07 bijlage 1 Masterplan Landschapspark Zwinstreek

MASTERPLAN

Landschapspark Zwinstreek EEN DIALOOG TUSSEN ZEE EN LAND(EN)

Inhoud 9RR ZRR G HHVZLM H RFHV H ORRS LJJLQJ DQ GH ZLQVW HHN

Analyse

19

Het masterplan als verlengstuk van de landschapsbiogra�e Thematische analyse Van 8 thema’s naar ... Vier integrale verhaallijnen

21 23 24 25

Visie

29

Een dialoog tussen zee en land(en) Op de grens van zoet en zout +HW H KDOHQG ODQGVFKDSVSD N HQV H OHJJHQG RHGVHOODQGVFKDS HQ HORRV EHOH HQ HQ OH HQ

30 35

Deeluitwerking: het masterplan toegepast

95

IRFXVJHELHGHQ :DWH EXIIH LQJ LQ GH HQVN HNHQ 1DWXX FOXVWH 6OXLV DQWHOPROLQLH RHQH R GHO XJJH 0DOH HOG DOV ZDWH SD N QWKDDOSRR W QDD KHW ZLQ 1DWXX D N HQ GH KHOH VW HHN Verbinding tussen Breskens en Waterdunen Samenhang en beeldkwaliteit stadsrand van Oostburg Voedselhub eiland Cadzand Toekomstverkenning Oost-Vlaams krekengebied

123 127 131 135

Bestuur & Communicatie

139

Governance RPPXQLFDWLH

140

HHOG RR SDJLQD

ZLQ

-DQ

+RQGW

Voorwoord HVWH OH H .HQW X GH ZLQVW HHN ,QGLHQ QLHW GDQ DO KHW HH VWH EH RHN DDQ GLW JHELHG X QLHW RQWJRRFKHOHQ (H GH LQWHJHQGHHO KHW DO X GRHQ H ODQJHQ QDD PHH HQ XLWHLQGHOLMN QLHW PHH ORVODWHQ DW R H NZDP PLM RRN QD PLMQ HH VWH EH RHN DDQ KHW JHELHG (Q HOIV QX QD R HHO MD HQ RQWGHN LN WHONHQV ZHH LHWV QLHXZV H ZLQVW HHN RHSW H ZRQGH LQJ RS GRHW RQV EHZRQGH HQ HQ ODDW QLHPDQG RQEHZRJHQ H ZLQVW HHN LV HHQ XQLHN JHELHG ZDD GH J HQ HQ WXVVHQ ODQG HQ ZDWH WXVVHQ 9ODDQGH HQ HQ 1HGH ODQG WXVVHQ ODQGERXZ HQ QDWXX WXVVHQ H IJRHG HQ HF HDWLH H DJHQ HQ LQ HONDD R H ORHLHQ (HQ J HQV H OHJJHQG DGHPEHQHPHQG JHELHG RO JH RHO H ZLQVW HHN NHQW HHQ ELM RQGH LMNH JHVFKLHGHQLV HQ FRPELQHH W GH NZDOLWHLWHQ DQ KHW XQLHNH ODQGVFKDS PHW GH G QDPLHN DQ DFWLH H RSHQ XLPWH H KLVWR LVFK ZDD GH ROOH GHHOJHELHGHQ RS KHW VQLMSXQW DQ KHW XJVH PPHODQG GH 9ODDPVH HQ 1HGH ODQGVH NXVWVW HHN GH HHXZVH ODQGVFKDSSHQ HQ KHW RVW 9ODDPVH N HNHQJHELHG KH EH JHQ ND DNWH ROOH ODQGVFKDSSHQ PHW HOH VSR HQ DQ KHW LMNH H OHGHQ 7HJHOLMN DDJW GH ZLQVW HHN RP HHQ WRHNRPVWEHVWHQGLJH RQWZLNNHOLQJ HHQ VWDS RR XLW HQ GLW LQ IXQFWLH DQ PDDWVFKDSSHOLMNH XLWGDJLQJHQ GLH KHW JHELHG NHQW JHsQW RS NOLPDDWGRHOVWHOOLQJHQ EHKRXG HQ H VWH NLQJ DQ GH W SH HQGH RSHQ XLPWH RPJDDQ PHW FRQVWDQWH H DQGH LQJ ZDD ELM HNHQLQJ ZR GW JHKRXGHQ PHW GH HFRQRPLVFKH RQWZLNNHOLQJHQ

+HW ZHLGVH ODQGVFKDS ODQG JHZRQQHQ RS GH HH LQ HHQ FRQWLQXH VOLQJH EHZHJLQJ PHW KHW ZDWH ZH G HQ ZR GW RQWJRQQHQ GRR GH PHQV GH ODQGERXZH GLH GDQNEDD JHE XLN PDDNW DQ GH XFKWED H J RQGHQ HQ DOV ODQGVFKDSVERXZH KHW JHELHG PHH ERHWVHH W GH LQZRQH GLH GH GDJHOLMNVH VOHX WHONHQV ZHH NDQ RQW OXFKWHQ LQ GLW ODQGVFKDS GH LMZLOOLJH GLH LFK PHH LQ HW RR GH XQLHNH QDWXX ZDD GHQ HQ GH EH RHNH GLH LFK ODDW EHWR H HQ GRR GH LMNGRP DQ KHW JHELHG 9LD KHW LQVW XPHQW DQ KHW ODQGVFKDSVSD N KHEEHQ GH SD WQH V LQ KHW JHELHG LFK H HQLJG RP HHQ HH VWH DDQ HW WH PDNHQ RS GH LVLH HQ GH RQWZLNNHOLQJ DQ GH ZLQVW HHN +LH PHH VWHOW KHW JHELHG LFK NDQGLGDDW DOV J HQVR H VFK LMGHQG ODQGVFKDSVSD N PHW GH EHGRHOLQJ RS ODQJH WH PLMQ KHW JHELHG KDD LQZRQH V HQ KDD RQGH QHPH V H GH WH H VWH NHQ ,V GH H RHIHQLQJ DIJHZH NW HNH QLHW 1HW DOV KHW ODQGVFKDS GDW FRQVWDQW LQ EHZHJLQJ LV LV RRN GLW PDVWH SODQ HHQ OH HQG GRFXPHQW +HW LV QLHW DI PDD R PW GH DDQ HW WRW GH LQ HW DQ GH PHQVHQ EHW RNNHQ LQ HQ PHW KHW JHELHG 6DPHQ PDNHQ ZH DQ GH ZLQVW HHN KHW JHELHG GDW GH QDDP ODQGVFKDSVSD N ZDD GLJ LV HHQ JHELHG GDW LFK LFKW QDD GH WRHNRPVW PHW GH LHO DQ KHW H OHGHQ HQ GDW LFK DDQSDVW QDD GH QRGHQ DQ PR JHQ RR GH PHQVHQ DQ PR JHQ QWGHNW X GH ZLQVW HHN PHH GRR H GH WH EODGH HQ DD QD DO XZ JRHVWLQJ JHZHNW LMQ RP KHW QLHW DOOHHQ RS SDSLH WH OH HQ NHQQHQ

7RW ELQQHQNR W LQ GH ZLQVW HHN

-X JHQ 9DQOH EH JKH HGHS WHH GH L FLH :HVW ODD GH H LWWH VW HS D GVFKDSVSD N ZL VW HHN

RH HN HHN 6LQW DX HLQV

Narratief

4 VERHAALLIJNEN

op de grens van zoet en zout

het verhalend landschapspark

grensverleggend voedsellandschap

grenzeloos beleven en leven

Het ondersteunen van innovatieve en streekeigen landbouw Een aantrekkelijk aanbod van streekproducten uitwerken Grensknelpunten wegwerken door internationale samenwerking

De troeven van de Zwinstreek in de verf zetten Een performant onthaalnetwerk opzetten Het versterken van de lokale economie Beeldkwaliteit en beeldbepalende structuren versterken

Ambitie

STRATEGISCHE DOELSTELLINGEN De zoetwaterbevoorrading voor mens, landbouw en natuur verzekeren Het beschikbare zoetwater op een doordachte manier gebruiken Een robuust natuur- en waternetwerk realiseren en beheren

De cultuur, identiteit en historiek van de Zwinstreek belevingsvol ontsluiten Historische erfgoed belee aar maken, herbestemmen en opwaarderen Erfgoed valoriseren voor de (lokale) economie en een betekenisvolle toerisme Inzetten op streekeducatie

Essentie

Programma: Klimaatrobuuste kreken, integrale visie op krekenbeheer Grensoverschrijdende zoetzilte toekomststrategie Robuuste natuur- en waternetwerken Operatie vismigratie Collectieve wateropvang op erven

Programma: Zichtbaar- en belee aar maken Staats-Spaanse linies Virtual reality brengt je terug naar het verleden (kerk)torennetwerk als uitkijkpunten Grensoverschrijdend dijkenplan Regionaal museumbeleid en netwerk met streek- en wereldoriëntatie Begeleiding bij (her) bestemmingen

FOCUSGEBIEDEN

Uitwerking

integrale vertaling

PROGRAMMA ONDERDELEN

Waterbu ering in ‘de Grenskreken’ Natuurcluster Sluis - Cantelmolinie Groene Gordel Brugge, Maleveld als waterpark Onthaalpoort naar het Zwin Natuur Park en de hele streek Verbinding tussen Breskens en Waterdunen Samenhang en beeldkwaliteit stadsrand van Oostburg Voedselhub eiland Cadzand Toekomstverkenning Oost-Vlaams krekengebied

Programma: Gebiedsgerichte en gediversifieerde landbouwvisie Grensoverschrijdende agro-innovatie Voedselhubs Grensknelpunten

Programma: Strategisch onthaalplan Zwinstreek Kwalitatieve en verbonden recreatieve netwerken Kwalitatief werken en leven

Leeswijzer +HW 0DVWH SODQ RR KHW DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN JHHIW ZHH KRH KHW GRFXPHQW WRW VWDQG NZDP HQ KRH de elementen uit de landschapsbiogra�e aanleiding JHJH HQ KHEEHQ WRW GH XLWZH NLQJ DQ GH LVLH RS KHW JHELHG ,Q KHW DQDO VHGHHO ZR GW NR W VDPHQJH DW KRH GH RR VS RQNHOLMNH DPELWLHQRWD PHW DPELWLHV GH analyse uit de landschapsbiogra�e samen met alle RSJHKDDOGH LQIR PDWLH XLW GH ZH NJ RHSHQ HQ HHQ GHVNWRSDQDO VH LQ KHW NDGH DQ GLW PDVWH SODQ LMQ VDPHQJHE DFKW WRW HHQ KRRIGVW XFWXX DQ LH H KDDOOLMQHQ GLH GH EDVLV R PHQ DQ GH LVLH RS KHW DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN ,Q KHW LVLHGHHO VWDDQ ZH VWLO ELM KRH GH EDVHOLQH RR KHW DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN WRW VWDQG NZDP HHQ GLDORRJ WXVVHQ HH HQ ODQG HQ 9DQXLW GH H EDVHOLQH ZR GW GH LVLH RS DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN WRHJHOLFKW DDQ GH KDQG DQ LH H KDDOOLMQHQ S GH J HQV DQ RHW HQ RXW +HW H KDOHQG ODQGVFKDSVSD N HQV H OHJJHQG RHGVHOODQGVFKDS HQ HORRV EHOH HQ HQ OH HQ LQQHQ LHGH H H KDDOOLMQ ZR GHQ GH VW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQWRHJHOLFKW 9RR HON DQGH HVW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQ ZR GHQ HQNHOH S RJ DPPD RQGH GHOHQ EHVFK H HQ H H S RJ DPPD RQGH GHOHQ LOOXVW H HQ KRH GH VW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQ LQ GH S DNWLMN ZR GHQ RPJH HW H H GH H XLWZH NLQJ LV WH XJ WH LQGHQ LQ KHW RSH DWLRQHHO SODQ

,Q KHW GHHO +HW PDVWH SODQ XLWJHZH NW ZR GHQ IRFXVJHELHGHQ H GH WRHJHOLFKW +HW XLWJHVW HNWH JHELHG DQ DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN DDJW RP HHQ JHELHGVJH LFKWH HQ LQWHJ DOH EHQDGH LQJ 1DDVW GH S RJ DPPD RQGH GHOHQ KHEEHQ ZH ZH N JHPDDNW DQ JH LFKWH DFWLHV LQ FRQF HWH GHHOJHELHGHQ ZDD GH LVLH DQ KHW PDVWH SODQ FRQF HHW HQ JHELHGVJH LFKW ZH G XLWJHZH NW ,Q KHW ODDWVWH GHHO EHVWXX HQ FRPPXQLFDWLH ZR GW KHW JR H QDQFH SODQ WRHJHOLFKW HQ ZR GW GH FRPPXQLFDWLH HQ S RPRWLHVW DWHJLH WRHJHOLFKW .R WRP H LH H KDDOOLMQHQ R PHQ GH EDVLV HQ KHW QD DWLHI RR GH H GH H RQWZLNNHOLQJ DQ GH ZLQVW HHN H VW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQ OHJJHQ KHW DPELWLHQL HDX DVW ZDD QDD WRH JHZH NW ZR GW H S RJ DPPD RQGH GHOHQ LMQ PXVW KD HV GLH GH GRHOVWHOOLQJHQ SH H KDDOOLMQ DOLGH HQ H IRFXVJHELHGHQ JH HQ HHQ LQWHJ DOH HQ JHELHGVJH LFKWH XLWZH NLQJ ZHH ZDD DO GH H DNHQ XLPWHOLMN JHWHVW LMQ S GH SDJLQD KLH QDDVW ZR GW GH VW XFWXX DQ LVLH WRW DFWLHV QRJ HHQV LQ HHQ R H LFKWHOLMN VFKHPD JHWRRQG LVFODLPH KHW H LNWH HHOGPDWH LDDO LV H NHO HG HOG WH LOO VW DWLH H G HW HH LWVS DDN H HH SD WLF OLH H I S L DWH VLW DWLH HW LV GH VWH H G PDD LHW HSDOH G GH H GH H WZLNNHOL H

Procesverloop H

ZLQVW HHN NHQW QDDVW HHQ

LMNH JHVFKLHGHQLV RRN HHQ

H HODWLH PHW KHW

HRSD N LQ RS LFKWLQJ 6FKHOGHGHOWD R PW HHQ

XLWJHE HLGH SODQPDWLJH HQ EHOHLGVPDWLJH KLVWR LH 1RJ RR GDW

EHODQJ LMNH W RHI RR KHW ODQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN :H VWHOGHQ

GH SD WQH V GH DPELWLH KDGGHQ KHW JHELHG NDQGLGDDW WH VWHOOHQ

HH GH HHQ VDPHQZH NLQJV HQ RQWZLNNHOLQJVFRQFHSW RR LQ

DOV J HQVR H VFK LMGHQG

relatie tot het UNESCO Geopark Scheldedelta in oprichting.

DQGVFKDSVSD N ZDV H DO HHQ QDXZH

VDPHQZH NLQJ WXVVHQ HHQ J RWH J RHS DFWR HQ LQ KHW JHELHG

LW R PW QLHW DOOHHQ HHQ ELMNRPHQGH EHODQJ LMNH W RHI RR KHW

H GRHOVWHOOLQJ ZDV KHW KLVWR LVFK FRKH HQWH JHELHG PHW HHQ

landschapspark Zwinstreek, de principes van een UNESCO-

JHOLMNDD GLJH RQWVWDDQVJHVFKLHGHQLV WH

H ELQGHQ HQ VWH NH

H NHQQLQJ HQ GH PRJHOLMNH XLWE HLGLQJ DQ GH SH LPHWH LQ GH

RS GH WRH LVWLVFK HF HDWLH H NDD W WH

HWWHQ

WRHNRPVW NDQ HHQ NDQV LMQ RP EHLGH SROGH JHELHGHQ HON PHW KXQ

R ZH G LQ

2019 een studie opgestart door The Missing Link (Utrecht) RP G

EL GVLG

WLW LW DQ GH

ZLQVW HHN WH EHSDOHQ

HLJHQ JHELHGVLGHQWLWHLW RS GH LQWH DWLRQDOH NDD W WH HWWHQ

LW

HVXOWHH GH WRW GH DVWVWHOOLQJ DQ HQNHOH JHGHHOGH NH QZDD GHQ

7H

HQ WRW

9ODDQGH HQ

H KDDOOLMQHQ DOV OHLG DDG RR GH WRH LVWLVFK HF HDWLH H

RR EH HLGLQJ DQ KHW PDVWH SODQ JDI GH S R LQFLH :HVW QDPHQV KHW

ZLQVW HHN SD WQH VFKDS

GH

GH opmaak van een landschapsbiogra�e

productontwikkeling. Na a oop van de opdracht ondertekenden

RSG DFKW

de 3 provincies en 5 lokale besturen (de stad Brugge was toen nog

Deze landschapsbiogra�e, opgemaakt door MUST Stedenbouw

QLHW DDQ ERR G KHW ZL VW

D W

G

V

V

LMG

G

N (november 2020). De doelstelling om verder te

LQ HVWH HQ LQ KHW JHELHG HQ WH ZH NHQ DDQ PHH RPJH LQJVNZDOLWHLW R PGH GH EDVLV RR GH NDQGLGDWXX

DQ GH

PVWH GDP

H NODD W GH JHVFKLHGHQLV HQ GH

ELM GLW PDVWH SODQ +HW S RMHFWS RFHV ZH G RQGH VWHXQG GRR M

,Q GH DDQORRS QDD GH LQGLHQLQJ DQ KHW NDQGLGDDWVGRVVLH ZLQVW HHN ZH GHQ GH

EHVFK LMIW HQ

DFWXHOH WRHVWDQG DQ KHW JHELHG HQ LV DOV ELMODJH WH XJ WH LQGHQ

ZLQVW HHN LQ GH

S RMHFWRS RHS 9ODDPVH SD NHQ DQ GH 9ODDPVH R H KHLG

DQGVFKDSVSD N

RR

WVW

W

PHW

WKHPDWLVFKH

HHQ KHOGH H

ZH NJ RHSHQ

HHQ

DQ KHW

S RMHFWJ RHS

HHQ VWXX J RHS HQ HHQ SODQJ RHS

DD LQ

ZLQVW HHNSD WQH V HQ

ZH GHQ GH

H VFKLOOHQGH PDQGDWD LVVHQ HQ DPEWHQD HQ

DQ

HQNHOH VWDNHKROGH V VDPHQJHE DFKW PHW DOV GRHO WH SROVHQ QDD

GH ORNDOH HQ S R LQFLDOH R H KHGHQ EHW RNNHQ VDPHQ PHW

GH KRJH H DPELWLHV RR KHW JHELHG RP H GH WH JDDQ GDQ HQNHO

GH

HHQ VDPHQZH NLQJ RS WRH LVWLVFK HF HDWLHI ODN +HW J RHQ OLFKW

H HQLJLQJHQ WH HLQ HQ ZDWH EHKHH GH V HQ

HOH

H WHJHQZRR GLJH V

DQ DJHQWVFKDSSHQ R JDQLVDWLHV

KLH RS JDI DDQOHLGLQJ WRW GH RSPDDN DQ HHQ DPELWLHQRWD GLH KHW G DDJ ODN DQ GH SD WQH V ERWWRP XS ZHH JDI

5RQGRP GH

WKHPDWLVFKH JHELHGVDPELWLHV DQ GH DPELWLHQRWD

ZH GHQ H HQ HHO Z H H DPELWL

WD ZH G JH RHJG ELM GH FRQFHSWQRWD GLH QRGLJ

ZDV RR GH DDQPHOGLQJ DQ GH NDQGLGDWXX

H GLHQGH WH HQV

N

JH R PG 9RR HONH ZH NJ RHS

was het thematisch leren kennen van stakeholders uit de 2 landen en 3 provincies een belangrijke eerste stap voordat ze

DOV EDVLV RR GLW PDVWH SODQ HQ RR KHW HH VWH RSH DWLRQHHO

DDQ GH VODJ JLQJHQ

SODQ GH GRFXPHQWHQ GLH RR GH MX

S RMHFWVW XFWXX ZDD LQ GH GHHOQHPH V NRQGHQ SD WLFLSH HQ DDQ

GH EDVLV

R PHQ

RR

HQ GH EH RHJGH PLQLVWH

GH XLWHLQGHOLMNH H NHQQLQJ

DQ KHW

J HQVR H VFK LMGHQGH DQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN

H R PGHQ H GH GH SD WLFLSDWLH H EDVLV DQ

KHW SODQS RFHV RR GH ZLQVW HHN PELWLH

9H VWH NHQ DQ GH ODQGVFKDSSHOLMNH LGHQWLWHLW

ZH NJ RHS ODQGVFKDS H DD E

OL

D G M

QDD DDQOHLGLQJ DQ GH EH HVWLJLQJ

Ambitie 2: Integraal en toekomstgericht waterbeheer

DQ GH ZLQVW HHN DOV NDQGLGDDW ODQGVFKDSVSD N ZH GHQ GRR DOOH

ZH NJ RHS ZDWH

SD WQH V EHVS RNHQ HQ RQGH RFKW (ONH DDQEH HOLQJ ZH G J RQGLJ

Ambitie 3: Ondersteunen van duurzame verdienmodellen voor

R H ZHJHQ HQ PHHJHQRPHQ RI XLWJHZH NW LQ GLW PDVWH SODQ (QNHO

GH ODQGERXZ LQ HHQ ZLM LJHQG ODQGVFKDS ZH NJ RHS ODQGERXZ

GH DDQEH HOLQJ RP KHW ODQGVFKDSVSD N H HQWXHHO XLW WH E HLGHQ QDD

Ambitie 4: Herstel en ontwikkeling van het natuurlijke milieu en

GH

GH ELRGL H VLWHLW ZH NJ RHS QDWXX

XGODQGSROGH ZH G QLHW ZHH KRXGHQ ,Q GH

XGODQGSROGH

ORSHQ RS GLW PRPHQW H VFKLOOHQGH LQLWLDWLH HQ ZDD GRR ZH KHW

PELWLH

H HQZLFKW GDW GDD JH RQGHQ ZH G QLHW ZLOOHQ H VWR HQ (Q GH

ZLQVW HHNH IJRHG HQ KHW ELHGHQ DQ EHOH LQJV ROOH HLJHQWLMGVH

Zwinstreek op zich is al een aanzienlijk gebied van 45.000 ha en

RI LQQR DWLH H H IJRHGRQWVOXLWLQJ ZH NJ RHS H IJRHG

121 organisaties die als stakeholder betrokken willen en moeten

Ambitie 6: Uitbouwen van toerisme en recreatie met een

worden. Daar nog een gebied van 25.000 ha aan toevoegen, zou

PHH ZDD GH RR LQZRQH V EH RHNH V RQGH QHPH V HQ GH SOHN

KHW S RFHV ELQQHQ GH WRFK DO ELM RQGH N DSSH WLMGVVSDQQH HQNHO

ZH NJ RHS HF HDWLH

KHEEHQ H W DDJG

PELWLH

:HO LV KHW R GDW GH SH LPHWH

DQ KHW ODQGVFKDSVSD N HONH

MDD RSQLHXZ JHs DOXHH G DO ZR GHQ QHW DOV GH ZH NLQJ DQ KHW ODQGVFKDSVSD N

HKRXGHQ HQ RQWZLNNHOHQ DQ KHW LMNH

QGH QHPHQ PHW

Z LQ ZH NJ RHS RQGH QHPHQ

H OHGHQ DQ ZH NJ RHS QDWXX GHHOGHQ KXQ ZH N DDPKHGHQ R H

XLW GH DPELWLHQRWD ZDD ELM WHONHQV HHQ WKHPDNDD W ZH G JHWHNHQG

QDWXX LQ LFKWLQJ HQ EHKHH HQ QDWXX EHOH LQJ HQ QDWXX HGXFDWLH

HQ GXLGHOLMNH FRQFOXVLHV VSHH SXQWHQ DDQ H ERQGHQ ZH GHQ

op in twee subgroepen. In het totaal werden ruim 30 werkgroepELMHHQNRPVWHQ RSJH HW

9DQXLW GH H J RQGLJH DQDO VH PHW

H VFKLOOHQGH SD WQH V RS

H VFKLOOHQGH VFKDDOQL HDXV HQH LMGV HQ GH QXOPHWLQJ DQ GH HJLR M

H

W

R JGH

RR

GH EHJHOHLGLQJ

DQ GH H

PDN

DQGH LMGV JLQJHQ ZH LQ HHQ WZHHGH IDVH R H WRW KHW

GHHORSG DFKWHQ PDVWH SODQ HQ RSH DWLRQHHO SODQ HQ GH HDOLVDWLH

D

LVL

RR GH HJLR +LH ELM VWD WWHQ ZH PHW HHQ

DQ GH GHHOS RGXFWHQ

LVLHZR NVKRS

DD XLW ROJGHQ GH LH JHG DJHQ H KDDOOLMQHQ GLH

H EHVWDDW XLW HHQ H WHJHQZRR GLJH

van elk van de besturen (6 steden en gemeenten, 3 provincies)

HHQ VDPHQ HHQ KRX DVW ELHGHQ RR GH R H NRHSHOHQGH XLWGDJLQJHQ

HQ XLW HHQ RI WZHH H WHJHQZRR GLJH V DQXLW HONH WKHPDWLVFKH

HQ NDQVHQ HQ RR HHQ VW DWHJLVFK HQ S RJ DPPDWLVFKH DDQSDN

ZH NJ RHS ,Q GH S RMHFWJ RHS NZDPHQ GH LGHHsQ HQ RR VWHOOHQ

GLH JH LFKWH HQ PHH

DQ GH

H RQGH VWHOW 9H ROJHQV KHEEHQ ZH GH HH GH

ZLQVW HHN SD WQH V HQ GH ZH NJ RHSHQ VDPHQ RP

LQWHQVH VDPHQZH NLQJ WXVVHQ SD WQH V RR JHVWHOGH

GH WKHPDWLVFKH LQVWHNHQ RS WH ZH NHQ WRW HHQ JHwQWHJ HH G HQ

GHHOJHELHGHQ JHS LR LWHH G WRW HHQ VKR WOLVW DQ VOHXWHOORFDWLHV RI

VDPHQKDQJHQG H KDDO

focusgebieden. Op de 2 Zwinstreekfora nodigden we een grote

H S RMHFWJ RHS NZDP

NHH ELMHHQ WH

RR EH HLGLQJ DQ GH VWXX J RHS

J RHS VWDNHKROGH V XLW HQ WRHWVHQ ELM KHQ GH LH

H KDDOOLMQHQ

HQ NHX H RR GH IRFXVJHELHGHQ 9DQXLW HHQ JHPHHQVFKDSSHOLMNH ,Q GH VW

HWHOHQ GH SROLWLHNH PDQGDWD LVVHQ DQ GH

LVLH ZH GHQ GH DPELWLHV W

DQ GH G

H VFKLOOHQGH SD WQH V RP

OVW OOL

GHHOQHPHQGH EHVWX HQ GH SROLWLHNH PDQGDWD LVVHQ +HW JDDW RP

JH HW QDD PHH

DOOH LQKRXGHOLMN EHW RNNHQ OHGHQ DQ KHW ROOHJH DQ X JHPHHVWH

HHQ ODQJHWH PLMQVW DWHJLH ,Q HHQ LQGL LGXHHO JHVS HN PHW HONH

HQ 6FKHSHQHQ

DPPH

werkgroep voorzitter werden de doelstellingen verder ver�jnd. De

ROOHJH DQ

JH LFKWH S RMHFWHQ DFWLHV HQ PDDW HJHOHQ ZH GHQ H GH EHGDFKW

DQ GH VWHGHQ HQ JHPHHQWHQ

.QRNNH +HLVW 0DOGHJHP HQ 6LQW DX HLQV X JHPHHVWH HQ :HWKRXGH V HGHSXWHH GH 6WDWHQ

DQ

DQ GH

DQ KHW

HPHHQWH 6OXLV

HHODQG HQ

RVW HQ :HVW 9ODDQGH HQ

XJJH

DQ GH

DQ GH

HSXWDWLHV

DQ

H VWXX J RHS NZDP PDDQGHOLMNV

VDPHQ RP KHW SODQS RFHV DDQ WH VWX HQ HQ WH R JHQ RR KHW QRGLJH SROLWLHNH G DDJ ODN

H VWXX J RHS NZDP

HQ DDQJHVFKH SW HQ WHQ VORWWH JHNRSSHOG DDQ GH GRHOVWHOOLQJHQ :DD PRJHOLMN ZH GHQ GH LQLWLDWLHIQHPH V KLH DQ EHQRHPG

OD

R

NRQGHQ LM HHGV HQNHOH RR EH HLGHQGH VWDSSHQ HWWHQ QDD KHW EHVFK LM HQ DQ DFWLHV GLH RS NR WH WH PLMQ

PDDO ELMHHQ ,Q GH GH GH IDVH JLQJHQ ZH R H QDD HHQ

(HQ NOHLQH

GLH SDVVHQ ELQQHQ

NZDP ELMQD ZHNHOLMNV ELMHHQ RS

DWL

O OD PHW

HHQ JHGHWDLOOHH G XLW RH LQJVS RJ DPPD RR KHW KHOH SODQJHELHG

ZRHQVGDJRFKWHQG RP DIVS DNHQ WH PDNHQ RR GH XLWZH NLQJ

HQ GH IRFXVJHELHGHQ (

DQ WXVVHQWLMGVH S RGXFWHQ

EHSDDOGH DFWLHV LMQ HQ HQNHOH J RWH H S RJ DPPD RQGH GHOHQ

VHVVLHV

LVLHNDD WHQ ZH NNDD WHQ DDQSDN

RR EH HLGLQJ VWXX J RHS

S RMHFWJ RHS

LQSXW HQ

IHHGEDFN ZH NJ RHSHQ HQ

ZH GHQ DDQJHGXLG SH

ZH G

H GH EHSDDOG KRH S LR LWDL

H KDDOOLMQ

H

H VFKLOOHQGH W HNNH V

werd gevraagd om actie�ches op te stellen voor de periode van 2024-2028. Hierbij gingen we in op wat (projecten of actie),

9HOH DQGH H ZLQVW HHN VWDNHKROGH V RDOV OHGHQ DQ R JDQLVDWLHV

ZDD

H HQLJLQJHQ

PLGGHOHQ LQVW XPHQWHQ GLH XLW RH LQJ ZR GW RR LHQ

RQGH QHPLQJHQ

RQGH QHPH V

EX JH V

HQ

DDQGXLGLQJ RS NDD W ZDQQHH

WH PLMQ KRH HQ PHW ZHONH

JHwQWH HVVHH GH VW HHNEHZRQH V ZH GHQ WZHHPDDO XLWJHQRGLJG

,Q HHQ ODDWVWH IDVH RHJGHQ ZH DOOH LQIR PDWLH VDPHQ HQ VWHPGHQ

QDD HHQ ZL VW

ZH DOOHV DI WRW KHW PDVWH SODQ HQ KHW RSH DWLRQHOH SODQ

7LMGHQV KHW

N

P

ZLQVW HHNIR XP NRQGHQ ZH KHQ LQIR PH HQ RI ELM

,Q GLW NR WH W DMHFW DQ GLW PDVWH

HQ RSH DWLRQHHO SODQ ZDV KHW

KHQ LQIR PDWLH PHQLQJHQ RI FRQF HWH DFWLH RR VWHOOHQ RSKDOHQ LD

QLHW PRJHOLMN RP HONH DFWLH HH JHGHWDLOOHH G XLW WH ZH NHQ +HW

LQWH DFWLH H ZH NVHVVLHV

LV HHQ H W HNSXQW GLH HHQ LVLH PHHJHHIW RR GH ZLQVW HHN DOV DQGVFKDSVSD N ZDD QD LQ GH WRHNRPVW H VFKLOOHQGH DNHQ QRJ

7H RQGH VWHXQLQJ HQ XLWZH NLQJ EX HDXV

0

DQ KHW S RFHV ZH GHQ GH

H GH XLWJHGLHSW XOOHQ ZR GHQ

ODQGVFDSH D FKLWHFWV HQ (QGHD RX DDQJHVWHOG

Hun opdracht ging in september 2022 van start. In het planproces

R LV KHW RRN QLHW JHOXNW RP HON S RMHFW RI DFWLH JHGHWDLOOHH G

NXQQHQ ZH LMI IDVHV RQGH VFKHLGHQ

XLW WH ZH NHQ +HW PDVWH SODQ HQ RSH DWLRQHHO SODQ

R PHQ

HHQ H W HNSXQW PHW HHQ LVLH PHW VW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQ ,Q HHQ HH VWH IDVH GH D DO V DV

V QWKHWLVHH GHQ ZH NHQQLV

DQXLW KHW HHGV JHGDQH DQDO VHZH N LQ GH H VFKLOOHQGH VWXGLHV en

de

landschapsbiogra�e.

Tijdens

een

HQNHOH J RWH GHHOS RJ DPPD V HQ HHQ ZDVOLMVW DQ S RMHFWHQ HQ DFWLHV

LW R PW GH EDVLV RR

H GH H VDPHQZH NLQJ DQ GH

analyseworkshop

ZLQVW HHN SD WQH V ELM GH H NHQQLQJ DOV DQGVFKDSVSD N HQ GH

GHWHFWHH GHQ ZH GH KLDWHQ LQ GH DQDO VH HQ XOGHQ ZH GH H DDQ

H GH H XLWZH NLQJ S LR LWH LQJ HQ RSH DWLRQHOH H WDOLQJ DQ KHW

PHW HLJHQ RQGH RHN

JHKHOH S RJ DPPD LQ XLW RH LQJ S RMHFWHQ HQ DFWLHV

H H IDVH H W RN DQXLW GH DFKW DPELWLHV

Procesverloop

Stakeholders

Workshop analyse

Opmaak Landschapsbiografie

SELECTIE KANDIDAAT LANDSCHAPSAPRK

Kandidatuur Landschapsparken Vlaanderen

Reeds bestaande samenwerkingen in de Zwinstreek

Themastische Werkgroepen

Projectgroep

Workshop visie

Stuurgroep

ANALYSE

VISIE

Landschapsbiografie van de Zwinstreek



f ebr uar i 202 3

S

T S

Landschapsbiogra�e

?

MM S

Actorenmapping

Omgevings& Gebiedsanalyse

Longlist Hefboom- & deelprojecten

Inventarisatie Beleidsplannen

Enquête 



W

12

Zwinstreekforum

Projectgroep

Stuurgroep

Landschapspark Zwinstreek?

Intake gesprekken

Workshop focusgebieden

Projectgroep

Stuurgroep

Projectgroep

Stuurgroep

DEELUITWERKINGEN SYNTHESE ACTIES W

T

Instrumenten

Ontwerp

Zwinstreekforum

Individuele gesprekken werkgroepvoorzitters

T

MS

T

Initiatiefnemers

Doelstellingen

Geopark Schelde delta

13

14

Ligging van de Zwinstreek H ZLQVW HHN LV HHQ XQLHNH NXVW HJLR GRR VSHNW DQ N HNHQ JHXOHQ HQ GLMNHQ RS GH J HQV DQ 9ODDQGH HQ HQ 1HGH ODQG H ZLQVW HHN OLJW LQ KHW QRR GHQ DQ :HVW 9ODDQGH HQ KHW ZHVWHQ DQ HHXZV 9ODDQGH HQ HQ HHQ VWXNMH RS RVW 9ODDPV J RQGJHELHG 9DQ XJJH DPPH HQ .QRNNH +HLVW WRW 0DOGHJHP 6LQW DX HLQV HQ 6OXLV (HQ ZHLGV RSHQ NXVW HQ 6FKHOGHSROGH JHELHG H Zwinstreek beslaat 45.311 ha. Daarvan ligt 21.881 ha in Vlaanderen, 23.430 ha in Nederland (Gemeente Sluis, Provincie Zeeland). 5.529 ha in OostVlaanderen en 16.282 ha in West-Vlaanderen. H JHELHGVFRQWRX RR KHW NDQGLGDDW ODQGVFKDSVSD N ZLQVW HHN LV J RWHQGHHOV JHsQW RS KLVWR LVFKH HQ ODQGVFKDSSHOLMNH VW XFWX HQ

XLGH DD WMH 6WDG DPPH -DQ

D WKHW

Analyse

.OXWHQ LQ GH .OH QH 9ODNWH

Natuurlijke dynamiek duinafzettingen op jonge getijdeafzettingen

jonge getijdegeulafzettingen

afzettingen v an de Schelde en zijriviere n

jonge getijdeplaatafzettingen op veen

dekzandrug Maldege mStekene–laat-ple istoceen

jonge getijdeplaatafzettingen

water 1250

bron: Stichting Historische Sluize n en Stuwen Nederland; Dijke nplan Zwinstreek 2003 ‘; Dataportaal Zeeland

k aar tbe eld iv EEN WATERRIJ K LANDSCH AP

D

bedijking

N E

kustlijn 1250

W

huidige kustlijn

DA M SE VA ART

kanaal huidige landsgrens

ZWARTE GAT

CA DZAND

BRESKENS

inpoldering XXXX jaartal

waterkerend historisc he dijk

BRESKENS

P

L

U

begrenzing Zwinstreek

begrenzing Zwinstreek GROEDE

0 km

GROEDE

3

6

9

A

huidige landsgrens

C O E Z A N

gemalen en sluizen (hi storische en actuele)

getijdenzone 1250

jonge getijdeplaatafzettingen op oude getijdeplaatafzettingen

Waterrijk landschap

bron: Geologische kaart Geopark Scheldedelta, TNO, UGent

D

klei of zand en kleiig zand

N

kaartbe eld ii DE ZWINSTREEK: GEOMORFOLOGIE

5

71 2

10

Z

212

A

D

0 km

KN OKKE-H EIST

C

ZEEBRUGGE

SINCFAL

Z

U

I D

Z

A

N

D

KNOKKE-HEIST

E

GAT VAN BRAAKMAN OOSTBURG OOSTBU RG

IJZEND IJKE

MUDE

OOSTKERKSE GEUL

KNOKKE-HEIST IJZEND IJKE

SLUIS

SLU IS

OP

H IP SC

LE

L AA L A AN NA DK OL KA NK DO

BOU DEW IJNK ANA

BLANKENBERGSE GEUL AARDEN BURG

DA

M

SE

VA

AR

T

AARDEN BURG

AL

DONK DUDZELE

LEOP OLDK

LE

OP O LD SC H IP KA DO N KK N A A L AN AA L

DA MM E DAMME

SC H IP

BRUGGE

MALDEGEM

MALDEGEM

hoeve oude weg voormalige tramlijn+halte

fort (1568–1609)

huidige spoorlijn+station begrenzing Zwinstreek

fort (1648)

3

KOUDEKERKE

E RS T V EA A R V

MONN IKE REDE

RE

MICHEM

ST-M ARGRIETE c a.1570

AARDEN BURG OUD-HE ILLE 1548

IE

ROM EINS CASTELLU M AARDEN BURG

SINT- NIC OLA AS IN VAERNE 1375/ 1377

SLU IS

FORT ST-DONA AS

TER PIET 1288

CASTELLUM

PRIORIJ VAN ELM ARE 1375

NIEUW ROESELARE 1375

SINT-KATH ERINE BUITEN DAMME

IJ ZENDIJKE KA STE EL SLUIS

ST-M ARGRIETE 1404

OU D-LAPSCHEURE 1583

OOSTBURG

FORT ISABELLA CA NTELMOLINIE

TEN HAMER 1375

HANNEKENSWERVE 1583 HOEKE

6

OUD-IJZENDIJ KE 1404

SLUIS

MONNIKEREDE (V ERDWENE N ZWINH AVEN)

3

ST-CATH ARIN A 1477

MUDE

HOEKE (VERDWENEN ZWINHAVEN )

begrenzing Zwinstree k

BOTERZA NDE 1375/1376

OOSTMA NS CAPELLE 2 1584

OOSTBU RG

COX YDE 1477/ 1538

huidige landsgrens

0 km OU D-SCHOONDIJ KE 1583/15 84

OOSTMA NS CAPELLE 1 1404

SLEPELDAMME 1584

ve rde gingswerk of linie water omstreeks 1600

ZWIN

KNOKKE-H EIST

ringwalburg

GATERNESS E 1570

OU D- GROED E 1548 NIEUWERKERKE 1604

CNOCKE

terp

OUD-NIEUW VLIET 1532/158 4

KN OKKE- HEIST

ZEEBRUGGE

motte HUGH EV LIET 1404

AVENKERKE 1404

6

fort (1648–1701)

OU D-BRES KENS 1584 GROEDE CA DZAND

huidige landsgrens

fort (1609–1621

OOSTENDE 1516

OUD-CADZAND 1134

huidige kusttram De Lijn

0 km

o ms tre eks 1600

BRESKENS

WESTENDE 1404

voorhaven van Brugge

SLU IS

AL

bronnen: Inventaris Onroere nd Erfgoed, Ag. Onr oerend Ergoed, Open Data License Vlaanderen; Archeologiebeleid & Onderzoe sagenda Sluis 2017. Eerste herziening. (E DUFACT rapport 7),

k aar tbe eld vii EEN MILITAIR LANDSC HAP

WATERDUNEN 1375

BRIELE-W ULPEN 1403

(verdwenen) kasteel

KA NA

Militair landschap 1600

REIMERSDORPE 1334

bron: Verdwe nen kernen West-Vlaanderen; geopunt, erfgoedobjecten; dataportaal Zeeland; Ugent wege n, (vroegmiddeleeuws, Romeins, 10e tm 16e eeuw)

verdwenen dorp +jaartal (indien bekend)

O UD -HE ILLE 15 4 8

NK

BRUGGE

Productief landschap kaartbe eld v EEN PRODUCTIEF LANDSCHAP

DO

ANAA L

AARDENBURG

WILHELMIETEN KLOOSTER 1375

MIDDELBU RG

DAMME

DAMME

CA STELLU M

ROM EINS CASTELLUM MALDEG EM VAKE

MALDEGEMVA KE MALDEGEM

BRUGGE

Batterij WO I Hollandstellung (bunker WO I) Steunpunt (Stützpunkt) Atlantikwall

kustvilla’s in Cottage-stijl

BRESKENS

1 2

DUINOORD 0 km

3

6

stranddu inen

R EE MV

CADZAN D-BAD

landsgrens 6

STÜTZPUNKT WILLE M STÜ TZPUN KT HEIN RICH

OOSTBURG

FORT HAZEG RA S (FORT ISABELLA )

WILGENHOF

IJZEND IJKE

OOSTBU RG IJZEND IJKE

FORT ST-DONA AS

SLU IS

SLU IS

STÜ TZPUN KT DORA

D

SE AM

T AR VA

ST-MARGRIETE AARDENBURG

WATE RV LIET

AARDEN BURG RODA NB ORCH

DAMM E

LUCHTWACHTTOREN

MIDDELBURG

DA MM E

EEDE ST-LAUREINS

BRUGGE

BRUGGE

Biodivers landschap WATER DUN E N

0 km

ka artbeeld xi CULTU URHISTORISCHE WAARDENKAART

WATE RDUNEN

bijzonder landschap in de Zwinstreek

Toelichting op de volgende pagina

akkerland

begrenzing Zwinstree k

grasland

landsgrens

bos

provinciegrens

strand en duinen

geme entegrens

212

5

MALDEG EM

Cultuurhistorische landschapseenheden

kaartbe eld vi OVERZICHT VAN DE LANDSCHAPPEN IN DE ZWINSTREEK

71 2

HET ZWARTE GAT EN DE VERDRONKEN ZWARTE POLDER

0 km

3

6

BAARZA NDS E KREEK

10

HET ZWIN DE KNOKKERT

BAAI VAN HEIST

6 . HET EILAND VAN C ADZAN D

DE BLIKKEN

BINNENDUINEN OUDE HA ZEGRASPOLDER

7. POLDER S BIJ BRESKEN S

5. O MGEVIN G ZWIN

RETRANCHEM ENT

HET HAZEG RASFORT DE KLE IPUTTEN VA N HEIST

20

DE PALINGPOTWE IDEN

DE SINTDONAASPOLDE R

DE PAS SAGEU LELINIE DE WALLEN VAN SLUIS

LAPSCHEU RE GAT – BLAU WE SLUIS

8.HET LIN IELAND TUSSEN OOSTBU RG EN IJZENDI JKE

SOPHIAP OLDER

AARDENBURGSE HAVENPOLDER

DE PLATE PA SSAGEULE

10. HET GRE NSLAND

DE WALLEN VAN AARDENBURG

DE DAMSE VAART

POLDERGRA SL ANDEN KOOLKERKE-DUDZELE

11 . DE KUSTZONE

HET GROOTE GAT

CANTELMOLINIE

KREKEN SINT-KRUIS

1. OU DLAND

DE ROMBOUTSWERVEPOLDER

4. O MGEVI N G LAPS CHEUR SE GAT

3. OMGE VIN G DA MSE VA ART

KREKEN GEBIE D DE STAD SWALLEN VAN DAMME HET FORT VA N BEIEREN

ER

HOOFD PLA AT 9

KN OKKE-H EIST

KNOKKE-HEIST

VE

GROEDE

begrenzing Zwinstreek

3

OM

NIEUW VLIET-BA D

voormalige luchthaven Knokke Het Zoute

restaurant met Michelin-ster (één of twee)

ST O

BRESKENS

beschermd dorps/ stadsgezicht

jachthaven

begrenzing Zwinstreek 0 km

bezoekerscentrum

vakantie- of bungalowpark

GROE DE CADZAN D

huidige landsgrens

museum (excl. Brugge)

kampeerterrein of caravanpark

STÜ TZPUN KT GROEDE

Moluks woonoord

werelderfgoed Unesco

casino Knokke

BRESKENS DE HAVEN

vliegveld Knokke Het Zoute (WO II: Stüt zpunkt Flugplatz)

bronnen: Datapo rtaal Ze eland; Geopunt Vlaanderen; Michelingids 2022, Erfgoedmonitor

k aar tbe eld ix EEN RECREATIEF LANDSC HA P

MIJNENUITKIJKPOST

Relict Koude Oorlog

DUINO ORD

Recreatief landschap

bronnen: Bunkerkaart Ze eland (via Zeeuwse Ankers; : G. van der Ham, Zeeland 1940-1945 (deel 2), uitgave Waanders); Verdedigingswerk WO2, Geodataset Provincie Zeeland; Geodataset Wereldoorlog I en II Bunkers en Sites, Atlantikwall Raversyde

kaartbe eld viii EEN MILITAIR LANDSC HAP

ST OO

Militair landschap WOI - WOII

HET LEOPOLD- EN SCH ONKKANAAL

KA STE ELD OM EINEN BRUGSE RAND 2.DE ZUIDELIJ KE RAN D VA N ZW INSTREEK GREN S MET DE ZAN DSTREEK

9. HET KREKEN GEBIED VA N SINT KRUI S E N SIN T LAU EINS

Het masterplan als verlengstuk van de landschapsbiografie ( LV LQ KHW H OHGHQ DO KHHO ZDW DQDO VHZH N JHGDDQ QDD GH RQWVWDDQVJHVFKLHGHQLV FXOWXX HQ KHW KXLGLJH JHE XLN DQ KHW XQLHNH HQ ZDD GH ROOH ODQGVFKDS van de Zwinstreek. In de landschapsbiogra�e wordt JHWRRQG KRH GH HH GLW ODQGVFKDS R P JDI PHW KDD JHXOHQ N HHN XJJHQ VFKR HQ GXLQHQ HQ VW DQGHQ +RH GH PHQV GDW ODQGVFKDS PHW LQQR DWLH H GLMNHQERXZ HQ LQJHQLHX H ZDWH V VWHPHQ PHW VOXL HQ HQ GDPPHQ JHVFKLNW PDDNWH RR EHZRQLQJ HQ ODQGERXZ +RH H ODQJV JHXOHQ GR SHQ HQ VWHGHQ RQWVWRQGHQ PHW HHQ GL HFWH WRHJDQJ WRW GH HH +RH GR SHQ H G RQNHQ HQ RXGH JHXOHQ H DQG DDNWHQ ZDD GRR ZLQKD HQWMHV LQ RQE XLN DDNWHQ HQ DOV HOLFWHQ LQ KHW ODQGVFKDS DFKWH EOH HQ De landschapsbiogra�e toont hoe de Zwinstreek DQXLW HHQ QDWXX OLMNH G QDPLHN DOV ZDWH LMN ODQGVFKDS JH R PG ZH G KRH KHW RS HH JHZRQQHQ JHELHG RQWJRQQHQ ZH G HQ H ROXHH GH WRW HHQ LMN HQ S RGXFWLHI ODQGVFKDS 0DD RRN KRH J HQ HQ EH RFKWHQ HQ H GHGLJG ZH GHQ +HW PLOLWDL H ODQGVFKDS LQ GH ZLQVW HHN LV QRJ DOWLMG QDG XNNHOLMN LFKWEDD LQ RXGH OLQLHV RDOV GH 6WDDWV 6SDDQVH OLQLHV GH WODQWLNZDOO HQ GH +ROODQGVWHOOXQJ De landschapsbiogra�e belicht daarnaast de unieke QDWXX ZDD GHQ HQ QDWXX SRWHQWLH DQ GH ZLQVW HHN H ZLQVW HHN LV JHOHJHQ DDQ GH RVW WODQWLVFKH RJHOW HN RXWH 0LOMRHQHQ W HN ROJHOV PLJ H HQ KLH MDD OLMNV WXVVHQ GH D FWLVFKH JHELHGHQ LQ KHW QRR GHQ LD GH :DGGHQ HH HQ ZLQVW HHN

LFKWLQJ KXQ R H ZLQWH LQJVSODDWVHQ LQ I LND

(Q KHW OHH W RQV KRH KHW JHELHG GH ODDWVWH MDD WRW HHQ DWW DFWLH H WRH LVWLVFKH VW HHN H ROXHH GH PHW HHQ G QDPLVFK RQGH QHPH VFKDS ZDD LQQR DWLH HQ F HDWL LWHLW RR RSVWDDQ De landschapsbiogra�e maakt de koppeling tussen de H KDOHQ XLW KHW H OHGHQ KHW ODQGVFKDS DQ QX HQ GH RSJD HQ RR GH WRHNRPVW LM GLHQHQ DOV ERXZVWHQHQ voor dit masterplan, en vormen de basis voor de 4 H KDDOOLMQHQ HQ KXQ VW DWHJLVFKH GRHOVWHOOLQJHQ In de landschapsbiogra�e wordt een landschapsanalyse JHPDDNW RS HHQ FXOWXX KLVWR LVFKH ZDD GHQNDD W +LH ZR GW HHQ R H LFKW JHJH HQ DQ H VFKLOOHQGH GHHOJHELHGHQ RI GHHOODQGVFKDSSHQ GLH RPZLOOH DQ KXQ VDPHQKDQJ WH RQGH VFKHLGHQ LMQ LQ GH ZLQVW HHN H H ODQGVFKDSSHOLMNH FXOWXX KLVWR LVFKH ZDD GHQNDD W PHW KDD GHHOJHELHGHQ JH HQ GH DDQOHLGLQJ WRW GH XLWZH NLQJ DQ GH IRFXVJHELHGHQ LQ GLW PDVWH SODQ De inzichten uit de landschapsbiogra�e zijn in het PDVWH SODQ PHHJHQRPHQ HQ KHEEHQ ELM RR EHHOG FRQF HHW JHOHLG WRW GH NHX H DQ GH IRFXVJHELHGHQ HQ GH IR PXOH LQJ DQ GH LH H KDDOOLMQHQ GLH LQ KHW PDVWH SODQ JHKDQWHH G ZR GHQ

21

$QDO\VHZRUNVKRS Masterplan Landschapspark Zwin

Overzichtskaart Landschap Overzic

Uitgangspunten

Gebiedsbrede speerpunten voor het landschapspark

Trends Droogte: verzilting, bodemdaling, veenoxidati e, grondwaterontrekkingen Wateroverlas t: overstorten, lozingsvenster, wateroverlast (nu vs 20 42)

1. Het landschapfysisisch systeem als basis voor het ruimgebruik.

Beslist Europees beleid GLB Bodemric htli jnen

2. Het vrijwaren en inzetten van ecosysteemdiensten voor een verscheidendheid aan sectoren.

Beslist Vlaams beleid AGNAS-visies regio Kust-Polders-Westhoek; West-V laa mse Zwinstreek en M eet jesl and (+HAG) Beleidsplan Ruimte Vlaa nderen (st rategische visie) Beleidsplan Ruimte Oost-Vlaanderen Beleidsplan Ruimte West-Vlaanderen

3. De beelkwaliteiteiten en karakteristieken (structuren, gehelen en KLE’s) van het landschap en woonomgevingen zichtbaar en beleefbaar maken.

1.

Ruimt elijk Struct uurplan Vla anderen Provinciaal Ruimtelij k Struc tuurplan Gemeent elijk Ruimt elijk Structu urplannen Dij kenplan voor de Zwinstreek Forten en verdedigingswerken in het Oost- en West-Vlaa mse Krekengebied De Lands cha psc omposietkaart

4. Het versterken van troeven van de zwinstreek (stilte, donkerte, rust, ...).

Beslist Nederlands bel eid Kustvisie Zeeland Omgevingsplan Zeeland 20 21 Omgevingsverordening Zeeland Zeeuwse Omgevingsvisie St aat s-Spaanse Linies. Valorisering va n Frontierenland Zeeuws-Vl aanderen

5. Inzetten op landschapseducatie en landschapsbeleving.

Tijdens deze ronde gaan we een laatste keer thematisch tewerk. We vullen de omgevingsanalyse aan (zwaktes, bedreigingen, kansen, opportuniteiten, projecten, actoren, belei d, . ..) en valideren de conclusies en doelstell ingen.

Voorziene tijd ‘50

Ronde 1: Landschap

Gr ensovers chrijdende visies De Zwinregio. Int ernationaal verbonden. Grenswerk, Een grensoverschrijdend vertrekpunt voor samenwerking in de Scheldemond regio Vereniging Deltametropool, De Lage Landen 2020-2100, Een Toekomstverkenning Linies langs de grens. Een t oekomst voor de S taa ts-S paans e Li nies

5.

2. Locatiespecifieke hefboomprojecten en acties (werk groep, zwinst reekforum, ambiti enota, enquête, ...) Fys ische s ys teem voor het water beheer -

Po el- & ko mgrond en actief inzetten vo or waterrete ntie Zo etwaterbu e ri ng en -b erg ing Di jkenbehee r Water be le efb aar maken vo or recreati e Waterlan dschap pe ni nrichten R Romb outswervepol der: proj ect rond w ater, natuur en l andb ouw

7.

Beheer van groenblauw netwerk -

Loket ond erhou d buiteng ebied in ri chten Sele cti ef herstel van d estaats-sp aanse linie s. R Cant elmol inie

-

Opmaak landscha psvisie en geïntegre erde natuu rbehee rsp lannen Natte natuurverbindi ngen ma ken R De geul van g revening Landschapp elijke infrast ructu ur als l eide nd/orden ende str ucturen inzett enb ij nieuw e ontw ikkel ing en (zo nne par k, wind energie, …) Bete r bom enb ehee r In ri chting toegan ke li jkew ild en atuur ( grote grazers)

-

Opgaves en knelpunten

Kansen en sterktes

Weids heid betekent ook visuele impac t en landsc happelijke kwetsbaar hei d voor nieu we ruimtel ijke ingrepen

Kust- en kust polderla ndschap is open of halfopen en biedt weidse vergezic hten

Sinds de 19de eeuw werd m eer nieuwe infrastructuur aangelegd di e de historisch-landsc happelijke str uctuur doorbra k (wegen, kanalen, …)

Ruim30 k ilometer grensoversc hrij dende kust strook

Ni euwe infra structu ur of nieuwe const ruc ties met beperkte architecturale kwaliteiten, worden gebrekk ig landschappelijk afgesc her md of ingepast en hebben impac t op de bel evingswaarde van het la nds cha p

Mogelijkheid tot waarneming va n relatief gave landsc happen, met relati ef weinig st orende bebou wing

4.

-

-

6. 7. 8.

Hefboomprojecten Acties Verhaallijnen

Analyse

Onstluiting e nui tb rei ding ov-n etw erk Locaties to egane kli jker m aken voo r fie tsers en w andelaars R Slui s en mi dde lb urg R Have van houcke Ge schakeld vervo er org anise ren met ho ppin-p unten Opl aad- e n herste lpunte ni nstal le re n Ext ra uitvoeri ng trag e weg en Th emat is che routes bijv.l andbou wrou te

Visie

Beleefbaarheid van het landschap vergroten

Een immens netwerk van historische inpol derings dijken stru ctureert nog in bel angrijke ma te het openru imte-gebru ik.

-

De ruimtelijke kwa liteit en de att ract iviteit van vele dor pskernen in groot Een groot aantal hist oris che hoeves

3.

Aanl eg, herste l en o nderhoud van kle’s in samenwerkin gp articulier ene n land bouwe rs Verho ogd e aandacht voo r agrari sche architectuur i nde gebi eden metl and schapp elij ke w aard e Verho ogd e aandacht voo r bedrij fsintegratie in d eg ebi ed en met landschap pelijke waar de Er fg oedgeh elen zi chtb aaren beleefbaar maken Verdwene n zw inhave ns – mid del eeu we no p je bor d

Ontsluiting van h et land schap ver hogen

De samenhang in het fysische systeem is groot: a kkerbou w en de bewoningskernen v ind je doorgaans op de hogere poldergronden (dui nen, kreekr uggen, zandru ggen); biodiv erse pol dergra sla nden op de lagere (poelgronden).

Themakaart Uitgangspunten Opgaven en knelpunten Kansen en sterktes Gebiedsbrede speerpunten

6.

Erfgoed en landschapswaarden verweven met eig entijds e f unctionali teit -

1. 2. 3. 4. 5.

-

Bepaalde del en van de Zwinstreek zijn relatief stil of relat ief donk er.

Co mmunity servi ce lea nin g voor land schap sedua cti een -onder houd Gi dsenop leidigne n verder uitbou wen Ge zamenl ij kecul tu rel e agend a Co nnectie met ag rar isc he secto rvergroten d oor bezoekb oerderij en R We rki ng brugs food lab br ugge R Foo dregio west-zeeu ws vlaand ere n R Boer zoekt b ank in sint-laureins R Co öpe ratie mmm mmmeetjesl and Toekomstbestend ige verd ienmo del len voo r lan dbo uwers in kwetsbare geb ieden

Kwaliteiten van d e dorpen vrijwaren en verster ken als tro ef -

La ndschappen met hist oris che grote grensoverschri jdende samenhang vertonen, in hun samenhang benaderen en verst erken

Beel dkwal it eitspl annen op maken voor be bou wing en inri chti ng van de pub lieke ruimte Ke rken herbe stemmen toton tmo eti ngspunten

Het grensoverschrijdend afstemmen over voorzieningen maakt dat de s tedelijke fu nct ies en stedelijke ontwikkelingen zich binnen de bes taa nde bebou wingsc ontouren kunnen concentreren His tori sch netwerk van polderdijken verdient hernieuwde aanda cht in het kader van de zeewering en de klimaat swijziging

Masterplan Landschapspark Zwin

His tori sch en wetenschappelijk (ka art) materiaal a an weerzijden van de grens s am enbrengen en inzi chten in hu n samenhang ontsluit en

Start van een verhaallijn

6.

Mogelijke pilotprojecten

Landschap

Samenwerken

In deze ronde bekijken we de doelstell ingen integraa l aan de hand van verh aallijnen.

Ronde 2: Hefboomprojecten & koppelkansen

LAND dde de de SCHAPS /BOUWERS LANDSCHAP ALS DRAGER VA N O NT WIKKELINGEN INTEGRAAL ERFGOEDZORG

STRE EKIDENDI TEIT ISM INWONE RS

EN SE IZOENS SPREIDING GE OGRAF IE BEPA ALT GE SCHIEDENIS

Mogelijke cties

7.

ZE ESPIEGELST IJGING VS PRE SERVAT IE WATERINFRASTRUC TUURNET WE RK ALS RECREAT IEF NET WE RK

LANDBOUWER ALS LANDSCHAPS BEHEERDER KWALITEI T VS KWANTI TEIT VERZOENEN

INNOVATI E VOOR KL IMAAT PROBLEMATIEKEN

SAMENWERKINGEN TUSS EN GIDSEN ROL VAN WATER IN VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST DUIDEN A AN BEZOEKERS EN INWONERS VAN DE OMGEVING

SAMENWERKING EN KENNISDELING

KANSEN DOEL SOORTEN IN KA ART BRENGEN GESCHIEDENIS AA RDEN BURG VERBONDEN MET AGRARISCH WIJ DE OMGEVING ERFGOE D SPOREN VAN EVENWICHT HISTORISCH ZWIN EN NATUURBELEVING VERSE VAART BA LANS TUSS EN BEL E HISTORISCHE VING E N INGREPEN ZICHTBAAR BE SCHERMING MEERWAARDECREATIE IFV ONTSLUITING

GRASLAND VOOR BE HOUD VAN DIER SOORTEN

SAMENWERKEND, ZORGEND, VERWOVEN

VERBREDEN VA N ONDERNEM ERSCHA P IFV RECREATIE, NIET A LL EEN TOE RISME OOK LA NDBO UW ONDERNE MERS BREDE RECREATIE GEDURENDE HET VOLLEDIGE JAA R

Een unieke landschaps beleving

INNO VATIE TEGE N VERZILTINGSPROBLEMATIEKEN

WATER A LS RODE DRAAD

dd ede de

TOERISME E N LOKALE ECONOM IE

Europes e & Vlaamse Doelstellingen

8.

SYNERGIE/SYMBIOS E

ddedede DRUK VERMINDE REN

WINSTMA XIMALISAT IE

Ondernemen

Lands chappelijke identiteit

MEERWAA RDECREAT IE

GE ZAME LIJKE DO ELSTE LLINGE N PROJECT WATERPROOF

NIEUWE VE RDIEN MODEL LEN

n:

Waterbeheer

BEELDBE PALEND

LANDS CHAPSPARK ALS KEURM ERK

Bijdr ge

NATUURINCLUSIEVE LANDBOUW

Landbouw

CONFLICT MA AR OOK SAM ENWERKING LANDBOUWER ALS NATUURBEHE ERDER

ERFGOED ALS STURING VOOR NATUUR BELEVING NA UWE VE RBINDING

MAKKELIJK

Recreatie

Natuur

Erfgoed

Analysekaarten S

Overzicht voorgestelde acties

W E

ER

W

S Fysis che systeem voor het waterbeheer - Poel- & komg ro nd en act ief i nzetten voor waterretenti e - Zoetwaterbu ering en -berg ing - Dijken beh eer - Water beleefbaar maken vo or recreatie - Waterlands chappen inri chte n R Rombo utswervep old er: projec t rond water, natuur en landbouw

W Kreken - Kreekhers tel en beh eer R Zui d-over-de-Lieveg eleed R Sin t-Laurei ns R Oos t-Vlaamse kreken - Op maak en ui tvoeri ng van het krekenb eheerpl an voo r het Meetj esl and - Kreekrug in ltrati e/Freshmaker - Kenn is over kreekrugi n l tratie ui tNederl an d to epass en in Vl aan deren - Kreken al s waterretenti eb ekken s/ Waterberging i n kreken -

Beheer van groenblauw netwerk - Loket ond erhou d buitengeb ied i nri c hten - Selectief herstel van de staats-sp aan se lin ies. R  C antelmoli nie

Peil - Pilootprojecten met betrekki ng tot peilg es tuurd e d rainage - Gedivers i eerd p olderpeil beheer (kli maatr ob uus t voor landb ou w én natu ur) - C on sensusond erz oek win ter/zomer - Peil verho gi ng kan aal R Leo poldskanaal - Peil a ei dingskanaal verhogen - C omp artimenterin g – o pt imaal peil stelli ng - Waterpei l plas drasgeb ieden io m natuu rb eheer (gruttoweide en co in St.-Laurens )…

- Op maak lan dschapsvisi e en g eï ntegreerd e natuurbeh eer spl ann en - Natte natuurverbindi ng en maken R  De geul van greveni ng - Landschap pel ij ke in fras truc tuur als leid end /o rdenende structu ren in zetten bi j ni euwe ontwi kkel ingen (zon nep ark, windenergie, …) - Beter bo menbeheer - I nric hti ng toegankeli jke wi lde n atuu r (grote graz ers) Erfgoed en l ands chapswaarden verweven met eig enti jdse func tio nal itei t - A an leg, herstel en onderhoud van kl e’s in samen werking particul ieren en landbouwers - Verh oo gde aandach tvoor agrarische architec tuur in d e gebieden met l and schappeli jke waard e - Verh oo gde aandach tvoor b edri jfsi nt egrati e in de g ebi ed en met l ands chap pelijke waarde - Erfgoed geh elen zichtbaar en bel eefb aar maken - Verd wenen z wi nhavens – middeleeu wen op je b ord

Zoetwater - Zoetw aterstrategi e vo or het lan dschapspark o f voor deelgebieden - In te grale aanp ak waterkwal iteitsproblematie k (naas tsaneringen en ri ol erin g ook ki jken naar zachtere maat regelen als h ermeandering, herstel oever zones) - Moni to rri ng w aterkwal itei t - Op maak actiepl an waterkwalit ei t

O nts luiti ng van h et lands chap ver hog en - Ons tl uiting en uitbreiding ov-netwerk - Loc aties toeganekl ij ker maken voor etsers en wan del aars R  Slu is en mid del burg R  Have van ho ucke - Ges chakeld vervoer organiseren met h op pin-punten - Op laad - en herstelpunten instal leren - Extra ui tvoering trag e weg en - Themati sche routes bij v. landbouwro ute

E

ER

Water in de kij ker (l and schap, erfgoed , …) - Waterlands chappen R  Rombo ut swer vep older - Realisat ie Natuuredu catieve l and schaptuinen R  Ryckeveldebos te Sijsel e R  Sin t-Kruis te B rugg e - Ontsl uiting en herw aard erin g van het waterstaatkundig e erfgoed R  Blauwe Sl uis R  Zwarte Sl ui R  Hazegrassluis R  Sas van de Li eve R  Kazemat van de Li eve R  Konduitp ut R  Sifons R  De Eekl oosc he Watergan g R  Eede R  Zuid-Over-de-Li eve R  Karakteristi eke duikers en draadspi ndels, …) - Waterwegen i n de kijker zet ten - Visuali seren inpoldering zwi ng havens - C on tinueren van project Verdwenen Zwi nh aven s en V R-kij kers - Feesten & herdenkin gen org ani seren - Uitb ouw van do cumentatiecent rum ex-Sincfala

Bu eri ng - Onth ardi ng - Op vangprojecten op dakoppervlakten van land bouwers - Verkennen benutt en e u ent RWZI ’s (b v. Heist, Knokke- Heist, Retrachement, Bres ken s, Oostbu rg ) - Bu eren van hemelwateputten R Sifoneri ng Dams e Vaart onder Leo po ldkanaal en A ei dingskanaal - Plaatsen b jko mende wateri nl aten - Plaatsen b ijko mende p ompgemaaltj es - A an leg bu erbekken R Is ab el lavaar ti n Heis t

Beleefb aarhei d van h etl and sc hap verg roten - C ommuni ty service leani ng voo r l and schaps edu acti e en -onderh oud - Gidsenopl eid ignen verd er uitbo uwen - Gez amenlij ke culturele ag end a - C on necti e met ag rarisch e s ector vergroten door bezoekboerd erij en R  Werkin brugs food l ab bru gge R  Foodregio west-zeeuws vlaan deren R  Boer zoekt b ank i n sint-l aurei ns R  C oö per atie mmmmmmeetj esland - Toekomstbes tendig e verdienmod el len voor landbouwers in kwetsbare g ebi ed en

Soorten - Vismigrat ie-knelpu nten aan pakken (bv. Europese aal) - Grensoverschrei dend overl eg exoten A fstemming en ui twi ssel in g - C on sensus wi nter/zomerp eil - A fstemming tussen w ater beheerd ers - Kenn isuit wisseli ng lokaal waterbel eid

WL

N

p artn ers (cfr. Jaarli jkse Bunkerdag). Grensovers chrei dend en verhalend maken. R  Hollandstellu ng R  A tlantic Wall - Dodendraad verhaal vertel en

A grarisch erfgoed - I n kaart brengen en ontslu it en i n samenwerking met RA AK VLA K en Er fgoed Zeel and. R  Molen van Ho eke R  Boer enh of in Heist R  Vand esompel R  De Fonseca - Ond ers teunen typi sch landbouwerfg oed vi a erfgoed -regiss eurs) - Op maak masterpl ann en voor bedrijfsz etels met erfgoedw aar de R  Walgrachten R  Histo ri sch e schuren - I nric hti ngsb ud get voor hers tel typ isch kl ei nsch ali g landb ou werfg oed (hekkens, omgrach ti ngen/ wal grac hten, s treekeig en heg gen , …) - Schap enb egrazi ng met herder - Streekprod uc ten - Verb redi ng in h istorisch e h oeves - Thema vl as – o ude r oo tp ut R  Benti ll e vlasdorp

Rel igieus erfg oed - Herb estemmen kerken in alg emen e kerkvi sie opmaken (cfr kerkenvis ie s Zeeland en kerkenb eleid spl an Brugg e) R  God shui sSi nt-Lau rein s R  Kerk Watervl iet R  Kasteels ite Mid del burg - Begeleid en via herbestemmingsco nsul ent - Koppeli ng met ho reca (Vo edsel voor de geest) - Torens al s baken en lands chapspu nten i nzetten i n ets routes

Mi litair erfgoed - Op maken van i nventaris en atl as . - Beter beheer van de Staats-Spaanse Linies - Staats -Spaan se Lin ie s ook in het Spaans onts lui ten? - Ontsl uiting van s it es van de Staats-Sp aanse l inies R  Fort van Bei eren R  Stads wal len van Damme R  Verbrand Fort R  Fort Sint-Donaas R  Lin ie van de Vuile Vaart R  De Cantelmoli ni e R  Oud Fort I sabell a R  Paul usdij k R  Fort Sint-Paulu s(Zeeland) - Pro grammaeri ng met activitei ten jaar do or voor de St aats -Spaanse Li nies, WOI en WOII-reli cten (bi jv. Tu rkse Tocht over Turks sol daten in WOI) - Ontsl uiting van de bu nkersi tes uit WOI en WOII i n samenwerking met R aversyde en Europ ese

Watergebon den en maritiem erfgoed - O nts luiti ng en herwaarderi ng van h et waterstaatku ndi ge erfgoed R  Blauwe Sl ui s R  Zwarte Sl ui s R  Haz egrasslui s R  Sas van de Lieve R  Kazemat van de Li eve R  Konduitp ut R  Sifons R  De Eekl oosc he Watergan g R  Eede R  Zuid -Over-de-Lieve R  Karakteristi eke duikers en draad spi ndels, …) - Waterweg en in de kij ker zetten - Vi sual iseren inpol deri ng zwi ng havens - C ontinueren van proj ect Verdwenen Zwi nh avens en VR-kij kers - Feesten & herdenki ngen organiseren - Uitbouw van docu mentati ecen tru m ex-Sincfala Gren s-erfgoed (smokkelen) - Bewustzi jn bevorderen over g rens overschrij dende vervoers netwerken van weleer (trams, b uurtspoorwegen, trage wegen, …) via aanduid ing of ‘e xpo his toris che wagon’ - Gren spal en -c hal lenge - Smo kkel verh aal i nter acti ef l aten beleven (escaperoom, hologrammen, …)

Indu stri eel erfgoed - I nventariseren - I ndu strieel er fgoed zal ‘kl ei putten’ (steenbakkerij) herbestemmen en beh eren al s belevin gsvoll e natu urdo mein en. Lan dschappeli jk erfgoed - Torens van kerken , dij ken en watertorens b enu tten als ‘l ands chap suitkij kpunten’. R  Hel den pleintoren (Hei st) - O ud e (natuurlij ke en half-natuurli jke) geulen als basi s voor landsgrenzen ter ug zi chtbaar maken - Ti jds lij n majken die g el aagdheid bo dem toont - Netwerk (van thematisch e) mu sea als onthaal - en ori ëntati e op het landschap (cfr. Ze euwse ankers) - Landschapselementen (tramhui sjes , kapell en, dijkhui sjes, in udati epo el en, b akketen , varkens kott en, houtig erfgoed …) in ventari seren - Verd ro nken d orpen in de ki jker z etten (kop pele n aan kli maatp ro bl eem) (d.m.v. Film? )

4. Verzil tin g en kwali tei water - Leopoldkanaal i nzetten vo or z oet water - De ui trol van enkele ac ties ond er d e vlag van een ‘waterl and schap’ (groenbeh eer ) - A kkerran db eheer ten behoeve van de waterkw alitei ten d e b iodi ver siteit. 5. Identiteit en erkenn in g voor de boer en zij n gezi n - Studi e rond d e ag rarisch e i dentitei t en to ekomst van de z winstreek - Bezoek aan een landbouwb edri jf – via de gastheer van een l ogies wordt een bez oek geregeld op een boerd erij – - Exclu sief aanbod voor kleine groep en belevi ng op d e boerd erij - Op maak mast erpl ann en voor bedrijfsz etel s met erfgoedwaarde (walgrachten , historis che sch uren, …) - In richti ng sbud get voo r herstel typ isch klei nsch alig landbou werfg oed - In fo rmati eve ets – en wand el to chten om gewas sen beter te leren kennen – l andbou wsafari - Ondersteunen van l and bo uwverbredin g en ei gen ti jdse pl attelandsbeleving: maïster plan , campo solar, kad er ‘ boerd erijkamperen’, … - C ommuni catie b ij i nfrastructuurwerken 6.

Grensvervagi ng (mes t, reg ionale ci rcul.) - Uitwi sseli ng landbouw V la anderen-Nederl and > on dernemerscafé - Wegw erken van grenso verschri jdende mo ei lijkheden rond wetg evi ng van fyto - Wegw erken van grenso verschri jdende mo ei lijkheden rond wetg evi ng van mest/nutri ën ten - Op zetg rensoverschrij dend ag ro -inn ovatielab - Op zetg rensoverschrij dende ag robeheerg roep - A dmi nistratie vereenvo ud ig ing 7. Kennisd eling (partn er werking tuss en Vl . En Nederland) - Landbouweducatie - Op start opleid ings cen trum vo or ag ro-bee-o-di vers iteit

W Het behalen van bestaand e natuurdo el stell ingen d oor ui tbouw en divers i catie in bestaand e g ebi eden - Realis atie van e groene b estemmi ngen via een concreet plan van aanpak waarbij de bestemmingen ook kwali tatief vertaal dwo rd en naar op pervl aktes voor el k vand e types te herstellen of te real is eren h abi tat (kust, d uinen, pol ders, …) en soor ten en di to p bas is van de vas tgestelde Vl aams e of Nederlandse natu ur do el en. - Bi jdragen aan d e realisatie van d e instandhoudin gsd oel stelli ngen voor de Europees besc hermde natuur (ho ri zon 2050). - Opmaak en uitvo erin g van natuurbeheerplannen i ncl . toeg ankelijkheidsr egeli ng en (b v. Kreken geb ied Oo st-Vlaanderen , Zwi ndu inen en pold ers, …) - Monitoring Uit breidi ng zwi n (Z wi n)en Monitoring Kustdu inen (al le door M DK /ANB beh eerde duin geb ieden Zwinstreek) - Realis eren groene bes temmi ngen (cf lopende l and in ri chti ng sprojecten, ins tandhou di ngsdoelst el li ngen, GRUPS, …) - Vrij war en van habi tatvoor verstoring door overmatige recreati eve ontslu iting.

- Hers tel van perman ent gras land - Exotenbestri jd ing waarond er ook LI FE-DUNIA S (dit jaar goedgekeurd ) langsh een hele kust: z owel op door ons beheer de t erreinen al s terrei nen van derden ( R Golf van Kn okke - Inz etten van atuurterr ei nen voor verhoo gd e kl imaatop slag via waterbeheer , herstel van d e biodi versiteit - Onthardin gsprojecten realis eren - Fo cus l eg gen o p het grensg ebi ed tussen Fort-Si nt-Donaas en d e Sin t-Don aas -pold er, l ang s grens tot aan Mid del burg? - Zw ingebied doen aans lui ten op R O ud landpold er R Waterdu nen Gren soversch reid end beleid en netwerk ui tteken en - Een grensoverschri jdend eco logisch netwer k (GEN) ui tte werken, op basi s van een grensovers chri jd end ecologi sch bas isplan - Gren soversch reid end o verleg exoten - Samenwer ki ng met Zwin N atuur Park / Natuurpoort Damme / Bo erenkreek / Waterdun en - Internati on aal voorbeeldproj ect bes chermd interti jd eng ebied o pzett en Gren soversch reid end e str ucturen en conn ecti es fysi ek reali seren - Afronding natuurnetwerk Zeeland - Verbind ingszon es uitwerken - Dij ken bestemmen en herstel len - Pl aats maken voo r b occages (hagen en heggen) o m b iodiver sitei t te b evorderen (vo gel strades in plaats van autost rades) - Hers tel van de natuurgr adiën ten tus sen di jk en l ijnvormig e n atuurelementen - Geulen en di jken kunnen l ands chap

pelij k verbonden worden (vaak daarop geënt i n NL). Sectoroverschrei dend natu ur beh eer en samenwerki ngen - Lo ket onderhoud b ui tengebi ed inric hten - Opmaak l andschap svi sie en geïntegreerde natu urbeheersplannen - Natte natu urverbind ingen maken R De geul van grevening - Lan dschappeli jke in fras truc tuur als l ei dend/ord enen de s truc turen i nzetten b ij n ieuwe ontwi kkel in gen (zon nep ark, win den ergie, …) - Beter bomenbeheer - Inr ic hting to egankel ijke wil de n atuur (g ro te g razers) - Beheer plan nen stimulere n bij derden (private ei genaars en gemeente en. .) : al le g ebi ed en met bestemming natuur/waardevo lle natuu r in Zwin streek R Bi nn end uinen (deels onder LI Can telmoli nie) - Maai beh eer op di jken en kanaalbermen vo or herstel o ra - Aangepast maaibeheer voor weid evogels - Ondersteu ni ng vo or klei ne landschap selementen (sub sid ie , advi es en beg el eiding) - Inz et op mul tifunctio neel groen- en natuurb eheer - Voeren van een gedi ver si eerd waterlopenbeheer in samenwerking met h et p ol der, g ecomb ineerd met een bi od ivers akkerrandenbeheer.

WL

R A lg emeen - Ontsl uiting van dorpen, kerken, d ijken , versterki ngen, hoeves, b unkers, hi storisch e geb eur teni ssen, … met di gi tale tech nieken. Z win-app (s pin-o van faro-ap p? ) - Histori s che g uren al s hefboo m voor erfg oedontsl ui ting en s terke verhal en (s to rytellin g) - Meerdere communicatiemidd el en in samenhang inzetten, dus z owel digit aal als analoo g (zwin streek.e u en gr enso ver schreidende kaarten en eventkal end er) - Bij vo or keu r met één (hui s)sti jl in si gn alis atie en bebordin g. - Verkenning tot het behalen van een UNESCO-Geop ark-lab el voor het Geop ark Schelde Del ta.

- Een afhankelij ke kwartiermaker/regel manag er voor het onderdeel erfgoed - Pro ject Zwi nstreek Zonder Grenezen verderzetten - Kennis o nts luiten met grens overschreidend GIS-portaal - Samenwerkingen tussen h eemkundi ge kri ng en organ iseren - Uitw erken reg io naal mu seumbeleid met gezamenli jke promoti e, pri jsafsp raken, abonnementen, … R  HEY R  A ardenbu rg R  Bres kens R  I jz end ijke - Toegankel ij kheid ergoed sites verbeteren - Recreatieve erfgoedroutes opzetten - Boek over recen te bevin di ng en in h etZwi n maken - Bouwku ndi g er fgoed invent aris eren - Educati e versterken i n schol en met lespakken Zw in - C ommuni catie vertal en in FR/EN/DU - Kind vriendeli jker maken van erfgoedsi tes (stripb oeken, kinderroutes, s pel en, …) - Events organ iseren R  Jaarli jkse erfg oed dag org ani seren R  Re-enac tment R  Kostuumfestival s - Netwerk van in fopun ten R  Bij v. N61 Staat-Spaan se li ni es

2. Land bou wers o ndersteunen i n hu n extracuriculaire/verbreden de t aken (energi e, lan dschapsb eheer, to erisme, …) - Streek- en hoevepro ducten p romoten , gez amenl ijke ac ti es methandelaars - Ui tb ou w en pro motie van de hoevew in kel sen heth oevetoeris me - Vermarkting van zw instreek- prod ucten - enten op ri jke traditie van hand el stra ek van het z win i n de middeleeuwen - In spi reren, i ni tiëren, facil iteren, ni eu we verd ienmod el len - Verken ning van een s oor t‘c ommuniti es o f practice’ rond in novatieve thema’s - Samenwerking ond ersteun ing lands chapsbeheer - Natuurinclu sieve l an dbouw met verd ienmod el - De op ric hting van een landbouwfonds, g ekoppel d aan het landsc hap spark, o m l and bo uwers te ondersteunen in hun opd rac ht als behoeder van de op en ru imte: carbon farmi ng, sti kstofopslag i n bod em, … - Werking regi on aal l and schap ho utl and met aanb od ri c hti ng landbouwers: l and schapsop bo uw - Werking vanuit gl b: b eheerovereenkoms ten, vl ifs teun , np i-steun , … - Samenwerking boerenn atuur en agrob ehe ergroep en (bv. I nz et op belevingsvoll e en bi jenvri end eli jke, bl oemenri jke akkerrand en.

- Verbred ing van activiteiten bi j de landbou wers: ti ny l odges, bo omhutten, … - Lan dbouwkop pelin g met recreatie do or l okale ketens /streekprod ucten en afn ame daarvan doo r de h oreca - Kader sc heppen voo r steden bo uwkun di ge ingrep en die verbr edin g to estaan - Kno whow‘o p reis naar de b oer’ in zet ten voor vo l edige z winst reek? - Boer zoekt bank – o ntmoeting met de boer/lan db ouwer en go odwill creëren to v toerisme van uit de landb ouws ector - De ui trol van enkel e ac ties onder de vlag van een ‘prod uct ief landschap ’(verdien modell en voor agrari sch beh eer of med egebrui k). - Ag ro forestry (economisch rend ement voo r d e l an dbouwer), gecombi neerd met permanen te koolstofopslag - Ondersteu ning van landbou wers bij het ontwerpen van h eraanpl ant van een h istoris che lan dschapselement en. 3. Land bou wtransiti e (zi lte teelten, kring lo pen , natte lan db ouw, s mart-landbouw, pr eci sielandbo uw, schaalvergroting, …) - Ondersteu ning voor nieuwe teel ten - In spi reren, i ni tiëren, facil iteren, ni eu we verd ienmod el len - Real s ati e van col lectie ve wateraanzu igplaatsen (i pm) - Vez el geb aseerde en innovati eve teel ten - Doo rontwikkel ing van regi onale ei witketens` - Het zoete water uit h et Leop olds kan aal z ou een grote win-wi n kunnen betekenen voo r diverse act oren i n de zwin streek.

Dit wordt d oor diverse aanwezigen erkent.

Kwal iteiten van d e d orpen vrij waren en ver sterken al s troef - Beeldkw al itei tsplannen opmaken vo or b ebouwin g en inrich ti ng van de pu blieke ruimt e - Kerken herb estemmen t ot ontmoetingspu nt en

R

1. Gez ond e en duurzame b edrij fsvo ering (ren dab iliteit, di stributie, rechts zekerhei d, verdu urzami g, …) - Herstel graslan d - Kor te keten initi atieven - Ui trol van de campagne ‘ schoon bo eren’ voor de g ehele zw ins treek - Aan leg aanzu igpl aatsen spro eimachines/ gemeenschapp elij ke vul en sp oel plaats - Samenwerking met b eeodi versity en inag ro ikv duurzaam gebruik gewasbesch ermingsmidd el en - Ci rcularitei t in prod uctieketen bevor de ren: w ater ; en ergie, materialen/grondsto en - Duu rz aam bodemb eheer door het bevorderen organi sc he sto f- en ko olstofg ehalte in d e b odem - Het ondersteun en van de aankoo p en ui tru il van gron den (gron den bank) b v. Mogeli jkh ei d tot ext ens iv eren, vo or verbeteren l andb ou wstructuur, … - Beho ud van p las -d ras-maaiweiden en beh eer via een aang epast maai beheer - Bij o nthardingsp ro jecten ook nad enken om gron den terug i n landb ouwg eb ui k te kunnen nemen - Een evenwaardi ge comp ens atie bi j verl e s van landbou wg rond z oals bi j atuurc omp ensatie geb eur t - Een ruimtel ijk wanordeli jk beleid leidt/li jdt ook to t bed reig ing van de f un ction alitei tvan de ruimte - Lan dbouwer ru st gunnen ipv veelheid van ni euwe wetten, d oel en, admi ni strati e, …

Gas tronomie en foo d  

Fo od regi on met lo kale p rodu ctie en lokale ketens Str eekprod ucten pro mo ten (wij n, kaas, appelton ic, gei tenkaas , ch ocolade, kaas, con tuur, gin, appel sap …) R In troductie van het Zwi n-ijsj e R Streekproductenwagen R Pro moti e vergeten ( zilte) g ro enten en produc ten Kl einschali ge producenten in d e kij ker z etten R Bel evings centrum voor s treekproducten en ambachten R Boerenmarkt Streekmarkt in Sint-Laurei ns o p te sc halen naar Zw instreek. Smaakroutes R Op halen en p lu kken seiz oen spro ducten R Gastron omi sche sterrenr oute per ets R Cul inaire wan del rou tes Inz etten op arran gementen en g ezamenli jke p ro moti e R Pro moti e l m op schermen bij ondernemers R Lokale en st reekmarkten op kaart z etten R Bro chure met restaurants en streekproducten R Zwinstreek l abel voor streekproduc ten R In horec a water gebruiken uit Zwin streek  Ch efs samenbrengen en laten innoveren o p foodtour (samen met ch efs producten o og sten en ber ei den )  Voedsel voor de geest R (Restaur ant in l eeg staande kerk)  Inno vat ieve pi cknickp la atsen (o f een p ic knic k-box)  Organis eren van een proe fdag over de grens  Zel foogst i n boomgaard en  



Toerisme en ondernemerschap, op leidin g, arbeid smarkt, … - Gastronomie s ch oling - Ondersteunen met coaching van ondernemers - In spi ratie en begeleid in g voo r on dernemers ron d belevi ngswaarde, toeristis che bus inessmod ellen - Jeugd meer prikkelen met de reg io - In zet van s tag ia irs in kuststreek – contact met scho len te zoeken. R Sch olen in Brug ge, Eekl o & Hogeschool Z eeland - Zwin-co in s - Een grenzeloz e Zw instreek-pas met bezoekerskorti ng Mob ili teit en netwerken - Tragen n etwerken promoten R Uni forme bewegwij z erin g in de streek R Grensoversc hri jd end e ets- en wan del netwerkkaart R Rou te l ang s boerderi jen en pl uktuinen R Ap p ontwikkel en met grensovers chrijd end e routes - Grensover schrijd end e etsroutes en -netwerken R Verbi nd ing Z win -B oerekreek fys i ek maken ( etsro ute). R Fietsverbi nd ing Leopold kan aal z owel voo r woon-werkverkeer als recrean ten R Verbi nd ing Z win Natuur Park tot Waterdu inen R Verbi nd en uitkij kpunten tot netw erk R Rou te l ang s wat ergeulen en “waterl and” R Fietssnelwegen (mul tifun ctionel e in zet) R Fietsto chten naar h et ach terland (Mi ddel burg en Mald egem) - Grensover schrijd end e wan delroutes en -netwerken R Wand el oversteek Boerenkreek realis eren (natuurgeb ied hierb ij vrijwaren).

R Di jknetw erk om te w andelen R Bru g over de Zwi nmondi ng R Grensoversc hri jd end e wandelverb indi ng en tu ssen dorpskernen Watervliet & Ij z end ijke R Grensoversc hri jd end e wandelverb indi ng en tu ssen dorpskernen Sin t-Laureins & Aardenburg, R Ui tb ou wen verbindi ng Eeklo ose watergan g R Is land-hoppen i n de Zwi nstreek (verhaal van de kreken bel eefbaar) R Stil te-/donkerte wandeli ng o ntwikkelen - Facili teren van al ternat ieve vervoerswij zen z oals deel etsen, e-steps, e-b ik es, e-… en de bi jhorende (e-)infrastructu ur. - Duu rz aam vervoer over het water R Watertaxi tussen Zwinstreek en d e b adpl aatsen

-

Soortenbeleid voeren - Vismigrati e-knelpunten aanpakken (bv. Europ ese aal) / aan dacht voor p aai pl aat s vissen - Aan dachtvo or jac ht (bestri jding exot en , schade b eperken) - Best rij ding exoten: Chinese w ol han dkrab en ri vierkreeften - Soortenb eschermi ngspl annen Rug streeppad, Boomki kker, Hei vlin der, Kamsalamander, Brui ne kiekendi ef, de Kleine zwaanen de overwin terende gan zen ,z eeho d ,marter, … in samenwerking met landb ou wers en natuurverenig in gen R Operatie o oi evaar: voedsel voor ooievaars (ZNP ) R Steenui l en vel dleeuwerik en andere akkervogels in een landsch ap van knotwil gen en holl e bomen R Boss en voor klein e z il verreig ers R Kreken geb ied voor grutto en steen uil R Poelennetw erk voor boomki kkers R Otter als n ieuwe doel soort? Natuurrecreatie bevorderen, evenw ic htig met de toeri stisch e s ector.

- Duu rz ame verbind ingen creëren (mo bi) - Levend erfgo ed in de Zwi nstr eek en sch apenbegrazin g in de Zwin streek u itbouwen - Maai-mei-ni et-campagne Natuur- en mil ieueducatie bevorderen en werken aan draagvlak - Zwinidentiteit ontwikkel en - Grote ‘natuur on th aalpunten’ in te z etten R Zw in Natuur Park R Waterdu nen R Boerenkreek R Damme - Een gezamenli jke educatieve Zwi ns tr eek-p rogrammati e R Exp o’s R Exc ursies R Arran gementen voo r b ezoekers - Themadagen vo or d oel soorten R Dag van de oo ievaar Natuurinclu sivi teit en eco sys teemdien ste n ( nan cieël) valideren - Ondersteu nen van o nd erz oek en mo nitoring van de ecosysteemdi ensten d ie natuurgebieden leveren. - Veenhers tel (in fu nctie van CO2 captatie) Lan dbouwers i nzetten - Samenwerki ng ondersteun ing landsc hapsbeheer - Natu urinclu sieve l an dbouw met verd ienmod el - Begeleid ing van planvo rming voor partic ulieren en lan dbouwers voor natuu rgerichte- o f landschappelij ke in ri chting sproj ecten - De ui trol van enkel e ac ties onder de vlag van een‘ waterlandschap’ (groen beh eer) o f een ‘productie f landschap’(verdi en modell en voo r agrarisch b eheer of medegebruik).