20220411_Kandidatuur_LSP_Zwinstreek_Informatieve_Raadsvergadering DEF (002).pdf

Kandidatuur Landschapspark Zwinstreek Gemeenteraad Gemeente Sluis 11 april 2023

Kandidatuur Landschapspark • Oproep van de Vlaamse overheid – april 2021 • Kandidatuur ingediend – september 2021 • Goedkeuring Zwinstreek – januari 2022 • Opmaak en indiening masterplan en operationeel plan - 31 mei 2023 • Beoordeling door jury – zomer 2023 • Erkenning - najaar 2023 • Parallel: decreet en uitvoeringsbesluit

Opbouw • Wat ging er vooraf? • Wat is een landschapspark? • Wat moet gebeuren om de erkenning te verkrijgen? • Stand van zaken • Volgende stappen • Samenwerkingsverband vorm geven • Vragen aan de gemeente

Wat ging vooraf?

• Waarom? Zwinstreek beter op de kaart zetten als toeristisch-recreatieve bestemming in de Vlaams-Nederlandse grensstreek

• Doelstellingen • We vormen een gebiedscoalitie, gericht op grensoverschrijdende samenwerking • de participatie van ondernemers en andere stakeholders uit toerisme & recreatie, erfgoed, landbouw, natuur en landschap mogelijk maken • Beter en eenduidiger communiceren over de troeven van de Zwinstreek • Met stakeholders inzetten op vernieuwende toeristisch-recreatieve productontwikkeling • Investeren in toeristisch-recreatieve voorzieningen en omgevingskwaliteit

• Verder te concretiseren in een gezamenlijk werkprogramma en actieplan binnen verder afspraken over financiering

Wat is een landschapspark?

Landschapspark, definitie • geografisch afgebakend gebied - voldoende grote omvang (>10.000 ha) • langdurige wisselwerking tussen mens en natuur leidde tot een specifiek landschap met een onderscheidende kwaliteit en belangrijke ecologische, abiotische, biotische, culturele of landschappelijke waarden • De erkenning van het landschapspark beoogt de versterking van de landschappelijke identiteit en kwaliteit tot een landschap met internationale uitstraling

• Een coalitie op maat van het gebied wordt gedragen door relevante lokale en regionale belanghebbenden, die gezamenlijk vanuit een geïntegreerde visie, dialoog én samenwerking tussen de verschillende sectoren (erfgoed, recreatie, natuur, landbouw, wonen, bedrijvigheid, toerisme,... ) instaat voor de realisatie van ambitieuze langtermijndoelstellingen.

23.500 ha

6.192 ha 45.311 ha

Knokke-Heist

Sluis

Sint-Laureins

Damme

2.806 ha

Brugge 3.773 ha

Maldegem

7.284 ha

1.756 ha

Zeeland

23.500 ha

Oost-Vlaanderen

5.529 ha

Nederland

23.500 ha

West-Vlaanderen

16.282 ha

Vlaanderen

21.811 ha

Primaire doelstellingen • het versterken en herstellen van de landschappelijke identiteit en kwaliteit vanuit een integrale visie op recreatie, natuur, landbouw, wonen, bedrijvigheid en toerisme • het prioritair realiseren van Europese, Nederlandse en Vlaamse doelen • het aanbieden van een unieke beleving van het landschap en de streek aan zowel lokale inwoners als binnen- en buitenlandse bezoekers • een dynamisch coöperatieve werking

Ontwerp van decreet (wet) Vlaamse Parken • Artikel 8: “De erkenning als Vlaams Park of de werking van het parkbureau op zich genereert geen verplichtingen of geen beperkende maatregelen bovenop de vigerende regelgeving voor de houders van zakelijke rechten binnen een Vlaams Park of voor de gebruikers ervan, behoudens anders overeengekomen.” • Het decreet is Vlaamse regelgeving die het kader schept voor de parken, waaronder de landschapsparken (voor o.m. erkenning, subsidiëring, naamgeving, …)

Huidige Zwinstreek-coalitie

Steunende partners

Landschap

Waterbeheer

Landbouw

Natuur

Erfgoed

Recreatie

Ondernemen

Samenwerken

Wat moet gebeuren om de erkenning te verkrijgen?

Deelproducten • Landschapsbiografie (afgewerkt) i.s.m. MUST Stedenbouw • Masterplan (24 jaar) - Operationeel Plan (6 jaar) i.s.m. LAMA en ENDEAVOUR • Gebiedscoalitie / Governance • Samenwerkingsovereenkomst / Statuten

• Begeleid en aangestuurd door stuurgroep, projectgroep, plangroep en 8 thematische werkgroepen

Masterplan en operationeel plan • Analysefase – 15 december ‘22 • Fase ‘visievorming’ – 31 januari ‘23 • Fase ‘planvorming’ – 28 februari ‘23 • Fase Programmeren en plannen – 31 maart ‘23 • Redactie en afwerking – 30 april ’23 • Besluitvorming - mei ‘23

Stand van zaken uitwerking Vanuit gebiedsambities, over visie en doelstellingen naar projecten en actie …

Een dialoog tussen zee en land(en)

Masterplan – visie - verhaallijnen

EEN DIALOOG TUSSEN ZEE EN LAND(EN)

Natuurlijke en antropogene processen hebben de Zwinstreek over tijd en grenzen heen doen uitgroeien van een land van zee tot een zee van land. Die continue dialoog tussen zee, land en mens heeft een uniek landschap met verschillende gedaantes gecreëerd dat de onderlegger vormt voor het landschapspark. De volgende vier pijlers zijn geënt op deze dialoog en bieden houvast om de Zwinstreek te doen uitgroeien tot een landschapspark van internationale betekenis.

OP DE GRENS VAN ZOET EN ZOUT

HET VERHALEND LANDSCHAPSPARK

De kustlijn en de overgang van zoet naar zout is inherent verbonden aan het ontstaan van het Zwinlandschap. De boven en ondergrondse wisselwerking tussen zoet en zout heeft over de eeuwen heen unieke landbouwsystemen en habitats gevormd, met eigen fauna en flora. Heel wat landschappelijke structuren zijn terug te brengen op deze overgang van zoet naar zout en vormen een opportuniteit om te komen tot een klimaatrobuust watersysteem, met een gezonde gradiënt en voldoende zoet water voor mens, economie en natuur. We spelen de kreken, duinen, dijken, graslanden en zandruggen uit om een antwoord te bieden op de klimaatuitdagingen voor landbouwers, natuur en bewoners.

Het waterlandschap van de Zwinstreek is doorheen de geschiedenis strategisch ingezet als voorziening, verdediging en beleving tijdens de eerste nederzettingen, het floreren van havensteden en strijdlinies. De archeologische resten die in de Zwinstreek verborgen liggen, kunnen terug zichtbaar en tastbaar worden gemaakt en bijdragen aan de landschapservaring in harmonie met de aanwezige (landbouw)structuren. Oude linies, ruïnes, zeehavens en historische centrums kunnen in de transitie naar een landschapspark meer geïntegreerd worden en een rol krijgen in de lokale economie aan de kust en in het hinterland. Zo krijgt de Zwinstreek de kans om haar unieke verleden te vertellen en je mee te nemen op reis door de tijd.

GRENSVERLEGGEND VOEDSELLANDSCHAP

GRENZELOOS BELEVEN EN LEVEN

Met een groot aandeel van het landgebruik is landbouw een belangrijke speler in de Zwinstreek. De rijke gronden bieden de kans om het scala van hoogwaardige streekproducten verder te ontwikkelen en diversifiëren om zo de gastronomische identiteit van de regio op te waarderen. De toenemende verzilting kan in de toekomst zorgen voor een uitbreiding van het smaakpalet met pilootprojecten rond zilte teelten. Met de Zwinstreek als landschapspark kan er ingezet worden op innovatieve landbouw, verbreding en samenwerkingen tussen landbouwers en lokale ondernemers. Zo bouwen we met een sterk netwerk aan een beleefbaar platteland en beter bodem- en waterbeheer. De Zwinstreek wordt een walhalla voor fijnproevers die opzoek zijn naar unieke smaken en kwaliteitsvolle producten.

Als hinterland van de florerende wereldstad Brugge kent de Zwinregio een identiteit als toevluchtsoord van rust en stilte waarheen men ontsnapt van het drukke stadsleven. Het behoud van rust- en stiltegebieden leent zich er niet enkel toe dienst te doen als vakantieverblijf aan de zee maar biedt ook een meerwaarde voor de kwaliteit van wonen en werken in de streek. Een evenwichtig woon- en recreatiebeleid maakt de Zwinstreek als landschapspark niet enkel toeristisch aantrekkelijk maar richt zich ook op het faciliteren van onderlinge, lokale connecties. Met een inclusieve insteek en duurzame mobiliteitsoplossingen kan de Zwinstreek een plek zijn waar het dagelijkse leven en vertier in elkaar overvloeien

Wat zijn de volgende stappen?

Volgende stappen • Opbouw ‘programma’ masterplan • Uitwerking van de hefboomprojecten • Uitwerking governance • Communicatie en promotie

• Goedkeuring in masterplan, operationeel plan en samenwerkingsverband in de maand mei 2023.

Samenwerkingsverband • Grensoverschrijdende rechtspersoon – samenwerkingsovereenkomst – statuten

• Algemene vergadering / het bestuursorgaan (BO) – in BO minstens de helft gemeenten, relevante terreinbeheerders (landbouw, natuur, …) – in BO andere relevante stakeholders

• Financiering – Structureel – Projectmatig

Financieringsschema VLM (bij erkenning) Standaardschema VLM Financiering structureel (o.b.v. schema VLM)

Vlaamse overheid

Coalitie

Totaal

Vaste Financiering Personeel en werking

268.000,00 €

67.000,00 €

335.000,00 €

Variabele Financiering Personeel en werking

61.000,00 €

15.250,00 €

76.250,00 €

Investeringen (in Vlaanderen)

160.000,00 €

40.000,00 €

200.000,00 €

489.000,00 €

122.250,00 €

611.250,00 €

20%

100%

80%

Vragen aan de gemeente • Governance, aandeel gemeente in parkbureau – structureel volgens verdeelsleutel

• Projecten en acties vanuit de steden en gemeenten – inhoudelijk, menskracht, financieel

• Besluitvormingstraject richting 31 mei 2023 – Nu: informatieve aankondiging in de gemeenteraad – Besluitvorming in de gemeenteraad (mei-juni 2023)

Voorstel van besluit • Onderschrijven van het masterplan als richtinggevende visie • Ondersteuning van de definitieve indiening van de kandidatuur • Instemmen met de (nog op te stellen) samenwerkingsovereenkomst • Let wel: decreet ‘Vlaamse Parken’ pas in de zomer beschikbaar zal zijn.

Kandidatuur Landschapspark Zwinstreek Gemeenteraad Gemeente Sluis 11 april 2023