CConstaterende datSluis
Koppel je AI →
Document · PDF

05b Evaluatie Gebouwen met doorkijk toekomst - Bijlage 2 Totaal rapportage verduurzaming gemeente Sluis (4)

Commissie Samenleving/Middelen 3 november 2026, gemeente SluisBij agendapunt: D-brieven (kennisnemen van de antwoorden en mededelingen vanuit het college)9.410 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Verduurzaming Rapportage Opdrachtgever: Projectreferentie: Status: Datum: Gemeente Sluis Gemeente Sluis SWE251069 Concept 6 juli 2026 Concept rapportage | 6 juli 2026

Management samenvatting 1. Inleiding 2. Methodiek 3. Huidige situatie 4. Paris Proof 5. Scenario's 6. Investeringen 7. Conclusies Bijlagen Inhoud 2 Inleiding Aanleiding · Duurzaamheidsambities · Relatie Paris Proof · Wettelijk kader Managementsamenvatting KPI-dashboard · Paris Proof-meter · Scenariovergelijking · Kernbevindingen 1 Huidige situatie Gebouwkenmerken · Energieverbruik · CO₂-uitstoot · Labelverdeling 1 Methodiek Analyseproces · Energiedata · CO₂-factoren · Scenario-opbouw · Beperkingen2 Huidige situatie Gebouwkenmerken · Energieverbruik · CO₂-uitstoot · Labelverdeling3 Paris Proof analyse Positie t.o.v.

norm · Scorekaart · Reductieopgave per categorie4 Investeringsstrategie Quick wins · Fasering · MJOP-koppelkansen · Roadmap Scenarioanalyse Maatregelpakket 1–3 · Restverbruik · CO₂-waterfall · Vergelijkingstabel5 6 Conclusies en aanbevelingen Strategische aanbevelingen · Maatwerkmix per locati e · Vervolgstappen · Besluitvorming7 Bijlagen Emissiebewust bouwen · Subsidies, financiering en r egeling · Aandachtspunten verduurzaming · Energieprestatie eindnorm - Maatwerkadviezen gebouw 1–31 Managementsamenvatting Aanleiding en doel | MJOP-koppelkansen Management | Dit rapport presenteert een integrale verduurzamingsscan van de gemeentelijke | Een deel van de verduurzamingsinvesteringen overlapt met geplande samenvatting | vastgoedportefeuille van Gemeente Sluis: 31 objecten, 22.538 m² GO. Per locatie | onderhoudsposten in het MJOP tot 2050 (circa 5–6% van het totale MJOP-budget). zijn een energiemodel, drie maatregelpakketten en financiële indicatoren | Bij optimale afstemming van verduurzaming en onderhoud resulteert dit in een 1. Inleiding | doorgerekend, met als doel het college een onderbouwd besluit te laten nemen | lagere netto-investering. De daadwerkelijke realisatie hiervan is echter afhankelijk over de financiële reservering voor de route naar Paris Proof in 2050.

| van timing en uitvoerbaarheid per locatie; de volledige bruto-investering dient Huidige situatie | daarom als reserveringsbasis te worden aangehouden. 2. Methodiek | De portefeuille verbruikt momenteel circa 2.687.000 kWh/jaar aan energie, | Aanbeveling: Maatwerkmix per locatie waarvan 73% gas en 27% elektriciteit. De gewogen gemiddelde WEii bedraagt | Niet elk object vraagt hetzelfde ambitieniveau. Op basis van de maatwerkadviezen 3. Huidige situatie | 119,6 kWh/m²GO — ruim boven de gewogen Paris Proof-norm van 66,4 | per locatie wordt een gedifferentieerde aanpak aanbevolen: Pakket 1 voor 61% kWh/m²GO. De jaarlijkse CO₂-uitstoot bedraagt circa 584.000 kg. Van de 31 | van de locaties (€2,98 mln), Pakket 2 voor 32% (€2,60 mln) en Pakket 3 voor 7% objecten voldoet momenteel 29% (9 objecten) aan de functiespecifieke Paris | (€0,31 mln). De totale aanbevolen investering bedraagt daarmee €5,9 miljoen 4. Paris Proof | Proof-norm. Het energieverbruik is sterk geconcentreerd: MFC de Korre, Ledel | (excl. btw, prijspeil 2026, excl. subsidies) — aanzienlijk lager dan een uniform Theater, MFC 't Hofje van Eede en Het Belfort zijn samen verantwoordelijk voor | Pakket 2 (€9,9 mln), bij een vrijwel gelijk eindresultaat: 97% van de locaties op 5. Scenario's | circa 58% van het totale verbruik en de CO₂-uitstoot.

Gerichte interventie op deze | Paris Proof-niveau en een CO₂-reductie van circa 52%. Deze mix combineert de vier objecten heeft daarmee de grootste portefeuillebrede impact. | laagste maatschappelijke kosten met het gecertificeerde Paris Proof-ambitieniveau Drie maatregelpakketten | waar dat nodig en haalbaar is. 6. Investeringen | Beslispunt Er zijn drie cumulatieve maatregelpakketten doorgerekend, elk met een hoger 7. Conclusies | ambitieniveau: | Het college wordt gevraagd: (1) in te stemmen met de maatwerkmix als Item | Pakket 1 — Quick | Pakket 2 — Paris | Pakket 3 — ENG all- | uitgangspunt voor het verduurzamingsprogramma; (2) een bruto reservering van Wins | Proof | electric | €5,9 miljoen (excl.

btw) op te nemen in de meerjarenbegroting, gefaseerd over de Bijlagen | Totale investering | € 4,70 mln | € 9,90 mln | € 16,70 mln | periode [2026–2036], met prioriteit voor de vier grootste verbruikers; (3) kennis te WEii na toepassing | 69,9 kWh/m²GO | 37,4 kWh/m²GO | 11,1 kWh/m²GO | nemen van het feit dat kengetalramingen in deze fase een bandbreedte van circa ±30% kennen en dat subsidies (DUMAVA, ISDE, SDE++) niet in de bedragen zijn PP-conformiteit | 74% | 97% | 97% | verwerkt en de businesscase kunnen verbeteren; (4) voor de objecten met een CO₂-reductie | −43% (249.000 kg) | −70% (408.000 kg) | −95% (555.000 kg) | structureel ongunstig investeringsprofiel eerst een strategisch besluit over behoud Energiebesparing | 1.114 MWh/jr | 1.845 MWh/jr | 2.438 MWh/jr | of afstoten te nemen, alvorens de bijbehorende reservering vast te leggen. Pakket 1 is in alle gevallen de logische eerste stap. pakket 2 brengt objecten naar Paris Proof met een significante gasreductie; pakket 3 richt zich op volledige elektrificatie. De 3% die buiten de norm blijft in Pakket 2 en 3 betreft uitsluitend 3 | Het Belfort, een rijksmonument met structurele uitvoeringsbeperkingen. 1.

Inleiding 1.1 Aanleiding | 1.2 Gemeentelijke ambities — tijdlijn Management | Gemeente Sluis beheert een vastgoedportefeuille van 36 objecten verspreid over | De gemeente Sluis heeft de volgende doelstellingen geformuleerd voor de samenvatting | 14 kernen in de gemeente. In overleg met de gemeente zijn 5 objecten buiten de | verduurzaming van haar vastgoedportefeuille, in lijn met nationale wet- en scope van dit onderzoek gehouden: MFC De Keure, Sportcomplex de Eenhoorn, | regelgeving en de eigen klimaatambities: 1. Inleiding | Gymzaal Hoofdplaat, Dorpshuis Hoofdplaat en Kleedlokalen Hoofdplaat. De resterende 31 objecten vormen de basis van deze analyse, met een totale | 2023 | Label C-verplichting kantoren >100 m² (wettelijk) gebruiksoppervlakte (GO) van 22.538 m². 2. Methodiek | Dit onderzoek is uitgevoerd om de gemeente in staat te stellen gerichte financiële | 2030 | 55% CO₂-reductie t.o.v. referentiejaar 2016 reserveringen te doen voor de verduurzaming van haar vastgoedportefeuille. 3. Huidige situatie | Daarbij dient de analyse twee samenhangende doelen: enerzijds inzicht bieden in welke objecten kansrijk zijn voor verduurzaming, anderzijds onderbouwing bieden | 2035 | Mogelijk alle kantoorgebouwen minimaal energielabel B voor portefeuilleoptimalisatie — het bepalen welke objecten op termijn mogelijk 4. Paris Proof | worden afgestoten in plaats van geïnvesteerd.

Dit stelt de gemeente in staat om weloverwogen keuzes te maken over de inzet van publieke middelen. | 2040 | Aardgasvrije gemeentelijke gebouwen 5. Scenario's | De directe aanleiding voor dit onderzoek zijn de toenemende wettelijke verplichtingen op het gebied van energieprestatie en duurzaamheid. De Europese | 2050 | Volledig Paris Proof vastgoedportefeuille 6. Investeringen | Energy Performance of Buildings Directive (EPBD), de Nederlandse energielabel C- verplichting voor kantoren en de doelstellingen uit het Klimaatakkoord 2019 | Dit rapport toetst de huidige situatie aan deze doelstellingen en presenteert drie stellen concrete eisen aan de energieprestatie van gemeentelijk vastgoed, met | concrete maatregelpakketten waarmee de gemeente een onderbouwde keuze kan 7. Conclusies | toenemende handhaving richting 2030 en 2050. Door nu inzicht te verwerven in de | maken voor het gewenste ambitieniveau en de bijbehorende investering. huidige prestaties en de benodigde investeringen kan de gemeente tijdig reserveren, prioriteren en faseren. Meer informatie over de wettelijke Bijlagen | verplichtingen zijn te vinden in bijlage D. Gemeente Sluis ambieert daarmee een voortrekkersrol binnen de provincie Zeeland op het gebied van de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed.

Door als gemeente transparant inzicht te bieden in de energieprestatie van de volledige portefeuille en een onderbouwd investeringsprogramma op te stellen, levert Gemeente Sluis een concrete bijdrage aan de provinciale klimaatdoelstellingen en stelt zij een voorbeeld voor andere Zeeuwse gemeenten. 4 Management samenvatting 1. Inleiding 2. Methodiek 3. Huidige situatie 4. Paris Proof 5. Scenario's 6. Investeringen 7. Conclusies Bijlagen 5 2. Methodiek Analyseproces Voor elk van de 31 objecten heeft een duurzaamheidsadviseur een fysieke inspectie uitgevoerd om bouwconstructie, isolatiewaarden, installaties en gebruik te documenteren. Deze gegevens zijn ingevoerd in Uniec3 (v3.4.2.1 of v3.4.3.0) om een gestandaardiseerde energieprofiel te berekenen volgens NTA 8800. Waar mogelijk is het model gekalibreerd op werkelijk verbruik; anders is een gebruikscorrectiefactor toegepast voor lagere bezetting dan de NTA 8800-norm veronderstelt. Met deze modellen zijn per gebouw drie maatregelpakketten gesimuleerd, inclusief investeringskosten en financiële indicatoren. De resultaten zijn geaggregeerd op portefeuilleniveau voor scenariovergelijking en strategisch advies. Wettelijk kader en ambitie De Nederlandse gebouwde omgeving kent een gelaagd stelsel van energie- en duurzaamheidsverplichtingen voor utiliteitsgebouwen.

Als wettelijk minimum vereist de energielabel C-verplichting sinds 2023 minimaal label C voor kantoren groter dan 100 m², met handhaving bij non-conformiteit. Daarnaast stellen de BENG-eisen onder de EPBD steeds strengere normen voor renovatie en nieuwbouw. Het Klimaatakkoord (2019) verplicht gemeenten tot een CO2-neutrale gebouwde omgeving in 2050, waarbij publieke portefeuilles een voorbeeldrol vervullen. Gemeentelijke gasvrij-doelstellingen versnellen bovendien de uitfasering van aardgasaansluitingen. Meer informatie over deze wet en regelgevingen zijn terug te vinden in bijlage D. Naleving van deze verplichtingen is de basisvereiste. De ambitie van dit rapport reikt echter verder: de volledige portefeuille naar Paris Proof-niveau brengen — het energieprestatieniveau dat de DGBC koppelt aan het 1,5°C-klimaatpad van Parijs. Dit is veeleisender dan de wettelijke verplichtingen en biedt een toekomstbestendig kader voor investeringsbeslissingen tot 2050. 1.Gebouwinspectie Schil, installaties, gebruiksfunctie 2. Uniec3-energiemodel (NTA 8800) EP1, EP2, energielabel, CO₂-basislijn 3. Fitberekening Meetdata beschikbaar → model kalibreren Geen data → gebruikscorrectiefactor toepassen 4. Maatregelensimulatie (3 pakketten) Quick wins · Paris Proof · ENG all-electric Correctiefactor doorgetrokken per pakket 5.

Financiële analyse Investering · TVT · NCW per pakket Digiprijzen / RVO kengetallen · geen subsidie 6. Portefeuille-aggregatie & advies Paris Proof-score · CO₂ · scenariokeuze 2. Methodiek Energiemodellering: Uniec3 en NTA 8800 | Paris Proof en WEii Management | Alle gebouwen zijn gemodelleerd in Uniec3 (v3.4.2.1 of v3.4.3.0) volgens de NTA | De Paris Proof -standaard is een Nederlandse methodiek, ontwikkeld door de samenvatting | 8800-methodiek, die het primaire energiegebruik (EP1, EP2), aandeel | Dutch Green Building Council, om te bepalen of de energieprestatie van een hernieuwbare energie (EP3), het concept energielabel en de CO₂-emissies berekent | bestaand gebouw aansluit bij de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs. 1. Inleiding | op basis van de fysieke kenmerken van het gebouw en een gestandaardiseerd | Het concept gaat ervan uit dat de gebouwde omgeving haar energievraag en gebruiksprofiel. Waar de standaardbezetting niet aansloot op de werkelijke situatie | bijbehorende CO₂-emissies sterk moet terugdringen om in 2050 een — bijvoorbeeld een dorpshuis dat slechts zes uur per week wordt gebruikt — is | klimaatneutrale gebouwenvoorraad te realiseren. 2.

Methodiek | een correctiefactor toegepast op de modeluitkomst om een gefitte waarde te | Om naleving te beoordelen wordt in Nederland vaak de indicator Werkelijke bepalen die het werkelijke energiegebruik beter weergeeft. Deze gefitte waarde | Energie intensiteit (WEii) gebruikt. Deze meet het werkelijke operationele vormt de primaire basis voor de Paris Proof-beoordeling; het ongewijzigde NTA | energiegebruik van een gebouw. De WEii wordt berekend als: 3. Huidige situatie | 8800-resultaat wordt parallel gerapporteerd, omdat dit de referentie blijft voor de bepaling van het energielabel en DUMAVA-subsidieaanvragen. In de berekeningen | 𝑊𝐸𝑖𝑖 = 𝐸𝐴 4. Paris Proof | is boven op het gebouwgebonden energiegebruik een opslag van 10% toegepast voor niet-gebouwgebonden energiegebruik, zoals gebruikersapparatuur en | waarbij: stekkerlasten. |  | E = jaarlijks netto-energiegebruik (kWh/jaar), inclusief ingekochte elektriciteit, 5. Scenario's | CO₂-emissieberekeningen | gas, warmte en andere energiedragers, gecorrigeerd voor lokale hernieuwbare De CO₂-emissies die samenhangen met het energiegebruik van elk gebouw zijn | opwek volgens het WEii-protocol. 6. Investeringen | berekend volgens de NTA 8800-methodiek, de Nederlandse norm voor het bepalen |  | A = gebruiksoppervlakte (GO m²). van de energieprestatie van gebouwen. | Het resultaat wordt uitgedrukt in kWh/m²·jaar. 7.

Conclusies | Binnen deze methodiek worden standaard emissiefactoren per bron toegepast op | Voor gebouwen met meerdere functies wordt de toepasselijke Paris Proof- het finale energiegebruik — de gebruikte elektriciteit en het verbrande gas op | doelstelling bepaald via een gewogen gemiddelde van de doelen per functie, met gebouwniveau — om te komen tot een totale jaarlijkse CO₂-emissie per gebouw, | het vloeroppervlak van elke functie als weegfactor. Bijlagen | uitgedrukt in kg of ton CO₂ per jaar. De totalen op portefeuilleniveau zijn de som van alle afzonderlijke gebouwemissies. | In deze analyse worden de volgende functiespecifieke Paris Proof-grenswaarden Belangrijk is dat de gebruikte elektriciteitsconversiefactor de huidige gemiddelde | gehanteerd, in lijn met het DGBC WEii-protocol: CO₂-intensiteit van het Nederlandse elektriciteitsnet weerspiegelt. Naarmate het | Functie | (kWh/m²) | Functie | (kWh/m²) | Functie | (kWh/m²) net verder verduurzaamt door extra wind- en zonnecapaciteit, zal deze factor | Bijeenkomstfunctie | 70 | Gezondheidszorgfunctie | 80 | Sportfunctie | 70 dalen — waardoor hetzelfde elektriciteitsverbruik steeds lagere CO₂-emissies | Bijeenkomst oplevert.

Dit effect is in de huidige analyse niet dynamisch gemodelleerd; alle | (met kinderopvang) | 50 | Kantoorfunctie | 70 | Winkelfunctie | 80 scenario’s gebruiken dezelfde vaste conversiefactor, wat een conservatieve en | Industriefunctie | 70 | Onderwijsfunctie | 60 | Woonfunctie | 45 consistente vergelijkingsbasis biedt. 6 Management samenvatting 1. Inleiding 2. Methodiek 3. Huidige situatie 4. Paris Proof 5. Scenario's 6. Investeringen 7. Conclusies Bijlagen Investeringsberekeningen en financiële parameters De investeringskosten zijn per locatie geraamd met standaard kengetallen voor eenheidskosten uit RVO/Arcadis-referenties en interne projectervaring.

Voor elk maatregelpakket zijn twee financiële indicatoren berekend:  Terugverdientijd (TVT) — de terugverdientijd, berekend met een inversieformule voor een groeiende annuïteit die rekening houdt met jaarlijkse stijgingen van energieprijzen en de discontovoet op de investering, uitgedrukt in jaren  Netto Contante Waarde (NCW) — de netto contante waarde van de investering over de technische levensduur van 25 jaar, uitgedrukt in euro’s De energiebesparingen zijn berekend met de volgende uniforme financiële parameters, consequent toegepast op de volledige portefeuille:  Gemiddelde elektriciteitsprijs: €0,26 / kWh  Gemiddelde aardgasprijs: €1,19 / m³  Jaarlijkse stijging energieprijzen: 2,50%  Discontovoet op investeringen: 2,00%  Terugleververgoeding elektriciteit: €0,07 / kWh  Technische levensduur maatregelen: 25 jaar  Investeringskosten marge: ± 25% Er zijn geen subsidies opgenomen in de berekeningen. TVT en NCW geven daarom de ongesubsidieerde financiële prestaties van elk pakket weer. In bijlage B worden de mogelijke subsidies en regelingen uitgelegd. Waar duurzaamheidsmaatregelen overlappen met bestaande MJOP-onderhoudsposten, is dit per gebouw benoemd als mogelijke verlaging van de benodigde netto-investering. 7 2.

Methodiek Maatregelpakketten Voor elke locatie zijn drie gestandaardiseerde pakketten beoordeeld:  Pakket 1 — Quick wins: Richt zich op praktische maatregelen met minimale verstoring en de kortste terugverdientijden. Het pakket omvat doorgaans leidingisolatie, LED- verlichting, een hybride warmtepomp en een kleinschalige PV-installatie. Waar bouwkundig haalbaar worden ook dak- of spouwisolatie meegenomen. Dit pakket is het meest geschikt voor objecten met een lage gebruiksintensiteit of beperkte investeringsruimte, en vormt in alle gevallen een logische eerste stap binnen het verduurzamingsprogramma. De technische uitvoerbaarheid dient per object nader te worden beoordeeld. Meer informatie over uitvoerbaarheid is terug te vinden in bijlage C.  Pakket 2 — Paris Proof: Bouwt voort op Pakket 1 en voegt diepgaandere ingrepen toe die nodig zijn om het object op basis van de berekende NTA 8800-waarden naar Paris Proof- niveau te brengen. Dit omvat doorgaans aanvullende gevel- of vloerisolatie, kierdichtingsmaatregelen en een grotere PV-installatie. De warmtepomp wordt waar mogelijk volledig gedimensioneerd op de resterende warmtevraag, hoewel hybride oplossingen zijn toegestaan wanneer dit handiger is.

Het pakket vraagt een hogere investering en een langere terugverdientijd, maar brengt het object aantoonbaar op Paris Proof-niveau en komt in aanmerking voor hogere DUMAVA-subsidiecategorieën.  Pakket 3 — ENG all-electric: Het meest ingrijpende pakket, gericht op een energieneutraal gebouw (ENG) of bijna-nulprestatie. Gas wordt volledig uitgebannen via een all-electric warmtepompinstallatie, aangevuld met decentrale gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (WTW) en een gemaximaliseerde PV-installatie. Dit pakket is met name relevant voor objecten waar volledige elektrificatie en toekomstbestendigheid richting de uitfasering van aardgas de expliciete ambitie zijn. 3. Huidige situatie portefeuille Beschrijving portefeuille Management | De gemeentelijke vastgoedportefeuille omvat 36 objecten verspreid over 14 samenvatting | kernen binnen de gemeente, waarvan 31 objecten zijn meegenomen in deze | Breskens analyse. De objecten liggen geografisch verspreid en ondersteunen samen een | Groede | 3 objecten breed aanbod aan publieke diensten en maatschappelijke activiteiten. De | 2 objecten 1. Inleiding | portefeuille bestaat uit gebouwen met uiteenlopende functies, waaronder | Cadzand | Nieuwvliet sportaccommodaties, multifunctionele centra (MFC's) en dorpshuizen, | 2 objecten | 1 locatie | Hoofdplaat 3 objecten 2.

Methodiek | brandweerkazernes, gemeentelijke werkplaatsen en kantoren, culturele gebouwen | Schoondijke | buiten scope zoals theaters en musea, en zorg- en woonvoorzieningen. | 3 objecten Zuidzande 1 locatie 3. Huidige situatie | Kern | Gebouwen | m² GO | Oostburg Kern Sluis | 4 | 2.813 | 5 objecten | Waterlandkerkje | IJzendijke (+1 buiten scope) | 1 locatie | 2 objecten 4. Paris Proof | Kern Oostburg | 5 | 5.654 | Sluis Kern Schoondijke | 3 | 1.683 | 4 objecten (+1 buiten scope) Kern Eede | 1 | 1.425 5. Scenario's | Kern Aardenburg | 5 | 1.636 Aardenburg Kern Groede | 2 | 789 | 5 objecten | Sint Kruis Kern Zuidzande | 1 | 381 | 1 object 6. Investeringen Kern Nieuwvliet | 1 | 354 Kern Waterlandkerkje | 1 | 335 | Ede 7. Conclusies | 1 object Kern Breskens | 3 | 4.797 | Type gebouw | Gebouwen | m² GO Kern Sint Kruis | 1 | 185 | GO-verdeling per type gebouw (m²) Bijlagen | Kern IJzendijke | 2 | 629 | MFC | 6 | 10.272 | 2% | 4% 2% Kern Cadzand | 2 | 1.858 | Museum | 3 | 2.945 | MFC Brandweerkazerne | 6 | 2.476 | 5% 2% | Museum Total | 31 | 22.538 | Brandweerkazerne Sportgebouw | 9 | 3.407 Theater | 1 | 1.159 | 46% | Sportgebouw 15% | Theater Kantoorgebouw | 2 | 519 | Kantoorgebouw Bedrijfsruimte | 1 | 354 | 11% | Bedrijfsruimte Werkplaats | 2 | 1.004 | 13% | Werkplaats Woning | 1 | 357 | Woning Totaal | 31 | 22.538 8 3.

Huidige situatie portefeuille GO verdeling per functie Management | De gemeentelijke vastgoedportefeuille van Gemeente Sluis omvat in totaal 22.538 | De tabel toont alle objecten met hun corresponderende m² GO en een bijbehorend samenvatting | m² GO, verdeeld over negen gebruiksfuncties. De portefeuille wordt gedomineerd | ID voor elke locatie. door drie functies: bijeenkomstgebouwen — inclusief bijeenkomst met 1. Inleiding | kinderopvang — (39%), onderwijsgebouwen (27%) en sportgebouwen (20%), die samen ruim 85% van het totale oppervlak vertegenwoordigen. Dit zijn tevens de | ID | Plaats | Gebouw | m2 GO functies met de hoogste absolute energievraag en daarmee de grootste invloed op | 1 | Kern Aardenburg | Cultuurforum Aardenburg | 695 2. Methodiek | de gewogen Paris Proof-score van de portefeuille. | 2 | Kern Aardenburg | Loods gemeentewerken | 369 3 | Kern Aardenburg | Brandweerkazerne Aardenburg | 204 De industriefunctie vertegenwoordigt met 9% (1.917 m²) een betekenisvolle | 4 | Kern Aardenburg | Clubgebouw Boldersclub | 228 aanvullende categorie, bestaande meestal uit garages en werkplaatsen. De overige | 5 | Kern Aardenburg | Sportpaviljoen A.V.C | 140 3.

Huidige situatie | functies — kantoor (2%), wonen (2%), gezondheidszorg (1%) en winkel (0%) — zijn | 6 | Kern Breskens | MFC de Korre | 4.089 7 | Kern Breskens | Gem werkplaats/ brandweerkazerne | 497 beperkt in omvang maar relevant voor de WEii-berekening, omdat zij elk een eigen | 8 | Kern Breskens | Kleedlokaal sportvelden | 211 4. Paris Proof | Paris Proof-norm kennen. De gewogen gemiddelde Paris Proof-norm voor de | 9 | Kern Cadzand | Brandweerkazerne Cadzand | 70 volledige portefeuille bedraagt 66,4 kWh/m²/jr, sterk beïnvloed door het grote | 10 | Kern Cadzand | De sporthal Cadzand | 1.788 11 | Kern Eede | Mfc 't hofje van Eede | 1.425 aandeel bijeenkomst- en sportgebouwen ten opzichte van de strengere normen | 12 | Kern Groede | MFC 't torentje | 611 5. Scenario's | voor onderwijs en woonfunctie. | 13 | Kern Groede | Kleedgebouw sportcomplex | 179 14 | Kern IJzendijke | Streekmuseum IJzendijke | 462 15 | Kern IJzendijke | Brandweerkazerne IJzendijke | 167 6. Investeringen | 16 | Kern Nieuwvliet | Dorpshuis Nieuwvliet | 354 Functie op | m² GO | % van totaal | GO-verdeling per functie (m²) | 17 | Kern Oostburg | MFC de Windmaker | 2.633 Bijeenkomstfunctie | 8.208 | 36% | 18 | Kern Oostburg | Brandweerkazerne Oostburg | 1.280 Bijeenkomst (met | 0% | 2% | 19 | Kern Oostburg | Zorgwoning | 357 7.

Conclusies | kinderopvang) | 702 | 3% | Bijeenkomstfunctie | 20 | Kern Oostburg | Kleedaccommodatie Voetbal Oostburg | 226 Bijeenkomst (met kinderopvang) | 21 | Kern Oostburg | Ledel theater | 1.159 Gezondheidszorgfunctie | 137 | 1% | 20% | Gezondheidszorgfunctie | 22 | Kern Schoondijke | MFC de Rotonde | 1.134 Bijlagen | Industriefunctie | 1.917 | 9% | 36% | 23 | Kern Schoondijke | Gymzaal MFC De Rotonde | 306 Industriefunctie | 24 | Kern Schoondijke | Kleedaccommodatie sportcomplex (Tragel) | 243 Kantoorfunctie | 537 | 2% | Kantoorfunctie | 25 | Kern Sint Kruis | Dorpshuis Sint Kruis | 185 Onderwijsfunctie | 6.084 | 27% | 26 | Kern Sluis | Het Belfort | 1.789 Onderwijsfunctie | 27 | Kern Sluis | Werkplaats gemeente werken | 635 Sportfunctie | 4.536 | 20% | 27% | Sportfunctie | 28 | Kern Sluis | Brandweer kazerne Sluis | 259 Winkelfunctie | 61 | 0% | 9% | 3% | Winkelfunctie | 29 | Kern Sluis | Voetbal sportcomplex | 131 Woonfunctie | 357 | 2% | 1% | 30 | Kern Waterlandkerkje | Dorpshuis waterlandkerkje | 335 2% | Woonfunctie | 31 | Kern Zuidzande | Dorpshuis De 7draaier | 381 Total | 22.538 | 100% | Total | 22.538 9 Management samenvatting 1. Inleiding 2. Methodiek 3. Huidige situatie 4. Paris Proof 5. Scenario's 6. Investeringen 7. Conclusies Bijlagen 10 3.

Huidige situatie portefeuille Energielabels Energielabels geven een indicatie van de theoretische energieprestatie van een gebouw op basis van de fysieke kenmerken, de gebouwschil, technische installaties en de energiebehoefte. Ze vormen een veelgebruikte benchmark om de duurzaamheid van gebouwen te beoordelen en verbetermogelijkheden te identificeren. Op dit moment beschikken slechts 3 van de 31 geanalyseerde objecten over een geldig energielabel. Daarvan hebben 2 gebouwen een A+-label behaald, terwijl het resterende gebouw een C-label heeft. Deze beperkte beschikbaarheid van bestaande labels onderstreept de noodzaak van een uitgebreidere beoordeling van de energieprestatie van de portefeuille. Als onderdeel van dit onderzoek zijn voor alle geanalyseerde objecten concept energielabels berekend met Uniec3, een gecertificeerd softwarepakket voor het bepalen van Nederlandse energieprestatie-indicatoren en energielabels. De berekeningen zijn gebaseerd op de beschikbare gebouwkenmerken, technische installaties en operationele aannames per object. Naast het bepalen van het huidige concept energielabel zijn ook nieuwe labels berekend voor elk van de voorgestelde verbeteringsscenario's in dit rapport.

Deze toekomstige labels geven inzicht in het verwachte effect van de verschillende maatregelpakketten op de energieprestatie van de gebouwen en maken het mogelijk de verbeteringen te toetsen aan zowel de huidige regelgeving als de langetermijndoelstellingen voor duurzaamheid. In de volgende secties worden de berekende energielabels gepresenteerd voor de huidige situatie en voor de scenario's Quick Wins, Paris Proof en Energieneutraal (ENG), zodat de verwachte prestatieverbeteringen binnen de portefeuille direct kunnen worden vergeleken. % van totaal Aantal gebouwen Energielabel 0,0%0A+++++ 3,2%1A++++ 3,2%1A+++ 12,9%4A++ 6,5%2A+ 6,5%2A 9,7%3B 0,0%0C 3,2%1D 12,9%4E 6,5%2F 35,5%11G 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10Aantal gebouwen Energielabel Energielabelverdeling - Huidige situatie 0 2 4 6 8 10 12Aantal gebouwen Energielabel Energielabelverdeling - Huidige situatie 3. Huidige situatie portefeuille Energieverbruik | Energie inkoop Portefeuille Management | Het totale jaarlijkse energieverbruik van de portefeuille bedraagt circa 2.687.000 | 3.000.000 samenvatting | kWh, opgesplitst in circa 1.960.000 kWh gas (73%) en 727.000 kWh elektriciteit (27%). Dit bevestigt dat de portefeuille voor haar energievraag nog sterk | 2.500.000 1. Inleiding | afhankelijk is van aardgas, met name voor ruimteverwarming en warmtapwater.

De verdeling per object laat een sterk geconcentreerd beeld zien: een klein aantal | 2.000.000 objecten zijn verantwoordelijk voor het overgrote deel van het totale verbruik. | 1.500.000 2. Methodiek | MFC de Korre springt er met afstand uit met een verbruik van circa 581.000 kWh — meer dan 21% van het totale portefeuilleverbruik — gevolgd door Ledel Theater | 1.000.000 3. Huidige situatie | met circa 374.000 kWh, MFC 't Hofje van Eede met circa 334.000 kWh, Het Belfort met circa 268.000 kWh, De sporthal Cadzand met circa 178.000 kWh en MFC de | 500.000 Windmaker met circa 174.000 kWh. De overige objecten vertonen een aanzienlijk 4. Paris Proof | lager verbruik, waarbij de meerderheid onder de 50.000 kWh per jaar blijft. Bij | 0 vrijwel alle objecten vormt gas de dominante energiedrager, met uitzondering van | Gas | Elektra enkele objecten waar elektriciteit de primaire of enige energiebron is. 5. Scenario's Energie inkoop per locatie 6. Investeringen | 700.000 600.000 500.000 7. Conclusies | 400.000 300.000 Bijlagen | 200.000 100.000 0 | Elektra Gas 11 | Locatie 3.

Huidige situatie portefeuille CO2-emissies | CO2-uitstoot Portefeuille Management | De totale jaarlijkse CO₂-uitstoot van de portefeuille bedraagt circa 584.000 kg CO₂ | 700.000 samenvatting | (584 ton), berekend op basis van de NTA 8800-conversiefactoren van 1,79 kg CO₂/m³ voor gas en 0,31 kg CO₂/kWh voor elektriciteit. De hoge verhouding | 600.000 1. Inleiding | gas/elektriciteit in het energieverbruik vertaalt zich direct in een relatief hoge CO₂- uitstoot: gas heeft een significant hogere CO₂-intensiteit per kWh dan elektriciteit, | 500.000 waardoor de overstap naar elektrische systemen in de verduurzamingspakketten 2. Methodiek | een grote impact heeft op de emissiereductie. | 400.000 De CO₂-uitstoot per object volgt dezelfde concentratie als het energieverbruik. | 300.000 3. Huidige situatie | MFC de Korre is veruit de grootste uitstoter met circa 130.000 kg CO₂/jaar — ruim 22% van de totale portefeuille-uitstoot — gevolgd door Ledel Theater met circa | 200.000 82.000 kg, MFC 't Hofje van Eede met circa 71.000 kg en Het Belfort met circa 4. Paris Proof | 64.000 kg. Deze vier objecten samen zijn verantwoordelijk voor ongeveer 58% van | 100.000 de totale CO₂-uitstoot van de portefeuille, terwijl de overige objecten elk minder | 0 dan 40.000 kg CO₂ per jaar uitstoten. Dit maakt gerichte interventie op deze 5. Scenario's | objecten bijzonder impactvol vanuit klimaatoogpunt.

CO2-uitstoot per locatie 6. Investeringen | 140.000 120.000 100.000 7. Conclusies | 80.000 60.000 Bijlagen | 40.000 20.000 0 12 | Locatie 4. Paris Proof analyse Paris Proof-doelstelling van de portefeuille | Huidige energieprestatie versus de Paris Proof-norm Management | Zoals vastgesteld in de methodologie is de Paris Proof-norm voor een gemengde | Het huidige gewogen gemiddelde energieverbruik van de portefeuille, gebaseerd samenvatting | portefeuille geen vaste waarde, maar een gewogen gemiddelde op basis van | op de gefitte Uniec3-modelwaarden, bedraagt 119,6 kWh/m²/jaar — tegenover functie-specifieke grenswaarden en het vloeroppervlak per functie. De tabel | een Paris Proof -doel van 66,4 kWh/m²/jaar. Dit betekent dat de portefeuille 1. Inleiding | hieronder toont per functie de Paris Proof-limiet, het geregistreerde | momenteel circa 1,8 keer de energie-intensiteit verbruikt die nodig is om aan de gebruiksoppervlak (m² GO) binnen de portefeuille van Gemeente Sluis en de | Paris Proof-norm te voldoen. gewogen bijdrage aan de norm op portefeuilleniveau. 2. Methodiek | 150 Categorie | m² GO | PP-norm (kWh/m²) Bijeenkomstfunctie | 8.208 | 70 | 100 3. Huidige situatie | Bijeenkomst (met kinderopvang) | 702 | 50 | Huidige WEii Gezondheidszorgfunctie | 137 | 80 | 50 | PP-norm 4.

Paris Proof | Industriefunctie | 1.917 | 70 | 0 Kantoorfunctie | 537 | 70 | Huidig Onderwijsfunctie | 6.084 | 60 5. Scenario's | Sportfunctie | 4.491 | 70 | Anders gezegd: om vandaag Paris Proof te zijn zonder wijziging van vloeroppervlak Winkelfunctie | 61 | 80 | of functionele samenstelling, moet de portefeuille het totale netto energieverbruik Woonfunctie | 357 | 45 | met circa 44% verlagen. Deze reductie vormt de kernuitdaging waarvoor de 6. Investeringen | maatregelpakketten en scenario's in secties 5 en 6 zijn opgesteld. Totaal | 22.538 | 66,4 Wat dit betekent voor het investeringsprogramma 7. Conclusies | De kloof tussen de huidige prestaties en de Paris Proof-norm is niet gelijkmatig De gewogen gemiddelde Paris Proof-norm voor de portefeuille — 66,4 | verdeeld over de portefeuille. Afzonderlijke gebouwen verschillen sterk in hun Bijlagen | kWh/m²/jaar — vertegenwoordigt de maximaal toegestane energie-intensiteit om | afstand tot de toepasselijke functie-specifieke doelstelling, afhankelijk van de portefeuille als geheel als Paris Proof te beschouwen. Dit is de benchmark | bouwjaar, isolatiekwaliteit, installatietype en feitelijk energiegebruik.

De gebouwen waartegen de huidige prestaties van de portefeuille op deze slide worden | die het verst van hun norm liggen, vragen de meest ingrijpende maatregelen en beoordeeld en in de rest van sectie 4 over de scenario's worden gevolgd. | bepalen het grootste deel van de benodigde investering. Deze uitsplitsing op gebouwniveau wordt op de volgende slide gepresenteerd. 13 4. Paris Proof analyse Prestatie op locatieniveau | Conformiteitsbeeld Management | Waar het gewogen gemiddelde op portefeuilleniveau het strategische kader biedt, | Van de 31 objecten voldoen momenteel 9 objecten (29%) aan hun functie samenvatting | laat de uitsplitsing per object zien waar de werkelijke opgave ligt. De staafgrafiek | specifieke Paris Proof-norm, terwijl 22 objecten (71%) de norm overschrijden en toont de huidige Paris Proof-ratio voor elk van de 31 objecten, berekend als de | dus niet voldoen. Dit bevestigt het beeld uit de portefeuilleanalyse: de 1. Inleiding | WEii (kWh/m²/jr) gedeeld door de functiespecifieke Paris Proof-norm. Een ratio | verduurzamingsopgave is substantieel en breed verspreid over de portefeuille. De onder de 1 betekent dat het object binnen de Paris Proof-norm presteert; een ratio | objecten die niet voldoen zijn de primaire kandidaten voor energetische renovatie boven de 1 geeft aan dat het verbruik de norm overschrijdt.

De blauwe stippellijn | binnen het investeringsprogramma, zoals uitgewerkt in de scenarioanalyse 2. Methodiek | op ratio = 1 markeert deze grens. | verderop in dit rapport. De spreiding is aanzienlijk. Ledel Theater en Voetbal sportcomplex vertonen de 3. Huidige situatie | hoogste Paris Proof-ratio's — met waarden van respectievelijk circa 4,6 en 4,0 — wat betekent dat hun energieverbruik de Paris Proof-norm met meer dan vier keer | 29% | Binnen PP-norm overschrijdt. Ook Clubgebouw Boldersclub, MFC 't Hofje van Eede, 4. Paris Proof | Kleedaccommodatie Voetbal Oostburg en Kleedaccommodatie sportcomplex | 71% | Buiten PP-norm Tragel laten ratiowaarden zien van 3 of hoger. Aan de andere kant van het 5. Scenario's | spectrum presteren Brandweerkazerne Oostburg, MFC de Rotonde en Werkplaats gemeentewerken Sluis al ruim binnen hun norm, met ratiowaarden onder de 0,5. 6. Investeringen | Voltooiing van de Paris Proof limieten per locatie 7. Conclusies | 5 4 3 Bijlagen | 2 1 0 | Buiten PP-norm Binnen PP-norm Doel ratio 14 | Locatie 5. Scenarioanalyse – Maatregelpakket 1 Maatregelpakket 1 — Quick wins Management | Het eerste maatregelpakket richt zich op maatregelen met een lage investering, | Investering per maatregeltype samenvatting | minimale verstoring en korte terugverdientijden.

Het pakket vormt de logische eerste stap binnen het bredere verduurzamingsprogramma: ongeacht het | Pakket 1 - Quick-wins 1. Inleiding | uiteindelijke ambitieniveau worden alle hogere pakketten op deze maatregelen voortgebouwd. De focus ligt op toegankelijke energiebesparingen zonder grote bouwkundige ingrepen, afgestemd op geplande MJOP-onderhoudsmomenten. 2. Methodiek | Doel: energieverbruik en CO₂-uitstoot op alle locaties verlagen met praktische | € 890.509 | Thermische schil maatregelen met hoge impact binnen een beperkt budget. | 18,9% | Verwarmen 3. Huidige situatie | Toegepaste maatregelen | € 1.691.748 | Warmtapwater € 572.161 | 36,0% | Ruimteventilatie Toegepast waar technisch haalbaar en kosteneffectief per locatie: | 12,2% 4. Paris Proof | Verwarmen, koelen  | Verlichting: vervanging door LED met aanwezigheids- en daglichtafhankelijke | € 19.926 | Duurzame Energie regeling | € 1.419.957 | 0,4% € 110.306 | Verlichting 5. Scenario's |  | Gebouwbeheer: installatie of optimalisatie van GACS om energieverspilling | 30,2% | € 0 | 2,3% buiten gebruikstijden te voorkomen | 0,0% 6. Investeringen |  | Isolatie (lage impact): leiding-, spouwmuur- en platdakisolatie waar geen grote bouwkundige ingrepen nodig zijn 7.

Conclusies |  | PV-installatie: panelen op meerdere oriëntaties, gedimensioneerd om een | Totale investering Pakket 1: aanzienlijk deel van de elektriciteitsvraag te dekken | € 4.7M(+-25%) (excl. btw, subsidies niet inbegrepen) Bijlagen |  | Opwekking: Hybride warmtepomp om een deel van de verwarmingsvraag te dekken.  | Kleine installaties: thermostaatoptimalisatie, waterzijdig inregelen en hoogrendementscirculatiepompen 15 5. Scenarioanalyse – Maatregelpakket 1 Verdeling energielabels | Voldoen aan Paris Proof Management | Na toepassing van pakket 1 verschuift de labelverdeling significant naar de hogere | In de huidige situatie voldoet 29% van de objecten aan de Paris Proof-norm. Na samenvatting | klassen. De concentratie verschuift naar A+ (9 gebouwen) en A+++ (7 gebouwen), | toepassing van pakket 1 stijgt dit naar 74% — een verbetering van 45 met kleinere aantallen op A++, A en de overige hogere klassen. Eén gebouw | procentpunten. Dit is een opmerkelijk sterk resultaat voor een pakket zonder 1. Inleiding | behoudt label G — het Voetbal sportcomplex, een locatie met een beperkte | vervanging van primaire verwarmingssystemen, en bevestigt dat een substantieel energievraag en weinig technische aanknopingspunten voor labelverbetering | deel van de portefeuille met relatief beperkte ingrepen Paris Proof kan worden binnen het Quick Wins-pakket.

De overige gebouwen vallen allen binnen label D of | gemaakt. De resterende 26% die buiten de norm blijft betreft objecten met de 2. Methodiek | beter, waarmee de kantoorgebouwen die onder de label C-verplichting vallen na | hoogste energievraag en de grootste afstand tot de norm, waarvoor de diepere uitvoering van dit pakket aan de wettelijke eis voldoen. | ingrepen van pakket 2 of 3 noodzakelijk zijn. 3. Huidige situatie | Energielabelverdeling - Pakket 1 | Voltooiing PP-norm - Pakket 1 10 4. Paris Proof | 8 6 | 26% 5. Scenario's | 4 | Binnen PP-norm 2 | Buiten PP-norm 0 | 74% 6. Investeringen 7. Conclusies | Energielabel Energie inkoop | CO₂-uitstoot Bijlagen | Energiebesparing en CO₂-reductie | 3.000.000 | 700.000 De toepassing van pakket 1 leidt tot een jaarlijkse energiebesparing van 1.114.000 | 2.500.000 | 600.000 kWh ten opzichte van de huidige basislijn van 2.687.000 kWh/jaar — een reductie | 500.000 van circa 41%. Omdat dit pakket geen volledige vervanging van gasgestookte | 2.000.000 verwarmingssystemen omvat, blijft het gasverbruik deels intact en is de besparing | 1.500.000 | 400.000 een deel afkomstig van elektriciteitsreductie via LED-verlichting, GACS en PV- | 300.000 opwekking. | 1.000.000 | 200.000 De totale CO₂-uitstoot daalt van circa 584.000 kg CO₂/jaar naar een geraamde | 500.000 | 100.000 335.000 kg CO₂/jaar na uitvoering van pakket 1.

| 0 | 0 Huidige | Pakket 1 | Huidige | Pakket 1 16 5. Scenarioanalyse – Maatregelpakket 2 Maatregelpakket 2 — Paris Proof Management | Het centrale maatregelpakket van dit rapport en het primaire ambitieniveau van samenvatting | de gemeente. Voortbouwend op alle maatregelen uit pakket 1 introduceert dit | Investering per maatregeltype pakket de diepgaandere ingrepen die nodig zijn om elk gebouw op basis van de | Pakket 2 - Parisproof 1. Inleiding | berekende NTA 8800-waarden naar de Paris Proof-standaard te brengen. De scope | € 890.509 wordt per locatie afgestemd: gebouwen die na pakket 1 al dicht bij de norm zitten | 9,0% vragen beperkte aanvullende ingrepen, terwijl locaties met een hoog 2. Methodiek | energieverbruik of gasafhankelijke systemen een substantiëlere aanpak vereisen. | Thermische schil Doel: de gewogen gemiddelde WEii van de portefeuille verlagen tot op of onder de | € 1.314.258 | Verwarmen 3. Huidige situatie | functiespecifieke Paris Proof-norm, en het gasverbruik drastisch reduceren. | 13,3% | € 3.381.781 | Warmtapwater 34,2% Toegepaste maatregelen | Ruimteventilatie Naast alle maatregelen uit maatregelpakket 1 voegt het Paris Proof-pakket toe: | € 1.661.735 | Verwarmen, koelen 4. Paris Proof | 16,8%  | Gevel- en vloerisolatie: gerichte verbetering van de gebouwschil waar | Duurzame Energie € 20.939 | Verlichting 5.

Scenario's | dakisolatie alleen onvoldoende is om de Paris Proof-norm te halen | € 2.086.130 | € 545.561 0,2%  | Beglazing: vervanging door HR++- of triple glas waar warmteverlies via enkel | 21,1% | 5,5% 6. Investeringen | glas ramen een belangrijke energiefactor is  | Verwarmingssysteem: gasketels vervangen door hybride warmtepompen (lucht-water + HR107-back-up) of, waar haalbaar, aansluiting op een collectief | Totale investering Pakket 2: 7. Conclusies | WKO-systeem | € 9.9M (+-25%) (excl. btw, subsidies niet inbegrepen)  | Ventilatie: Decentrale ventilatie of centrale ventilatie met warmteterugwinning Bijlagen | (WTW).  | PV-installatie: uitgebreidere installatie dan in maatregelpakket 1, gedimensioneerd om een groter deel van de resterende elektriciteitsvraag te dekken 17 5. Scenarioanalyse – Maatregelpakket 2 Verdeling energielabels | Voldoen aan Paris Proof Management | Na toepassing van pakket 2 verschuift de labelverdeling sterk naar de hoogste | Na toepassing van Pakket 2 voldoet 97% van de objecten aan de Paris Proof-norm. samenvatting | klassen. De overgrote meerderheid van de gebouwen — 21 van de 31 — bereikt | De enige locatie die buiten de norm blijft is Het Belfort, een gemeentelijk label A+++, met 2 gebouwen op A++++ en 1 op A+++++. De resterende gebouwen | monument. De beschermde status van dit gebouw brengt beperkingen met zich 1.

Inleiding | bevinden zich op A++, A+ en A. Geen enkel gebouw valt nog onder label A, | mee voor de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen — met name aan de waarmee de volledige portefeuille ruim boven de wettelijke minimumvereisten | gevels en het dak — waardoor de Paris Proof-norm met de voorgestelde pakketten presteert. | niet haalbaar is. Dit is geen tekortkoming van de analyse maar een inherente 2. Methodiek | Energielabelverdeling - Pakket 2 | beperking van monumentale bouw. 25 3. Huidige situatie | 20 | Voltooiing PP-norm - Pakket 2 15 | 3% 4. Paris Proof | 10 5 0 | Binnen PP-norm 5. Scenario's | Buiten PP-norm 6. Investeringen | 97% Energielabel 7. Conclusies | Energiebesparing en CO₂-reductie De toepassing van pakket 2 leidt tot een jaarlijkse energiebesparing van 1.845.000 | Energie inkoop | CO₂-uitstoot Bijlagen | kWh ten opzichte van de huidige basislijn — een reductie van circa 69%. De meest | 3.000.000 | 700.000 bepalende factor is de daling van het gasverbruik door de vervanging van | 2.500.000 | 600.000 gasgestookte verwarmingssystemen door hybride opties: het gasverbruik daalt | 500.000 van circa 1.960.000 kWh naar circa 238.000 kWh, terwijl het elektriciteitsverbruik | 2.000.000 door de warmtepompen licht toeneemt.

| 1.500.000 | 400.000 De totale CO₂-uitstoot daalt van circa 584.000 kg naar circa 176.000 kg CO₂/jaar — | 300.000 1.000.000 | 200.000 een reductie van 70%. Dit is de grootste emissiereductie per geïnvesteerde euro van de drie pakketten, gedreven door de hoge CO₂-intensiteit van het gas dat | 500.000 | 100.000 wordt geëlimineerd. | 0 | 0 Huidige | Pakket 2 | Huidige | Pakket 2 18 5. Scenarioanalyse – Maatregelpakket 3 Maatregelpakket 3 — ENG all-electric Management | Het meest ambitieuze pakket, gericht op een Energieneutraal Gebouw (ENG) of samenvatting | bijna-nulresultaat per locatie. Voortbouwend op alle maatregelen uit pakketten 1 | Investering per maatregeltype en 2 elimineert dit pakket aardgas volledig uit de gehele portefeuille en | Pakket 3 - ENG maximaliseert de lokale duurzame energieopwekking. Het pakket gaat verder dan | € 890.509 1. Inleiding | de Paris Proof-ambitie en is met name relevant voor locaties waar volledige | 5,3% elektrificatie de expliciete ambitie is, of waar een grondige renovatie de extra 2. Methodiek | investering rechtvaardigt. | Thermische schil Doel: volledige gasafbouw, maximale energieprestatie en label A+++++ op alle | € 2.418.665 | Verwarmen locaties, met een totale CO₂-uitstoot zo dicht mogelijk bij nul. | 14,5% | € 5.649.604 | Warmtapwater 3. Huidige situatie | 33,8% Toegepaste maatregelen | Ruimteventilatie 4.

Paris Proof | Omvat alle maatregelen uit scenario's 1 en 2, plus: | € 4.387.122 | Verwarmen, koelen 26,3% | Duurzame Energie  | Volledige warmtepomp: all-electric systeem ter vervanging van de hybride 5. Scenario's | oplossing uit maatregelpakket 2, waarbij de gasketel-back-up volledig vervalt. | € 2.775.993 | € 20.939 | Verlichting 16,6% | 0,1%  | Verbeterde gebouwschil: extra isolatie en luchtdichtheidsmaatregelen om de | € 559.237 6. Investeringen | warmtevraag te verlagen tot een niveau dat past bij volledig | 3,3% warmtepompgebruik  | Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (WTW): decentrale of | Totale investering Pakket 3: 7. Conclusies | centrale WTW-systemen om ventilatiewarmteverlies te minimaliseren | € 16.7M (+-25%) (excl. btw, subsidies niet inbegrepen)  | Gemaximaliseerde PV-installatie: gedimensioneerd op maximaal beschikbaar Bijlagen | dakoppervlak, gericht op netto energieneutraliteit op jaarbasis  | Slim energiemanagement: monitoring en slimme regelingen om PV- zelfverbruik te optimaliseren en warmtepompbedrijf af te stemmen op netcondities 19 5.

Scenarioanalyse – Maatregelpakket 3 Verdeling energielabels | Voldoen aan Paris Proof Management | Na toepassing van pakket 3 bereikt 26 van de 31 gebouwen label A+++++ — het | Na toepassing van pakket 3, net als bij de resultaten van pakket 2, voldoet 97% van samenvatting | hoogst haalbare label onder de NTA 8800. De volledige PV-installatie op maximale | de objecten aan de Paris Proof-norm. De enige locatie die nog steeds niet aan de dakcapaciteit en de eliminatie van alle gasverbruik zijn de primaire drijvers van dit | standaard voldoet, is Het Belfort, om de redenen die in de analyse van pakket 2 zijn 1. Inleiding | resultaat. De resterende 5 objecten bereiken labels tussen A+ en A++++, zonder | genoemd. uitzondering ruim boven de wettelijke minimumvereisten. 2. Methodiek | Energielabelverdeling - Pakket 3 | Voltooiing PP-norm - Pakket 3 30 | 3% 3. Huidige situatie | 25 20 15 | Binnen PP-norm 4. Paris Proof | 10 | Buiten PP-norm 5 | 97% 5. Scenario's | 0 6. Investeringen | Energielabel 7. Conclusies | Energiebesparing en CO₂-reductie | Energie inkoop | CO₂-uitstoot De toepassing van pakket 3 realiseert de maximale energiebesparing van 2.438.000 | 3.000.000 | 700.000 Bijlagen | kWh/jaar ten opzichte van de huidige basislijn — een reductie van circa 91%.

Het | 2.500.000 | 600.000 resterende verbruik van circa 249.000 kWh/jaar bestaat vrijwel volledig uit | 2.000.000 | 500.000 elektriciteit; gasverbruik is volledig geëlimineerd uit de gehele portefeuille. | 400.000 1.500.000 | 300.000 De CO₂-uitstoot daalt van circa 584.000 kg/jaar naar circa 29.000 kg/jaar — een reductie van 95%. De resterende uitstoot is uitsluitend afkomstig van | 1.000.000 | 200.000 elektriciteitsinkoop die niet door eigen PV-opwekking wordt gedekt. Naarmate het | 500.000 | 100.000 Nederlandse elektriciteitsnet verder verduurzaamt, zal ook deze restuitstoot | 0 | 0 zonder aanvullende ingrepen verder dalen — wat pakket 3 de meest | Huidige | Pakket 3 | Huidige | Pakket 3 toekomstbestendige keuze maakt. 20 5. Scenarioanalyse – Vergelijking Energieverbruik en WEii-ontwikkeling | CO₂-reductie per pakket Management | De grafiek toont de progressieve afname van het totale energie-inkoop over de | De CO₂-uitstoot volgt een vergelijkbaar maar nog steilere daling, versterkt door de samenvatting | drie pakketten, uitgesplitst naar gas en elektriciteit, en de bijbehorende daling van | hogere CO₂-intensiteit van gas ten opzichte van elektriciteit. Vanuit een de WEii. In de huidige situatie bedraagt het totale energieverbruik circa 2.687.000 | uitgangssituatie van circa 584.000 kg CO₂/jaar daalt de uitstoot naar 335.000 kg 1.

Inleiding | kWh/jaar, met een WEii van 119,6 kWh/m²GO — ruim boven de gewogen Paris | onder Pakket 1 (−43%), naar 176.000 kg onder Pakket 2 (−70%) en naar circa Proof-norm van 66,4 kWh/m²GO voor de portefeuille. | 29.000 kg onder Pakket 3 (−95%). De sterkste CO₂-reductie treedt op bij de Na toepassing van Pakket 1 daalt het verbruik naar circa 1.573.000 kWh/jaar en de | overgang van Pakket 1 naar Pakket 2, wat direct de impact weerspiegelt van het 2. Methodiek | WEii naar 69,9 kWh/m²GO — net boven de Paris Proof-norm, maar al een reductie | elimineren van gasgestookte verwarming. Pakket 3 bereikt een vrijwel volledig van 41%. Het gasverbruik blijft in dit pakket substantieel aanwezig, wat de | koolstofvrije portefeuille, waarbij de resterende uitstoot uitsluitend afkomstig is beperking van een quick wins-aanpak zonder installatievervanging illustreert. | van elektriciteitsinkoop die niet door eigen PV-opwekking wordt gedekt. 3. Huidige situatie | Pakket 2 brengt een fundamentele verschuiving: het gasverbruik daalt door vervanging van verwarmingssystemen, het totale verbruik daalt naar circa 842.000 4. Paris Proof | kWh/jaar en de WEii naar 37,4 kWh/m²GO — ruim onder de Paris Proof-norm. Pakket 3 reduceert het verbruik verder naar circa 249.000 kWh/jaar, vrijwel volledig bestaande uit elektriciteit, met een WEii van slechts 11,1 kWh/m²GO. 5.

Scenario's Energie inkoop en Paris Proof resultaten | CO₂-uitstoot 6. Investeringen | 3.000.000 | 119,6 | 133 | 700.000 2.500.000 | 111 | 600.000 7. Conclusies 2.000.000 | 89 | 500.000 69,9 Bijlagen | 1.500.000 | 67 | 400.000 1.000.000 | 37,4 | 44 | 300.000 500.000 | 11,1 | 22 | 200.000 0 | 0 | 100.000 Huidige | Pakket 1 | Pakket 2 | Pakket 3 Gas | Elektra | WEii | PP-norm | 0 21 | Huidige | Pakket 1 | Pakket 2 | Pakket 3 6. Investeringsstrategie - Investeringkosten Overzicht De grafiek toont de totale investeringskosten per maatregelpakket, uitgesplitst | Uitsplitsing investeringskosten Management | naar maatregelcategorie. Alle bedragen zijn exclusief btw en exclusief subsidies, en | € 18.000.000 samenvatting | zijn gebaseerd op de kengetallen zoals beschreven in de methodiek. De totale investeringen bedragen € 4,7 miljoen voor pakket 1, € 9,9 miljoen voor pakket 2 | € 16.000.000 1. Inleiding | en € 16,7 miljoen voor pakket 3. € 14.000.000 2. Methodiek | Uitsplitsing van investeringen per type maatregel In pakket 1 — Quick Wins — wordt de investering gedomineerd door de | € 12.000.000 thermische schil (€ 1,69 miljoen) en verwarmen en koelen (€ 1,42 miljoen), | € 10.000.000 3. Huidige situatie | aangevuld met verlichting (€ 0,89 miljoen) en duurzame energie (€ 0,57 miljoen). In pakket 2 — Paris Proof — neemt de thermische schil verder toe (€ 3,38 miljoen) | € 8.000.000 4.

Paris Proof | en komen daar substantiële investeringen in ruimteventilatie (€ 2,09 miljoen), verwarmen en koelen (€ 1,66 miljoen) en warmtapwater (€ 0,55 miljoen) bij, als | € 6.000.000 gevolg van de diepere renovatieaanpak waarbij installaties integraal worden 5. Scenario's | vervangen. pakket 3 — ENG all-electric — laat de grootste verschuiving zien: de | € 4.000.000 thermische schil (€ 5,65 miljoen) en verwarmen en koelen (€ 4,39 miljoen) 6. Investeringen | domineren de investering door de volledige elektrificatie van | € 2.000.000 verwarmingssystemen en de aanvullende schilverbetering die nodig is om warmtepompen zonder gasback-up te kunnen bedrijven. De investering in | € 0 | Pakket 1 - | Pakket 2 - 7. Conclusies | duurzame energie stijgt progressief — van € 0,57 miljoen in pakket 1 naar € 2,42 | Quickwins | Parisproof | Pakket 3 - ENG miljoen in pakket 3 — door de toenemende PV-capaciteit per pakket. Verlichting is | Verlichting | € 890.509 | € 890.509 | € 890.509 de enige maatregelcategorie die in alle drie de pakketten voor een identiek bedrag | Duurzame Energie | € 572.161 | € 1.314.258 | € 2.418.665 Bijlagen | terugkomt (€ 890.509), aangezien deze maatregel in elk pakket volledig wordt meegenomen.

| Verwarmen, koelen | € 1.419.957 | € 1.661.735 | € 4.387.122 Ruimteventilatie | € 0 | € 2.086.130 | € 2.775.993 Warmtapwater | € 110.306 | € 545.561 | € 559.237 Verwarmen | € 19.926 | € 20.939 | € 20.939 Thermische schil | € 1.691.748 | € 3.381.781 | € 5.649.604 TOTAAL INVESTERING | € 4.704.606 | € 9.900.913 | € 16.702.069 Disclaimer: Alle kosten die worden getoond zijn op basis van kostenkentallen of ervaringsgetallen. Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend. Hier zit een marge op van +-25% 22 6. Investeringsstrategie - Terugverdientijd (TVT) Wat is de TVT en hoe lees je hem? De terugverdientijd (TVT) geeft aan hoeveel jaar het duurt voordat de | Meest en minst rendabele locaties TVT - Pakket 1 Management | verduurzamingsinvestering is terugverdiend via energiebesparing. Een TVT onder | 300 samenvatting | de 25 jaar — de technische levensduur — is financieel haalbaar op eigen merites. | 250 Een TVT boven de 25 jaar vereist aanvullende motivatie vanuit CO₂- | 200 1. Inleiding | reductiedoelstellingen, toekomstige regelgeving of subsidiemogelijkheden. | 150 100 2. Methodiek | Meest en minst rendabele objecten per pakket | 50 Ledel Theater presteert het best over alle drie de pakketten met TVT-waarden van | 0 circa 14, 16 en 19 jaar — ruim binnen de technische levensduur. MFC de Korre, 3.

Huidige situatie | MFC 't Hofje van Eede en MFC de Windmaker behoren eveneens tot de meest rendabele locaties, met TVT-waarden in pakket 1 tussen de 10 en 20 jaar. De minst 4. Paris Proof | rendabele locaties zijn consistent over de drie pakketten: Gymzaal MFC de Rotonde en Brandweerkazerne Cadzand laten TVT-waarden oplopen tot meer dan 230 jaar, aangevuld door Zorgwoning, Voetbal sportcomplex en Werkplaats 5. Scenario's | gemeente werken. Voor deze locaties moet de motivatie voor verduurzaming | Beste 5 | Slechtste 5 primair komen vanuit CO₂-reductiedoelstellingen of wettelijke verplichtingen. 6. Investeringen | Meest en minst rendabele locaties TVT - Pakket 2 | Meest en minst rendabele locaties TVT - Pakket 3 7. Conclusies | 300 | 300 250 | 250 200 | 200 Bijlagen | 150 | 150 100 | 100 50 | 50 0 | 0 23 | Beste 5 | Slechtste 5 | Beste 5 | Slechtste 5 6. Investeringsstrategie - Netto Contante Waarde (NCW) Wat is de NCW en hoe lees je hem? De netto contante waarde (NCW) drukt het totale financiële rendement van een | Hoogste en laagste NCW - Pakket 1 Management | investering uit over 25 jaar in huidige prijzen. Een positieve NCW betekent dat de | 500.000 samenvatting | energiebesparingen de investering overtreffen binnen de levensduur; een | 400.000 300.000 negatieve NCW betekent dat de investering niet volledig wordt terugverdiend. De | 200.000 1.

Inleiding | NCW is daarmee een completere maatstaf dan de TVT: hij toont niet alleen óf een | 100.000 investering rendabel is, maar ook hoeveel financiële waarde zij genereert of kost. | -100.0000 -200.000 2. Methodiek | -300.000 Hoogste en laagste NCW per pakket | -400.000 -500.000 Ledel Theater toont de hoogste NCW over alle drie de pakketten (circa € 400.000 3. Huidige situatie | in Pakket 1). In pakket 2 en 3 neemt het aantal locaties met een positieve NCW sterk af — de hogere investeringen worden niet altijd terugverdiend binnen de 4. Paris Proof | technische levensduur. De sporthal Cadzand laat de laagste NCW zien, oplopend tot circa -€ 2.700.000 in pakket 3, aangevuld in de zwaardere pakketten door Het Belfort, MFC de Korre en Streekmuseum IJzendijke. 5. Scenario's | Beste 5 | Slechtste 5 6. Investeringen | Hoogste en laagste NCW - Pakket 2 | Hoogste en laagste NCW - Pakket 3 7. Conclusies | 500.000 | 500.000 0 | 0 -500.000 Bijlagen | -500.000 | -1.000.000 -1.000.000 | -1.500.000 -1.500.000 | -2.000.000 -2.500.000 -2.000.000 | -3.000.000 24 | Top 5 | Slechtste 5 | Top 5 | Slechtste 5 6. Investeringsstrategie – MJOP MJOP koppelkansen Management | Het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) van Gemeente Sluis omvat een samenvatting | totaalbudget voor onderhoud aan alle locaties in de portefeuille tot en met 2050.

Bij de uitvoering van de verduurzamingspakketten bestaat een directe overlap met 1. Inleiding | een deel van dit budget: maatregelen zoals de vervanging van verlichting door LED- armaturen, vervanging van cv-ketels of het aanpakken van dakbedekking zijn zowel in het MJOP als in de verduurzamingspakketten opgenomen. Wanneer de 2. Methodiek | verduurzamingsmaatregel op het geplande onderhoudsmoment wordt uitgevoerd, vervalt de noodzaak om de oorspronkelijke onderhoudspost separaat uit te voeren. De geschatte overlap vertegenwoordigt 5 tot 6% van het totale MJOP-budget, | Investerings besparingen door overlap 3. Huidige situatie | afhankelijk van het gekozen pakket. In theorie kunnen deze overlappende kosten | € 18.000.000 in mindering worden gebracht op de bruto investeringskosten, wat resulteert in 4. Paris Proof | een netto extra investering van € 2,96 miljoen (Pakket 1), € 8,09 miljoen (Pakket 2) | € 16.000.000 en € 14,49 miljoen (Pakket 3). De totale bruto investering inclusief de | € 14.000.000 overlappende MJOP-posten bedraagt respectievelijk € 4,70 miljoen, € 9,90 miljoen 5. Scenario's | en € 16,70 miljoen. De grafiek toont deze verdeling per pakket. | € 12.000.000 Het is echter van belang dat de gemeente de volledige bruto investeringskosten | € 10.000.000 6. Investeringen | reserveert.

De genoemde overlap betreft een theoretisch maximum: de daadwerkelijk te realiseren besparing hangt af van de exacte maatregelen die per | € 8.000.000 locatie worden toegepast, de timing van uitvoering ten opzichte van de geplande 7. Conclusies | onderhoudsmomenten en de mate waarin verduurzaming en onderhoud in de | € 6.000.000 praktijk kunnen worden gecombineerd. Bijlagen | € 4.000.000 € 2.000.000 € 0 | Pakket 1 - | Pakket 2 - Quickwins | Parisproof | Pakket 3 - ENG MJOP besparingen | € 1.747.000 | € 1.806.000 | € 2.215.000 Resterendekosten | € 2.957.606 | € 8.094.913 | € 14.487.069 TOTAAL INVESTERING | € 4.704.606 | € 9.900.913 | € 16.702.069 Disclaimer: Alle kosten die worden getoond zijn op basis van kostenkentallen of ervaringsgetallen. 25 | Hier kunnen geen rechten aan worden ontleend. Hier zit een marge op van +-25% 7. Conclusies en aanbevelingen Hoofdconclusies Management | De verduurzamingsscan van de gemeentelijke vastgoedportefeuille van Gemeente | De volledige objectenlijst met het per locatie voorgestelde pakket, en de samenvatting | Sluis bevestigt dat de verduurzamingsopgave substantieel maar haalbaar is. De | geaggregeerde effecten van de maatwerkmix op energieverbruik, CO₂-uitstoot en huidige energieprestatie ligt met een gewogen WEii van 119,6 kWh/m²GO ruim | energielabels, zijn opgenomen op de volgende slide. 1.

Inleiding | boven de Paris Proof-norm van 66,4 kWh/m²GO. Met gerichte investeringen in de drie maatregelpakketten kan de portefeuille stapsgewijs worden gebracht naar het | ID | Plaats | Gebouw | Geselecteerde | Investering gewenste ambitieniveau. | pakket | geselecteerde pakket 1 | Kern Aardenburg | Cultuurforum Aardenburg | 3 | € 176.296 2. Methodiek | De energievraag is sterk geconcentreerd: MFC de Korre, Ledel Theater, MFC 't | 2 | Kern Aardenburg | Loods gemeentewerken | 1 | € 59.137 3 | Kern Aardenburg | Brandweerkazerne Aardenburg | 1 | € 32.737 Hofje van Eede en Het Belfort zijn samen verantwoordelijk voor circa 58% van het | 4 | Kern Aardenburg | Clubgebouw Boldersclub | 1 | € 159.863 totale verbruik en de CO₂-uitstoot. Gerichte interventie op deze locaties heeft de | 5 | Kern Aardenburg | Sportpavilioen A.V.C | 2 | € 216.791 3. Huidige situatie | grootste portefeuillebrede impact en verdient prioriteit in de planningsfasering. | 6 | Kern Breskens | MFC de Korre | 1 | € 473.531 7 | Kern Breskens | Gem werkplaats/ brandweerkazerne | 2 | € 122.688 De verdeling van de aanbevolen pakketten laat zien dat voor 58% van de locaties | 8 | Kern Breskens | Kleedlokaal sportvelden | 2 | € 156.329 4.

Paris Proof | Pakket 1 — Quick Wins — het voorgestelde pakket is, met een bijbehorende | 9 | Kern Cadzand | Brandweerkazerne Cadzand | 2 | € 27.569 10 | Kern Cadzand | De sporthal Cadzand | 1 | € 703.404 investering van € 2.731.000. Dit bevestigt dat een groot deel van de portefeuille | 11 | Kern Eede | Mfc 't hofje van Eede | 2 | € 907.087 met relatief beperkte ingrepen al significante verbeteringen kan realiseren. Voor | 12 | Kern Groede | MFC 't torentje | 1 | € 93.532 5. Scenario's | 36% van de locaties is Pakket 2 — Paris Proof — het voorgestelde pakket | 13 | Kern Groede | Kleedgebouw sportcomplex | 1 | € 32.832 14 | Kern Ijzendijke | Streekmuseum Ijzendijke | 1 | € 243.676 (investering: € 2.871.000), betreffende gebouwen met een hogere energievraag of | 15 | Kern Ijzendijke | Brandweerkazerne Ijzendijke | 1 | € 99.868 6. Investeringen | grotere afstand tot de norm die diepere renovatie vereisen. Voor de resterende 6% | 16 | Kern Nieuwvliet | Dorpshuis Nieuwvliet | 2 | € 161.925 van de locaties is Pakket 3 — ENG all-electric — van toepassing (investering: € | 17 | Kern Oostburg | MFC de Windmaker | 1 | € 60.480 18 | Kern Oostburg | Brandweerkazerne Oostburg | 1 | € 80.165 312.000). De totale aanbevolen investering bedraagt daarmee € 5.913.806 — | 19 | Kern Oostburg | Zorgwoning | 1 | € 15.423 7.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://sluis.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/91611f82-6c33-4fdf-b270-348eb578a506?agendaItemId=06d4bcff-53b6-4740-8e5b-fe20ad9aa44c