10a Kernvisie Hoofdplaat 2024-2034vdefinitief 18042024

Dorpsraad Hoofdplaat

Kernvisie Hoofdplaat Samen voor een leefbaar Hoofdplaat in 2024-2034

18-4-2024

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Kernvisie: samen voor een leefbaar Hoofdplaat in 2024-2034 “Ik hoop over 10 jaar hier te wonen in een fijn huis, met een goede baan, en de connecties met vrienden en dorp te behouden.”1

De schuingedrukte teksten tussen aanhalingstekens die in de kernvisie worden gebruikt, zijn quotes uit de gehouden interviews. 1

pag. 1 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Inhoudsopgave Hoofdstukken 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Voorwoord Samenvatting Aanleiding Onderzoek Conclusies Advies

Blz. 3 4 9 11 14 18

Bijlagen A. (Begrenzing onderzoeksgebied) B. (Methodiek) C. (Vragenlijst) D. (Respons) E. (Duiding) F. (Projectorganisatie) G. (Samenvatting schriftelijke reacties op nieuwsbrief november 2020) H. (Brief woonbeleid gemeente Sluis van Dorpsraad Hoofdplaat) I. (Verantwoording beeldmateriaal en illustraties)

pag. 2 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

26 27 30 31 61 70 71 76 78

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Voorwoord

Beste lezer,

We leven in een tijdperk van individualisering. Een trend van “ieder voor zich” is zichtbaar. Hoofdplaat breekt met die trend. Uit meerdere onderzoeken is namelijk gebleken dat de gemiddelde inwoner van Hoofdplaat, Nummer Eén en Slijkplaat tevreden is over zijn of haar leefomgeving. Hier moeten we zuinig op zijn in onze kernen. Zonder in details te treden, moeten we ons bewust zijn dat een prettige woonomgeving niet vanzelf ontstaat. Willen we in alle tevredenheid wonen, werken en leven, dan moeten we daar als gemeenschap én als individu, in samenwerking met diverse overheidsorganen, wat voor doen. “Samen” is het sleutelwoord naar succes. Niet alleen kijken naar de (lokale) overheid, maar ook kansen zien die de bevolking zelf kan uitvoeren. De kernvisie Hoofdplaat, waar u nu in leest, moet helpen onze tevredenheid blijvend te laten zijn en beter nog, verder te laten groeien. In onze ogen liggen er tal van kansen die we samen aan kunnen (gaan) pakken en die de leefomstandigheden zeker ten goede gaan komen. Inwoners van de drie kernen zijn actief betrokken bij de totstandkoming van dit document. Wij zijn er van overtuigd dat deze inbreng heeft gezorgd voor een gedegen en breed gedragen visie voor de toekomst. En daar zijn we blij mee. Vanuit de kernen hebben we ons best gedaan en zijn we enthousiast over deze kernvisie.

De Dorpsraad Hoofdplaat zal er alles aan doen om ook de raadsleden van de gemeente Sluis enthousiast te maken voor onze kernvisie, zodat we samen de schouders eronder kunnen zetten. Ik wil afsluiten met een bekende uitspraak die zeker van toepassing is: “Alleen ga je sneller, samen kom je verder.”

Voorzitter Dorpsraad Hoofdplaat René Verstraete

pag. 3 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

SAMENVATTING

Algemeen De kernvisie beschrijft wat er nodig is om Hoofdplaat, Nummer Eén en Slijkplaat leefbaar te houden in de toekomst. De bewoners zullen daarin een cruciale rol spelen. Zij bepalen hoe hun leefomgeving eruit moet gaan zien. Dat zal echter niet kunnen zonder steun van de gemeente Sluis. Om vast te stellen wat de bewoners belangrijk vinden voor hun leefbaarheid, is gekozen voor het afnemen van interviews. Dat geeft de mogelijkheid om door te vragen en de ”waarom vraag” te stellen. De respons om deel te nemen aan een interview was over het algemeen zeer positief. De uitkomsten op de vragen zijn vrij consistent door alle categorieën inwoners die zijn bevraagd. Ze komen grotendeels overeen met een al eerder gehouden enquête uit 2020. Uitkomst De uitkomst van het onderzoek laat 5 terugkerende onderwerpen zien: 1. behouden grote verbondenheid tussen bewoners; 2. gebrek aan betaalbare starters en levensloop bestendige woningen; 3. behouden en/of verbeteren van een aantal voorzieningen: bakkerij/winkel, huisartsenspreekuur, prikpost, dorpshuis met multifunctioneel gebouw (MFG); 4. communicatie en 5. functioneren Dorpsraad. Advies Op het gebied van communicatie en het functioneren van de Dorpsraad, wordt over het algemeen positief gereageerd: jong en oud kan worden bereikt met de gebruikte media, ook al zijn ze niet digitaal geschoold.

Het functioneren van de Dorpsraad staat buiten kijf, alleen is niet voor iedereen duidelijk hoe dat mechanisme werkt. Aan de overige onderwerpen zit meer werk, voor zowel de bewoners als de gemeente. Niet alles kan in één keer worden gerealiseerd en veel zaken hebben verdere uitwerking nodig. Bekijken we de onderwerpen afzonderlijk, dan zijn op basis van de uitkomsten daar de volgende adviezen aan te verbinden.2 1. Behouden grote verbondenheid tussen bewoners. Verbondenheid onder de bevolking is de basis van alles wat er mogelijk is of mogelijk gemaakt kan worden in Hoofdplaat.

2

Voor meer details zie Hoofdstuk 4 (Advies)

pag. 4 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Verzoek aan gemeente Sluis: 

Geef Dorpsraad Hoofdplaat voldoende financiële middelen. Quick win: de gemeente kan daar al dit jaar over nadenken en de financiën meenemen in de begroting voor 2025.



Behoud kernwethouder (gezicht, aanspreekpunt en bekend met lokale dynamiek, anticiperen i.p.v. reageren). Quick win: de gemeenteraad kan nu al besluiten een bewezen concept voor Hoofdplaat te continueren.

Advies aan Dorpsraad: 

Blijvend waarderen van inzet vrijwilligers.

2. Gebrek aan betaalbare starters en levensloop bestendige woningen. Verzoek aan gemeente Sluis: 

Loslaten van de twee jaarlijkse beoordelingsmomenten voor principeverzoeken woningbouwplannen. Er zijn initiatieven om woningen te gaan bouwen in Hoofdplaat die voor starters en ouderen geschikt zijn. De Dorpsraad is daarvan op de hoogte. Alleen zijn doorlooptijden lang vanwege regelgeving. Een van die beperkingen in tijd, is het besluit van de gemeenteraad om slechts twee keer per jaar beoordelingsmomenten voor principeverzoeken van woningbouwplannen te programmeren. Quick win: het loslaten van de twee beoordelingsmomenten per jaar voor principeverzoeken van woningbouwplannen, kan de potentiele bouwactiviteiten versnellen.

Advies aan Dorpsraad: 

Instellen bewoners werkgroep die in contact treedt met eigenaren van potentiële bouwgrond / gebouwen om te zien wat ze van plan zijn met hun grond of vervallen panden.



Onderzoek of er draagkracht is om een coöperatie op te richten die oude panden opkoopt, herstelt en verkoopt/verhuurt aan primair starters en ouderen.



Onderzoek wat de ambities van Woongoed ZVL zijn en wat er mogelijk gemaakt kan worden in Hoofdplaat.

3. Behouden en/of verbeteren van een aantal voorzieningen Verzoek aan gemeente Sluis: 

Ondersteun een bewonersteam dat onderzoek gaat doen naar het behouden en /of verbeteren van een aantal voorzieningen. Zorg indien nodig voor kennis, infra en subsidie.

pag. 5 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 

Hoofdplaat

Zoek uit wat de beste mix aan basiszorg is in een kleine kern. De gemeente is o.a. verantwoordelijk voor het welzijn van haar bewoners. In de zorgplannen ligt de focus op centralisatie van m.n. intensievere zorg. De basiszorg in de kleine kernen wordt niet echt vormgegeven. Hoofdplaat kan een mooie pilot zijn om uit te zoeken wat de beste mix aan basiszorg is in een kleine kern.



Betrek bewoners en/of bijv. burgerberaad bij dit project. Het gaat niet alleen impact hebben op Hoofdplaat, maar op alle kleine kernen in de gemeente.



Renoveer en upgrade het Dorpshuis en MFG naar de gewenste norm of vervang ze door een nieuw gebouw dat alle functies onder één dak heeft. Betrek in de besluitvorming de Dorpsraad. Deze twee gebouwen zijn de spil waarin alle gemeenschappelijke activiteiten plaatsvinden. Ook biedt dit groeipotentieel voor bijv. een dorpswinkel en bewegingstherapie voor ouderen. Quick win: de gemeente Sluis vernietigt het besluit tot afstoten van de MFG en ze gaat daarna in gezamenlijkheid met de Dorpsraad een plan maken over hoe deze gebouwen in de toekomst kunnen worden opgewaardeerd of vervangen.



Op korte termijn realiseren van voorzieningen in Nummer Eén, zoals een speelveld in Nummer Eén en bankjes in de kern en op de dijk van de Westerschelde. In Nummer Eén is behoefte aan een speelveldje en bankjes in de kern en op de dijk van de Westerschelde. Relatief kleine voorzieningen die binnen het bestaande budget zouden kunnen worden gerealiseerd. Kleine inspanning, grote impact.



Spade de grond in voor de uitvoering van de Westerschelde kustvisie. De Westerschelde kustvisie is in mei 2022 vastgesteld door de gemeenteraad van Sluis. Aan de visie is echter geen uitvoeringsprogramma verbonden. Sinds februari 2023, probeert de Dorpsraad de verantwoordelijke ambtenaren te prikkelen om met een uitvoerbaar plan te komen. Dat lukt nog steeds niet. Juist extra voorzieningen zoals een verbeterde dijkopgang met meerdere functies, bankjes, laadpalen voor elektrische fietsen en toiletvoorzieningen zorgen voor een kwalitatieve verbetering van de omgeving. Quick win: randvoorwaarden zijn bekend. Het komt aan op het uitwerken van een kleinschalig project.

pag. 6 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Advies aan Dorpsraad: 

Stel een bewonersteam samen dat scenario’s ontwikkelt om de bewoners in staat te blijven stellen hun dagelijkse levensbehoeften te kunnen blijven kopen (in Hoofdplaat).



Ga in gesprek gaan met de huisarts en Zorgsaam over hun toekomstplannen en de wensen van de bewoners.

4. Communicatie Verzoek aan de gemeenteraad van Sluis en Dorpsraad Hoofdplaat: 

Geen wijzigingen doorvoeren.

5. Functioneren Dorpsraad. Verzoek aan de gemeenteraad van Sluis: 

Gebruik de Dorpsraad als volwaardige gesprekspartner: niet alleen in het mededelen van beslissingen over Hoofdplaat, maar ook in het besluitvormingstraject.

Advies aan Dorpsraad Hoofdplaat: 

Verbeter het inzicht voor bewoners in de rol die de Dorpsraad heeft om hun belangen te behartigen.

Tot slot Laten we niet vergeten dat leefbaarheid alleen maar kan blijven bestaan als partijen samenwerken. Uiteindelijk zijn het de bewoners en de gemeente Sluis die samen de sleutel tot een leefbaar Hoofdplaat in 2034 in handen hebben. Om in de woorden van een geïnterviewde bewoner te spreken: “Ik hoop over 10 jaar hier te wonen in een fijn huis, met een goede baan, en de connecties met vrienden en dorp te behouden.”

pag. 7 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

pag. 8 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 1 1.1

Hoofdplaat

AANLEIDING Algemeen Hoofdplaat (incl. Slijkplaat, Nummer Eén en buitengebied) ligt in een krimpregio. De gemeente Sluis, waar Hoofdplaat bestuurlijk onder valt, werkt aan een aantal plannen om de negatieve effecten van die krimp te bestrijden. Er zijn nu visies voor Zorg en Wonen ontwikkeld. Zo heeft het beleidsplan Wonen van de gemeente Sluis3 de ambitie om alle kernen de mogelijkheid te bieden nieuwe woningen toe te voegen om de leefbaarheid en vitaliteit van de kern te bevorderen. Voor Hoofdplaat betekent dat tot 2032 de mogelijkheid tot beperkte groei. Tevens spreekt het plan de ambitie uit dat de kernen levendig moeten blijven, er draagvlak voor voorzieningen moet zijn, er een gezond vestigingsklimaat moet zijn, een passende arbeidsmarkt en het aantal huishoudens moet kunnen groeien. Ook het addendum bij het coalitieakkoord “Strategie met ambitie” 2024-2026 Sluis Lokaal – VVD- CDA van januari 2024 biedt meer mogelijkheden voor o.a. woningbouw. Op 1 januari 2024 ging de omgevingswet in. Die bepaalt dat de gemeente Sluis een omgevingsvisie moet opstellen, waarin ze haar ambities en integrale beleidsdoelen vastlegt voor het fysieke grondgebied. De wet benadrukt de proactieve rol die bewoners als initiatiefnemers van projecten in de openbare ruimte kunnen spelen.

1.2

Specifiek Hoofdplaat De beleidsplannen spreken een algemene ambitie uit, maar zijn niet concreet genoeg om de bewoners van Hoofdplaat een beeld te geven over hoe hun woonplaats er over 10 jaar uit ziet. Zoals aangeven ligt Hoofdplaat in een krimpregio. De bevolking vergrijst4, er zijn geen scholen, geen betaalbare woningen voor starters, geen geschikte woningen voor ouderen, één winkel en veel tweede woningen of woningen voor toeristische verhuur5. Ontwikkelingen die de leefbaarheid niet altijd ten goede komen. In dat laatste ligt een rol voor de bewoners om een bijdrage te leveren aan het omzetten van die negatieve aspecten naar positieve. De bewoners bepalen wat ze belangrijk vinden voor hun dorp om er voor te zorgen dat ze er in de toekomst nog steeds fijn kunnen wonen en werken. In de afgelopen jaren zijn er al diverse enquêtes geweest om te bepalen wat de bewoners belangrijk vinden. Alleen hebben ze niet geleid tot een concreet lange termijn verbeterplan dat ondersteund wordt door de gemeenteraad. Echter niets doen is geen optie. Bewoners invloed geven op de ontwikkeling van hun

Beleidsplan Wonen gemeente Sluis (2023-2032). Vastgesteld in de openbare raadsvergadering op 22 juni 2023. 4 Kijkend naar de leeftijdsopbouw, is het aantal inwoners van 50 jaar en ouder oververtegenwoordigd. De leeftijdsopbouw daaronder is redelijk gelijkmatig, met een uitschieter naar boven in de leeftijdscategorie 30-34 jaar. Bron gemeente Sluis, leeftijdsopbouw Hoofdplaat 1-8-23. 5 Ongeveer 1/3 van het woningbestand is toeristische verhuur of tweede woning, bron allecijfers.nl. 3

pag. 9 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

leefomgeving is belangrijk om een mooie toekomst voor het dorp te garanderen en de krimp tegen te gaan . Op dit moment zijn er een aantal ontwikkelingen gaande die een duwtje in de rug kunnen geven bij het ontwikkelen van een lange termijn plan om Hoofdplaat in de toekomst leefbaar te houden. Allereerst de plannen van de gemeente Sluis om de negatieve effecten van de krimp te bestrijden. Ten tweede het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur e.a. die in maart 2023 het advies “Elke regio telt! 6 heeft uitgebracht, waarin ze concludeert dat bepaalde gebieden hebben te maken met, en stapeling van, achterstanden op een of meer aspecten. De raad geeft in haar publicatie advies aan de regering over hoe ze tot een evenwichtiger overheidsbeleid kan komen, met een sterkere oriëntatie op de regio. Al deze ontwikkelingen zijn voor de Dorpsraad van Hoofdplaat reden om een meerjarenplan te gaan ontwikkelen om Hoofdplaat leefbaar te houden. Dit plan voor Hoofdplaat, de kernvisie genoemd, zal naar verwachting in april 2024 aan de raad van de gemeente Sluis worden aangeboden. Deze kernvisie beschrijft hoe Hoofdplaat er over 10 jaar uitziet. Om dit te verwezenlijken zijn er lange termijnplannen nodig, die in een aantal fases gerealiseerd moeten worden. Dat zal echter niet kunnen zonder instemming en hulp van de gemeente.

Daarnaast zullen er ook korte termijn plannen nodig zijn die redelijk snel en gemakkelijk moeten kunnen worden uitgevoerd door de bewoners, al dan niet met ondersteuning van de gemeente. Dit zal het draagvlak en vertrouwen bij de bewoners alleen maar versterken. Om de focusgebieden in de kernvisie te bepalen, hebben we eerst onderzoek gedaan naar welke ideeën brede steun onder de bevolking genieten. Daarvoor is gekozen om individuele interviews af te nemen, wat de mogelijkheid gaf om verder door te vragen dan met een traditionele enquête mogelijk is. De opzet van en de uitvoering van het onderzoek wordt in Hoofdstuk 2 beschreven. In hoofdstuk 3 worden de conclusies uit de onderzoeksresultaten gepresenteerd. Tot slot beschrijft hoofdstuk 4 het advies met concrete opties die er voor moeten zorgen dat Hoofdplaat in 2034 nog steeds een prettige plaats is om in te wonen en te werken. De bijlages bieden de details voor de lezers die de achtergrondinformatie voor deze kernvisie beter willen leren kennen.

Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli), Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) en Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) met hun gezamenlijk advies “Elke regio telt! Een nieuwe aanpak van verschillen tussen regio’s”. 6

pag. 10 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 2

Hoofdplaat

ONDERZOEK

2.1

Algemeen De hoofdlijnen voor het ontwikkelen van de kernvisie zijn op 19 september 2023 op de jaarvergadering van de Dorpsraad gepresenteerd om bewoners te informeren en vrijwilligers te werven om te helpen bij het uitwerken van het plan. Vervolgens is het voorbereidend werk gedaan om een onderzoeksvraag vast te stellen, doelgroepen te identificeren, een doelgroep analyse uit te voeren en een onderzoeksstrategie te bepalen. De doelgroepen zijn gericht benaderd met interviews en vragen. De antwoorden hebben de ingrediënten geleverd voor het kernvisie document, dat als middel moet gaan dienen om de gemeente en eventueel andere spelers aan boord te krijgen, voor de korte en lange termijn. Dit moet leiden tot de gewenste acties om Hoofdplaat een aantrekkelijke woonomgeving te laten zijn voor de toekomst.

2.2

Onderzoeksvraag Wat is er nodig om te zorgen dat Hoofdplaat in 2034 een aantrekkelijke plaats is om in te wonen en te werken?

2.3

Doel en effect onderzoek Het ontwikkelen en implementeren van een samenhangende visie om de leefbaarheid7 van Hoofplaat toekomstbestendig te maken. Het beoogde effect: in 2034 is er in de beleving van de bewoners van Hoofdplaat een aantrekkelijke woon- en werkomgeving.

2.4

Afbakening onderzoeksgebied Het onderzoek is uitgevoerd in Hoofdplaat, Slijkplaat, Nummer Eén en het buitengebied. Deze afbakening van het project is gebaseerd op de oude gemeentegrens van Hoofdplaat in 1970. Hoofdplaat werd toen onderdeel van voormalige gemeente Oostburg. Zie bijlage A (Begrenzing onderzoeksgebied).

2.5

Projectorganisatie Het kernteam voor het maken van de kernvisie (3 personen) is geleverd door de Dorpsraad. Dit team is de kartrekker. Het kernteam wordt ondersteund door vrijwilligers. Daarnaast is Katalys (Katalys - Krachtige ondersteuning voor lokale initiatieven) benaderd voor advies en eventueel aanvullende ondersteuning.

2.6

Opzet onderzoek Het onderzoek staat en valt met het verzamelen van informatie bij de bewoners van Hoofdplaat, Nummer Eén , Slijkplaat en het buitengebied. De bewoners zijn gevraagd te vertellen wat ze belangrijk vinden om hun omgeving in de toekomst leefbaar te houden of leefbaarder te maken. De verzamelde informatie is geanalyseerd en verwerkt in de Kernvisie.

Leefbaarheid moet nader worden bepaald. De definitie gaat worden vastgesteld op basis van het te houden onderzoek. De bewoners van Hoofdplaat bepalen immers wat leefbaar is, niet de gemeente Sluis. 7

pag. 11 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Het verzamelen van informatie is anders gedaan, dan tot nu toe gebruikelijk was in Hoofdplaat. Er zijn geen enquêtes en inloopavonden georganiseerd, maar interviews gehouden met bewoners. Deze keuze heeft een reden. Bij de inloopavonden komen veelal dezelfde bewoners die al geïnteresseerd zijn en meeleven. Maar een grote groep komt om allerlei redenen niet. Die groep willen we ook graag bij de totstandkoming van de kernvisie betrekken. Op deze manier wordt de kernvisie een document met een breed draagvlak binnen Hoofdplaat, waar eenieder zich in herkent. Uit de resultaten van enquêtes blijkt vaak dat de “waarom vraag” niet wordt gesteld. Daar zijn wij juist in geïnteresseerd. Waarom vinden bewoners specifieke onderwerpen belangrijk en hoe zorgen deze ervoor dat Hoofdplaat de komende 10 jaar leefbaar blijft of liefst nog leefbaarder wordt. We zullen immers ook nieuwe inwoners warm moeten maken om in Hoofdplaat te komen wonen. Om te bepalen wie we zouden interviewen hebben we eerst een aantal inzichten verzameld. We hebben bij de gemeente Sluis opgevraagd hoeveel inwoners Hoofdplaat telt. Dat overzicht geeft per 5 jaar de leeftijdsopbouw aan, bijvoorbeeld het aantal inwoners in de leeftijd van 19 tot 24 jaar. Deze leeftijdscategorieën hebben we vervolgens geclusterd naar levensfases: schoolgaand, werkend, gepensioneerden.

Per categorie hebben we een aantal mensen geselecteerd om te interviewen. 4 teams van elk 2 personen hebben in totaal 22 interviews afgenomen. Er is voor 2 personen per team gekozen om enerzijds alle feedback goed te kunnen vastleggen, maar ook om de neutraliteit in het gesprek te waarborgen. De uitkomst van de interviews biedt een goed beeld van wat er leeft in Hoofdplaat. De interviews zijn afgenomen met in acht name van de wettelijke eisen zoals gesteld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) Vervolgens zijn de resultaten van de interviews verwerkt. Van ieder interview zijn de kernwoorden geselecteerd en is er een korte samenvatting gemaakt. We hebben ook relevante quotes genoteerd die de wensen van de bewoners illustreren. Om de voortgang en ook de beleving van de kernvisie te peilen zullen we jaarlijks inwoners interviewen. Op basis daarvan kunnen we zo nodig aanvullende acties ondernemen. 2.7

Fasering onderzoek Het ontwikkelen van de Kernvisie en de uitvoering ervan is voor de inzichtelijkheid verdeeld in een aantal fases. Fase 1 (PvA): ontwikkelen Plan van Aanpak (PvA) en zorgdragen voor randvoorwaarden. Fase 2 (Analyse): voorbereidend onderzoek om de onderzoeksvraag vast te stellen, de doelgroepen te identificeren, een doelgroep analyse uit te voeren, de gesprekken en vragen voor te bereiden. Tot slot bepalen hoe en door wie het onderzoek wordt uitgevoerd. Fase 3 Veldwerk): benaderen doelgroepen en verwerken gegevens.

pag. 12 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Fase 4 (Schrijven): afronden visie en presenteren aan doelgroepen en gemeente. Fase 5 (korte termijn projecten): realiseren “quick wins”. Fase 6 (lange termijn projecten): realiseren lange termijn oplossingen. 2.8

Tijdlijn Fase 1 t/m 4 worden uitgevoerd in de periode september 2023 t/m april 2024. Fase 5 en 6 starten na respons van de raad van de gemeente Sluis op de aangeboden kernvisie.

2.9

Communicatie Net zoals betrokkenheid, is communicatie cruciaal voor acceptatie door bewoners en gemeente. In Fase 1 en 2 wordt die met de bestaande nieuwsbrieven afgedekt. M.i.v. van Fase 3 wordt er maatwerk geleverd.

2.10 Begroting Initieel €500 vanuit de begroting van de Dorpsraad voor de opstartkosten. De aanvullende begroting wordt opgesteld op basis van het kernvisie document.

pag. 13 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 3 3.1

Hoofdplaat

CONCLUSIES Respons en uitkomsten interviews De respons van bewoners op de uitnodiging om deel te nemen aan een interview was over het algemeen zeer positief. Een zeer beperkt aantal geselecteerde personen wilde niet deelnemen. Voornaamste reden was, dat antwoorden op vragen naar hen herleidbaar zouden kunnen zijn. De gehouden gesprekken zijn zonder uitzondering door iedereen als prettig en positief ervaren. Dat geldt zowel voor de geïnterviewden als de interviewers. De persoonlijke benadering is als zeer waardevol ervaren. “Ik heb het gesprek positief ervaren en vond het leuk om eraan mee te werken. Ik kijk uit naar het resultaat.” De antwoorden op de gestelde vragen zijn vrij consistent door alle categorieën heen. Dat betekent dat er geen aanvullende interviews gehouden hoeven te worden om verschillen in uitkomsten te onderzoeken. De uitkomsten van de interviews komen grotendeels overeen met een in 2020 gehouden enquête. Zie bijlage G (Samenvatting schriftelijke reacties op nieuwsbrief november 2020). Dat versterkt de huidige uitkomsten en geeft een langdurige beleving onder de bevolking weer. Bovendien heeft de Dorpsraad na 2020 niet stilgezeten en zijn er een aantal problemen verholpen of zijn verbeteringen in gang gezet.

Denk hierbij aan de verkeersmaatregelen in Nummer Eén, de aanleg van openbare laadpalen, de aanleg van een krulbolbaan en de gesprekken met de gemeente over de implementatie van de Westerschelde kustvisie. In het vervolg zijn de verworven inzichten op basis van de onderzoeksvragen weergegeven. Deze vormen de basis voor de conclusies die moeten worden vertaald in oplossingsrichtingen/scenario’s met een advies naar de gemeente en de bevolking.

3.2

Verworven inzichten De verbondenheid met Hoofdplaat is hoog en wordt voornamelijk beïnvloed door de onderlinge behulpzaamheid van bewoners, de gemoedelijke sfeer die in het dorp heerst, het aanbod aan activiteiten en het verenigingsleven. Veel mensen bieden zich aan als vrijwilliger om evenementen te ondersteunen. Inwoners van Nummer Eén ervaren hetzelfde binnen Nummer Eén, maar minder met Hoofdplaat. “Sfeer en mentaliteit ervaar ik als heel fijn, iedereen staat voor elkaar klaar” Inwoners zijn tevreden met de activiteiten en evenementen in het dorp. Ze genieten van de rust en de ruimte en prijzen de saamhorigheid. Aanwezige faciliteiten zoals de bakker (met levensmiddelen winkel), groenteboer en zorgverlening worden erg gewaardeerd. De toenemende verjonging (eerder was er een terugloop van de jonge bevolking) en vernieuwing wordt een aantal keer benoemd als positieve ontwikkeling. De belangrijkste verbeterpunten die naar voor komen zijn: starterswoningen (met voorsprong de vaakst genoemde verbetering),

pag. 14 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

mobiliteit, verkeersveiligheid (minder snel rijden), en een pop-up paviljoen op het strandje in de zomer. Ook de zorgvoorzieningen kunnen beter. Verschillende respondenten benoemen het wegtrekken van zowel ouderen als jongeren door onvoldoende woonmogelijkheden en te weinig voorzieningen (zoals beperkte mobiliteitsopties) als grootste risico’s voor de toekomst van het dorp. Om mensen wel in het dorp te houden is het van het grootste belang om de faciliteiten op peil te houden (bakker, winkel,…) en waar nodig te verbeteren (woningaanbod, zorgvoorzieningen,…). Een speelpleintje kan de aantrekkelijkheid verhogen van Nummer Eén bij jongeren. “De combinatie van verenigingen in leven houden en voorzieningen behouden zoals mobiliteit. Het eventueel verdwijnen daarvan zal ook een aanslag plegen op de sociale en maatschappelijke contacten, dus is het heel belangrijk om dit in stand te houden.” Inwoners maken gebruik van zowel fysieke media (dorpskrant, nieuwsbrief, …), sociale media (apps, Facebook,…) en persoonlijke contacten (bij de bakker, verenigingen, tijdens sporten of gewoon op straat,…) om op de hoogte te blijven. Bijna iedereen bestempelt ‘formele’ kanalen als geloofwaardig, bij ‘informele’ kanalen ligt dat wat genuanceerder. De meeste respondenten noemen de dorpsraad als het orgaan dat het dorp vertegenwoordigt bij de gemeente.

Een grote meerderheid vindt ook dat deze dorpsraad haar taken goed vervult. Ook de mensen die geen idee hebben wie dit werk doen, vinden het wel belangrijk dat het gebeurt. Gezondheid, veilig en fijn wonen, sociale contacten en respect hebben voor anderen worden vaak aangehaald wanneer het over leefbaarheid gaat. Ook de combinatie werken en leven wordt meerdere keren genoemd. Verschillende inwoners geven aan graag in Hoofdplaat te blijven wanneer ze ouder worden. De meest genoemde zaken waar geld naar toe zou moeten gaan zijn: het verbeteren van de voorzieningen en de leefbaarheid. Starterwoningen, basisschool, vervoer, sportactiviteiten, verenigingen worden daarin specifiek aangemerkt. De inwoners benoemen meermaals twee specifieke doelgroepen: jongeren en ouderen. De investeringen zouden deze doelgroepen in het dorp houden. 3.3

Conclusies De verbondenheid is hoog in alle plaatsen. Dat uit zich in Hoofdplaat door de onderlinge behulpzaamheid, de gemoedelijke sfeer, het aanbod aan activiteiten, het verenigingsleven, sociale contacten en het aanbod van vrijwilligers. Die verbondenheid moet worden behouden in de toekomst. Verschillende (terugkerende) evenementen dragen sterk bij aan deze sociale cohesie. Denk daarbij aan het dorpsfeest (elke 5 jaar), en jaarlijks terugkerende evenementen zoals de kermis, de garage-sale, en de herdenking van de bevrijding. De verbondenheid in Nummer Eén is ook sterk. Echter er is geen band met Hoofdplaat. Datzelfde geldt voor Slijkplaat. Er wordt op Breskens teruggevallen

pag. 15 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

voor voorzieningen. Wel is er behoefte aan kleinschalige voorzieningen, zoals bankjes en speelveldjes.

Jong en oud willen graag blijven wonen in Hoofdplaat, maar er is geen geschikt of betaalbaar woningaanbod. “Ik zou hier iets opstarten, bijvoorbeeld een zorgcentrum, voor ouderen die niet meer zelfstandig thuis kunnen wonen. Zodat ze niet weg hoeven uit Hoofdplaat.” Faciliteiten (winkel, huisarts, dorpshuis, verenigingen, multifunctioneel gebouw (MFG), mobiliteit) in Hoofdplaat moeten op peil blijven, of verbeteren, om inwoners te behouden. “Of oudere mensen en jongeren blijven hangen zal afhankelijk zijn van de woonmogelijkheden en het promoten van voorzieningen voor openbaar vervoer ten behoeve van kinderen en ouderen.” In Nummer Eén en Slijkplaat speelt dit niet, omdat die voorzieningen er simpelweg nooit zijn geweest. Nieuwe voorzieningen kunnen de aantrekkelijkheid van het dorp verhogen. Denk daarbij aan een pop-up op het strandje en het aantrekkelijker maken van de aankleding van het dorp (bv. de bloembakken). Inwoners communiceren via sociale en fysieke media en persoonlijke contacten. Iedereen, ongeacht leeftijd of digitale vaardigheden, kan worden bereikt met de gebruikte media in Hoofdplaat.

pag. 16 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

“Ik blijf op de hoogte doordat ik veel met mensen op straat praat, via het dorpskrantje of als er activiteiten zijn.” De Dorpsraad wordt door iedereen gezien als het orgaan dat de belangen van het dorp bij de gemeente Sluis moet behartigen. Niet heeft iedereen duidelijk wie dat doet en hoe dat in zijn werk gaat. “Dorpsraad en de verenigingen zijn belangrijk, het is goed dat ze er voor zorgen dat er veel te doen is en behouden zo de sociale cohesie.”

pag. 17 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 4 4.1

Hoofdplaat

ADVIES Algemeen De resultaten van het onderzoek maken duidelijk dat de wijze van communiceren binnen in Hoofdplaat, Slijkplaat en Nummer Eén geen ingrijpende wijzigingen behoeft en dat de Dorpsraad op de huidige manier kan blijven functioneren. Verbondenheid is het fundament van de leefgemeenschap. Echter die kan alleen overeind blijven als de faciliteiten blijven bestaan of verbeteren en het woningaanbod voor jongeren en ouderen in een betaalbare prijsklasse sterk verbeterd. Hieronder wordt beschreven hoe de conclusies uit het onderzoek kunnen worden omgezet naar concrete adviezen en activiteiten die bijdragen aan een leefbaar Hoofdplaat in 2034. Dat niet alles direct uitvoerbaar is, zal duidelijk zijn. Er zal daarom aan het einde van het advies een aantal quick wins worden aangegeven. Voor uitgebreidere achtergrondinformatie, zie bijlage E (Duiding).

4.2

Behoud verbondenheid bevolking Als Hoofdplaat de financiële middelen zou krijgen om vrijwilligerswerk te ondersteunen, stimuleert dat de bewoners. Kleine zaken kunnen snel worden opgelost. De gemeente heeft niet veel menskracht, maar kan wel financieel ondersteunen en zorgen voor laagdrempelige/eenvoudige regelgeving: de overheid is niet je grootste vijand, maar je beste vriend. Advies aan Dorpsraad en bewoners: waarderen van inzet vrijwilligers. Verzoek aan gemeente Sluis: geef Hoofdplaat voldoende financiële middelen: te besteden door de dorpsraad namens de bewoners voor wat bewoners in hun woonplaats belangrijk vinden. Verzoek aan gemeente Sluis: behoud kernwethouder (gezicht, aanspreekpunt en bekend met lokale dynamiek, anticiperen i.p.v. reageren).

4.3

Verbeteren woningaanbod Al jaren scoort het creëren van een betaalbaar woningaanbod voor jongeren (starters) en ouderen in Hoofdplaat onverminderd hoog op de verlanglijst. Jongeren willen er blijven wonen, en ouderen er graag oud worden, in hun vertrouwde omgeving. Het restrictieve beleid van de gemeente op het gebied van nieuwbouw in Hoofdplaat, heeft er toe bijgedragen dat alle ruimte uit het bestaande bestand moet komen. Om de bestaande impasse te doorbreken zijn er een aantal randvoorwaarden noodzakelijk: 

Faciliteren van een flexibele toepassing van de regelgeving en snelle reactie door de gemeente op bouw en renovatie aanvragen;

pag. 18 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat



Inventariseren van potentiële bouwpercelen;



Stimuleren van initiatieven van investeerders die betaalbare starters en levensloopbestendige koopwoningen willen creëren;



Stimuleren van Woongoed ZVL om betaalbare starters en levensloopbestendige huurwoningen te bouwen.

4.3.1 Regelgeving Het “Coalitieakkoord 2022-2026 Strategie met ambitie” en het addendum “Ruimte voor keuzes” van de huidige raadscoalitie biedt mogelijkheden voor nieuwbouw in de kleine kernen. Dat is een breuk met het beleid uit het verleden. De Dorpsraad heeft hier al op gereageerd met een brief naar de gemeenteraad (zei bijlage H). De gemeenteraad heeft bepaald dat beoordelingsmomenten voor principeverzoeken voor woningbouwplannen maar twee keer per jaar plaatsvinden (“Beleidsregels behandeling woningbouwverzoeken gemeente Sluis 2024, d.d. 12 december 2023”). Dit zorgt voor vertraging in de besluitvorming en dus het beschikbaar komen van nieuwe woningen. Verzoek aan gemeente Sluis: loslaten van de twee jaarlijkse beoordelingsmomenten voor principeverzoeken woningbouwplannen. 4.3.2 Potentiele bouwpercelen Hoofdplaat heeft een aantal potentiele locaties voor nieuwbouw: een perceel met gedeeltelijke bouwbestemming tussen het voormalige klooster en de oostelijke zijde van de Schoolstraat en het derde voetbalveld (eigendom van de gemeente) dat niet meer in gebruik is. Daarnaast zijn er een aantal oude en/of vervallen panden die vervangen of gerenoveerd kunnen worden. Advies aan Dorpsraad: instellen bewoners werkgroep die in contact treedt met eigenaren van potentiële bouwgrond / gebouwen om te zien wat ze van plan zijn met hun grond of vervallen panden.

Advies aan Dorpsraad: onderzoek of er draagkracht is om een coöperatie op te richten die oude panden opkoopt, herstelt en verkoopt/verhuurt aan primair starters en ouderen.

pag. 19 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

4.3.3 Investeerders woningbouw Mensen die woningen willen bouwen en die middelen daarvoor hebben zijn er. Dit blijkt uit gesprekken en contacten van de Dorpsraad. Om bij wijze van spreken de spa in de grond te kunnen zetten, wordt toch de toepassing van de gemeentelijke regelgeving als een belemmering ervaren. Onduidelijk is of het de regels zijn of ambtelijke beperkingen. Zie ook 4.3.1 4.3.4 Woongoed ZVL Woongoed ZVL is een partij die tot nu toe nauwelijks in beeld is geweest, hoewel deze een aantal huurwoningen bezit in Hoofdplaat. Ook Woongoed zou (op termijn) kunnen bijdragen aan betaalbare huurwoningen voor starters en ouderen. De moeite van het onderzoeken waard. Advies aan Dorpsraad: onderzoek wat de ambities van Woongoed ZVL zijn en wat er mogelijk gemaakt kan worden in Hoofdplaat. 4.4

Handhaven/verbeteren voorzieningen Hoofdplaat heeft nog een aantal voorzieningen/faciliteiten die een belangrijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid, zoals de bakker/winkel, het huisartsen spreekuur, het Dorpshuis en het MFG. Uit alle feedback van de bewoners blijkt dat ze die faciliteiten essentieel vinden voor de huidige en toekomstige leefbaarheid. Een aantal voorzieningen staat wel onder druk. Hieronder wordt beschreven welke voorzieningen noodzakelijk zijn om de leefbaarheid in 2034 te garanderen.

4.4.1 Bakkerij/winkel Zonder uitzondering noemt iedereen de bakker/winkel essentieel voor de huidige en toekomstige leefbaarheid van Hoofdplaat. De verwachting is dat de bakkerij over een aantal jaren zal sluiten, omdat er geen opvolging is. M.n. veel ouderen doen hier hun dagelijkse boodschappen. Gezien de verwachte leeftijdsopbouw van Hoofdplaat voor de komende 10 jaar, gaat de vergrijzing zeker niet minder pag. 20 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

worden. Dat betekent dat er op korte termijn alternatieven moeten worden ontwikkeld. De Dorpsraad kan aanjager zijn voor plannen, de gemeente kan meedenken, en de gekozen opties met infrastructuur en subsidie ondersteunen. Advies aan Dorpsraad: stel bewonersteam samen dat scenario’s ontwikkelt om de bewoners hun dagelijkse levensbehoeften te kunnen laten blijven kopen (in Hoofdplaat). Verzoek aan gemeente Sluis: ondersteun zo’n bewonersteam met kennis, en zorg indien nodig voor infra en subsidie. 4.4.2 Medische voorzieningen De huidige medische voorzieningen (huisartsenspreekuur en bloedprikken) worden als zeer waardevol ervaren. De voorzieningen moeten overeind blijven voor de toekomstige leefbaarheid. Ze zouden kunnen worden verbeterd door bijv. de griepprik in Hoofdplaat te doen op het moment dat er bijv. 55+ soos is in het Dorpshuis. Mogelijk dat ook de thuiszorg beter kan worden georganiseerd door vaste verpleegkundigen de zorg in Hoofdplaat, Slijkplaat en Nummer Eén te laten doen: korte omlooptijden en bekende gezichten. Hiermee kunnen we gezond, en zo nodig begeleid, oud worden in je eigen woonplaats realiseren. Advies aan Dorpsraad: in gesprek met huisarts en Zorgsaam over hun toekomstplannen en de wensen van de bewoners. Verzoek aan de gemeente Sluis: de gemeente is o.a. verantwoordelijk voor het welzijn van haar bewoners.

In de zorgplannen ligt de focus op centralisatie van m.n. intensievere zorg. De basiszorg in de kleine kernen wordt niet echt vormgegeven. Hoofdplaat kan een mooie pilot zijn om uit te zoeken wat de beste mix aan basiszorg is in een kleine kern. 4.4.3 Mobiliteit voor zowel jeugd als ouderen Mobiliteit komt in de interviews wel naar voren, maar niet dominant. Veel bewoners zijn gewend om in de auto te stappen. De buurtbus die rijdt wordt gebruikt door jongeren en ouderen. Een aantal mensen die geen auto heeft, heeft familie of kennissen die voor vervoer zorgt. Ouders met schoolgaande kinderen hebben vaak regelingen met collega ouders voor vervoer en opvang. Op het eerste gezicht (nog) geen knelpunt. Wel gaat het openbaar vervoer op de schop, omdat er geen vervoersmaatschappij interesse heeft getoond voor de aanbesteding van het openbaar vervoer in Zeeland. De provincie heeft aangegeven het openbaar vervoer te garanderen. Er worden nu plannen ontwikkeld voor een ander systeem waarbij met hubs wordt gewerkt om bij het openbaar vervoer te komen. Voor de toekomst blijft bereikbaarheid van en naar Hoofdplaat, voor inwoners die van het openbaar vervoer gebruik moeten maken, essentieel. Verzoek aan gemeente Sluis: betrek bewoners en/of bijv. burgerberaad bij dit project. Het gaat niet alleen impact hebben op Hoofdplaat, maar in alle kleine kernen in de gemeente.

pag. 21 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

4.4.4 Gemeenschappelijke faciliteiten Hoofdplaat Heel veel gemeenschappelijke activiteiten in het dorp vinden plaats in het Dorpshuis en het MFG (de sportzaal van de voormalige lagere school). Denk aan sport in de vorm van badminton, Zumba en Mensendieck oefentherapie. Laatste twee genoemde noodgedwongen, omdat het verouderde en gemeentelijk monumentale Dorpshuis hier geen ruimte voor biedt. Maar er gebeurt nog veel meer. Muziekvereniging “Oefening baart kunst / Geduld overwint” en doedelzakspelers repeteren in de MFG en houden hier hun concerten. EVC (Evenementen commissie) Hoofdplaat organiseert hier regelmatig activiteiten, omdat de grote zaal in ons dorpshuis te klein is. Deze voorzieningen, vindt iedereen, moeten overeind blijven voor de huidige en toekomstige leefbaarheid. Hoofdplaat heeft een bloeiende badmintonvereniging die bestaat vanwege de MFG. Echter er komen donkere wolken aan. De gemeente heeft besloten om het MFG af te stoten, zonder voor adequate vervanging te zorgen. Na crisisberaad met de Dorpsraad is de definitieve beslissing tot afstoten voorlopig uitgesteld. De beslissing tot afstoten wordt o.a. ingegeven door de energietransitie, financiële overwegingen en niet bekend zijn met de huidige rol van het gebouw. Ook het Dorpshuis is oud en niet geschikt voor sportieve activiteiten.

Echter een Dorpshuis met multifunctionele ruimtes is essentieel voor de leefbaarheid van Hoofplaat. Haal je dat weg, dan snijd je het hart uit Hoofdplaat. Verzoek aan gemeente Sluis: renoveer en upgrade het Dorpshuis en MFG naar de gewenste norm of vervang ze door een nieuw gebouw dat alle functies onder één dak heeft. Betrek in de besluitvorming de Dorpsraad. Nummer Eén en Slijkplaat hebben geen Dorpshuis. Die wens is er ook niet. Daar is wel behoefte aan kleinere voorzieningen, zoals een speelveld in Nummer Eén en bankjes in de kern en op de dijk van de Westerschelde. Verzoek aan gemeente Sluis: op kort termijn realiseren van deze voorzieningen. 4.4.5 Toerisme Toerisme in Hoofdplaat: de één verdient er geld aan, de ander ervaart overlast. De verwachting is dat het toerisme in de gemeente Sluis in de komende jaren nog met 30% zal toenemen. Bij dezelfde beschikbare ruimte binnen de gemeente, zal het toerisme dan logischerwijs ook vaker in Hoofdplaat te vinden zijn. Zeker fietstoerisme neemt toe. Mogelijk zijn er opties te ontwikkelen om de baten van het toerisme ten goede te laten komen aan de bevolking van Hoofdplaat, zonder dat dit het eigen karakter van Hoofdplaat aantast. Er is een aantal jaren geleden al een Westerschelde kustvisie gemaakt door de gemeente. Deze beoogt o.a.

een bredere en luxere dijkopgang, mogelijkheid voor een pop-up eetgelegenheid en toiletvoorzieningen. Dat alles zonder het eigen karakter van Hoofdplaat teniet te doen.

pag. 22 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

De inwoners van Hoofplaat kunnen zelf ook van deze faciliteiten genieten, de behoefte hieraan blijkt ook uit de interviews. Deze faciliteiten komen de aantrekkelijkheid van het dorp ten goede, niet alleen om er op vakantie te komen maar ook om er te wonen. Tot dusver is dit een project dat moeizaam verloopt. De zeilen zijn helaas nog niet bijgezet in de ambtelijke molen. Verzoek aan de gemeente Sluis: spade de grond in voor de uitvoering van de Westerscheldekust visie. 4.5

Handhaven communicatievormen De huidige manieren van communiceren via sociale en fysieke media en persoonlijke contacten in Hoofdplaat, Nummer Eén en Slijkplaat voldoen om iedereen te kunnen bereiken. Verzoek aan de gemeenteraad van Sluis en Dorpsraad Hoofdplaat: geen wijzigingen doorvoeren.

4.6

Behouden en verbeteren rol Dorpsraad De Dorpsraad is de intermediair/smeerolie tussen gemeente en bevolking en dat wordt door de bevolking gewaardeerd. Verzoek aan de gemeenteraad van Sluis: Gebruik de Dorpsraad als volwaardige gesprekspartner: niet alleen in het mededelen van beslissingen over Hoofdplaat, maar ook in het besluitvormingstraject.

pag. 23 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Advies aan Dorpsraad Hoofdplaat: Verbeter het inzicht voor bewoners in de rol die de Dorpsraad heeft om hun belangen te behartigen. 4.7

Quick wins Alle genoemde onderwerpen uit het advies zijn belangrijk. Maar de realiteit zegt wel dat meeste pas na enige tijd kunnen worden gerealiseerd. Gelukkig zijn er wel een aantal quick wins geïdentificeerd.

4.7.1 Financiële middelen Verbondenheid onder de bevolking is de basis voor alles wat mogelijk of mogelijk gemaakt kan worden in Hoofdplaat. Vrijwilligers kunnen veel doen als er financiële middelen, met zeggenschap van de Dorpsraad, worden gereserveerd door de gemeente Sluis. Dit is tevens een quick win, omdat de gemeente dit budget dit jaar al kan meenemen in de begroting voor 2025. 4.7.2 Behoud of vervanging Dorpshuis en MFG Behoud of vervanging van het Dorpshuis van Hoofdplaat en het MFG. Deze twee gebouwen zijn de spil waarin alle gemeenschappelijke activiteiten plaatsvinden. Ook biedt dit groeipotentieel voor bijv. een dorpswinkel en bewegingstherapie voor ouderen. Ook hier is een quick win te behalen als de gemeente Sluis het besluit tot afstoten van de MFG vernietigt. Daarna kan de gemeente in gezamenlijkheid met de Dorpsraad een plan maken hoe deze gebouwen in de toekomst kunnen worden opgewaardeerd of vervangen. 4.7.3 Betaalbare woningbouw voor starters en ouderen Er zijn initiatieven om woningen te gaan bouwen in Hoofdplaat die voor starters en ouderen geschikt zijn. De Dorpsraad is daarvan op de hoogte. Alleen doorlooptijden zijn lang vanwege regelgeving. Een van die beperkingen in tijd is het besluit van de gemeenteraad om maar twee keer per jaar beoordelingsmomenten voor principeverzoeken van woningbouwplannen te programmeren.

Het loslaten van de twee jaarlijkse beoordelingsmomenten voor principeverzoeken woningbouwplannen, versnelt de potentiele bouwactiviteiten. Dit is een quick win. In combinatie met de al eerder geschetste oprichting van een plaatselijke werkgroep, kunnen bouwactiviteiten worden versneld. 4.7.4 Kleinschalige voorzieningen in Nummer Eén In Nummer Eén is behoefte aan een speelveldje en bankjes in de kern en op de dijk van de Westerschelde. Relatief kleine voorzieningen die binnen bestaande budget zouden kunnen worden gerealiseerd. Kleine inspanning, grote impact. 4.7.5 Voortgang uitvoering Westerscheldekustvisie De Westerschelde kustvisie is in mei 2022 vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Sluis. Aan de visie is echter geen uitvoeringsprogramma verbonden. Sinds februari 2023, probeert de Dorpsraad de verantwoordelijke ambtenaren te pag. 24 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

prikkelen om met een uitvoerbaar plan te komen. Juist een verbeterde dijkopgang met meer allure en functionaliteiten en aanvullende voorzieningen (bankjes, laadpalen voor fietsen, toiletten) zorgt voor een heel andere beleving. De quick win: alle ingrediënten zijn aanwezig. Het vuur onder de pan hoeft alleen maar te worden aangezet. 4.8

Tot slot Een leefbaar Hoofdplaat in 2034 kan alleen ontstaan door een goede samenwerking tussen bewoners en gemeente. Dat betekent frequent als gelijkwaardige partners aan tafel zitten, elkaar vertrouwen, respecteren en samen de schouders eronder zetten.

pag. 25 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Bijlage A (Begrenzing onderzoeksgebied) Gemeentegrens Hoofdplaat op 4 april 1970 voordat Hoofdplaat opging in de gemeente Oostburg.

pag. 26 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Bijlage B (Methodiek) B1 Algemeen De kernvisie voor Hoofdplaat moet een representatief beeld geven over hoe de inwoners van Hoofdplaat, Nummer Eén en Slijkplaat (722 personen) denken over de leefbaarheid van hun omgeving in de toekomst. Vanwege het grote aantal inwoners kan niet iedereen worden benaderd. Om toch een goed beeld te krijgen van wat er leeft onder de bevolking is gekozen voor het gericht benaderen van mensen middels interviews.

Het voordeel van deze gerichte benadering is dat inwoners kunnen aangeven waarom zij een bepaalde mening zijn toegedaan. Daarnaast voorkomt het afhankelijk zijn van mensen die wel/niet reageren op bijvoorbeeld een enquête of deelname aan een inloopavond. Tevens zijn het vaak dezelfde mensen die zich actief opstellen en meedoen. Dat is te waarderen en waardevol, maar geeft ook steeds dezelfde antwoorden.

B2 Onderzoeksmethodiek Als startsituatie is de leeftijdsopbouw van Hoofdplaat opgevraagd bij de gemeente Sluis. Deze heeft een Excel sheet aangeleverd waarin het aantal inwoners per blok van 5 jaar wordt weergegeven. Op meetdatum 1-8-2023 bestond Hoofdplaat uit 722 inwoners. De verdeling van 5 jaar is te fijnmazig voor praktische uitvoerbaarheid van het onderzoek. Bovendien zijn bepaalde leeftijdscategorieën, vanwege de zeer jonge leeftijd, nog niet relevant voor het onderzoek. In eerste instantie is er een clustering gemaakt naar de volgende indeling: pag. 27 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad        

Hoofdplaat

Leeftijd 15-19 jaar Leeftijd 20-24 jaar Leeftijd 25-29 jaar Leeftijd 30-34 jaar Leeftijd 35-49 jaar Leeftijd 50-65 jaar Leeftijd 65-79 jaar Leeftijd 80-94 jaar

Dat theoretische model is teruggebracht naar een aantal grotere clusters om het aantal interviews uitvoerbaar te houden, gegeven de beschikbare tijd. Criterium voor die indeling: mensen die zich ongeveer in dezelfde levensfase bevinden.

Het uitvoeringsmodel (601 personen) is uitgevoerd volgens de volgende verdeling.     

Leeftijd 20-34 jaar (108) Leeftijd 35-49 jaar ( 88) Leeftijd 50-64 jaar (209) Leeftijd 65-74 jaar (117) Leeftijd 75-94 jaar ( 79)

Om te zorgen dat er een goede doorsnee qua leven en werken is, zijn er per leeftijdsdoelgroep de volgende profielen gebruikt: Profiel 1: Hoofdplaat geboren/loondienst Profiel 2: Hoofdplaat geboren/zelfstandige Profiel 3: Hoofdplaat geboren/niet werkend Profiel 4: Niet geboren in Hoofdplaat/loondienst Profiel 5: Niet geboren in Hoofdplaat/zelfstandige Profiel 6: Niet geboren in Hoofdplaat/niet werkend Nummer Eén en Slijkplaat (iedere leeftijdscategorie 1 persoon) Dat resulteerde in het volgende interviewmodel     

Leeftijd 20-34 jaar (108) Leeftijd 35-49 jaar ( 88) Leeftijd 50-64 jaar (209) Leeftijd 65-74 jaar (117) Leeftijd 75-94 jaar ( 79)

Tot. 5 interviews Tot. 4 interviews Tot. 7 interviews Tot. 2 interviews Tot. 4 interviews

Profiel 1 t/m 6 Profiel 1 t/m 6 Profiel 1 t/m 6 Profiel 3 en 6 Profiel 3 en 6

Op basis hiervan kan worden gestart met een selectie van 22 mensen voor het afnemen van een interview.

pag. 28 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

B3 Totstandkoming vragenlijst De vragenlijst is tot stand gekomen op basis van hoe mensen in het leven staan: leven ze alleen in het heden of kijken ze ook naar de toekomst, hebben ze alleen oog voor zich zelf of ook voor de medemens. Dat biedt aanknopingspunten om in gesprek te gaan. Daarbij is in de vragenlijst gekozen voor een stuk algemene informatie om de mensen die aan het onderzoek meewerken beter te plaatsen. Ook is er dan, bij verschil in uitkomsten van gesprekken in dezelfde doelgroepen, meer achtergrondinformatie beschikbaar voor analyse en duiding. De specifieke vragen zijn gericht op de beleving van de leefbaarheid: nu en in de toekomst. Door de gekozen interviewvorm moeten deze vragen ook voldoende aanknopingspunten geven voor verdieping van het thema. B4 Totstandkoming namenlijst deelnemers interview Op basis van de doelgroepen en profielen is aan een kleine groep bewoners gevraagd om namen achter de profielen te zetten voor de interviews. Bewust is dit buiten het kernteam en de interviewteams gehouden om te voorkomen dat te snel “vriendjes” zouden worden benaderd voor een makkelijk gesprek. Objectiviteit staat voorop. B5 Bescherming van geïnterviewden Belangrijk voor de openheid van de gesprekken is dat de informatie anoniem wordt verwerkt en niet herleidbaar mag zijn naar namen.

De vragenlijsten worden na verwerking van de gegevens en publicatie van de Kernvisie vernietigd. B6 Toekomstbestendigheid informatie In de loop van de tijd kunnen meningen worden bijgesteld of veranderen leefomstandigheden Dat zou invloed kunnen hebben op de eindresultaten van het onderzoek. In dat licht is het noodzakelijk om jaarlijks een interviewronde uit te voeren om te kijken of de doelen die nodig zijn om te zorgen dat Hoofdplaat in 2033 leefbaar blijft, van kracht blijven.

pag. 29 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Bijlage C (Vragenlijst) Algemeen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Leeftijd en waar geboren Man/vrouw Gehuwd/ongehuwd/samenwonend Kinderen Huur/koophuis Rijbewijs Auto/openbaar vervoer Loondienst/zelfstandig/niet-werkend

Specifiek 1. Voelt u zich verbonden met Hoofdplaat? Waar specifiek mee? 2. Wat vind je goed aan Hoofdplaat en wat zou er ontwikkeld/verbeterd moeten worden? Waar staat Hoofdplaat over 5jaar, 10 jaar? Wat zou uw bijdrage daaraan zijn? Wat staat bij u op nummer één om te verbeteren? 3. Hoe blijft u op de hoogte van wat er in Hoofdplaat en wijde omgeving gebeurt? Hoe geloofwaardig vindt u wat u hoort /leest? 4. Wat verstaat u onder leefbaarheid? Wat heeft daarin uw prioriteit? 5. Hoe vindt u dat Hoofdplaat vertegenwoordigd moet worden bij de gemeente? 6. Wat vindt u belangrijk in het leven? Wat geeft u uw kinderen mee? Waar ziet u, u zelf staan over 10 jaar? 7. Als u 1 miljoen euro wint, waar zou u dat dan aan uitgeven, als u het niet voor uzelf of familie mag gebruiken? 8. Hoe heeft u het gesprek ervaren? 9. Facultatief (afhankelijk verloop gesprek): Onderkent u groepen in Hoofdplaat? Tot welke groep behoort u?

pag. 30 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

Bijlage D (Respons) RESPONDENTEN Resp. 1 2 3 4 5 6

Leeftijd 43 72 30 24 55 73

7 8 9 10

Geb.8

M/V M V V M V V

G/O/S9 G G G S G O(W)

K/GK10 GK 1 2 GK GK 2

H/K11 K K K K K H

R12 J N J J J N

59 63 48 24

V V V M

S G G O

GK GK 2 GK

J J J J

11 12 13 14

63 30 58 90

M V M V

G G G O(W)

4 1 2 6

K K K Bij ouders K K K K

15

92

V

O(W)

ja

K

N

16 17 18 19 20 21 22

40 76 59 58 48 27 88

V M M V V M M

G G G O O(W) NS O(W)

2 3 J GK 1 GK 3

K K K K K K H

J J J

Niet zichtbaar i.v.m. privacy. Gehuwd/ongehuwd/samenwonend 10 Kinderen/geen kinderen 11 Koophuis/huurhuis 12 Rijbewijs 13 Auto/openbaar vervoer 14 Loondienst/zelfstandig/niet-werkend 8 9

pag. 31 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

J J J J

J J J

A/OV13 A ? A A A O-taxi fiets A A A A/OV

L/Z/NW14 NW NW L L L NW

A A A A (net weggedaan) Afh. v dochter A A A A A A A

L Z L NW

Z NW Z L

NW L NW (P) L Z L NW NW

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

VRAAG 1: Voelt u zich verbonden met Hoofdplaat? Waar specifiek mee?

Resp 1

Team/GV Delta 4

Antwoord Kleine gemeenschap, voor elkaar klaar staan, gemoedelijk. Het is een vertrouwd gevoel. Ja. Met alles, het gemoedelijke, bewoners staan voor elkaar klaar, heel veer warmte en liefde.

2

Delta 5

3

Delta 2

Voelt zich niet zo verbonden met het dorp, maar vind het wel fijn dat het ons-kent-ons is.

4

Delta 3

Met Nummer Eén : Ja, eigenlijk wel. Fijn dat het ons-kent-ons is. Waar specifiek mee? Vrienden, grootouders en broer wonen ook in Nummer Eén . Voelt u zich verbonden met Hoofdplaat? Nee, eigenlijk niet. Ik neig meer naar Breskens, maar voel me met beide niet echt verbonden. Nummer Eén is echt een plek op zichzelf.

5

Delta 1

Ja, zeker Gezelligheid, sociale mensen. Wordt vlug opgenomen, voelt zich welkom. Saamhorigheid. Behulpzaamheid. Pilates, heeft ook meegeholpen enkele keren met het feest van Hoofdplaat x-aantal jaar bestaan. Ook in de dorpsraad gezeten, maar is hiermee gestopt vanwege werk.

6

Alfa 1

Sfeer en mentaliteit ervaart ze als heel fijn. Iedereen staat voor elkaar klaar. En ze heeft een groot sociaal netwerk rond zich.

7

Bravo 1

Heel erg. Klanten en werkomgeving.

8

Bravo 2

Matig, geen kinderen waardoor minder sociaal betrokken door schoolcontacten, wel sporten Waar specifiek mee? Maatschappelijk wel betrokken, vooral als vrijwilliger, als je buiten de kern woont is het contact matiger

9

Bravo 3

Ja, heel erg veel initiatieven, graag deelnemen aan verenigingen maar te weinig tijd om goed te doen, verbondenheid is wel verminderd door kinderen die het huis uit zijn Waar specifiek mee? Vereniging.

10

Alfa 2

Ja, sinds 2009 woon ik hier. Van groep 6 tot 8 op de basisschool daarna 4 jaar zwin college, scalda en HZ. Voelt zich betrokken via de voetbal en is blij met de samenwerking met Biervliet, zodat de voetbal langer blijft bestaan.

pag. 32 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

11

Delta 7

Ja, met N1, ook met de Duitse buren die er wonen. Belangrijk sociale contacten en voor elkaar klaar staan als het nodig is. Er is geen band met Hoofdplaat. De focus is op Breskens, daar zijn alle voorzieningen. Hoofdplaat heeft die niet en daarmee is er geen behoefte om naar Hoofdplaat te gaan. Ook niet voor bijv. een groot feest in Hoofdplaat.

12

Alfa 3

Voelt zich welkom, iedereen maakt een praatje. Er wordt veel georganiseerd (dorpsraad). Wafels van de dart-vereniging, waardeert dat mensen tijd stoppen in dit soort activiteiten.

13

Alfa 4

Ja, voelt zich verbonden, is hier geboren. Zit in alle verenigingen, EVC - automatisch groei je in het verenigingsleven op.

14

Alfa 5

Wil hier niet weg, alle belangrijke gebeurtenissen in haar leven hebben hier plaatsgevonden.

15

Delta 6

Heeft veel buiten Hoofdplaat gewoond. Maar voelt zich verbonden met hoofdplaat door de sociale contacten, praatje maken, vriendelijkheid van bewoners. Waar specifiek mee? Contacten in de buurt.

16

Alfa 6

Voelt zich zeker verbonden met hoofdplaat blijft wel graag op de achtergrond maar geniet van alles wat er gedaan word. Daarom dat ze ook op het dorp gebleven is met de kinderen na de scheiding. Voelt zich vooral met de buurt en haar eigen plekje verbonden. Ze geniet van de rust en ruimte op het dorp en het strandje.

17

Bravo 4

Ja. Thuis voelen, gemoedelijke sfeer

18

Bravo 5

Wil hier niet meer weg, het organiseren van leuke dingen Waar specifiek mee? Activiteiten, nu weer wat meer tijd voor

19

Charlie 1

Voelt zich verbonden met Hoofdplaat, ronde tafel, kende appelboer. Mensen met hoofdplaat verbonden, dorp niet op zich, maar wel de mensen. Hebben weinig te maken met het dorp, er is niet zoveel interessant

20

Charlie 2

Mijn dochter gaat hier niet naar school maar zit gelukkig wel op de muziek: heeft daarom verbinding. Ik voel me thuis: wonen wel buitenaf en werken veel dus hebben minder verbinding. Voel me ook welkom.

21

Charlie 3

Heel erg: probeer te helpen met vrijwilligerswerk: bar draaien met feesten en bij Linda. Deelnemen aan dorpsfeesten. Evenementen: ik draag bij aan de evenementen.

pag. 33 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad 22

Charlie 4

Hoofdplaat

Ja sterk: Ik ben hier geboren: al mijn vrienden zaten hier al; en heel mijn familie. 8 Broers en zussen: nu nog ik en een zus over: mijn jongste broer en vader zijn tijdens de bevrijding verloren.

Kernwoorden: Voor elkaar klaar staan, behulpzaam, gemoedelijke sfeer, sociale contacten, activiteiten, verenigingen.

Samenvatting: De verbondenheid met Hoofdplaat is hoog en wordt voornamelijk beïnvloed door de onderlinge behulpzaamheid van bewoners, de gemoedelijke sfeer die in het dorp heerst, het aanbod aan activiteiten en het verenigingsleven. Veel mensen bieden zich aan als vrijwilliger om evenementen te ondersteunen. Inwoners van Nummer Eén ervaren hetzelfde binnen Nummer Eén, maar minder met Hoofdplaat.

Quotes: “Sfeer en mentaliteit ervaar ik als heel fijn. Iedereen staat voor elkaar klaar” “Er zijn veel initiatieven en ik geniet van alles wat er wordt georganiseerd”

pag. 34 ………………………………………………………………………Kernvisie Hoofdplaat

Stichting

Dorpsraad

Hoofdplaat

VRAAG 2: Wat vind je goed aan Hoofdplaat en wat zou er ontwikkeld/verbeterd moeten worden?

Resp 1

Team/GV Delta 4

Antwoord Goed: dat er veel georganiseerd wordt, niemand hoeft in feite ‘alleen’ te zijn. Nieuwsbrieven, terugkoppeling. Mensen hebben inspraak. Initiatieven die Linda neemt. De gymzaal die wordt goed benut. Ontwikkeld kan worden: starterswoningen. Een pop-up met toilet aan het strandje zou leuk zijn.

2

Delta 5

Vind Hoofdplaat goed zoals het nu is. Mocht de winkel/bakker stoppen dan zou het mooi zijn dat er iets ontwikkeld kan worden waar mensen hun eerste levensbehoeften kunnen halen. Of dat er een mogelijkheid wordt ontwikkeld waardoor mensen op locatie iets kunnen gaan kopen.

3

Delta 2

4

Delta 3

Goed: Saamhorigheid. Wordt veel georganiseerd, fijn dat er een evenementencommissie is. Dat de bakker er nog is. Jammer dat de school weg is, mist dit. Ontwikkeld moeten worden: starterswoningen, woningen voor jeugd. Nummer Eén + Slijkplaat heel erg op zijn eigen. Soms ook los van elkaar. Missen wel eens een pleintje om te kunnen spelen, maar is er ruimte hier op Nummer Eén ?

5

Delta 1

Goed aan Hoofdplaat: groenteboer, bakker. Kerstmarkt zou meer vernieuwing/variatie mogen krijgen. Halloween zou beter mogen vermeld worden in welke straten het is. Initiatief: lichtjesroute. Wat zou uw bijdrage daaraan zijn? Vrijwillig helpen om dit soort initiatieven op te zetten.

6

Alfa 1

Er word veel ondernomen en georganiseerd op het dorp en er zijn altijd veel vrijwilligers. Verbeterpunten: Een supermarktje en pinautomaat. Maakt zich zorgen om het verdwijnen van bakker binnen 2 jaar Kan geen eigen bijdrage meer leveren door haar gezondheid, slecht ziend en door haar longen. Maakt gebruik van ouderen taxi voor een lage prijs en in de zomer maakt ze veel gebruikt van de fiets. Het OV vind ze lastig in verband met het overstappen.