen J.D. Janse senior adviseur landschap en cultuurhistorie

De bosontwikkeling vindt plaats binnen de begrenzing van het Natuurnetwerk Zeeland. Voor bosontwikkeling binnen de begrenzing van het Natuurnetwerk zijn in het Natuurbeheerplan Zeeland randvoorwaarden opgenomen: - Per saldo moet de biodiversiteit van een bestaand natuurgebied door de bosontwikkeling toenemen door het realiseren van bos met hoge natuurkwaliteit; - Kwaliteitsverbetering wordt gebaseerd op inventarisatie, evaluatiecyclus en/of kwaliteitstoets; - De bosontwikkeling mag niet ten koste gaan van zeldzame natuurtypen of landschapselementen met een hoge floristische of faunistische betekenis ter plaatse en in de omgeving. Dit vraagt om een integrale ecologische afweging per gebied; - Bosontwikkeling binnen het Natuurnetwerk Zeeland (bestaande en nieuwe natuur) betreft altijd een natuurbostype. Hiermee wordt bij ontwerp, inrichting en beheer rekening gehouden; - Bosontwikkeling vindt plaats volgens een ecologisch ontwerp; - Bosontwikkeling vindt bij voorkeur plaats door middel van spontane ontwikkeling vanuit bestaande boskernen, ruigten of struwelen.

Uitvoering bosontwikkeling binnen het Natuurnetwerk Zeeland - De ecologische en landschappelijke onderbouwing en het ontwerp vinden plaats door de initiatiefnemer, in afstemming met de provincie; - De ecologische- en landschappelijke onderbouwing en het ontwerp zijn gestoeld op de Zeeuwse Bosvisie en op het Natuurbeheerplan Zeeland. Het gebied Passageule is het ingezette uitgangspunt voor de Staats Spaanse linie gebruikt wat historische structuren accentueert. De Staats Spaanse linie is een voormalig Belvedère gebied. "Belvedère, beleidsnota over de relatie cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting" gaf een visie op de wijze waarop met de cultuurhistorische kwaliteiten van het fysieke leefmilieu in de toekomstige ruimtelijke inrichting van Nederland kan worden omgegaan. De nota gaf tevens aan welke maatregelen daartoe moeten worden getroffen. Cultuurhistorie is van vitale betekenis voor de samenleving en de individuele burger. Het behoud en het benutten van het cultureel erfgoed voegt kwaliteit toe aan de ruimtelijke inrichting. Een ontwikkelingsgerichte benadering staat daarbij centraal. Deze invalshoek dient in het ruimtelijk beleid te worden bevorderd.

De fysieke dragers van de cultuurhistorische identiteit van het Belvedère gebied West Zeeuws Vlaanderen zijn: • de pleistocene zandopduikingen met bewoning vanaf het Mesolithicum; • het Romeinse castellum Aardenburg; • de vroegmiddeleeuwse ringburgwal van Oostburg; • de historische verdedigingsinfrastructuur op de Staats - Spaanse grens met: • vier linies (Zwinlinie, linie langs het Zwart Gat, linie bij Oostburg, Passageullelinie);forten en schansen; • vestingsteden: Retranchement, Oostburg, Sluis, IJzendijke en Biervliet; • gave 13e eeuwse omwalling van Aardenburg, representatief voor ontwikkeling van nederzettingen in de zuidelijke Nederlanden; • de landschappelijke samenhang gekarakteriseerd door: • een aaneenschakeling van afzonderlijke nieuwlandpolders; • langgerekte smalle polders op de voormalige getijdegeulen; • een relatieve openheid; • bochtig patroon van met bomen beplante dijken; • een relatief geometrisch wegenpatroon; • stroomgeulen, kreken, kreekrestanten, wielen en het op oude kreken gebaseerde slotenpatroon; • verspreid liggende agrarische bebouwing; • vestingsteden, linies, forten en oude ringdorpen; • fraai klein stadsgezicht St. - Anna ter Muiden. De elementen en gebieden van de verdedigingslinie zouden integraal en in onderlinge samenhang met het bestemmingsplan beschermd moeten worden. Het bestemmingsplan zou mogelijkheden

moeten bieden om kansen te benutten voor versterking van het historisch landschap en herstel en visualisatie van de verdedigingsinfrastructuur. In het in 2008 gemaakte plan voor de Linies is het uitgangspunt van het versterken van de linies door deze met bomen en bossen te accentueren ingezet. Het accentueren gebeurde binnen de liniedijken en buiten de schootsvelden van de grotere forten.

Figuur 1 Gehele Belvedere gebied waarin de linie is gelegen.

Uit de bosvisie :

De aanleg is, evenals de eerdere accentuering bedoeld om de accentuering van de linie en elementen te bewerkstelligen. Dat is nader te onderbouwen door enkele foto’s van het reeds aangeplante deel bos bij het Pontesbos.

Ten eerste een stuk linie waar geen bos aanwezig is:

Figuur 2 Vanaf N61 paralelweg zicht op linie

Een daarop volgend een stuk waar al bos is aangeplant een paar honderd meter verderop.

Figuur 3 Vanaf N61 paralelweg zicht op linie thv Pontesbos

Duidelijk is dat een dijklichaam als de eerste zich in het landschap niet onderscheid. De tweede is uitgangspunt geweest voor het toevoegen van bos. Feitelijk zou dit aan beide zijden van de linie plaats moeten vinden conform bosvisie. Door de bijzondere aangetroffen botanische waarden is de afweging gemaakt dit niet te doen. Hier is wel een beplante dijk aanwezig die met grote dubbele rijen populieren tevens de linie al accentueert. Zoals dat ook al eerder in het ontwerp is aangezet.

Figuur 4 Dijk dichtbij Passageule waar geen ruimte voor bos aanwezig is maar de dijk is beplant

Feitelijk wordt de noordelijke liniedijk , die al gedeeltelijk met bos zichtbaarder is gemaakt nog meer geaccentueerd met het toegevoegde bos, voor de lange termijn zou nog meer bos daar wenselijk zijn om het gehele karakter van het open innundatiegebied van de linie ten opzichte van het passageule gebied sterker aan te zetten. Natuurlijk altijd met de afweging van aanwezige natuurwaarden.

Figuur 5 Linie op kaart met daarboven open gebied (groene cirkels) en onder line waar vanuit de visie van versterken met bos kansen zijn voor bosaanplant.

Omdat de forten zijn gekoppeld aan de linie dijk is het schootsveld naar het innundatiegebied altijd gewaarborgd. In het ontwerp is er tevens een uitwisseling tussen de forten/bastions vrij gehouden omdat vermoed wordt dat deze met elkaar in verbinding stonden toen de linie nog werd ingezet.

Figuur 6 Bos plan Pontesbos Passageule