04 gemeente Sluis Omgevingskwaliteit Jaarverslag.pdf
Tekst van het document
Advisering Omgevingskwaliteit
Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed gemeente Sluis
© Google Earth 2020
2
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Inhoud Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Advies Afstemming Kaders bij advisering Dialoog Bescherming van Erfgoed
3 3 3 4 5 5
Projectontwikkeling badplaats Cadzand in Oostburg
6
Nieuwe voetgangersbrug in historische kern
10
Gemeentelijke monumenten in Sluis
11
Tot slot
13
Dorp, Stad & Land 2020
3
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Gemeente Sluis is met haar fysieke omgeving aantrekkelijk voor bedrijven,
Bij haar advisering kijkt deze commissie naar hoe het uiterlijk van het
bewoners en bezoekers. Met zorg houdt de gemeente daarbij de synergie
plan past in de omgeving, hoe het ontwerp eruit komt te zien en welke
tussen historie, landschap, gebiedsontwikkeling en innovatie voor ogen.
materialen zijn gebruikt. Bij het formuleren van hun advies hanteren zij
Iedere beslissing heeft immers impact op een omgeving die duurzaam
de actuele beleidsrichtlijnen van de gemeente en werken in geest van de
leefbaar is en blijft voor mens en natuur. Met een integrale benadering
Omgevingswet die in 2022 van kracht zal gaan.
assisteren adviseurs van Dorp, Stad en Land uw gemeente bij deze optimale omgevingskwaliteit. In dit jaarverslag leest u over de advisering
De commissie levert aan de gemeente en aan de initiatiefnemers integrale
over ruimtelijke kwaliteit en erfgoed in uw gemeente.
adviezen over aspecten van ruimtelijke kwaliteit en erfgoed, en krijgt steeds vaker adviesvragen op het gebied van stedenbouw, landschap
Advies
en ruimtelijk beleid. Bij het verder uitbouwen van deze integrale
De burgemeester en wethouders van gemeente Sluis krijgen over
advisering vanuit meerdere expertises kan de commissie onder de nieuwe
bouwplannen waarvoor een omgevingsvergunning is aangevraagd
Omgevingswet worden omgevormd tot de integrale Adviescommissie
advies van de onafhankelijke commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed.
Omgevingskwaliteit.
Adviseurs van Dorp, Stad en Land nemen zitting in deze commissie, en hebben in uw gemeente geen zakelijke of bestuurlijke belangen. Hierdoor
Afstemming
is de onafhankelijkheid bij de advisering aan uw gemeente gewaarborgd.
Iedere twee weken komt de commissie bijeen op woensdag om te
In de commissie namen in 2019 namens Dorp, Stad en Land architect
adviseren over plannen die aan de gemeente voor het verkrijgen van een
Gerhard Vermeulen en bouwhistoricus Mark Bimmel zitting, en vanuit de
vergunning zijn voorgelegd. Maandelijks breidt deze commissie zich uit tot
bewoners van de gemeente was het derde commissielid
een geïntegreerde commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed en komen de
Eric van Rootselaar.
plannen ten aanzien van monumenten aan bod.
Dorp, Stad & Land 2020
4
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Deze zittingen vinden in het gemeentehuis of (sinds Corona) online
Als toetsingskader bij de advisering geldt het beleid van de gemeente,
plaats. Medewerkers van de gemeenten bereiden de vergadering
zoals dat is vastgelegd in de Welstandsnota 2012. Dit beleid geeft de
tijdig en goed voor, waardoor de commissieleden ruim op tijd op de
gemeente de mogelijkheid om cultuurhistorische, stedenbouwkundige
hoogte zijn van de agenda en de te bespreken plannen. De commissie
en architectonische waarden een rol te geven bij de ontwikkeling en
bespreekt in voorkomende gevallen de geagendeerde plannen door met
beoordeling van nieuwe bouwplannen. De commissieleden baseren zich
stedenbouwkundigen, plantoetsers, handhavers en beleidsmedewerkers
bij de beoordeling van bouwplannen op deze nota’s en op aanvullende,
van de gemeente ter voorbereiding van de vergadering. Hierdoor is
actuele beleidsontwikkelingen van de gemeente.
de commissie goed op de hoogte van welk beleid een rol speelt bij het voorgelegde plan.
De gemeente zal in het lopende jaar van 2020 het beleid voor omgevingskwaliteit actualiseren naar de doelstelling van de
Deze onderlinge samenwerking tussen de leden en de medewerkers van
Omgevingswet, waarbij de commissie graag het belang blijft
de gemeente verloopt efficiënt en prettig. Bij plannen voor nieuwbouw
ondersteunen van integrale en participatieve kwaliteitsafwegingen.
of erfgoed waarbij de inpassing in de omgeving van de ontwerper meer vraagt, bezoeken commissieleden de locatie. Op deze manier hebben zij een nog beter inzicht in de gemeente en de vraagstelling van inpassing van het object binnen de omgeving waar de ontwerper voor staat.
Kaders bij advisering Een groot deel van de aan de commissie voorgelegde plannen betreft aanbouwen, dakopbouwen, dakkapellen en verbouwingen van woningen en bedrijfspanden. Tevens krijgt de commissie nieuwbouwplannen voor woningen en bedrijfspanden op grotere schaal in behandeling. De nieuw aangelegde Jachthaven Cadzand
Dorp, Stad & Land 2020
5
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Wanneer een ingediend bouwplan niet past binnen het bestemmingsplan,
aan bekende personen of bijvoorbeeld kenmerkende ambachten, oude
maakt de gemeente de afweging of het plan toch doorgang kan vinden,
landschappen en steeds zeldzamer geworden gebouwtjes, zoals een
en zo ja, welke stedenbouwkundige voorwaarden voor het uiterlijk van
bollenschuur of bakhuisje. Het overzicht van deze beschermde objecten
het bouwwerk dan van kracht zijn. Wanneer het college besluit om bij
is voor iedereen ter inzage en heet ‘de gemeentelijke monumentenlijst’.
sommige vergunningaanvragen in afwijking van de advisering van de
Gemeente Sluis heeft ruim 114 gemeentelijke monumenten, variërend
commissie te handelen, informeert het college de commissie.
van boerderijen, molens, kerken en bijzondere kleinere en grotere woonhuizen. Tevens kent de gemeente Sluis vele rijksmonumenten en stads-
Dialoog
en dorpsgezichten.
Tijdens de vergadering ontvangen de commissieleden op de plannen, veelal tijdens een gesprek met de initiatiefnemers en ontwerpers,
Bij de advisering over en het beoordelen van plannen voor herbestemming
toelichtingen op het ontwerp. De commissie gaat desgewenst in
van monumenten geldt steeds de afweging over hoe enerzijds de
overleg met de ontwerpers van de bouwplannen over de vertaalslag
monumentale waarde zoveel mogelijk behouden en leefbaar blijft en
van de uitgangspunten van het beleid in het ontwerp. Zo kunnen de
anderzijds de nieuwe bestemming realiseerbaar is. Bij herbestemming
commissieleden optimaal meedenken en adviseren. Initiatiefnemers en
van monumenten gaan de adviseurs ervan uit dat doordat iemand bereid
ontwerpers spreken hun waardering uit over deze aanpak.
is voor het pand te zorgen en er in te wonen of werken, het object juist daardoor duurzaam wordt behouden.
Bescherming van erfgoed De gemeente beschermt sinds 2018 gebouwen en objecten met grote
Dorp, Stad en Land adviseert gedurende een jaar op veel uiteenlopende
cultuurhistorische waarde door ze de status van gemeentelijk monument te
plannen. In dit verslag belicht de commissie een paar bijzondere plannen,
geven. Dit kunnen gebouwen, bruggen, sluizen en grenspalen, tot bomen
omdat deze voorbeelden goed laten zien hoe er met zorg in de gemeente
of banken die iets vertellen over de lokale geschiedenis. De verhalen
Sluis wordt gewerkt aan kwaliteit.
achter de monumenten kunnen herinneren aan een bepaalde periode,
Dorp, Stad & Land 2020
6
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Projectontwikkeling badplaats Cadzand in Oostburg Sinds 2006 worden in de badplaats Cadzand projecten ontwikkeld die
Inmiddels worden de contouren van de nieuwe badplaats zichtbaar.
als doel hebben om een eenvoudig dorpje aan zee te transformeren
De projecten rond de nieuw aangelegde jachthaven zijn gereed.
naar een meer mondaine badplaats. Als basis voor dit langjarige project werd door de raad van Oostburg in 2006 een Schilvisie vastgesteld. Dit beleidsdocument, ‘een stedenbouwkundig ontwikkelingsperspectief voor de flanken’ staat nu na 14 jaar nog steeds aan de basis van alle beslissingen over planinitiatieven die sinds die tijd worden ingediend. Daarnaast werd met name in de daaraan toegevoegde bijlage 6: ‘Beeldkwaliteitsplan’ aangegeven welke essentiële stedenbouwkundige en architectonische spelregels als basis dienden voor het tot stand brengen van de gewenste stedenbouwkundige samenhangen, kenmerken van bouwmassa’s, architectonische stijlen en ensembles. In samenhang daarmee werd in een bijlage 5 de kwaliteit van de openbare ruimte van de gehele badplaats geformuleerd. Ter begeleiding functioneert sinds 2006 een zogenoemd Q-team bestaande uit de stedenbouwkundige Kees Stegenga, opsteller van voornoemde beleidsdocumenten en Frans van den Meiracker als onafhankelijk architect van Dorp, Stad en Land. Alle partijen die initiatieven wensen te ontplooien weten exact waar ze aan toe zijn. De lokale overheid blijft op afstand en laat de, tot nu, gunstige markt haar werk doen.
Dorp, Stad & Land 2020
In het paviljoen aan de jachthaven bevind zich het restaurant AIRrepublic, een brasserie van Sergio Herman
7
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
het Strandhotel
hotel De Blanke Top
Op dit moment zijn het hotel De Schelde en de appartementen in aanbouw. Vanaf dit hotel hebben plannen in de aangrenzende meer steenachtige Rode Wielingen de laatste processen en procedures doorlopen. Rond het centrum zijn de hotels De Branding en Strandhotel klaar of bijna klaar. Aan de oostzijde vormen hotel De Blanke Top en het Badhuis samen met en de aangrenzende duinappartementen een bijzonder geheel bij deze belangrijke duinovergang. Hotel De Blanke Top met de bouw van de Blanke Top appartementen
Dorp, Stad & Land 2020
8
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Nu de grootste projecten vastliggen is de gemeente begonnen met de volledige herinrichting van Boulevard de Wielingen. De plannen hiervoor zijn van Okra Landschapsarchitecten. De wandel- en fietspaden in combinatie met de duinovergangen zijn voorzien van uniform straatmeubilair voor de gehele badplaats.
Appartementen en horeca het Badhuis
In 2010 startte de aanleg van Cavelot langs de hele landzijde. Dit grote recreatiepark is reeds jaren geleden gerealiseerd en volop in bedrijf.
Tijdens de bouw van recreatiepark Cavelot
Dorp, Stad & Land 2020
Duintuin ter bevordering van groenteteelt
9
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Strandpaviljoen De Piraat
Seizoensgebonden strandhuisjes
De aandacht die werd gericht op duin en dorp werd uitgebreid met een aparte commissie voor recreatieve ontwikkelingen bij campings en voor de strandpaviljoens. Dit resulteerde in een reeks vernieuwde en vernieuwende strandpaviljoens en strandhuisjes waarvan hier enkele voorbeelden.
Strandpaviljoen Caricole
Dorp, Stad & Land 2020
De komende jaren gaat de metamorfose van de badplaats verder.
10
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
(versterk daarmee cultuurh verdwen waterloo anders d in 1825.
Nieuwe voetgangersbrug in historische kern Binnen de historische kern van Sluis, hebben ondernemers de lang gekoesterde wens voor een voetgangersbrug die de minder drukke westzijde van de haven beter bereikbaar maakt. De nieuwe brug aan de Kaai over de historische haven van Sluis heeft behoorlijk wat impact op de totale ervaring van dit gebied. De haven heeft hoge archeologische,
Op de l het verl waterpo blauwe Bij inte voorges nieuwe te zien locatie bevindt in versc op richt
cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarden. Binnen dit beschermde stadsgezicht zijn de kademuren beeldbepalend. De commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed heeft met de initiatiefnemers, ontwerpers en gemeente gesprekken gevoerd over het ontwerp, de locatie en de exacte positie van de aanlanding op beide kades. De commissie is over het plan waarbij de pijlers van de brug een bescheiden element vormen positief.
( c beeld Rotterda SLU18-0023 De locatie van de brug
De gekozen situering van de brug lijkt nu nog vooral ingegeven door praktische en uitvoeringstechnische overwegingen. Dit heeft een aantal belangrijke, ongewenste gevolgen voor het beeld en de betekenis van deze havenlocatie in cultuurhistorisch waardevol gebied: De haven wordt in beeld afgesneden van de Damsevaart en de kenmerkende weidse, open bocht in het water wordt veel minder zichtbaar door de plaatsing van de brug er midden in; De schuine aanlandingen van de brug en de getoogde vorm van het dek komen in deze historische context niet voldoende vanzelfsprekend over; Het beeld van de brug is onvoldoende terughoudend vormgegeven in stijl en kleur; door de schuine plaatsing van de brug wordt deze bovendien ook langer dan strikt noodzakelijk; Dorp, Stad & Land 2020 De voorgestelde hellingbaan, haaks geplaatst aan één zijde van de brug levert een rommelig beeld op aan de kade en wijkt daarnaast ook in vormgeving af van de rest van de brug;
De locatie van de brug bevind zich op de witte lijn in de cirkel naast de locatie van de oude waterpoort, de blauwe lijn in de cirkel
Waardering Het Ledeltheater is van algemeen belang. Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis Het theater heeft architectuurhistorische waarde vanwege de modernistische architectuur uit de wederopbouw met veel kunsttoepassingen. Daarnaast heeft het theater cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de wederopbouw en de plaats in de samenleving die het in deze periode heeft vervuld. Daarnaast heeft het theater ook stedenbouwkundige waarde als onderdeel van het nieuwe wederopbouwplan voor het in de Tweede Wereldoorlog verwoeste Oostburg, dat in 2011 door het Rijk is geselecteerd als één van de dertig belangrijkste wederopbouwgezichten van Nederland. Bovendien is het theater met alle kunsttoepassingen gaaf bewaard gebleven en is het typologisch - zeker als streektheater - betrekkelijk zeldzaam.
11
Gemeentelijke monumenten in Sluis
Het theater is van gemeentelijk belang vanwege de architectuurhistorische waarde, cultuurhistorische waarde, stedenbouwkundige waarde, gaafheid en zeldzaamheid.
De gemeente Sluis heeft rijksmonumenten en beschermde stads- en Bronnen
Het overzicht van deze beschermde objecten heet ‘gemeentelijke
VanafHerbouwd 2018 Oostburg. heeft deMet gemeente eveneens haarOostburg: eigen Uitgeverij W.J. Pieters. monumentenlijst’ en is bij vaststelling voor iedereen ter inzage. Erfgoed dorpsgezichten. Aalbregtse, M.A. (1972). geschiedenis en wandelingen. Blom, A. (2013). Atlas van de Wederopbouw. Ontwerpen aan stad en land. Rotterdam: nai010. gemeentelijke monumenten beschermd. Dit heeft de gemeente Sluis Zeeland, een provinciaal erfgoed steunpunt dat deels door de provincie Stenvert, R., Ginkel-Meester, S. van, Stades-Visscher, E. en Chr. Kolman (2003). Monumenten in Nederland – Zeeland. Zeist: gedaan samenstellen wordt gefinancierd, verrichtte hiervoor het vooronderzoek, inclusief de RDMZ, door Zwolle: het Waanders Uitgevers. van een gemeentelijke monumentenlijst, http://www.ledeltheater.nl/historie zodat de collectie van waardevolle bouwkunst met de beste voorbeelden
inventarisatie, waardering, selectie en het maken van de beschrijvingen.
van diverse bouwstijlen en periodes beschermd en bewaard worden voor
Adviseurs van Centrale Erfgoedcommissie van Dorp, Stad en Land hebben
Foto's de toekomst. De gemeente beschermt hiermee gebouwen en objecten met
grote cultuurhistorische waarde.
de gemeente bij de samenstelling hierbij geassisteerd. Het uitgangspunt stond bij iedere afweging centraal dat “behoud door ontwikkeling” ervoor zorgt dat monumentale waarden ook worden blijven behouden wanneer wijzigingen in het gebruik om aanpassingen vragen. Bij het aanwijzen van gemeentelijke monumenten is gestart met 28 objecten die de gemeente zelf in bezit heeft. Enkele voorbeelden zijn de muziekkiosken in Breskens, Eede, Retranchement, Nieuwvliet, IJzendijke en Groede. In Oostburg werden het gemeentehuis, het Ledeltheater en de voormalige pastorie hierdoor beschermd. Deze drie gebouwen werden in 2013 door het Rijk bij hun selectie van dertig belangrijke Wederopbouw kernen in Nederland reeds als parels van de Wederopbouw architectuur genoemd. Als onderdeel van het proces van afwegen bij toekennen, stelden adviseurs van Dorp, Stad en Land samen met de inwoners en belanghebbenden een toekomstvisie op voor Oostburg. Hierin speelde de Wederopbouw een rol.
Het Ledeltheater
Dorp, Stad & Land 2020
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
12
Vervolgens werden 41 objecten in particulier bezit beschermd. Daartoe behoren de watertoren in Oostburg, diverse kerken, begraafplaatsen, tuinmuren, maar ook de voormalige gemeentehuizen in Aardenburg, Groede, Hoofdplaat, Schoondijke en Waterlandkerkje. Hierna kwamen 15 kerken en kloosters voor het religieus erfgoed en volgde met 22 kazematten, bunkers en andere verdedigingswerken het militair erfgoed. In de gemeente werden ook de circa 10 panden of ensembles van woonhuizen, ontworpen door Jos Bedaux, als belangrijk architect tijdens de Wederopbouw opgenomen in het overzicht. De Centrale Erfgoedcommissie van Dorp, Stad en Land heeft positief geadviseerd over de selectie van gemeentelijke monumenten en is zeer verheugd dat ook het jongere erfgoed in de gemeente Sluis wordt beschermd. Bij enkele objecten zijn aanbevelingen gegeven, bijvoorbeeld om de buitenruimte rondom een gebouw ook goed te beschermen door de elementen in een tuin te benoemen. Het is belangrijk dat in een redengevende beschrijving alle waardevolle zaken worden benoemd. Als voor de wijziging van een monument advies gevraagd wordt aan de Erfgoedcommissie, dient de redengevende beschrijving als leidraad om het plan te kunnen beoordelen. Voormalig raadhuis in Schoondijke
Dorp, Stad & Land 2020
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Sluis
Tot slot Wij zijn verheugd om een bijdrage te mogen leveren aan het mooie werk dat uw gemeente verricht aan het ontwikkelen, behouden en borgen van een goede omgevingskwaliteit, want Sluis is een aantrekkelijke gemeente.
Sfeerbeeld van Sturm Hoeve Bed & Breakfast in het buitengebied van Waterlandkerkje, woonhuis bij boerderij
Dorp, Stad & Land 2020
13
Dorp, Stad en Land is een onafhankelijke kennispartner op het gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultureel erfgoed. Met een integrale benadering vanuit deze expertises adviseert de vereniging sinds 1929 haar leden over optimale omgevingskwaliteit. Ruim 60 gemeenten uit meer dan 3 provincies zijn lid. U kunt Dorp, Stad en Land bereiken op 010 – 280 94 45 en via info@dorpstadenland.nl
Kantoor: Stationsplein 45 | hoofdingang A 3e etage | unit A3.207 Postbus 29129 | 3001 GC Rotterdam www.dorpstadenland.nl