bijlage a - Jaarstukken 2022 - definitief.docx (bijlage b - controleverklaring accountant zie onder 6a)

JAARSTUKKEN 2022

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Voorwoord Beste leden van de raad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2022 staan. Het jaar heeft in het teken gestaan van een aantal ontwikkelingen die invloed hadden (en nog steeds hebben) op hetgeen wij met u in de begroting 2022 hadden afgesproken. De Corona-crisis, maar ook de nasleep hiervan, heeft er toe geleid dat met name in de eerste helft van het jaar een aantal activiteiten niet of mindere mate doorgang konden vinden. Gelukkig zien we dat voorzichtige stappen naar herstel zijn ingezet. In de programma’s leggen wij verantwoording af over het door ons gevoerde beleid. De opvang van vluchtelingen heeft een groot beslag gelegd op onze organisatie, maar ook op de financiën van de gemeente. Als Sluis schieten wij de bedragen voor en declareren deze bij het Rijk. De samenwerking op dit dossier met uw raad heeft er mede toe geleid dat wij als gemeente snel hebben kunnen acteren. In de betreffende paragrafen rapporteren wij hierover. Nadat uw raad in januari vorig jaar een besluit heeft genomen over Vitaal West ZeeuwsVlaanderen zijn wij samen met onze partners Zorgsaam en de stichting Herontwikkeling Vastgoed aan de slag gegaan om te komen tot een Masterplan Oostburg. Wij hebben u, maar ook onze andere stakeholders, regelmatig geïnformeerd over de voortgang van dit, voor onze gemeente belangrijke, project.

Het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat een aantal wetswijzigingen, zoals de rechtmatigheidsverantwoording, per 1 januari 2023 in werking zou gaan treden. De voorbereidingen hiertoe zijn vorig jaar, samen met uw auditcommissie, verder geïntensiveerd. Het als gemeente verder in control komen, is ingezet. In 2022 zijn de eerste stappen gezet. We werken daar in het lopende jaar aan door. Ook is inmiddels duidelijkheid over de (uitgestelde) invoeringsdatum van de Omgevingswet. Onze interne voorbereidingen hiervoor liggen op koers. Evenals andere gemeenten in Nederland hebben wij te maken met de krapte op de arbeidsmarkt. Op sommige punten begint de uitvoering van taken en activiteiten te knellen. We hebben in 2022 extra geïnvesteerd in het binden en boeien van mensen (zie paragraaf Bedrijfsvoering), en zetten dat in 2023 voort. Bij de jaarstukken is de controleverklaring gevoegd met een (goedkeurend) oordeel en het accountantsverslag. Het saldo van de jaarrekening sluit op € 6,2 miljoen. Voor de toelichting hierop verwijzen wij u naar de verschillenanalyse van dit boekwerk. Oostburg, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN SLUIS, De secretaris,

De burgemeester,

S.I. de Kievit-Minnaert

mr. M.M.D. Vermue

Pagina 2 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................4 Jaarverslag Programma's ............................................................................................................................9 Programma 1: Ruimte en beheer .............................................................................................9 Programma 2: Economie ........................................................................................................22 Programma 3: Sociaal Domein...............................................................................................31 Programma 4: Bestuur en veiligheid.......................................................................................40 5: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien .............................................46 Paragrafen ..............................................................................................................................47 Paragraaf Lokale heffingen.....................................................................................................47 Paragraaf Weerstandsvermogen............................................................................................51 Paragraaf

Kapitaalgoederen...................................................................................................57 Paragraaf Verbonden Partijen ................................................................................................63 Paragraaf Financiering ...........................................................................................................78 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................81 Paragraaf Grondbeleid ...........................................................................................................88 Openbaarheidsparagraaf........................................................................................................93 Paragraaf Oekraïne ................................................................................................................97 Paragraaf Crisis Nood Opvang...............................................................................................99 Jaarrekening Balans...................................................................................................................................100 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening...........................................................102 Toelichting op de

balans.......................................................................................................103 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ....................................143 Sisa lijst.................................................................................................................................166 Bijlagen Begrippenlijst ........................................................................................................................176 Indicatoren ............................................................................................................................179 Overzicht investeringsuitgaven.............................................................................................182

Pagina 3 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Inleiding Financieel resultaat De gemeente Sluis sluit het jaar 2022 af met een voordelig rekeningresultaat van € 6.172.425. Het rekeningresultaat bestaat uit twee onderdelen, te weten: x € 1.000 Resultaat uit overheidsactiviteiten

5.627 voordeel

Resultaat uit grondexploitatie

545 voordeel

Rekeningresultaat 2022

6.172 voordeel

Totstandkoming rekeningresultaat In de laatste programmawijziging 2022 werd het resultaat na bestemming geraamd op een voordelig saldo van € 785.265. Het uiteindelijke resultaat is € 5.387.160 voordeliger. Hieronder volgt een overzicht van de programma’s met daarbij de saldo’s en de afwijking van de begrote cijfers. (in duizenden euro's) Omschrijving Programma: 1 Ruimte en beheer 2 Economie 3 Sociaal domein 4 Bestuur en veiligheid Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb Totaal programma's Mutaties reserves Gerealiseerde resultaat

Begroting 2022

Realisatie 2022

Realisatie 2022 t.o.v. begroting 2022

Baten Lasten 17.957 35.864 2.183 3.782 7.037 31.664 474 6.854

Saldo 17.907 1.599 24.627 6.381

Baten Lasten 18.955 34.876 1.869 2.584 9.641 33.476 661 4.581

Saldo 15.921 716 23.835 3.920

Baten Lasten -999 988 314 1.198 -2.604 -1.812 -188 2.273

Saldo 1.987 884 792 2.461

68.353 96.003 2.782 98.785

-58.861 -8.346 7.561 -785

70.445 101.571 2.902 104.473

-59.634 -15.243 9.070 -6.172

-2.092 -5.568 -120 -5.688

773 6.896 -1.509 5.387

9.492 87.657 10.343 98.000

10.811 86.329 11.972 98.301

-1.319 1.328 -1.629 -301

Het verschil tussen de begroting na wijziging en de realisatie, € 5.387.000, wordt op hoofdlijnen als volgt verklaard. Bij de Toelichting overzicht baten en lasten die is opgenomen vanaf blz. 142 is er een uitgebreide verschillenanalyse opgenomen Progr.

Bedragen x € 1.000

Voordelig

div

onderhoud gebouwen

226

div

Energie

153

1

verkoop gebouwen, gronden

619

1

Parkeeropbrengsten

220

1

bermen en sloten

101

1

wegenonderhoud waterschap

1

Stranden

333

2

Grondexploitatie

545

3

Leerlingenvervoer

495

Nadelig

178

Pagina 4 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Progr.

Bedragen x € 1.000

Voordelig

Nadelig

3

tijdelijke noodopvang Oekraïne

2.429

3

regelingen Sociale zaken

456

3

Jeugdzorg

316

3

Sport

173

4

baten leges burgerzaken

100

4

Wethouderspensioenen

96

5

voorziening verlofsparen

5

Studiekosten

179

5

OZB

94

5

Bommenregeling

186

5

algemene uitkering

448

5

Stelposten *

5

Toeristenbelasting

569

div

Overige

273

Totalen

7.169

Saldo (verschil begroting – realisatie)

5.387

432

400

1.782

* met stelposten wordt de afgeschermde financiële ruimte binnen de begroting bedoeld, die pas wordt omgezet in budgetten op basis van separate raadsvoorstellen/-besluiten.

Pagina 5 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Kerngegevens Rekening per Rekening per 31-12-2021 31-12-2022 Sociale structuur Aantal inwoners

23.141

23.241

0 t/m19 jaar

3.904

3.926

20 t/m 64 jaar

14.213

12.449

65 jaar en ouder

5.024

6.866

329

236

Oppervlakte gemeente in ha.

30.716

30.716

Aantal woonruimten

18.342

18.327

28.245.000

32.078.000

1.221

1.380

42.738.000

48.858.000

1.847

2.102

103.735.000

109.072.000

4.483

4.693

34.677.000

50.437.000

1.499

2.170

51.132.000

54.477.000

2.210

2.344

90.450.000

104.473.000

3.909

4.495

waarvan:

Aantal bijstandsontvangers Fysieke structuur

Financiële structuur Opbrengst belastingen en rechten

Totaal per inwoner

Algemene uitkering Gemeentefonds

Totaal per inwoner

Boekwaarde vaste activa

Totaal per inwoner

Eigen vermogen

Totaal per inwoner

Vaste schuld

Totaal per inwoner

Omvang exploitatie

Totaal per inwoner

Pagina 6 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Leeswijzer In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn regels voor de samenstelling van de jaarstukken opgenomen. Met deze stukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad. Het doel van de jaarstukken is de gemeenteraad, de inwoners, de hogere overheden en andere belangstellenden te informeren over de financiële gang van zaken over het afgelopen boekjaar en de financiële positie aan het einde van het boekjaar. In de jaarstukken treft u eerst het jaarverslag aan (programmaverantwoording en de paragrafen), daarna de jaarrekening en tot slot de bijlagen. Jaarverslag De programmaverantwoording bestaat uit de volgende vier programma’s: 1. Ruimte en beheer 2. Economie 3. Sociaal domein 4. Bestuur en veiligheid Daarop volgt het overzicht met de algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien, overhead en vennootschapsbelasting en de beleidsmatige verantwoording over 2022. Deze programma-indeling betreft nog het vorige coalitieakkoord. Vanaf de begroting 2023 is de nieuwe programma-indeling van toepassing. Per programma wordt achtereenvolgens weergegeven: Inleiding: waar draait het om in het programma? Dit betreft de tekst zoals opgenomen in de begroting 2022. Speerpunten: onderdelen van het beleid waar extra aandacht voor is.

Deze worden als volgt weergegeven Speerpunt Beschrijving van het speerpunt (tekst uit begroting) Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: Tekst uit begroting Tekst uit begroting Verantwoording Verbonden partijen. Hier gaan we in op de belangrijkste ontwikkelingen per verbonden partij. Ter informatie is in ieder programma een specificatie van de lasten en baten per taakveld toegevoegd. Naast de genoemde programma’s wordt een belangrijk deel van het jaarverslag gevormd door de in het BBV verplicht voorgeschreven paragrafen: lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; verbonden partijen; financiering; bedrijfsvoering; grondbeleid.

Pagina 7 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

In de Jaarstukken 2022 is voor het eerst de Openbaarheidsparagraaf opgenomen. Dit naar aanleiding van de Wet Open Overheid die per 1 mei in werking is getreden. Evenals in de afgelopen twee Jaarstukken is in 2022 een extra paragraaf Covid-19 toegevoegd. Voor 2022 zijn daarnaast een paragraaf Oekraïne en een paragraaf Crisis Nood Opvang aan de jaarstukken toegevoegd. Jaarrekening In de jaarrekening worden de gemeentefinanciën toegelicht. Deze bevat het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop. Daarnaast is er een beschrijving opgenomen van de grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling. De balans en de toelichting daarop maken ook onderdeel uit van de jaarrekening. Tot slot vormt de SiSa-lijst een onderdeel van de jaarrekening. Vanaf 2022 hanteren we voor de jaarrekening een aangepast format. Deze sluit beter aan bij de eisen van de BBV. Indicatoren Met ingang van 2017 is voor alle gemeenten een basis-set verplicht voorgeschreven indicatoren ingevoerd. Het doel hiervan is het inzichtelijker maken van de begroting en jaarstukken en een betere onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten mogelijk te maken. De verplichte indicatoren zijn opgenomen in de desbetreffende programma's en vervangen daarmee de in voorgaande jaren gehanteerde effect- en prestatie-indicatoren.

Alle indicatoren en beschikbare cijfers zijn te bekijken via de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op deze website is ook achtergrondinformatie beschikbaar over de bronnen en definities van de indicatoren en wat er precies wordt gemeten met de indicatoren. Een aantal indicatoren uit de basis-set is wellicht niet voor alle gemeenten beschikbaar, maar is wel van belang voor alle gemeenten. Gemeenten waarvoor de informatie beschikbaar is moeten deze opnemen in de begroting en jaarstukken. In de 'Regeling beleidsindicatoren' is bepaald dat als de informatie niet beschikbaar is, de gemeenten deze niet hoeven op te nemen. Niet alle indicatoren zijn in deze jaarstukken ingevuld, met name in die gevallen waarbij er op www.waarstaatjegemeente.nl geen actuele of helemaal geen informatie beschikbaar is. Bij deze indicatoren staat de tekst 'nog niet bekend'. Afrondingsverschillen In dit document worden veel cijfermatige overzichten weergegeven als veelvouden van € 1.000. Echter, bij de totalen wordt gerekend met de werkelijke, onafgeronde bedragen. Hierdoor komen afrondingsverschillen voor.

Pagina 8 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Programma's Programma 1: Ruimte en beheer Er is sprake van een gedeeltelijke mismatch tussen vraag en aanbod op onze woningmarkt. De gemeente Sluis streeft naar een passende huisvesting voor iedere doelgroep. Er wordt ruimte geboden voor innovatieve woonvormen en voor initiatieven die wonen en zorg combineren. Alle 17 kernen en buurtschappen zijn belangrijk. Stads- en dorpsraden spelen een belangrijke rol bij de vorming van initiatieven. Gedurende de komende raadsperiode gaat extra aandacht uit naar Aardenburg, IJzendijke en Nieuwvliet(-Bad). Voor Aardenburg en IJzendijke wordt een integraal plan voor de gehele kern opgesteld. Daarnaast wordt voor het gebied rondom Nieuwvliet een masterplan opgesteld. De projecten in Cadzand-Bad, Waterdunen en Aantrekkelijk Oostburg bevinden zich in een uitvoerende fase. Voor het project Havengebied Breskens is de uitvoering in 2019 gestart. Daarnaast gaan we de komende jaren uitvoering geven aan het nieuwe beleidsplan Speelvoorzieningen. Een goed onderhouden openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid. Deze ruimte dient bovendien goed toegankelijk te zijn voor mensen met een beperking. Een openbare ruimte waarin we aandacht hebben voor klimaatadaptatie dat begint bij bewustwording van verandering van het klimaat. De openbare ruimte moet uiteindelijk in 2050 klimaatrobuust zijn ingericht. Hiervoor zijn we samen verantwoordelijk.

Goed onderhoud en een goede toegankelijkheid gelden ook voor de bestaande natuur. Uitgangspunt is dat in principe geen nieuwe natuur wordt ontwikkeld en dat de bestemming 'Natuur' geen belemmering vormt voor de ontwikkeling van omliggende percelen. Een duurzame gemeente is het streven maar duurzaamheidsmaatregelen moeten wel lonen. Uitbreiding van het aantal windturbines is niet aan de orde; het inzetten van landbouwgronden voor het plaatsen van zonnepanelen is een ontwikkeling, die zorgvuldig moet worden onderzocht. De gemeente Sluis zet zich in voor doorontwikkeling van inzameling van huishoudelijk afval om de doelstellingen uit het landelijk programma VANG-Huishoudelijk afval (VANG-HHA) te kunnen benaderen. Verkeersveiligheid en een goede doorstroming van het verkeer zijn van groot belang. Hierbij geldt ook de aanwezigheid van voldoende parkeerplaatsen en het hebben van een efficiënt parkeersysteem. Ook streven wij naar behoud en versterking van een goede gebiedsontsluiting. 1.1 Beheer openbare ruimte en accommodaties De openbare ruimte is goed onderhouden, toegankelijk en zo duurzaam mogelijk ingericht en de gemeentelijke accommodaties zijn beperkt in aantal, goed onderhouden, energiezuinig en toegankelijk voor mensen met een beperking.

Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: 1.1.1 Ruimtelijke Ordening Via Monet gaan we in Op 22 maart 2022 hebben gesprek om de mobiele wij u per brief Een goede digitale bereikbaarheid (5G) c.q. zo bereikbaarheid te versterken. geïnformeerd over het convenant met Glasdraad hoog mogelijke dekkingsgraad voor onze voor de uitdraad van glasvezel in de (kleine) inwoners, ondernemers en toeristen. Pagina 9 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

We maken afspraken met bedrijven over de uitrol van glasvezel.

1.1.2 Wonen en bouwen We hebben in 2040 een toekomstbestendige, duurzame woningvoorraad die kwalitatief en kwantitatief in balans is met de behoefte. Door samenwerking met provincie en regiogemeenten is er sprake van (meer) concrete financiële ondersteuning door het Rijk.

1.1.3 Kernenbeleid Evenwicht in vraag en aanbod van voorzieningen in de vijf grootste kernen van de gemeente. Behoud van een goede binnen- en

We geven uitvoering aan het plan van aanpak Plancapaciteit, dit in samenhang en afstemming met de Regiovisie ZeeuwsVlaanderen en de herziening van de regionale Woonvisie. Dit leidt o.a. tot het opstellen van een paraplubestemmingsplan, regionale woningmarktafspraken en herziene prestatieafspraken met Woongoed ZeeuwsVlaanderen.

We geven uitvoering aan het plan van aanpak Plancapaciteit Sluis. We geven uitvoering aan de nota Sport zoals die in de raadsvergadering van

kernen en het buitegenbied. In de commissie Ruimte/AB op 12 april 2022 is hierover een informatieve presentatie verzorgd. Op 23 juni 2022 heeft de raad unaniem een motie aangenomen om de uitrol van glasvezel in de kernen en het buitengebied te stimuleren. Per brief van 1 september 2022 hebben wij gerapporteerd over de opvolging daarvan. In het najaar van 2022 heeft Glasdraad bevestigd dat er voldoende animo was om de uitrol te starten. De uitvoering is in voorbereiding. Op 22 september 2022 is de Regionale Woonvisie Zeeuws-Vlaanderen vastgesteld. Samen met de Regiovisie ZeeuwsVlaanderen vormt dit het kader voor het lokale woonbeleid. Dit laatste is in vierde kwartaal uitgewerkt in het –nu nog concept- Beleidsplan Wonen, welk plan de basis vormt om de woonambities van de gemeente tot uitvoering te kunnen brengen. Eind 2022 zijn ook diverse gesprekken met stakeholders gevoerd om input op te halen voor dit beleidsplan. De vaststelling van het Beleidsplan Wonen is voorzien voor de raadscyclus van juni 2023. In juli 2022 werd het multifunctioneel centrum te Aardenburg in gebruik genomen. Daarmee vervingen we de oude gymzaal door een grotere en geïntegreerde sportzaal die ook voor Pagina 10 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

buitensportaccommodatie in de vijf grootste kernen van de gemeente. Een ontmoetingsruimte voor algemeen gebruik in de overige kernen.

Breed gedragen visies voor de kernen Aardenburg, IJzendijke en Retranchement.

1.1.4 Cultureel erfgoed Faciliteren van behoud, ontwikkeling en exploitatie van particulier erfgoed en andere (semi) overheidsinstanties (o.a. kerken en molens).

Versterken betekenis cultureel erfgoed voor toerisme en recreatie. We streven naar behoud van het (historische) polderlandschap.

september 2021 is vastgesteld. Vooruitlopend daarop worden de binnensportaccommodaties in de kernen Aardenburg (2022) en IJzendijke (2024) vernieuwd door de realisatie van nieuwe multifunctionele centra. Op 25 februari werd de visie Krachtig Verbonden vastgesteld. Ingediend amendement 11c betrof het Kernenbeleid en Sport en activering. Besloten werd dat het niet gewenst is dat er actief ingezet wordt op het terugbrengen van deze voorzieningen in de kernen die niet tot de vijf grootste behoren. Dit geldt eveneens voor de dorpshuisvoorzieningen in de kleine kernen. Deze gebouwen/accommodaties worden in de verduurzamingsopgave van de gemeentelijke gebouwen meegenomen. Een integraal voorstel wordt t.z.t. aan de raad voorgelegd. We werken de visies voor de desbetreffende kernen uit in samenspraak met onder andere de stads- en dorpsraden. Cultureel erfgoed vormt een wezenlijk onderdeel van het toeristisch recreatief product en is daarom ook wezenlijk onderdeel van de activiteiten op het gebied van streekpromotie en gastheerschap. In 2022 wordt hieraan verder vorm en inhoud gegeven. Niet alleen de musea maar ook andere vormen van cultureel erfgoed (o.a. molens en kerken) spelen hierbij een belangrijke rol.

dorpsevenementen geschikt is. De dorpsvisie voor Retranchement is inmiddels uitgewerkt en afgerond. Dit leidde tot opening van het nieuwe dorpshuis in het voormalig kerkgebouw, de realisatie van een parking aan de rand van het dorp en een verdere aankleding van de openbare ruimte in het omliggend wallengebied.

De samenwerking in de Zwinstreek krijgt verder vorm en inhoud. In 2022 is gestart met het verkrijgen van het Vlaamse predicaat Landschapspark. Voor de Zwinstreek wordt hierbij ingezet op het opstellen van een masterplan om zodoende het landschap te behouden, versterken en beleefbaarder te maken. Een belangrijk onderdeel is de werkgroep Erfgoed.

Pagina 11 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

1.1.5 Gebouwen en openbaar groen Vermindering van het aantal gemeentelijke vastgoedobjecten (accommodaties).

1.1.6 De openbare ruimte is goed onderhouden en is aangepast aan de klimaatverandering.

De samenwerking in de Zwinstreek krijgt verder vorm en inhoud. Ingezet wordt op het verkrijgen van het Vlaamse predicaat Landschapspark. Voor de Zwinstreek wordt hierbij ingezet op het opstellen van een masterplan om zodoende het landschap te behouden, versterken en beleefbaarder te maken. We inventariseren het gemeentelijk vastgoed (gebouwen, infrastructuur en openbaar groen) en stellen op basis daarvan en in relatie tot de opgave verduurzaming een meerjaren onderhoudsplan op, inclusief een investerings- en beheerskostenraming (huur inbegrepen). In lijn met de uitgangspunten van Krachtig Verbonden worden diverse gemeentelijke gebouwen afgestoten.

We willen de openbare ruimte onderhoudsarm en klimaatadaptief inrichten. Daarvoor zijn de bewustwording en het uitwerken van de Uitvoeringsagenda/Strategie de eerste stappen vanuit klimaatadaptatie. De onkruidbestrijding in de openbare ruimte staat onder druk door het verbod op gebruik van bestrijdingsmiddelen. We zetten in op extra middelen voor een extra onderhoudsploeg van

Er is veel voorbereiding gedaan voor een actualisatie van het gemeentelijk vastgoed en om de basis op orde te brengen. Dit gaat onder meer over de keuze voor het afstoten van gemeentelijke gebouwen, aanschaf van een gebouwen beheerprogramma en het uitvoeren van inspecties van onze gebouwen. In Q2 2023 vindt hierover besluitvorming plaats. Deze basis leidt tot een nieuw meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) waarin we ook de thema’s duurzaamheid, toegankelijkheid en wettelijke verplichtingen meenemen. In 2022 hebben we, na vaststelling door de gemeenteraad, de eerste stappen gezet om de resultaten vanuit het Ireport te vertalen in het betreffende project. We gaan Q2 2023 toetsen of we met de betreffende maatregel ook daadwerkelijk label B behalen. Insteek is om dit komende periode voor meerdere onderdelen te doen. Binnen ontwerpen kijken we naar een vormgeving waarmee we Pagina 12 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Dethon om dit probleem beheersbaarder te krijgen. 1.1.7 Optimaal onderhoud aan bomen in openbare ruimte.

Uitvoering geven aan het nieuwe onderhoudsbestek Bomen waarvoor in het vierde kwartaal 2021 opdracht wordt gegeven.

straatreiniging enz. zo optimaal mogelijk kunnen uitvoeren. In 2022 is hier een aanvang mee gemaakt maar dit is nog niet volledig afgerond. We verwachten dit in 2023 af te ronden.

1.2 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Een betere aansluiting van vraag en aanbod op de woningmarkt met aandacht voor nieuwe woonvormen, combinaties wonen-zorg en het voorkomen van (langdurige) leegstand. Dit geldt voor alle kernen waarbij er specifieke aandacht uit zal gaan naar Nieuwvliet, IJzendijke en Aardenburg. Tevens is het van belang om in te spelen op veranderende wetgeving en daarbij rekening te houden met de veranderende rol van de overheid. Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: 1.2.1 Omgevingswet Voorbereidingen treffen voor In 2022 is bekend de invoering van de geworden dat de Een vlotte overgang van bestaande naar nieuwe Omgevingswet en oefenen Omgevingswet, zoals nu met de nieuwe wet- en voorzien, in januari 2024 wetgeving. Zoals nu voorzien wordt de Omgevingswet in juli regelgeving, evenals testen van kracht wordt. Door de van en oefenen met het goede voorbereiding 2022 van kracht. Deze wet voorziet in het samenvoegen nieuwe zaaksysteem portaal hebben we vertrouwen dat van vele wetten en Leefomgeving voor we klaar zijn voor de verordeningen, met als doel vergunningen, toezicht en invoering. Een groot deel deregulering, minder handhaving. Daarnaast wordt van de vereiste besluiten het personeel verder zijn door uw raad vergunningen en meer overzicht voor de burger. voorbereid en opgeleid.

Voor genomen. Overige vereiste de inwerkingtreding moet besluiten zijn opgenomen tenminste voldaan worden op de bestuurlijke aan de minimale jaaragenda. actiepuntenlijst van de VNG In 2022 is gestart met het (laatste versie 9 juni 2021), digitaal aanvragen van gericht op processen vergunningen. Sinds 1 vergunningverlening en januari 2023 is dit proces toezicht en handhaving, volledig gedigitaliseerd. Burgerparticipatie, adviesrecht, gedecentraliseerde bodemtaken, kostenverhaal, leges, mandaat en planschade. De onderdelen waarover besluitvorming moet plaatsvinden zijn opgenomen in de bestuurlijke jaaragenda. 1.3 Natuur, Landschap en duurzaamheid Behoud van een kwalitatief mooi landschap met een juiste balans tussen de verschillende functies. Goed toegankelijke (recreatie)natuurgebieden en een gezonde agrarische sector maken hiervan onderdeel uit. Pagina 13 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Wat willen we bereiken: 1.3.1 CO2-reductie Een evenredige bijdrage leveren aan de gestelde doelen met betrekking tot CO2-reductie vanuit het Klimaatakkoord van Parijs, het Nederlands Klimaatakkoord en de RES Zeeland.

Wat gaan we daarvoor doen: Het onder voorwaarden toestaan van maximaal 20 MW aan zonneparken voor het opwekken van duurzame energie nabij het verdeelstation in Oostburg. In samenwerking met de provincie extra uitbreiding van 10 MW zon op dak. Pilot zonneoverkapping met energieopslag en laadpalen op een parking in Sluis.

Het betrekken, informeren, stimuleren en waar nodig ondersteunen van inwoners en bedrijven om stapsgewijs energie te besparen (o.a. door isoleren en elektrificeren) en op termijn (uiterlijk 2050) aardgasvrij te wonen. Dit doen we middels een communicatieplan, burgerparticipatie, energieloketten, stimuleringsregeling 'Duurzamer en langer thuis' en op termijn wijkuitvoeringsplannen.

1.3.2 Verduurzamen De gemeente als organisatie verder verduurzamen vanuit een voorbeeldfunctie.

De mogelijke maatregelen uit het verduurzamingsplan prioriteren aan de hand van wettelijke verplichtingen, het

Wat hebben we gedaan Op 12 april 2022 bent u schriftelijk geïnformeerd over de aangegane intentieovereenkomst. De intentieovereenkomst voor het zonnepark Oostburg is afgelopen per 31 december 2022 en er is besloten om deze niet te verlengen. Op 31 januari 2023 bent u hierover schriftelijk geïnformeerd in de commissie Samenleving/Middelen. Er is een Zeeuws loket voor zon op dak opgericht en zijn gestart met het adviseren van geselecteerde dak eigenaren met voldoende opwekpotentie in Oostburg. Uit eerste onderzoek is gebleken dat de pilot met zonneoverkapping voor energieopslag en laadpalen momenteel nog niet haalbaar is. De gemeenteraad heeft 24 februari 2022 de ‘Verordening Leningen Duurzaam en Langer Thuis’ vastgesteld. We hebben een website duurzaam Sluis opgezet. We communiceren naar onze bewoners ook via social media en lokale kranten over onze plannen en de mogelijkheden hoe we kunnen inzetten op besparing en de vraag naar aardgas terug kunnen brengen. We organiseerden een duurzaamheidsmarkt in Sluis. Wij hebben het uitvoeringsprogramma Verduurzaming gemeentelijke organisatie Pagina 14 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

opstellen van een CO2voetafdruk van de organisatie, tijd- en kostenindicatie van de maatregelen, ambitieniveau en de uitkomsten van de intern uitgezette enquête Duurzaam op mijn werk. 1.3.3 Klimaat Een openbare ruimte in de kernen en het buitengebied dat behalve klimaatadaptief is ingericht, ook een drager is van het landschap en een bijdrage levert aan behoud en versterking van de biodiversiteit.

Een samenwerking initiëren met de partijen in het buitengebied waarbij we integraal en gezamenlijk de uitdagingen (verzilting, droogte, hitte, verlies biodiversiteit, landbouwtransitie) inzichtelijk maken en toewerken naar oplossingen.

vastgesteld. Hierbij is ook een CO2-voetafdruk opgesteld. Jaarlijks wordt het uitvoeringsprogramma en de CO2-voetafdruk gemonitord en waar nodig bijgewerkt. Zie hiervoor ook de paragraaf Bedrijfsvoering. We werken binnen een Zeeuws-Vlaamse en Zeeuwse samenwerking. Op Zeeuws-Vlaams niveau hebben we een gezamenlijke klimaatadaptatie strategie opgezet. Hierbij is een iReport met labelsystematiek opgezet. Eind 2022 is in het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) geadviseerd het iReport en de labelsystematiek Zeeuws breed uit te rollen. Dit heeft geresulteerd in een raadsbesluit. Ook werkt de Zeeuwse samenwerking aan een gezamenlijk uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie.

1.4 Verkeer, vervoer en waterstaat Optimaliseren van de mobiliteit, wat in ieder geval inhoudt een veilig routenet (gebiedsontsluiting), een effectief parkeer- en vervoerssysteem en goede bereikbaarheid van voorzieningen. Tevens streven we naar een goed werkend watersysteem. Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: 1.4.1 Parkeren We ontwikkelen een In 2022 is de uitvoering parkeervisie voor parkeren opgepakt van het De juiste parkeerder op de juiste plaats. Dit vraagt met aan de kust en in de kernen. raadsbesluit d.d. 23 De eerste fase is aanpassing december 2021 om toe te name aandacht in de kernen en langs de kust. van de huidige parkeervisie werken naar een digitaal om digitalisering mogelijk te vergunningensysteem maken in het eerste halfjaar gebaseerd op van 2022. Deze aangepaste kerntekenregistratie. visie bieden we in december Onderdeel van deze 2021 aan de raad ter voorbereiding waren vaststelling aan. Vervolgens gesprekken met diverse ontwikkelen we de stakeholders parkeervisie in 2022 verder in (doelgroepenbenadering) nauwe samenhang met de en het verzamelen van omvangrijkere op te stellen data zoals parkeerdruk, mobiliteitsvisie. Daarna parkeerduur en Pagina 15 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

bereiden we de uitvoeringsplannen van de parkeervisie voor.

1.4.2 Ketenmobiliteit Een combinatie van OV, deelfiets of –auto behoort daarbij tot de mogelijkheden (slimme mobiliteit), Evenals een koppeling met de vervoersvoorziening op grond van de Wmo (binnen de financiële kaders). We willen bij deze ontwikkelingen binnen het OV op een actieve manier betrokken worden.

1.4.3 Gebiedsgerichte aanpak We streven naar een breed gedragen wegencategorisering en slagenstructuur (inclusief de route parallel aan de kust).

1.4.4 Riolering Een actueel Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 (gebaseerd op de evaluatie van de planperiode 20142018) waarin zowel de vigerende als de toekomstige wetgeving en de strategie voor de komende jaren op het

We nemen deel aan het provinciaal en regionaal overleg om te komen tot een goed werkend vervoerssysteem, waarbij vervoersvormen zo mogelijk gecombineerd worden en ketenmobiliteit van deur tot deur centraal wordt geregisseerd. Deelfietsen, deelauto’s en vervoer op afroep worden daarbij ingezet op trajecten aansluitend op de OV-dienstregeling of juist daar waar een OVdienstregeling ontbreekt. We nemen initiatief om met de andere wegbeheerders en belanghebbenden te komen tot GGA-projecten (gebiedsgerichte aanpak). Momenteel bereiden we een gemeentelijke mobiliteitsvisie voor die voor de raadcyclus van december 2021 geagendeerd staat.

parkeermotief. In dat kader wordt er in 2023 in het laag- en hoogseizoen parkeeronderzoek gehouden om te bezien of alle parkeerplaatsen in de wijken van de kernen Sluis en Cadzand-Bad onder het vergund parkeerregime gebracht kunnen worden. Eind 2022 is de concept parkeerverordening 2024 opgeleverd. Op 9 februari 2023 heeft u deze vastgesteld. We werken de Regionale Mobiliteitsstrategie op provinciaal en regionaal niveau, verder uit. Er wordt een combinatie gemaakt tussen OV, fijnmazig netwerk en deur tot deur vervoer. We werken op basis van vraag. Per januari 2025 moet het gewijzigde systeem operationeel zijn.

Een GGA-project waar we in 2022 mee gestart zijn, is het uitvoeren van een onderzoek met andere wegbeheerders naar het verplaatsen van het landbouwverkeer vanuit de kern Schoondijke naar de rondweg Schoondijke (noordelijk deel vanaf Lange Heerenstraat richting Breskens). Langs de rondweg dienen dan passeerstroken aangelegd te worden. Inventariseren, ontwerpen en In 2022 startten we met uitvoeren van de maatregelen rioolinspecties en – die voortvloeien uit het reiniging op basis van het gemeentelijk rioleringsplan in nieuwe bestek 2022-2025. samenspraak met Het Gemeentelijk waterschap Scheldestromen. Rioleringsplan is aangepast op de capaciteit van de nutsbedrijven. Er zijn Pagina 16 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

gebied van hemel-, afval- en grondwaterzorg (inclusief de daarbij behorende financiële middelen) zijn verwerkt. Het GRP geeft inzicht in wat we hebben en vooral hoe het systeem functioneert als geheel en heeft als doel maatregelen uit te werken om het risico op wateroverlast te verminderen.

rioolvervangingsprojecten voorbereid in Aardenburg, Hoofdplaat, Breskens, IJzendijke, Schoondijke, Waterlandkerkje en Sluis. Er waren in 2022 in de volgende kernen rioolwerken in uitvoering: Aardenburg, Cadzand, Hoofdplaat, Oostburg, Waterlandkerkje, Schoondijke en Sint Anna ter Muiden. Er was samen met DNWG een aanbesteding voor de vervanging van een persriool aan de Sint Bavodijk (uitvoering 2023). Meer detailinformatie over alle werken treft u aan bij de paragraaf kapitaalgoederen.

Openbaar Lichaam afvalstoffenverwijdering Zeeland OLAZ Algemeen De gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.) is het samenwerkingsverband van alle 13 Zeeuwse gemeenten op het gebied van de afvalverwijdering. De Zeeuwse gemeenten droegen hun taken op het gebied van de afvalverwijdering over aan O.L.A.Z.. Dit met uitzondering van de inzameling van huishoudelijk afval. O.L.A.Z. is verantwoordelijk voor de verwerking van door of namens de gemeenten ingezamelde afvalstoffen. Eén van de taken is het in de markt zetten van de ingezamelde afvalstoffen. En uiteindelijk ook het sluiten van contracten met verwerkers voor het verwerken van de ingezamelde afvalstoffen. In opdracht en voor rekening van O.L.A.Z. exploiteert de Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD) de milieustraten in de provincie Zeeland. Het bestuur van O.L.A.Z. bepaalt het acceptatiebeleid op de milieustraten. O.L.A.Z. brengt de exploitatiekosten van de milieustraten in rekening bij de gemeenten. Ontwikkelingen Tariefontwikkelingen in de markt De situatie op de afvalmarkt is ten opzichte van 2021 in 2022 gestabiliseerd. De opbrengsten voor verschillende deelstromen zijn ongeveer gelijk. De transport- en verwerkingskosten blijven toenemen. Deze ontwikkelingen werken kostenverhogend voor de begroting van 2023 en de jaren erna.

PMD nascheiding Per 1 januari 2020 is in de gemeenten Borsele, Reimerswaal, Noord Beveland en Terneuzen gestart met de pilot nascheiding van PMD (plastic- en metalen verpakkingen en drankenkartons). Vanaf 1 januari 2023 is gemeente Reimerswaal over op PMD bronscheiding. In totaal doen 10 Zeeuwse gemeenten geen nascheiding.

Pagina 17 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Het contract voor de verwerking van brandbaar restafval en het PMD nascheiding addendum is verlengd tot en met 31 december 2027. Voorlichting en communicatie Vanuit O.L.A.Z. wordt ongeveer elk kwartaal een communicatiecampagne gelanceerd. Onderwerpen die aan bod geweest zijn, zijn: glas, voedselverspilling en PMD. Het volgende onderwerp is de GFT wel/niet lijst. Organisatie ‘Race Against Waste’ organiseert wedstrijden op basisscholen. In 2022 was dit om textiel in te zamelen. In 2023 wordt E-waste ingezameld. O.L.A.Z. financiert en begeleidt deze organisatie sinds 2022 structureel. Uitbreiding Per 1 januari 2023 is het Afvaloverslagstation (AOS) Koegors te Terneuzen in eigendom van O.L.A.Z.. Dit is een uitbreiding van 29.000 vierkante meter. De huur van de overslaglocatie in Goes kan in 2025 definitief stopgezet worden. Milieustraten Door de rijksoverheid geformuleerde VANG-doelstelling van 75% afvalscheiding en gemiddeld 100 kilogram restafval per inwoner per jaar in 2020 zullen steeds meer afvalstromen via de milieustaten gescheiden worden ingezameld. Ook de wetgeving dwingt de gemeenten om op de milieustraten steeds meer verschillende afvalstromen te scheiden. In 2019 en 2020 is onderzocht waar de knelpunten liggen bij de huidige milieustraten.

 Als gevolg van toenemende werkzaamheden op de milieustraten (meer afvalscheiding en een hoger tonnage) zijn de personeelskosten structureel gestegen.  De toegankelijkheid voor bezoekers die geen aanslag afvalstoffenheffing betalen is vrijwel ongeremd. Denk aan bedrijven. Bovendien is er veel bezoek van Brabanders en Belgen. In 2022 is besloten dat er een slagboomtoegangscontrole komt op alle Zeeuwse milieustraten. De details en uitvoering moeten nog uitgewerkt worden.  Een ‘kringloopfunctie bij de milieustraat’ bevordert circulaire economie. O.L.A.Z. voert een haalbaarheidsonderzoek uit. Een kringloopfunctie faciliteren kost 10 miljoen euro per milieustraat. Aan de gemeenteraden is eind 2022 gevraagd om een zienswijze in te dienen over de voorzetting van het onderzoek naar regionalisering. In Zeeuws Vlaanderen komt er mogelijks een kringloopfunctie bij AOS Koegors. In de loop van 2023 wordt dit onderzoek verder uitgerold. Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland Omgevingswet Een belangrijke ontwikkeling op onder meer milieugebied is de komst van de Omgevingswet. De geplande inwerkingtreding is opnieuw uitgesteld. De acties om als RUD tijdig gereed te zijn om de Omgevingswet te kunnen uitvoeren lopen volgens plan.

In 2022 zijn deelnemers bezocht om samen te testen of het Digitale Stelsel Omgevingswet voor het aanvragen voor vergunningen en melding goed is ingericht en is gesproken over samenwerkingsafspraken in de keten. Na het inwerking treden van de Omgevingswet gaat een aantal ‘niet basistaken bodem’ van bevoegd gezag van provincie naar gemeenten over. Een projectgroep brengt in kaart hoe de Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland en de RUD Zeeland aankijken tegen de uitvoering van deze bodemtaken en de financiering ervan. In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen voor de implementatie van een nieuw zaaksysteem VTH (RX Mission). Toezicht en handhaving groene wetten In de periode tot juli 2022 waren de taken van de Inspecteur Groene Wetten erg aan verandering onderhevig. De huidige ontwikkelingen op het gebied van stikstof, het Pagina 18 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

soortenbeleid en de nieuwe Omgevingswet zijn aanleiding geweest voor een brede heroriëntatie op dit taakveld. In overleg met Gedeputeerde Staten wordt een visie opgesteld voor groene handhaving voor de komende vijf jaar. Ondermijning Het AB gaf de opdracht aan RUD Zeeland om de rol en het takenpakket op het gebied van ondermijning uit te werken. Op 4 oktober 2021 stemde het AB in met het plan van aanpak. Op 7 maart 2022 heeft het AB ingestemd met de 4e begrotingswijziging 2022. De zienswijze van Sluis om aandacht te vragen voor de omvang van de overhead en voortaan een integraal voorstel op te stellen wordt opgevolgd. Overige ontwikkelingen Besluitvorming op basis van de adviezen in het rapport Berenschot over de samenwerking met de VRZ en de GGD was voorzien in het najaar van 2021, maar heeft nog niet plaatsgevonden. Er is wel opdracht verstrekt om een bestuurlijke verkenning te doen op het gebied van huisvesting en advies uit te brengen over de aanpak van de huisvestingsvraagstukken van de GGD, VRZ en de RUD. Het AB heeft in 2022 een nieuwe producten en dienstencatalogus vastgesteld. Actualisatie was noodzakelijk in verband met de beoogde inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2023 én de gewenste wijzigingen / nieuwe producten voor deelnemers en RUD Zeeland. Daarnaast is het document in opzet vereenvoudigd.

De inwerkingtreding is gekoppeld aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Uitgangspunten deelnemersbijdrage De uitgangspunten voor de deelnemersbijdrage zijn in 2022 ongewijzigd. De begrote deelnemersbijdrage voor 2022 bedroeg €10 miljoen. In 2022 zijn 7 begrotingswijzigingen vastgesteld. De wijzigingen hadden betrekking op externe veiligheid, onttrekkingen algemene reserve, actualisatie vergunningen, ondermijning, aanpassingen jaarplannen, bestemming resultaat 2021 en aanpassing op basis van 2e voortgangsrapportage 2022. Daarmee komt de gewijzigde begroting voor 2022 op € 13,4 miljoen.

Pagina 19 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Wat heeft het gekost (in duizenden euro's) Omschrijving

Begroting 2022

Realisatie 2022

Realisatie 2022 t.o.v. begroting 2022 Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 42 42 40 40 2 2

02-1 Burgerzaken 03-1 Beheer overige gebouwen en gronden 187 384 197 490 431 -59 063-1 Parkeerbelasting 2.239 - -2.239 2.459 1 -2.458 11-1 Crisisbeheersing en brandweer 7 230 223 6 2.372 2.367 12-1 Openbare orde en veiligheid 321 321 182 182 21-1 Verkeer en vervoer 359 7.713 7.354 477 6.203 5.727 22-1 Parkeren 853 853 1 812 811 24-1 Economische havens en waterwegen 196 577 381 341 744 404 42-1 Onderwijshuisvesting 80 613 533 68 642 574 52-1 Sportaccommodaties 229 1.797 1.568 298 1.587 1.289 53-1 Cultuurpresentatie, -productie en participatie 27 499 472 20 412 392 54-1 Musea 30 579 549 34 660 627 55-1 Cultureel erfgoed 2 427 425 1 431 430 57-1 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 664 5.363 4.699 777 5.190 4.413 61-1 Samenkracht en burgerparticipatie 730 2.258 1.529 866 2.133 1.267 72-1 Riolering 5.036 3.501 -1.535 5.171 3.734 -1.437 73-1 Afval 4.066 3.319 -747 4.056 3.331 -726 74-1 Milieubeheer 10 1.357 1.347 99 1.148 1.049 75-1 Begraafplaatsen en crematoria 432 528 96 339 470 131 81-1 Ruimtelijke ordening 2.290 3.885 1.595 2.263 3.048 785 83-1 Wonen en bouwen 1.374 1.617 243 1.189 1.302 113 Totaal programma 1 17.957 35.864 17.907 18.955 34.876 15.921 Mutaties reserves 1.096 1.043 -53 856 2.819 1.964 Resultaat na bestemming 19.053 36.907 17.854 19.811 37.695 17.884

-303 -46 256 -221 -1 219 1 -2.142 -2.143 139 139 -118 1.509 1.627 -1 40 41 -145 12 -69

-168 -29 210

-22 -41 279

7 -4 1

87 -81 -4

80 -77 -5

-113 173 286 -137 125 262 -135 -233 -98 10 -11 -21 -89 209 298 93 58 -34 27 837 810 185 315 130 -999 988 1.987 241 -1.776 -2.017 -758 -788 -30

Toevoeging aan reserves = Lasten Onttrekking aan reserves = Baten

Pagina 20 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Beleidskader -

Coalitieakkoord 2022-2026 Coalitieakkoord 2018-2022 Krachtig Verbonden (2021) Regionale Woonvisie Zeeuws-Vlaanderen (2022) Nota Bodembeheer van de landbodem van Zeeuws-Vlaanderen (2022) Westerscheldekust visie (2022) Klimaatadaptiestrategie Zeeuws-Vlaanderen (2022) Gebiedsplan West Zeeuwsch-Vlaanderen; Natuurlijk Vitaal (2004) Gebiedsplan West Zeeuwsch-Vlaanderen; Natuurlijk Vitaal, bijstellingsnota (2010) Masterplan Aantrekkelijk Oostburg (2012) Visie Duurzaam Sluis 2013-2020 (2013) Masterplan Voorzieningen (2011) Welstandsnota (2012) Erfgoedvisie (2013) Nota Strategisch eigendommenbeleid (2012) Groenbeheerplan 2017-2021 Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 Beheerplan Openbare verlichting 2013-2022 Beheerplan Speelterreinen 2009-2018 Beheerplan Gebouwen 2013-2020 Notitie Verkoop en verhuur van openbare grond 2017 Notitie Handhaving eigendomsrecht bij onrechtmatig gebruik gemeentegrond 2017 Wegenbeheerplan 2017-2026 Convenant met stads- en dorpsraden Integraal veiligheidsbeleid 2018-2022 met jaarlijks een bijbehorend uitvoeringsprogramma Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 Ambitiedocument Wederopbouw Oostburg: Kwaliteiten en kansen Toetsingskader bij afgifte omgevingsvergunningen Beleidsnota Archeologie, eerste herziening 2017 Kerkenvisie Sluis 2018 Voorwerpen in de openbare ruimte gemeente Sluis 2016

Pagina 21 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

Programma 2: Economie Inleiding Een gezond ondernemersklimaat en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel voor de leefbaarheid en om de toekomst van een welvarend West Zeeuws-Vlaanderen te waarborgen. De gemeente geeft ondernemers volop de ruimte en wil hiervoor optimale randvoorwaarden creëren. Er komt meer aandacht voor acquisitie van bedrijven en het bedrijventerrein in Eede wordt uitgebreid. Recreatie en toerisme vormen voor onze lokale economie een zeer belangrijke pijler. De gemeente Sluis zet in op een betere bereikbaarheid van onze kust en biedt ruime mogelijkheden aan ondernemers die willen inzetten op kwaliteitsverbetering. Het bieden van gepaste huisvesting voor werknemers die tijdelijk in de gemeente verblijven, maakt hiervan onderdeel uit. Ook de agrarische sector is van groot belang, zowel voor de karakteriserende aanblik van ons landschap als voor de continuïteit van de voedselproductie. De gemeente Sluis steunt ondernemers die willen uitbreiden als gevolg van schaalvergroting. 2.1 Economische ontwikkeling De werkgelegenheid wordt versterkt op basis van samenwerking.

Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: 2.1.1 Arbeidsmarkt In 2022 is er extra focus op Er waren Zeeuws breed 50 adviesgesprekken, Een evenwichtige, inclusieve, mensen met een afstand tot toekomstbestendige Zeeuwse de arbeidsmarkt vanuit de waarvan 11 in Zeeuwsdoelgroep banenafspraak. Vlaanderen en 1 in de arbeidsmarkt. Hiervoor ondersteunt de gemeente Sluis. arbeidsmarktregio Zeeland Dit resulteerde in 18 extra werkgevers die moeite plaatsingen. Er zijn in hebben met het invullen van Zeeuws-Vlaanderen geen vacatures. Concreet: kandidaten geplaatst. - 100 inclusieve Het Expat Center Zeeland organisatieanalyses bij werkgevers om functies te is vanaf 1 januari 2023 Zeeuws breed. De creëren voor mensen die graag willen werken maar businesscase is sluitend (nog) niet beschikken over dankzij de financiële de juiste kwalificaties. We bijdragen van 8 Zeeuwse gemeenten, de Provincie streven in 2022 naar 5 Zeeland en de analyses binnen onze Arbeidsmarktregio gemeente (25 in ZeeuwsZeeland. Vlaanderen); - Vanuit de uitgevoerde Het WSP is per 1 januari analyse realiseren we 80 extra plaatsingen. Dit zijn 2023 van Viaflex (Dethon) er 4 voor Sluis (20 voor overgegaan naar de gemeente Terneuzen. De Zeeuws-Vlaanderen).

dienstverlening wordt uitgevoerd voor de De businesscase om het expatcentrum Zeeuws breed gemeenten Terneuzen, Sluis en, op een aantal te organiseren wordt in 2022 afgerond. deelaspecten, voor de gemeente Hulst. Pagina 22 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.1.2 Onderwijs Een toekomstbestendige onderwijsinfrastructuur door behoud van leerlingen in het Nederlandse onderwijssysteem en een verbeterde samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.

In 2022 nemen we een besluit over de toekomstige positionering en financiering van het WSP. Periodiek monitoren we hoe effectief de startgroepen bijdragen aan het behoud van kinderen in het Nederlandse onderwijssysteem. We stimuleren partijen om het aantal praktijkroutes uit te breiden en extra plaatsen te realiseren binnen de sectoren Zorg en Techniek.

Voor de startgroepen is het aantal peuters met 10% gestegen en deze groep gaat daarna ook naar het basisonderwijs in onze gemeente. In 2022 zijn de praktijkroutes doorontwikkeld en het geïntegreerd in het totale onderwijs bij Scalda. De Praktijkroute is een hybride onderwijsvorm, in samenwerking met het bedrijfsleven, die zorgt voor thuis nabij onderwijs. Deze onderwijsvorm is minder afhankelijk van het aantal studenten en daarmee toekomstbestendig. Er zijn praktijkroutes binnen zakelijke dienstverlening, commerciële dienstverlening, horeca en toerisme. Ook heeft de zorg twee praktijkroutes: ouderenzorg en gehandicaptenzorg. In de techniek is er startte er net een traject met de grote chemiebedrijven (waaronder DOW) om een praktijkroute procestechniek, maintenance en mogelijk logistiek te starten. Er zijn nu 20 studenten die in West-ZeeuwsVlaanderen een studie in de praktijkroute doen. Het aantal studenten uit de gemeente Sluis dat een praktijkroute volgt is 15. Een stijging van 10 leerlingen ten opzichte van september 2019 (5).

Pagina 23 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.1.3 Economisch beleid De ontwikkeling van economisch beleid en een strategie voor de toekomst, samen met de verschillende sectoren en ondernemersverenigingen.

We stellen gezamenlijk met de verschillende sectoren en ondernemers een economische agenda op en voeren deze uit.

2.1.4 Toerisme Een eenduidige en herkenbare toeristische promotie van de streek met aandacht voor de profilering van het (vaak nog verborgen) achterland en de kernen.

We geven uitvoering aan de visie op streekpromotie en gastheerschap middels het vastleggen van prestatieafspraken met de stichting Gastvrij ZeeuwsVlaanderen. Specifiek gaat hierbij aandacht uit naar de koppeling met Zeeuwse activiteiten. De regio is immers onderdeel van de bestemming Zeeland. Samenwerking hierin is dan ook van belang om onze regio als onderscheidend onderdeel van Zeeland te positioneren. In de uitvoering gaat specifiek aandacht uit naar de profilering van het achterland en de koppeling met het cultureel erfgoed. Inzichtelijk wordt gemaakt op welke wijze ondernemers (kunnen) bijdragen aan de promotie van de regio waardoor de regio gezamenlijk en krachtig kan worden gepositioneerd.

We werken toe naar uniforme samenwerkingsafspraken met middenstands-/ ondernemersverenigingen.

2.2 Bedrijfsinfrastructuur Er is sprake van een gezond vestigingsklimaat voor bedrijven. Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor doen: 2.2.1 Bedrijventerreinen We zetten in op een zo snel mogelijke realisatie van de Een goede invulling van de bestaande bedrijventerreinen uitbreiding van het bedrijventerrein De en van alternatieve vestigingslocaties, passend Vlaschaard zodat er weer binnen de uitgangspunten van nieuwe vestigingslocaties de NED-regeling. beschikbaar komen.

De voorbereidingen om te komen tot een economische agenda zijn gestart. De gesprekken met de stakeholders hebben plaats gevonden. De uniforme afspraken zijn nog niet definitief. In 2023 worden deze opgeleverd tezamen met de economische agenda Voor 2022 zijn prestatieafspraken vastgelegd met de stichting Gastvrij ZeeuwsVlaanderen. Zij hebben vanuit de subsidie uitvoering gegeven aan de visie op streekpromotie en gastheerschap.

Wat hebben we gedaan Het traject tot aankoop van de benodigde gronden loopt. De planologische procedure starten we in 2023 op.

Pagina 24 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.2.2 Een op de vraag afgestemd aanbod van bedrijventerreinen.

We streven ernaar om ook in de toekomst te beschikken over voldoende bedrijventerreinen. We doen dit door: - het reeds in 2022 (i.p.v. 2023) uitvoeren van de werkzaamheden tot de aanleg van de extra ontsluiting in de zuidoostelijke strook van het bedrijventerrein Deltahoek Uitbreiding. Hierdoor kan ook dit gedeelte van het terrein beter worden verkaveld; - het bedrijventerrein De Vlaschaard uit te breiden met 2,5 ha netto uitgeefbaar terrein; vooralsnog geen invulling te geven aan het voornemen tot het weg bestemmen van de private bedrijventerreinen. Het aanvullende bedrijventerrein in Nieuwvliet en Sluis vergroot het aanbod voor geïnteresseerde bedrijven die zich willen vestigen in onze gemeente.

De extra ontsluiting bij Deltahoek is in uitvoering en zal in 2023 worden afgerond. Ten aanzien van de Vlaschaard, zie punt 2.2.1 Er is geen invulling gegeven aan het voornemen tot weg bestemmen van de private terreinen.

2.2.3 Winkelgebieden Sterke, geconcentreerde winkelgebieden met zo min mogelijk leegstand.

We gaan winkelgebieden sterker en compacter maken. Daarbij maken we gebruik van differentiatie tussen de winkelkernen en de functies die ze vervullen. Planologische ruimte voor detailhandel wordt teruggebracht. We gaan in overleg met de detailhandelsbranche om samen de wensen en mogelijkheden op het gebied van blurring nader te onderzoeken. Met blurring wordt branchevervaging bedoeld zoals bijvoorbeeld een boekwinkel die ook een horecahoek inricht. Sanering van planologische ruimte voor detailhandel is mogelijk aan de orde op basis van het DPO en het onderzoek van de provincie.

We stelden in 2022 een nieuw Distributie Planologisch Onderzoek (DPO) op voor supermarkten en horeca. Hierin keken we naar de beschikbare ruimte voor groei van de supermarktsector. Resultaat en gevolg onderzoeken we nog nader. In 2023 komt dit proces tot besluitvorming. Voor wat betreft blurring zijn we gebonden aan wetgeving vanuit de alcoholwet.

Pagina 25 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.2.4 Agrarische sector Een toekomstbestendige en duurzame agrarische sector.

We gaan (economisch) beleid opstellen voor de agrarische sector gericht op versterking van het platteland.

In 2022 is en in 2023 werkten we aan het opstellen van de economische agenda en het beleid Duurzaamheid. Beiden zijn nauw verbonden met de agrarische sector. Eind 2023 presenteren we de resultaten. Om een breed gedragen duurzaamheidsbeleid te realiseren is in 2022 gekozen onze inwoners om input te vragen door middel van een burgerberaad. Het ‘burgerakkoord’ implementeren we in ons duurzaamheidsbeleid.

2.3 Recreatie, toerisme en cultuur De productiviteit in de toeristische sector wordt in samenwerking met andere sectoren verhoogt onder andere op basis van promotie. Wat willen we bereiken: Wat gaan we daarvoor Wat hebben we gedaan: doen: 2.3.1 Rood-voor-groen Hieraan is voldaan door De rood voor groen herziening van de rood-voorregeling is aangepast in Een passende vereveningsbijdrage roodgroen regeling, uitgewerkt in de nota Grondbeleid de nota Grondbeleid 2021. Dit 2021. Tevens zijn er voor-groen waarbij sprake is van een evenwichtige bijdrage speerpunt kan in 2022 komen uitgangspunten voor zelfrealisatie opgesteld. aan voorzieningen en die niet te vervallen. belemmert om te investeren in kwaliteit. 2.3.2 Toerisme Aandacht voor het versterken In 2022 zijn verschillende gastheerschapscursussen Behoud van een evenwichtige van ambassadeurschap en balans tussen inwoner, toerist, gastheerschap is onderdeel gegeven. Ruim 100 van de prestatieafspraken ondernemers en ondernemers en omgeving. met de stichting Gastvrij organisaties namen Zeeuws-Vlaanderen. Hierbij hieraan deel. wordt voortgeborduurd op de marketingacties vanuit We zien je hier graag waarbij is ingezet op het versterken van de binding met de regio. De uitgangspunten van Trots op je regio worden hierbinnen geïntegreerd.

2.3.3 Een goede afstemming We willen invulling geven aan Om de vakantiedrukte op tussen toerisme en zorg. de verbinding tussen de de huisartsenposten te sectoren toerisme en zorg op verminderen hebben de grond van het huisartsen in Breskens, stimuleringsprogramma Sluis en Oostburg Pagina 26 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.3.4 Strandbeleid Behoud van het weidse, open en natuurlijke karakter van de kust zowel langs de Noordzee als langs de Westerschelde.

2.3.5 Visie toeristenbelasting Een breed gedragen visie op de besteding van de toeristenbelasting waarbij bestaande onderzoeken leidend zijn.

Gezondheidstoerisme en de aanpak Vitaal West ZeeuwsVlaanderen. Ook onderzoeken we opnieuw samen met Nucleus, Recron en CZ de mogelijkheden van een vakantiezorgpost. Op deze vakantiezorgpost kunnen toeristen met iedere zorgvraag, op vaste tijden, binnenlopen.

besloten om met de Medicoo app te werken. Uit de evaluatie blijkt dat huisartsen enthousiast zijn over het gebruik van de app. Het scheelt veel ‘binnenlopers’ en telefoontjes. De huisartsen besloten om het gebruik van de Medicoo app te continueren.

Het strandbeleid wordt geëvalueerd en geactualiseerd. Hierbij geven we ook aandacht aan het onderscheidende karakter van de Westerscheldekust. Het geactualiseerde beleid moet een kader vormen voor behoud en ontwikkeling van het strand waarvan het belang en het gebruik ook buiten het zomerseizoen steeds belangrijker wordt.

De visie op de Westerscheldekust is in mei 2022 vastgesteld.

In navolging van de badposten in Cadzand-Bad, het Zwin en Nieuwvliet wordt de mogelijkheid onderzocht om de badposten in Groede en Breskens te vervangen. Dit in lijn met de in 2020 gerealiseerde posten en – vanuit de gebruikservaringen van deze posten - in nauwe afstemming met de reddingsbrigade. Onderzocht wordt hierbij of – met oog op de veiligheid van badgasten – uitbreiding van het aantal posten (al dan niet met subposten) wenselijk en mogelijk is. We stellen met betrokken partijen (waaronder HISWARECRON en ondernemersverenigingen) een visie op met betrekking tot de besteding van de toeristenbelasting.

De evaluatie van het strandbeleid leidde tot een herijking van het bestaande beleid. Het herijkingsproces loopt door tot in 2023. Ook de vervanging van strandposten wordt hierin meegenomen. Op 24 mei 2022 heeft een informatieve raadbijeenkomst plaatsgevonden, waarin u bent meegenomen om u een beeld te kunnen vormen.

Met de brancheorganisaties is gesproken over de toeristenbelasting. Dit resulteerde in de uitgifte van een folder met uitleg over de besteding van de toeristenbelasting.

Pagina 27 van 184

Jaarstukken 2022 Gemeente Sluis

2.3.6 Cultureel Meer structurele afstemming, samenwerking en kennisuitwisseling tussen de gemeente en cultuurinstellingen en tussen cultuur- en erfgoedinstellingen onderling.

Er is een structureel overleg tussen de werknemers van cultuur, musea, erfgoed en toerisme/recreatie opgezet. In het overleg staat voorlopig streekpromotie centraal. Met als doel integraal naar de verschillende beleidsterreinen te kijken. Ook extern wordt de samenwerking actief opgezocht. Een verkennend overleg over de rol van molens in streekpromotie vond plaats. Het jaarlijkse molenoverleg wordt opgepakt waarbij streekpromotie aan de agenda wordt toegevoegd. Aan de hand van de museumvisie (vastgesteld in 2021) wordt de samenwerking tussen musea onderling en de gemeente verder ingevuld. Vanaf mei tot eind 2021 is capaciteit beschikbaar gesteld om hieraan uitvoering te geven. In het najaar vindt een culturele markt plaats met en voor alle culturele instellingen uit de gemeente.

Op 8 juni 2022 hebben we een bijeenkomst georganiseerd voor culturele organisaties. Het doel om onderlinge bekendheid te vergroten en verdere samenwerking te stimuleren, werd daarin bereikt. De wens werd daarbij uitgesproken om een gezamenlijk platform te creëren en meerdere bijeenkomsten per jaar te organiseren. De functie van museumcoördinator is in 2022 door de gemeente ingevuld. Daarnaast is een samenwerkingsverband tussen de musea opgericht. De samenwerking tussen de gemeente, dit samenwerkingsverband en de stichting Gastvrij Zeeuws-Vlaanderen is versterkt. In de prestatieafspraken met Stichting Gastvrij voor 2023 heeft de promotie van musea extra aandacht.

NV Economische Impuls Zeeland De RvC van Impuls bestond uit drie leden en is samengesteld conform de triple helix: leden met een achtergrond bij bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Er is een vierde lid benoemd die aansluit bij het voornemen om de samenstelling van de aandeelhouders van Impuls te herstructureren. Er is kennis en kunde rondom financiën en (investerings-)fondsen toegevoegd. Meer informatie volgt in de loop van dit jaar. Holding Zeeuwse Visveiling Directie en Raad van Commissarissen van Holding Zeeuwse Visveiling zijn, samen met de aandeelhouders, bezig met de voorbereidingen voor een aandelenoverdracht. Naar verwachting wordt dit traject in 2023 afgerond. PZEM / GBE Aqua In 2022 is verder uitvoering gegeven aan de drie hoofdonderdelen van de aandeelhoudersstrategie PZEM NV:  Het belang in Evides rechtstreeks in overheidseigendom brengen (afgerond in 2021);  De wholesale activiteiten vervreemden (afgerond in 2022);  Een oplossing vinden voor het belang van PZEM in EPZ, kerncentrale Borssele (wordt verder opgepakt in 2023). Pagina 28 van 184