02 - IBD - Integrale beleidsplan duurzaamheid
Tekst van het document
INTEGRAAL BELEIDSPLAN DUURZAAMHEID
Gemeente Sluis
Inhoudsopgave
1
Introductie
4
2.2.4 Actieprogramma Klimaat
17
1.1
Aanleiding integraal beleidsplan
5
2.2.5 Burgerberaad Klimaat
18
1.2
De ambitie van de gemeente Sluis
5
2.2.6 Uitvoering pijler Klimaat
20 21
1.3
Samenwerking
6
2.3
1.4
Proces totstandkoming beleidsplan
6
2.3.1 Ambitie Circulair gemeente Sluis
Circulair
1.5
Leeswijzer
7
21
2.3.2 Landelijke doelstellingen Circulair
21
2.3.3 Gemeentelijke doelstellingen Circulair
22
2
Integraal duurzaamheidsbeleid
8
2.3.4 Actieprogramma Circulair
22
2.1
Energie
9
2.3.5 Burgerberaad Circulair
24
2.1.1
2.3.6 Uitvoering pijler Circulair
25
Ambitie Energie gemeente Sluis
9
2.1.2 Landelijke doelstellingen Energie
10
2.1.3 Gemeentelijke doelstellingen Energie
11
3
Participatie en communicatie
26
2.1.4 Actieprogramma Energie
11
3.1
Communicatie
27
3.1.1
Uitvoeringsmaatregelen Participatie en communicatie
29
2.1.5 Burgerberaad Energie
13
2.1.6 Uitvoering pijler Energie
15
2.2
16
Bijlagen
30
2.2.1 Ambitie Klimaat gemeente Sluis
Klimaat
16
Bijlage 1
31
2.2.2 Landelijke doelstellingen Klimaat
17
Bijlage 2
32
2.2.3 Gemeentelijke doelstellingen Klimaat
17
Colofon Integraal Beleidsplan Duurzaamheid gemeente Sluis, november 2023 (herzien maart 2024) In opdracht van Gemeente Sluis Auteurs
Stijn Maatman, Silke Nieuwenhuis en Frank Platen, Arcadis | Over Morgen
Vormgeving
Joke ter Harmsel, Arcadis | Over Morgen
Fotografie
Gemeente Sluis
Voorwoord Beste Lezer, Met trots presenteer ik u het voorliggende
Het eerste beleidsstuk waar we met dit
beleidsplan Duurzaamheid. Een beleids
burgerakkoord, de klankbordgroep en
plan wat tot stand gekomen is samen
de overige stakeholders aan de slag zijn
met onze inwoners. We zijn blij dat er
gegaan ligt nu voor. Uiteraard kunnen
een grote groep inwoners bereid was
niet alle punten terugkomen in dit
om mee te denken over de vraag hoe
beleidsstuk, een deel zal landen in
we Sluis duurzaam krijgen. In de vorm
andere beleidsstukken. Dit beleidsplan
van een burgerberaad hebben diverse
schetst in elk geval duidelijke kaders en
inwoners groepen gevormd die ver
is actiegericht om zaken aan te pakken,
schillende thema’s hebben uitgewerkt.
nog beter te maken of nog meer onder
Op verschillende momenten en in
de aandacht te brengen van onze
verschillende sessies hebben de groepen
inwoners. We spreken onze ambitie uit
hun voorstel uitgewerkt tot concrete
en gaan hier de komende periode actief
punten waarover uiteindelijk is gestemd.
mee aan de slag. Met vaststelling van
Dat heeft geresulteerd in het burger
dit beleidsplan eindigt het niet, maar
akkoord wat we als gemeente in
begint het juist pas. Als gemeente gaan
ontvangst hebben genomen. Deze
we actief aan de slag met de actie
punten geven ons een mooi beeld wat
punten, maar dat doen we natuurlijk
er allemaal leeft onder onze inwoners
niet alleen. Duurzaamheid gaat ons
en hoe breed het thema duurzaamheid
allen aan dus dit zal ook iets betekenen
wordt bekeken. Als college nemen we
voor u, onze inwoners en onze bedrijven.
deze punten ter harte en nemen we ze,
Dat dit gaat lukken daar twijfel ik niet
waar mogelijk, over in ons beleid. Naast
aan. De inzet en betrokkenheid tijdens
het burgerakkoord zijn er ook waarde
het burgerberaad hebben me dit
volle bijdragen geleverd vanuit onder
duidelijk gemaakt.
andere de RMDO, het rapport van Stichting Duurzaam Groede en de Zeeuwse RES.
3
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
1
4
INTRODUCTIE
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
De gemeente Sluis telt bijna 24.000 inwoners. Met een oppervlakte van ruim 30.000 ha is Sluis één van de grootste plattelands- en tevens dunst bevolkte gemeentes van Nederland. Prachtige stranden, natuur, diverse kernen en landbouw kenmerken de gemeente die tevens veel belang hecht aan duurzaamheid. De gemeenteraad van gemeente Sluis heeft daarom op 22 december 2022 met het vaststellen van de bestuursopdracht duurzaamheid besloten om een integraal beleidsplan duurzaamheid op te stellen. Omdat wij veel waarde hechten aan de belangen en wensen van bewoners is allereerst een burgerberaad georganiseerd. Op 8 juli 2023 zijn de uitkomsten van gesprekken tussen betrokken bewoners gepresenteerd in het zogenaamde Burgerakkoord. Dit akkoord vormt samen met de verdiepende
1.1 Aanleiding integraal beleidsplan Afgelopen jaren zijn er veel duurzaamheidsdocumenten opgesteld op individuele beleidsthema’s die te maken hebben met duurzaamheid. In realiteit zit er veel overlap in thematiek, vandaar de noodzaak voor een integraal beleidsplan duurzaamheid, waar de doelen, ambities en acties van alle duurzaamheidsthema’s samen komen. Dit document biedt een overzicht van al het duurzaamheidsbeleid dat wij hebben, aangevuld met maatregelen om de duurzaamheidsambities te realiseren. Het beleidsplan geeft sturing aan de uitvoering en is de leidraad voor
werksessies die zijn gehouden de basis voor het integrale beleidsplan
de ontwikkelingen. In dit beleidsplan zijn zoveel mogelijk van de recente lokale
duurzaamheid. Dit beleidsplan bevat een eerste opzet voor de uitvoering
ontwikkelingen meegenomen, waaronder de inbreng vanuit het Burgerakkoord
van het duurzaamheidsbeleid, aan de hand van maatregelen op de korte
Duurzaam Sluis (8 juli 2023).
termijn (2024 – 2025) en de middellange termijn (2026 – 2030). Het beleidsplan duurzaamheid vormt daarmee de basis voor een uitvoerings
1.2 De ambitie van de gemeente Sluis
programma voor de komende jaren.
De gemeente Sluis gaat werken aan duurzaamheid. Dat betekent dat wij duur-
In dit beleidsplan worden als eerste de doelen beschreven die wij stellen op het gebied van duurzaamheid. Hier staat centraal wat we willen bereiken. Deze beleidsdoelen sluiten aan bij de duurzaamheidsambities van de gemeente Sluis. De acties die nodig zijn voor het realiseren van de doelen rondom de duurzaamheidsthema’s kunnen wij echter niet alleen oppakken en uitvoeren. Wij hechten dan ook een groot belang aan de participatie en betrokkenheid van bewoners, ondernemers, stichtingen en professionele stakeholders. Hieronder wordt aangegeven met welke partijen en in welke
zaamheid een plek geven binnen alle beleidsterreinen, de interne processen, het onderhoudsprogramma, aanbestedingsbeleid en inkoopbeleid. Hiermee moeten wij een reductie van 55% CO2-emissies realiseren in 2030 en 95% in 2050 (ten opzichte van 1990). Dat wordt bereikt door flinke stappen voorwaarts te zetten binnen de energietransitie, uitvoering te geven aan klimaatbeleid en door stapsgewijs toe te werken naar een volledig circulaire economie in 2050. Sluis heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn, om zorg te dragen voor behoud van biodiversiteit, te werken aan klimaatadaptatie en het vervangen van primaire grondstoffen in productieprocessen door gerecyclede of hergebruikte afvalstoffen. Verderop in dit beleidsplan wordt per thema een concrete uitwerking gegeven.
samenwerkingsvorm wij samenwerken aan de duurzaamheidsopgaven in de verschillende kernen van de gemeente Sluis.
Binnen deze opgaven hebben wij de ambitie om de transitie naar duurzaamheid vorm te geven op een manier die past bij de financiële draagkracht van inwoners en bedrijven, en passend is bij de schaal van zowel de kernen als het buiten stedelijke gebied in de gemeente Sluis.
• Er wordt ingezet op technologische innovatie gericht op energie- en kosten besparing, maar ook op voldoende financiële middelen en uitvoeringscapaciteit bij de gemeente en marktpartijen. Wij verstrekken aan inwoners en bedrijven objectieve en eenduidige informatie over de gevolgen van de verandering van het
5
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
klimaat, de mogelijkheden die wet- en regelgeving biedt, de mogelijkheden voor
En op het gebied van circulariteit wordt er momenteel gewerkt aan het Zeeuws
consumenten en bedrijven om duurzaamheidsmaatregelen te bekostigen en
brede beleid over Circulaire Economie. Dit gebeurt in provinciaal verband. Naast
welke financieringsmogelijkheden de gemeente Sluis heeft.
overheden en regionale samenwerkingsverbanden is het ook van belang om de
• Wij geven zelf het goede voorbeeld door bewust de organisatie te verduurzamen
bewoners van Sluis te betrekken. Zo wordt er ook samengewerkt met de bewoners
en de openbare ruimte klimaat adaptief in te richten. Een veilige en leefbare
door middel van het burgerberaad en het daaruit voortgekomen burgerakkoord.
fysieke leefomgeving c.q. ingerichte openbare ruimte vormt de fundering voor
Onder de verschillende pijlers wordt de samenwerking met de bewoners vanuit het
alle andere maatschappelijke opgaven en activiteiten.
burgerberaad nader toegelicht. Tenslotte is er ook met marktpartijen samenge-
1.3 Samenwerking
werkt door verdiepende werksessies te houden gedurende het opstellen van dit beleidsdocument.
De transitie naar een duurzame samenleving is in volle gang en brengt veel teweeg. Er komen veel duurzaamheidsopgaven op ons af. Wij kunnen dit niet alleen oppakken.
Burgerakkoord
Het is van essentieel belang om op regionaal niveau goed samen te werken met
Om een volledig beeld te krijgen van de duurzaamheids-
bewoners, organisaties, ondernemers en stakeholders, om de ambities en doel
ambitie en doelstellingen binnen de gemeente is er in
stellingen te kunnen realiseren.
de gemeente Sluis een Burgerberaad georganiseerd. Het Burgerberaad heeft als uitkomst van haar proces een
Wij geven deze samenwerking vorm door onder andere samen met de andere
Burgerakkoord opgesteld, dat is vastgesteld op 8 juli 2023.
Zeeuwse gemeenten te werken aan de Regionale Energiestrategie (RES) Zeeland.
Het akkoord vormt het antwoord van de gemeenschap
De RES is een regionaal vastgesteld beleid voor opwek duurzame energie, verduur-
op de vraag: ‘Hoe wordt de gemeente Sluis duurzaam?’.
zamen van de gebouwde omgeving (duurzame warmte) en mobiliteit. Inmiddels
Het Burgerberaad heeft in dit akkoord 49 punten opgesteld
wordt er gewerkt aan de RES 2.0, die naar verwachting in het derde kwartaal van
hoe de gemeente Sluis verduurzaamd moet worden.
2024 wordt vastgesteld. Hoewel het grootste deel van de RES 1.0 nog actueel is, is de
Daarnaast is er monitorklanboordgroep opgezet die als taak
wereld in de tussentijd veranderd. De schaarste op het elektriciteitsnet is enorm
heeft de opvolging van de punten te monitoren. Er zijn proces
toegenomen, de huidige gasprijzen vragen om versnelling in de aanpak, en ook op
afspraken gemaakt tussen de gemeente en de groep om hier invulling aan te
andere vlakken zien we veranderingen. Vanuit de RES wordt samen met gemeenten,
kunnen geven. In dit integrale beleidsdocument is gekeken naar de ambitiepunten
provincie, waterschap, netbeheerder, maatschappelijke organisaties, inwoners en
die aansluiten bij het vastgestelde beleid en de ambities die wij hebben. Deze zijn
bedrijven mogelijkheden onderzocht om duurzame elektriciteit, zoals wind- en
verdeeld per pijler.
zonne-energie op te wekken en wijken en gebouwen te verduurzamen door energie
6
te besparen en andere warmtebronnen te gebruiken. In de Regionale Energiestrategie
1.4 Proces totstandkoming beleidsplan
(RES 1.0) staat hoe we dit in Zeeland willen bereiken.
De gemeente Sluis heeft adviesbureau Arcadis I Over Morgen gevraagd om het
Op het gebied van klimaat wordt er vanuit de gemeente samengewerkt binnen de
proces te begeleiden om een integraal beleidsplan duurzaamheid op te stellen.
regio Zeeuws-Vlaanderen en Zeeuws-West Vlaanderen. Hierin is voor de gemeenten
Om tot dit plan te komen zijn er een aantal stappen met verschillende stakeholders
Sluis, Hulst & Terneuzen een gezamenlijk de Klimaatadaptatiestrategie & uitvoerings
doorlopen. De basis voor het stuk is een beleidsanalyse van de aan duurzaamheid
agenda Zeeuws – Vlaanderen 2021 – 2025 opgesteld.
gerelateerde beleidsdocumenten die zijn opgesteld door de gemeente Sluis.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Deze vormen op zichzelf een stukje van de puzzel van de gehele duurzaamheids-
1.5 Leeswijzer
opgave die de gemeente Sluis voor zich heeft, maar geen integraal overzicht.
Dit beleidsplan is ingedeeld aan de hand van drie duurzaamheidspijlers: energie,
Voorbeelden zijn de Transitievisie Warmte, het Zeeuws energieakkoord, het
klimaat en circulair. Hieronder zijn de pijlers met een onderverdeling van deel-
grondstoffenplan van de gemeente Sluis en de klimaatadaptatiestrategie voor
thema’s schematisch weergegeven. Per pijler wordt er eerst een omschrijving
respectievelijk Zeeuws- en West Zeeuws-Vlaanderen. Daarna zijn er interne en externe
gegeven van de gemeentelijke ambitie. Daarna wordt ingegaan op de landelijke
werksessies georganiseerd om het al bestaande beleid aan te vullen extra inhoud en
doelstellingen en gemeentelijke doelstellingen. Vervolgens wordt er een actie-
maatregelen. De deelnemers aan de eerste sessie bestonden uit beleidsambtenaren
programma beschreven met daarin korte termijn (lopende en bestaande -) en
van de gemeente Sluis die werkzaam zijn binnen de verschillende pijlers van het
lange termijn acties. In de daarna volgende hoofdstukken wordt er ingegaan
thema duurzaamheid. De genodigden voor de externe sessie waren organisaties in
op de participatie en communicatie tijdens en na dit proces. Het document
de gemeente Sluis die actief zijn op het gebied van duurzaamheid, aangevuld met
wordt afgesloten met het hoofdstuk organisatie en financiën.
de gemeentelijke projectgroep en de klankbordgroep van het burgerberaad. Er is daarna een losse avond georganiseerd om een podium te geven aan de uitkomsten van het burgerberaad en aanvullingen te doen op de voorgaande sessies. Tot slot zijn er met alle partijen die aan de hiervoor beschreven sessies hebben deelgenomen in totaal drie sessies gehouden om feedback op te halen op conceptversies van het beleidsplan. Daarnaast is er de mogelijkheid geweest om buiten deze sessies schriftelijk feedback te geven op het beleidsplan. In bijlage 1 is het overzicht te vinden met alle genodigde partijen die hebben meegedacht in het proces om te komen tot dit beleidsplan. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van documenten die aan dit beleidsstuk ten grondslag hebben gelegen.
7
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2
8
INTEGRAAL DUURZAAMHEIDSBELEID
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Wij hebben ons ten doel gesteld om een duurzame en toekomstbestendige gemeente te worden. Met dit in gedachten hebben wij dit integrale beleidsplan duurzaamheid opgesteld. Dit duurzaamheidsplan vormt de leidraad voor het nemen van doelgerichte maatregelen en het implementeren van duurzame oplossingen op alle niveaus. Door een integrale benadering te hanteren en deze drie pijlers centraal te stellen, streven wij ernaar om een groene, veerkrachtige en toekomstgerichte gemeente te worden die het welzijn van haar inwoners waarborgt en een positieve impact heeft op het milieu. Deze doelstelling komt voort uit het visiedocument ‘Krachtig verbonden’.
2.1 Energie De gemeente Sluis onderschrijft de doelen van het Klimaatverdrag van Parijs 1 en het landelijke Klimaatakkoord 2. Sluis erkent dat de energietransitie urgent is en neemt haar verantwoordelijkheid door naar redelijkheid bij te dragen aan de doelen van de Regionale Energie Strategie (RES). Een belangrijke focus voor de komende jaren ligt op energiebesparing, met als doel om woningen en gebouwen gereed te maken voor de transitie naar aardgasvrij.
Deze geeft een visie op hoofdlijnen waarop wij de koers bepalen ten aanzien
Wij willen bewustzijn creëren over het belang van energiebesparing, aangezien dit
van het ruimtelijkeconomisch en sociaalmaatschappelijk beleid. Het document
de eerste stap is in de energietransitie. Wij willen burgers die aan de slag gaan met
vormt daarmee een ‘Structuurvisie’ zoals bedoeld in de Wet ruimtelijke
de energietransitie stimuleren en mogelijkheden bieden.
ordening.
2.1.1 Ambitie Energie gemeente Sluis
Hierin worden in hoofdlijnen de volgende ambities gesteld:
Bij de opwekking van duurzame energie op land in het buitengebied zetten wij in op
• Gemeentelijk beleid maken vanuit Klimaatakkoord van Parijs en nationaal
minimale verstoring van het landschap. Zowel bewoners als gemeente hechten er
klimaatakkoord • Oprichting duurzaamheidsfonds ter stimulering energietransitie inwoners • Verduurzaming gemeentelijke organisatie Sluis De bovenstaande ambities dringen dan ook door in de 3 pijlers. Deze zijn allen onder
veel waarde aan dat de duurzaam opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal wordt ingezet, en niet zomaar in het landelijke net verdwijnt. Initiatieven voor duurzame energieopwekking moeten kunnen rekenen op draagvlak van de omwonenden. Het is daarom belangrijk om omwonenden in een vroeg stadium bij nieuwe ont wikkelingen van energieopwekking te betrekken of ze zelfs mede vorm te laten geven. Daarnaast is het van belang om bij plannen voor de opwekking van duurzame energie vooraf te weten hoe de energie-installatie na afloop van de operationele periode zal worden ontmanteld en gefinancierd.
verdeeld in meerdere thema’s
Om de energietransitie te begeleiden, wordt een helder toetsingskader opgesteld
die (soms) overlap hebben met
en gehanteerd voor de periode tot 2030 met doorkijk naar 2050. Gezien de snelle
een of m eerdere thema’s uit
innovaties en technische ontwikkelingen is het niet realistisch om zeer gedetailleerd
andere pijlers. Gezamenlijk
beleid te formuleren voor 2050. Wij voeren regelmatig een evaluatie van het energie
dragen deze bij aan de
beleid uit en een monitoring van de voortgang van de energietransitie.
integrale duurzaamheids-
1
ambities van de gemeente. 2
9
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Op de klimaattop in 2015 in Parijs bereikten de wereldleiders overeenstemming over ambitieuze nieuwe doelstellingen in de strijd tegen klimaatverandering. De Overeenkomst van Parijs bevat een actieplan om de opwarming van de aarde te beperken tot aanzienlijk minder dan 2° C, en om inspanningen te leveren voor een beperking tot 1,5° C. Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het nationaal Klimaatakkoord gepresenteerd dat is opgesteld door meer dan 100 overheden, ngo’s, bedrijven en maatschappelijke organisaties. In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan.
Op dit moment is netcongestie een van de voornaamste oorzaken voor het niet kunnen realiseren van duurzame opwek. Hiervoor willen wij samen met Stedin, de netbeheerder, de mogelijkheden onderzoeken om het netwerk te versterken en uitvoering te versnellen. Daarnaast willen wij onderzoeken hoe zo optimaal mogelijk gebruik kan worden gemaakt van de bestaande netcapaciteit. Op die manier wordt in de gemeente Sluis zoveel mogelijk voorbereid op toekomstige ontwikkelingen.
2.1.2 Landelijke doelstellingen Energie Vanuit het Rijk zijn er landelijke doelstellingen opgesteld voor energie(opwek) om te werken aan duurzame, betrouwbare en beschikbare energie die voor iedereen betaalbaar is. In 2019 kwam 8,7% van alle gebruikte energie in Nederland uit duur zame bronnen. In 2030 moet 70% van alle elektriciteit en minimaal 27% van alle energie (elektriciteit, gas en warmte) duurzaam worden opgewekt. In 2050 moet 100% van de energie duurzaam worden opgewekt. Dit is een belangrijke omslag, die niet vanzelf zal plaatsvinden. Om de overgang naar een duurzame energievoorziening goed te laten verlopen is samenwerking met alle betrokken partijen in Sluis van groot belang. Alleen zo kunnen we klimaatverandering tegengaan. Om dit te bereiken zijn er ambities opgesteld. Zo zijn in 2050 alle gebouwen (woningen, bedrijven, winkels, scholen, sportkantines, enzovoort) aardgasvrij en waar mogelijk energieleverend. Nieuwbouwwoningen worden niet meer aangesloten op gas en in 2030 hebben alle kantoren een energielabel A. Daarnaast rijden er waarschijnlijk alleen nog maar zero emissie auto’s op duurzame energie (elektrisch, groengas en waterstof). Er worden dan ook alleen maar zero-emissie voertuigen verkocht. Wij hebben dan ook een emissieneutraal wagenpark. Ook de stadslogistiek wordt hierop aangepast.
Deze ambities worden vertaald naar provinciaal, regionaal en lokaal niveau.
10
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.1.3 Gemeentelijke doelstellingen Energie
Duurzame opwek
Wij hebben een aantal ambitieuze doelstellingen op het gebied van energie en
De provincie Zeeland vormt in haar geheel een RES-regio, met als gemeenschappelijk
duurzaamheid. Hieronder volgt een overzicht van deze doelen:
doel de opwek van 11 Petajoule (PJ) aan hernieuwbare energie in 2030. De gemeente
• Hoofddoel: Energieneutraal zijn in 2050. • Tussendoel 2030 (regionaal): 11 Petajoule aan hernieuwbare energie opwekken in
opwek. Voor wat betreft de gemeente Sluis betekent dit dat er in ieder geval niet
de provincie Zeeland door het plaatsen van 700MW aan windenergie en 1000MW
meer windturbine locaties bijkomen op korte termijn. Wij zullen wel de maximaal
aan zonnepanelen, zoals vastgesteld in de Regionale Energiestrategie (RES).
toegestane tiphoogte van kleine windturbines gelijktrekken met het huidige
Gemeente Sluis zal bijdragen aan deze doelstelling door in te zetten op lokale
provinciale beleid (21 meter). Dit geldt alleen voor agrarische bedrijven en deze
zonne- en windenergie.
moeten tevens voldoen aan een aantal nader te formuleren voorwaarden. Zo trekt
• Er is een plan vastgesteld voor het verduurzamen van de organisatie. Het doel is
Sluis draagt waar mogelijk en nodig bij aan de RES opgave door middel van duurzame
de gemeente Sluis de lijn gelijk met die van de Provincie.
om deze te implementeren en door te voeren.
• Doel 2030 voor de gebouwde omgeving: Een reductie van 49% van CO2-emissies bereiken (ten opzichte van de uitstoot in 1990), conform de Transitievisie Warmte (TVW).
• Doel mobiliteitssector: Tussen 55% en 60% van de CO2-emissies reduceren in 2030, zoals vastgesteld in de Regionale Energiestrategie (RES).
2.1.4 Actieprogramma Energie
11
Sluis hanteert de zonneladder als uitgangspunt voor het plaatsen van zonnepanelen. Dat houdt in: zonnepanelen bij voorkeur allereerst op daken van woningen, platte daken op bedrijventerreinen en overige gebouwen. Vervolgens kijken we naar mogelijkheden op vervuilde gronden of gronden die niet gebruikt worden. Als laatste wordt er gekeken naar landbouwgronden grenzend aan andere functies.
In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de lopende en nieuwe acties op
Op basis van zorgvuldige afweging zijn er meerdere treden in te zetten, waarbij het
korte en lange termijn op het gebied van duurzame opwek, gebouwde omgeving,
dus mogelijk is om naar een volgende trede te gaan voordat de eerste volledig is
mobiliteit, infrastructuur en het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie.
afgerond. Vanuit de RES wordt er via het Zeeuws loket zon op dak gekeken naar
Wij publiceren elke twee jaar een monitoringsrapportage met daarin de voortgang
kansrijke daken om daarop zonnepanelen te realiseren. Sluis hanteert de zonneladder
van de energietransitie.
vanuit een realistisch perspectief en passend bij de ambities uit de RES.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Een belangrijk aandachtspunt hierbij is netcongestie. De ontwikkeling van een
Gebouwde omgeving
energy hub 3, waarmee vraag en aanbod van energie lokaal op elkaar worden
In 2020 heeft de gemeente Sluis de RES 1.0 ondertekent, waarin is afgesproken dat
afgestemd, kan hierin een oplossing bieden.
er versneld gewerkt gaat worden aan het energie- en CO2-neutraal maken van de Zeeuwse woningvoorraad. Daarnaast hebben wij een Transitievisie Warmte (TVW)
Toekomstige mogelijke zonneparken dienen te voldoen aan essentiële rand
vastgesteld, waarin de alternatieven voor aardgas en het handelingsperspectief per
voorwaarden, zoals een adequate landschappelijke inpassing, een goede vorm van
wijk of buurt is uitgewerkt. De focus ligt op besparen en individuele oplossingen.
bewonersparticipatie (procesmatig en financieel) en behoud of versterking van de
Het doel dat hierbij wordt gesteld is 49% CO2-besparing in 2030 ten opzichte van
biodiversiteit. Daarnaast gaat een deel van de opbrengst van zonneparken naar
het aantal in 1990.
een nog op te richten duurzaamheidsfonds. Afspraken over zo’n (jaarlijkse) bijdrage zullen in een overeenkomst worden vastgelegd alvorens planologisch medewerking
Om invulling te geven aan de doelstelling gaan wij de opgestelde uitvoeringsagenda
wordt verleend. We werken nader uit waaraan het nog op te richten duurzaamheids
warmte verder uitwerken op basis van het startdocument dat er reeds ligt. In dit
fonds zal worden besteed, ook in relatie tot de nog te ontwikkelen stimuleringsregeling
document zijn startkansen uiteengezet, waarbij de focus ligt op de urgentie van
voor woningeigenaren.
het bestrijden van energiearmoede en een aanpak voor slechte labelwoningen.
Tot slot hechten wij belang aan de mogelijkheden van zon boven parkeerplaatsen.
Naast de eerder benoemde ontwikkelingen wordt er momenteel onderzocht of
Op dit moment bestaat echter onvoldoende inzicht in de haalbaarheid van dergelijke
het warmtenet in Terneuzen een uitbreiding kan krijgen naar de gemeente Sluis.
concepten. Om een accuraat overzicht te krijgen van de potentie worden de technische
Een uitbreiding zal bijdragen aan een duurzame opwek van de warmtevraag.
en financiële aspecten van zonnepanelen boven parkeerplaatsen nader uitgewerkt. Mobiliteit Energiearmoede
Het hoofddoel voor de mobiliteitssector is het terugdringen van 55-60% van de
In de gemeente Sluis geven we uitvoering aan een lokale aanpak van energie
CO2-emissies in 2030 in vergelijking met 1990. Dit moet voornamelijk gebeuren
armoede. We benaderen het vraagstuk vanuit twee invalshoeken. De aanpak richt
door fossiele brandstoffen op termijn te vervangen door schone energie, vooral door
zich enerzijds op inwoners met een beperkt inkomen (Sociaal Domein) en ander-
een transitie richting elektrisch rijden en andere modaliteiten. De gemeente Sluis
zijds op de energetische kwaliteit van de woning (Duurzaamheid). Hierbij stimuleren
publiceert in 2024 een beleidsplan mobiliteit waarin de duurzaamheidsambities
we het treffen van energiebesparende maatregelen. En daarnaast zetten we actief
met betrekking tot mobiliteit worden opgenomen. In relatie tot duurzaamheid zal
in op bewustwording en gedragsverandering, door middel van communicatie én
dit beleidsstuk de volgende thema’s bevatten:
hulp en advies op maat – in de thuisomgeving en door loketfuncties.
1 Het stimuleren van elektrisch personenvervoer; 2 Terugdringen CO2-uitstoot bij zakelijke mobiliteit, en; 3 Realisatie laadinfrastructuur; 4 Deelmobiliteit; 5 Stimuleren van toegankelijke platforms voor openbaar vervoer.
3
12
Een energiehub is een lokaal samenwerkingsverband tussen meerdere partijen op het gebied van energie, waarbij energieopwek, -opslag, -conversie en -verbruik op elkaar worden afgestemd.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Gemeentelijke organisatie
horende distributiestations. Hierbij is het noodzaak om direct en de komende jaren
De gemeente Sluis stelt zichzelf het doel een goed voorbeeld te zijn voor haar
te investeren in het netwerk zoals dat aangegeven is waarbij de samenwerking
inwoners. Binnen het thema energie betekent dit dat wij onderzoeken hoe ze de
met gemeente en netbeheerder cruciaal is om geen vertraging op te lopen.
gemeentelijke bedrijfsvoering verder kan verduurzamen. Wij prioriteren hierbij
Een concreet project om de autonome groei aan te kunnen is de uitbreiding
op basis van de duurzaamheidscore en de bezettingscapaciteit. Hiertoe hebben
van het Hoogspanningsstation Oostburg.
wij al een plan verduurzaming gemeentelijke organisatie Sluis opgesteld, inclusief maatregelenpakket. Concreet inventariseert de gemeente Sluis eerst alle gebouwen
Er zijn verscheidene mogelijkheden om slimmer en efficiënter gebruik te maken
in haar eigendom die hiervoor in aanmerking komen. Per locatie wordt vervolgens
van de huidige capaciteit. Dat kan bijvoorbeeld door lokaal vraag en aanbod van
een energiescan uitgevoerd en wordt er een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP)
energie beter op elkaar af te stemmen (eventueel in combinatie met opslag en
opgesteld. Bij aanbestedingen, tenders, prijsvragen en andere soortgelijke procedures
conversie). Een mooi voorbeeld zijn de energy hubs die zorgen voor een optimale
wordt duurzaamheid een onderdeel waar (mede) op geselecteerd wordt.
inrichting van het lokale energiesysteem en daarmee het centrale elektriciteitsnet ontlasten. Een energy hub is een lokaal samenwerkingsverband tussen meerdere
Infrastructuur
partijen op het gebied van energie waarbij energieopwek, -opslag, -conversie en
Er is de afgelopen jaren een flinke toename geweest in de hoeveelheid duurzaam
-verbruik op elkaar worden afgestemd. Dit principe is met name kansrijk op locaties
opgewekte energie met netcongestie als resultaat. Grote investeringen in de
waar de energievraag in de toekomst zal toenemen. Voorbeelden zijn bedrijven
energie-infrastructuur, aanpassingen in het energiesysteem, in ruimtelijke planning,
terreinen, industriegebieden en locaties met een toenemende vraag naar laad
in wetgeving en beleid zijn daarom essentieel. Het bevorderen van realisatie en
infrastructuur. Wij willen hierin graag verkennen wat er mogelijk is en gaat op
versnelling van de energie infrastructuurprojecten is van provinciaal, regionaal en
korte termijn een eerste verkenning doen naar de haalbaarheid van dergelijke
lokaal belang. Daarnaast is het noodzakelijk dat we efficiënter gebruik maken van
lokale energiesystemen.
de al bestaande infrastructuur.
2.1.5 Burgerberaad Energie
De provincie bevordert in haar meerjarenprogramma infrastructuur en energie
In het Burgerakkoord staat de wens opgenomen (punt 2.4), dat de gemeente Sluis
(Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK)) de
bewoners helpt met het aanvragen van subsidies (ontzorgen). Wij doen dit door de
realisatie en versnelling van energie infrastructuurprojecten die van provinciaal en
beschikbare subsidies, zoals die voor het verduurzamen van woningen, zo toeganke
regionaal belang zijn. Dit gebeurt in afstemming met de netbeheerder. Daar waar
lijk mogelijk te maken. De procedures worden zo eenvoudig mogelijk gemaakt en
mogelijk zal de gemeente Sluis haar steentje bijdragen. Dat kan bijvoorbeeld door
bewoners kunnen hulp krijgen bij het aanvragen, zodat ze geen betaalde tussen-
de netbeheerder mee te nemen in de gemeentelijke plannen op het gebied van
persoon nodig hebben. Dit geldt ook voor ondernemers en VvE’s, in samenwerking
energietransitie. Dit proces is al in gang gezet en zorgt ervoor dat de netbeheerder
met lokale bedrijven.
beter kan anticiperen op toekomstige energievraag en opwek.
Uit het Burgerakkoord komt verder naar voren (punt 3.1) dat er gezorgd moet worden voor voldoende beschikbare ruimte op het bestaande elektriciteitsnetwerk en er
13
Daarnaast heeft de netbeheerder aangegeven dat een buurtaanpak essentieel
ingezet moet worden op het vergroten van de capaciteit hiervan. Wij zien dit ook als
is voor de energietransitie in de gemeente Sluis. Zij belichten de noodzaak voor
benodigde ontwikkeling en gaat op korte termijn inzetten op het optimaliseren van
uitbreiding en opwaardering van de midden- en laagspanning met de daarbij
lokale energiesystemen om zo het elektriciteitsnetwerk te ontlasten.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Er is daarnaast ook aangeven (punt 3.2) dat particuliere en collectieve initiatieven voor kleinere energieprojecten gestimuleerd moeten worden en tegelijkertijd sturing gegeven moet worden door kaders op te stellen. Hierin wordt voorzien doordat wij in samenwerking met de monitorklankbordgroep kaders gaan opstellen om deze kleinere energieprojecten te stimuleren. Wij stellen ons hierin faciliterend op. Daarnaast onderzoeken we in welke vorm we op het thema energie maatschappelijk kunnen samenwerken. Het doel daarvan is dat inwoners samen met een energie coöperatie de handen ineenslaan en aan de slag kunnen met duurzame, lokale stroom. Ook wordt er gekeken naar samenwerkingsmogelijkheden tussen de gemeente en bedrijven om de energiedoelen te bereiken. Wij ondersteunen punt 3.4 uit het burgerakkoord waarbij het eigenaren van bedrijven en recreatieparken van buiten Sluis wil stimuleren om een serieuze bijdrage te leveren aan het realiseren van de energie ambitie. Deze kunnen een mogelijke aanjager zijn voor diverse energie initiatieven. Vanuit de gemeente is er specifiek ook aandacht voor lokale bedrijven. Tot slot is aangegeven dat opwekking van groene energie op grote schaal mogelijk gemaakt moet worden om de doelstellingen te behalen (punt 3.5). Ook hier zullen we in gezamenlijkheid met de monitorklankbordgroep en andere relevante stakeholders kaders gaan opstellen.
Waarbij diverse randvoorwaarden meegenomen kunnen worden. Wij stellen ons hier als gemeente faciliterend in op. Naast de landschappelijke inpassing is het ook van belang dat er maatschappelijk draagvlak wordt gecreëerd en bijgedragen wordt aan de samenleving. Hiervoor wordt samengewerkt met de klankbordgroep van het Burgerberaad om de (ontbrekende) kaders en randvoorwaarden verder in te vullen (punt 3.6).
14
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.1.6 Uitvoering pijler Energie Maatregel
15
1
Samen met relevante stakeholders / een op te richten energiecoorperatie en de monitor klankbordgroep opstellen van voorwaarden voor de realisatie van kleinschalige duurzame opwek, waaronder particuliere en collectieve kleinschalige energieprojecten.
2
Samen met de relevante stakeholders/een op te richten energiecoorperatie vormgeven van de randvoorwaarden voor inpassing van grootschalige duurzame energieprojecten op het moment dat de RES vraagt om het ophogen van de gemeentelijke doelstelling. Randvoorwaarden bestaan onder andere uit landschappelijke inpassing, circulariteit en fiscale- en juridische voorwaarden.
3
Opstellen gemeentelijk gebouwenbeheerplan met speciale aandacht voor duurzaamheid.
4
Het aanbieden van een samenhangend geheel van landelijke en lokale maatregelen, zoals: het Nationaal Isolatie Programma (NIP), SPUK Energiearmoede, Verordening Duurzaam Langer Thuis en (de oprichting van) een Duurzaamheidsfonds. Hierbij worden de regelingen en subsidies (meer) zichtbaar gemaakt en de aanvraagprocedures zo simpel mogelijk ingericht.
5
In afstemming met de netbeheerder de uitbreiding van de elektriciteitsinfrastructuur versnellen.
6
Gespreksgroepen starten met bedrijven en recreatieparken om tot prestatieafspraken te komen op het gebied van energie.
7
Onderzoeken van de technische en financiële haalbaarheid van zonnepanelen boven arkeerplaatsen. p
8
Een eerste verkenning uitvoeren naar de haalbaarheid van Energy Hubs op bedrijventerreinen.
9
Samen met de monitorklankbordgroep en andere stakeholders gaan we onderzoeken of er aanvullende lokale maatregelen voor de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad wenselijk en mogelijk zijn.
10
Om de energietransitie te begeleiden, wordt een helder toetsingskader opgesteld en gehanteerd voor de periode tot 2030 met doorkijk naar 2050.
11
Wij publiceren elke twee jaar een monitoringsrapportage met daarin de voortgang van de energietransitie.
12
De gemeente Sluis draagt waar mogelijk en nodig bij aan de RES opgave door middel van duurzame opwek.
13
Zonneladder hanteren als uitgangspunt voor het plaatsen van zonnepanelen.
14
De mogelijkheden voor een warmtenet vanuit de Kanaalzone in Terneuzen onderzoeken.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Korte termijn 2024-2025
• • • • • • • •
• •
Lange termijn 2026-2030
•
• • • •
2.2 Klimaat
Naast dat wij ons hebben gecommitteerd aan het klimaatadaptief inrichten van
De Europese Green Deal is een reeks beleidsinitiatieven van de Commissie-Von der
de openbare ruimte, onderneemt de gemeente ook diverse acties gericht op het
Leyen met als overkoepelende doelstelling om Europa tegen 2050 klimaatneutraal
informeren, enthousiasmeren en stimuleren van inwoners en partijen om over te
te maken, en daarmee het eerste klimaatneutrale continent te worden. Ook de
gaan tot klimaatadaptatie maatregelen.
Nederlandse Rijksoverheid heeft zich gecommitteerd aan de afspraken die voort komen uit de Green Deal. Dit hoofdstuk gaat in op het beleid en de bijbehorende
KASz is een voorloper geweest in het oppakken en uitrollen van bovenstaande opgave.
maatregelen van de gemeente Sluis binnen de pijler klimaat. Binnen deze pijler ligt
De komende jaren blijven we hier uitvoer aangeven, de openbare ruimte kent een
de focus op drie deelthema’s, te weten: klimaatadaptatie, natuur & landschap en
lange doorlooptijd qua herinrichting en is in die zin nooit af. Naast de uitrol van boven
biodiversiteit.
staande is een ander speerpunt het werk met werk maken, daar waar er wordt gewerkt in de openbare ruimte wordt dit zo integraal mogelijk aangepakt. Deze
Wij werken aan de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ), met het doel om
aanpak en uitvoer werken we de komende jaren aan. Daarnaast worden bodem
uiterlijk 2050 te komen tot een klimaat-robuuste inrichting. Binnen klimaatadaptatie
en water opgaven in relatie tot landbouw, natuur & landschap ook steeds urgenter.
komen vier verschillende onderdelen samen, namelijk: droogte, hitte, wateroverlast
Onderzoek naar de inpassing van zoetwaterbassins ten behoeve van de landbouw
en overstromingen. Dit heeft ook een directe relatie met de natuur en het landschap.
is hier een actueel voorbeeld van.
Hoe behouden we het landschap en de natuur? Waar en hoe kunnen we dit versterken en resulteert dit in meerwaarde in voor de leefomgeving? Een belangrijk aanvullend
Wij stellen daarnaast een economische agenda op. Hierin wordt ingegaan op het
onderwerp is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), waarvan de provinciale
verduurzamen van de landbouwsector. Zo wordt er bepaald welke richting wij op
uitwerking, de waterwet, is opgenomen in het Omgevingsplan Zeeland 2018.
willen en wat onze rol hierin is. De ambitie daarachter is een overgang naar een
Hier zijn regels voor de bescherming van de grondwaterkwaliteit in grondwater
duurzame, veerkrachtige en moderne landbouwsector. Hiertoe heeft Nederland
beschermingsgebieden vastgelegd en zijn er regels opgenomen ter bescherming
in 2022 een gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB)-plan vastgesteld. Dit plan
van kwetsbare (natuur)gebieden die gevoelig zijn voor verdroging.
is per 1 januari 2023 goedgekeurd door de Europese Unie.
Tot slot speelt biodiversiteit een belangrijke rol, waarbij de focus ligt op het behoud
De ambitie van dit hervormingsbeleid is het eerlijker verdelen van financiering over
en herstel van een aantrekkelijk leefgebied voor planten en dieren.
landbouwbedrijven, met de nadruk op kleine en middelgrote landbouwbedrijven
2.2.1 Ambitie Klimaat gemeente Sluis
en jonge boeren. Bovendien worden landbouwers ondersteund om gebruik te maken van innovatie, precisielandbouw en agro-ecologische productiemethoden.
Vanuit de regio zijn er ambities opgesteld voor de thema’s (hemel)wateroverlast,
Door concrete acties op deze en andere gebieden te ondersteunen, vormt het
droogte en hitte. Deze bouwen voort op het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA),
nieuwe GLB de hoeksteen voor voedselzekerheid en landbouwgemeenschappen.
wat een gezamenlijk plan is van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten.
Wij zijn voornemens om het toerisme in gemeente Sluis te verduurzamen. Dit wordt eveneens verder uitgewerkt in de economische agenda die wij gaan opstellen. De balans tussen economie, leefbaarheid en duurzaamheid zal daarin onderzocht worden, alsmede op de basis van de ruimtelijke ordening die hierin een sturende functie heeft.
16
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Daar waar mogelijk zullen wij op het vlak van landschap & natuur, evenals bio
2.2.4 Actieprogramma Klimaat
diversiteit acties ondernemen om duurzaamheid en klimaatadaptatie terug te laten
Om te voldoen aan de doelstellingen zijn er acties opgesteld. Hieronder wordt voor
komen. De hierboven genoemde economische agenda, maar ook het groenbeheer
de deelthema’s klimaatadaptatie, biodiversiteit en natuur en landschap een overzicht
van de gemeente en gemaakte acties in de KasZ zijn hier voorbeelden van.
gegeven van lopende en nieuwe acties op korte en lange termijn. Wij publiceren elke twee jaar een voortgangsrapportage waarmee de effecten van klimaat(adaptatie)
Tot slot hebben wij de ambitie om natuurnetwerken te versterken. Voornamelijk
beleid worden gemonitord.
met vergroening zetten we in op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit, het verrijken van de biodiversiteit, het binden van de stikstof en het verruimen van
Klimaatadaptatie
de recreatieve uitloopmogelijkheden. Dit punt staat al als zodanig omschreven in
Zoals in het coalitieakkoord gesteld is een veilige en leefbare fysieke leefomgeving,
het visiedocument Krachtig Verbonden en zal onder andere in de omgevingsvisie
oftewel ingerichte openbare ruimte de fundering voor alle andere maatschappelijke
verdere uitwerking krijgen.
opgaven en activiteiten. Langere periodes van droogte, heftige piekbuien, hitte
2.2.2 Landelijke doelstellingen Klimaat
stress en overstromingsrisico zijn de directe gevolgen van klimaatverandering waar actie op nodig is.
Klimaatverandering is een van de grote uitdagingen van onze generatie. Er liggen landelijk verschillende doelstellingen, met als overkoepelend doel het beperken van
Daar waar wij eigenaar zijn van de openbare ruimte hebben we voor de komende
temperatuurstijging tot 2 graden en idealiter 1,5 graden. Het kabinet ziet voor Nederland
jaren, zowel op korte als lange termijn de verdere uitrol van de label systematiek
een voortrekkersrol in Europa bij het tegengaan van de opwarming van de aarde.
op de agenda staan. Voorop staat daarbij het werk met werk maken, de openbare
Binnen de EU blijft Nederland zich daarom inzetten voor een ambitieuze invulling
ruimte richt je voor langere periodes in. De uitrol van deze systematiek vraagt om
van het Fit for 55-beleidspakket en alle daaraan gerelateerde beleidsinitiatieven.
anders denken en doen in de openbare ruimte. Hiervoor reserveren we budget
2.2.3 Gemeentelijke doelstellingen Klimaat
zodat er onderzoek gedaan kan worden naar nieuwe oplossingen en pilots gedraaid kunnen worden met bestaande oplossingen, zoals de toepassing van waterdoor
In het coalitieakkoord is vastgesteld dat er uitvoering gegeven moet worden aan
latende verharding. Hierbij gaat het zowel om aanleg, onderhoud, levensduur en
het klimaatakkoord en invulling aan de klimaatadaptatie strategie. Als uitvoering
uiteindelijke vervanging. Daarnaast zijn er ook maatregelen die we nu al doen die
hiervan hebben wij doelstellingen opgesteld om bij te dragen aan de klimaatstrategie.
we voorzetten, zoals minder verharding waar mogelijk en kijken naar afkoppelkansen.
• Bijdragen en committeren aan de Klimaatadaptatie strategie Zeeland en de Zeeuws-Vlaamse variant hiervan.
• Ontwikkelingen op het vlak van bodem, water en natuur blijven volgen en daar waar relevant vastleggen in beleid, kaders of een faciliterende rol innemen.
• Inwoners en partijen stimuleren om klimaatadaptieve acties te ondernemen.
Daar waar wij geen grondeigenaar zijn zitten we, of gaan we aan tafel in gesprek met belanghebbenden om de transitie naar een klimaatadaptieve leefomgeving vorm te geven. Dit betreft inwoners, maar ook andere stakeholders. In de actietabel is per doelgroep gekeken naar korte en lange termijn acties. Hieronder volgt een toelichting.
17
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Vanuit het waterschap wordt op dit onderwerp gestuurd met het proces Planvorming
Aansluitend aan de mogelijke uitbreidingen zijn er ook koppelkansen, namelijk:
Wateropgave (PWO). De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om het waterpeil op
veel natuurgebieden staan onder druk van verdroging, het op orde brengen van de
orde te krijgen, waarbij maatregelen uit het PWO hebben bijgedragen aan het peil
waterhuishouding is daarom naast de aanplant van meer opgaande beplantingen
beheer. Onder andere door het plaatsen - of juist verwijderen - van nieuwe stuwen,
een belangrijke meekoppel-opgave. Wellicht is hier winst te behalen door grond
is bijvoorbeeld een betere drooglegging behaald. Er zijn per type gebied echter wel
waterpeilverhoging in de buffergebieden rondom het natuurnetwerk. Een voorbeeld
ander eisen benodigd. Zo vraagt de natuur om andere eisen van het waterpeil dan
van zo’n gebied is De Zwinstreek, dit is het enige kust- en poldergebied. Door deze
landbouw. Hiervoor is maatwerk nodig. Het waterschap heeft als doel om na afronding
erkenning en de financiële steun krijgt het een impuls wat bijdraagt aan de klimaat
van de PWO voor alle gebieden een peilbesluit te hebben en te houden die per
adaptatie van het gebied. Het landschap en haar watersysteem wordt dan ook als
gebiedsfunctie gespecificeerd zijn. Het Gewenste Gronden Oppervlaktewaterregime
troef gezien richting de toekomst. Zo wordt er met de financiële steun ingezet op
(GGOR) wordt daarbij gebruikt als bouwsteen. Hieruit wordt tevens inzichtelijk
projecten en initiatieven die de zoetwaterbevoorrading voor mens, landbouw en
gemaakt wat de knelpunten zijn en welke maatregelen genomen moeten worden
natuur verzekeren. Ook wordt er ingezet op het ondersteunen van innovatieve en
om het gebied klimaatbestendig te maken. Deze uitgangspunten en bouwstenen
streekeigen landbouw.
nemen wij mee in ontwikkelingen. Aansluitend aan de Bosvisie is een uitkomst om nieuwe bossen te ontwikkelen (met Biodiversiteit
name) in het kleinschalige landschap rondom de grens ten zuiden van de linies. Een
De Zeeuwse Bosvisie die is opgesteld in opdracht van de Provincie is hier een concreet
belangrijk component hiervan in relatie tot klimaat(adaptatie) is het vastleggen van CO2.
voorbeeld van. Wij hebben hier al deels invulling aangegeven, maar er staan nog meer handreikingen in die onderzocht kunnen worden op toepasbaarheid voor Sluis.
2.2.5 Burgerberaad Klimaat
Het realiseren van passende beplanting in de omgeving zorgt voor een rijkere
Uit het burgerakkoord komt naar voren dat de inwoners van de gemeente Sluis
biodiversiteit en verbindt ecologische netwerken.
vinden dat groen een bredere plek moet krijgen in ruimtelijk beleid (punt 7.2).
Natuur en landschap
te stellen en zullen dit verankeren in de Omgevingsvisie en plannen.
Wij geven daar gehoor aan door bij meerjarige ruimtelijke planningen groen centraal In de Zeeuwse Bosvisie is ook gekeken naar het versterken van natuurnetwerken door de realisatie van bos en vergroening. In het visiedocument zijn verschillende
Daarnaast geeft de gemeente duurzame ambities voorrang door bij aanbestedingen
vormen van vergroening en locaties voorgesteld om nader te onderzoeken waarbij
duurzaamheidscriteria zwaarder mee te laten wegen. Tevens stelt het burgerakkoord
mogelijke koppelkansen zijn voorgedragen. Wij hebben deze doelen, waar toepasse
dat het leefgebied voor planten en dieren een plek moet krijgen in de omgevingsvisie
lijk en gelegen binnen de gemeente, overgenomen. De doelen dragen bij aan het
(punt 7.3). Wij zetten op korte en lange termijn in op behoud en herstel van een
versterken van de ruimtelijke kwaliteit, het verrijken van de biodiversiteit, het binden
aantrekkelijk leefgebied voor plant en dier. Dit sluit aan op de doelstellingen uit de
van de stikstof en het verruimen van de recreatieve mogelijkheden. Er zijn verschil-
Zeeuwse bosvisie. Wij zullen op korte termijn deze visie vertalen naar concrete
lende thema’s die wij nader zullen onderzoeken, waarbij is gefocust op de klimaat-
actiepunten.
doelstellingen.
18
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
19
Verder geven wij gehoor aan de oproep om een visie te formuleren op een samen-
de biodiversiteit door de openbare groenvoorziening zoveel mogelijk chemievrij
hangend en verbonden land, water en natuurnetwerk (punt 7.4). Hiervoor is het van
en zonder kunstmest te beheren en stads- en dorpskernen en bedrijfsterreinen zo
belang om het cultureel erfgoed en waarden van het landschap te beschrijven. Deze
te revitaliseren dat zij een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie en biodiversiteit.
visie met beschrijving zal ook verwerkt worden door ons in de Omgevingsvisie en
Een voorbeeld hiervan is het ecologisch gazonbeheer in samenwerking met SLZ.
andere ruimtelijke plannen zodat land, groen en water integraal worden aangepakt.
Deze aanpak zal te zijner tijd worden verankerd in de omgevingsvisie en het
Zo worden waardevolle landschappen uit de provinciale omgevingsverordening
navolgende Omgevingsplan (punt 7.1). Een doel hierbij is het realiseren van 10%
meegenomen in de gemeentelijke omgevingsvisie. Daarbij bevorderen wij actief
groenblauwe dooradering in het buiten gebied.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
2.2.6 Uitvoering pijler Klimaat Maatregel
20
1
De gemeente Sluis publiceert elke 2 jaar een voortgangsrapportage waarin het de effecten van klimaatbeleid monitort.
2
Straten uitrusten met 15-25% groen waar mogelijk.
3
Onderzoek naar de mogelijkheid tot groenblauwe school- en openbare pleinen.
4
Een plan opstellen om hittestress op parkeerplaatsen tegen te gaan.
5
Een plan opstellen om bestaande bedrijventerreinen te vergroenen. De resultaten uit dit plan verankeren we in de omgevingsvisie.
6
Een visie formuleren op een verbonden en samenhangend land-, water- en natuurnetwerk waarbij groen centraal staat. De visie zowel verankeren in de omgevingsvisie en meerjarige ruimtelijke plannen.
7
Uitvoering geven aan de klimaatadaptatie opgave zoals afgesproken via de Zeeuwse samenwerking KASz.
8
Publieksacties inzetten om inwoners te informeren, stimuleren en enthousiasmeren.
9
Onderzoeken of in het huidige groenbeheerplan biodiversiteit afdoende is opgenomen en welke mogelijkheden hier nog liggen.
10
Klimaatadaptatie opgave meenemen in economisch beleidsplan.
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
•
Korte termijn 2024-2025
• • • • • •
• • • • • •
Lange termijn 2026-2030
2.3 Circulair
2.3.1 Ambitie Circulair gemeente Sluis
Grondstoffen dreigen schaars te worden door een groeiende bevolking en toe
Wij hebben de ambitie om in 2050 een circulaire gemeente te zijn en in 2030 het
nemende welvaart en consumptie. Hierdoor verdwijnt natuur en worden gebieden
gebruik van primaire abiotische grondstoffen te halveren. Dit zijn natuurlijke grond-
onleefbaar. In een circulaire economie worden grondstoffen optimaal ingezet en
stoffen die voorkomen in de aarde en niet biologisch van oorsprong zijn, zoals
hergebruikt in de verschillende schakels van productieketens. Van de winning
mineralen, metalen, steenkool, gas en petroleum. Om nu stappen te gaan maken
van grondstoffen tot de consumptie ervan. Van afval naar grondstof (VANG) is de
zullen wij het Zeeuws brede beleid Circulaire Economie in wording in 2024 vaststel-
beweging waar we naartoe moeten om te voldoen aan de duurzaamheidsdoel
len en hier uitvoering aan geven. In dit hoofdstuk worden op hoofdlijnen de maatre-
stellingen. De provincie Zeeland neemt dit streven over doordat zij het manifest
gelen omschreven die de gemeente Sluis wil treffen.
Maatschappelijk Verwantwoord Inkopen (MVI) 2022-2025 heeft ondertekend. Dit manifest vloeit voort uit de Sustainable Development Goals (SDG) dat is
Wij streven naar een verbeterde afvalscheiding en een vermindering van de hoeveel-
opgesteld door de Verenigde Naties als wereldwijde ontwikkelagenda voor 2030.
heid brandbaar restafval die wordt geproduceerd. Daarnaast willen wij hergebruik
Deze provinciale uitvoering biedt handvatten om duurzame ambities te realiseren.
stimuleren en ervoor zorgen dat huishoudelijk afval juist wordt gezien als een grond
Deze streven naar de lokale economie, door bijvoorbeeld het verminderen van
stof. Wij zetten daarom in op bewustwording en het alleen kopen van spullen die
CO2-emissies en de overgang naar een circulaire economie. Dit sluit aan op
nodig zijn. Om die bewustwording te creëren is het van belang om alle inwoners,
doel 12 van de wereldwijde SDG’s.
organisaties, bedrijven en bezoekers te laten zien wat het belang is van een schoon en circulair gemeente Sluis. Wij zetten daarom in op het realiseren van circulaire
Op het gebied van circulaire economie zijn in de omgevingsvisie van de provincie
verdienmodellen, stimuleren circulaire initiatieven en zullen meer en uitgebreide
Zeeland de volgende acties omschreven:
informatie verstrekken daar waar nodig. Bovendien zijn wij van mening dat ze zelf
• Realiseren van circulaire verdienmodellen; • Omschakelen naar hernieuwbare (biobased) grondstoffen, en; • Verbeteren van hergebruik van grondstoffen.
ook een goed voorbeeld moet zijn. Om die reden hebben wij de ambitie om circulariteit een vast punt te maken op de agenda en beter te verwerken in de standaardprocessen binnen de gemeentelijke organisatie.
Bij dit thema wordt gekeken hoe er omgegaan kan worden met afval, hoe dit
2.3.2 Landelijke doelstellingen Circulair
gereduceerd kan worden en tegelijkertijd dit gebruikt kan worden als grondstof
Het wordt steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo efficiënt mogelijk
voor andere producten. Het repareren is hierbij een speerpunt. Voor de gebouwde
te gebruiken in gesloten kringlopen. Zo bestaat afval niet meer en blijft de waarde
omgeving zijn hier ook doelstellingen opgesteld. Zo wordt er gewerkt aan Zeeuws-
van grondstoffen behouden. Hierdoor besparen we grondstoffen, stoten we minder
brede circulaire prestatie-eisen, eisen aan secundair materiaal, duurzame materialen
broeikasgassen uit en is er minder vervuiling van lucht, bodem en water. Dat levert
en materialen paspoorten. Ook heeft dit effect op de openbare ruimte, maar ook
een gezondere leefomgeving op. Daarnaast biedt een circulaire economie ook
de gemeentelijk organisatie. Zo willen wij initiatieven op het gebied van circulariteit
economische kansen voor bedrijven.
faciliteren, zorgen voor andere mogelijkheden bij milieustraten en willen wij een campagne inrichten rondom bewustwording.
De Rijksoverheid werkt met het programma ‘Nederland Circulair in 2050’ aan een volledige circulaire Nederlandse economie. In 2017 hebben maatschappelijke partners (bedrijven en kennisinstellingen) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
21
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
het Grondstoffenakkoord getekend. In dat akkoord staat hoe ze de transitie van een
baar te houden. Daarom zetten wij onder meer in op het jaarlijks ondersteunen van
lineaire naar een circulaire economie willen bereiken. In 2050 is Nederland volledig
minimaal 2 initiatieven voor inwoners die inzetten op beter huishoudelijk afval
circulair. De economie draait op hernieuwbare grondstoffen en kringlopen zijn
scheiden en het voorkomen van brandbaar restafval. Denk hierbij aan een e-waste
volledig gesloten. In 2030 is het gebruik van primaire grondstoffen (mineralen,
race. Wij promoten initiatieven voor inwoners bijvoorbeeld deel- en repareer
fossielen, metalen) gehalveerd. Er wordt meer gebouwd met gerecycled beton, hout
faciliteiten binnen de gemeente Sluis. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om
en andere hernieuwbare materialen. Materialenpaspoorten zijn verplicht bij nieuw-
bij nieuwe woonwijken (50+) en op industrieterreinen.
bouw en alle nieuwbouw is voor minimaal 50% circulair. Er wordt steeds meer ingezet op autodelen en het reduceren van het autobezit. In de VANG-HHA staat als
Om het restafval van bedrijven en publieke en maatschappelijke organisaties te
doelstelling dat in 2020 75% van het huishoudelijk afval gescheiden wordt ingeza-
reduceren of te voorkomen hebben wij tot 2027 alle publieke en maatschappelijke
meld en dat we maximaal 100 kg restafval per persoon produceren. In 2025 is dit
organisaties in de regio gestimuleerd om deel te nemen aan programma’s. Hier
teruggebracht tot maximaal 30 kg per persoon. De hoeveelheid restafval van bedrij-
zetten wij op in door middel van actieve en brede communicatie, door bijvoorbeeld
ven, organisaties en overheden is in 2022 gehalveerd vergeleken met 2012.
bewustwording campagnes of meedoen aan een verspillingsvrije week. Er wordt
2.3.3 Gemeentelijke doelstellingen Circulair
gewerkt aan een Zeeuws breed beleidsplan waarbij de Zeeuwse gemeenten stakeholders, waaronder 100 bedrijven, informeren over het hoogwaardiger verwer-
Wij hebben de ambitie om te voldoen aan de zogenaamde VANG doelstelling.
ken van afvalstromen. Zo wordt bewustwording gecreëerd en weten bedrijven
Daarnaast hebben wij het gemeentelijke doel van een circulaire bedrijfsvoering en
welke stappen ze moeten zetten. We helpen bedrijven door middel van trainingen
maximaal circulair materiaalgebruik in de openbare ruimte. De overige nationale
en coaching gesprekken met circulair inkopen en inzicht te krijgen in de toekomst-
doelstellingen op het gebied van circulariteit zijn (nog) niet opgenomen in gemeen-
bestendigheid van het bedrijf, denk daarbij aan bijvoorbeeld strengere regelgeving,
telijk beleid. Echter zal er in 2024 een plan worden opgesteld waarin wij de Zeeuwse
leveringszekerheid van goederen/grondstoffen. Daarnaast zullen wij vanaf 2025
brede ambitie op circulariteit vaststellen en dit vertalen in een uitvoeringsprogram-
actief instrumenten die milieu impact en grondstofgebruik monitoren voor bedrij-
ma met concrete actiepunten.
ven promoten. Wij zullen bedrijven niet opleggen hoe zij moeten inkopen, maar wel
2.3.4 Actieprogramma Circulair
het gesprek aangaan om te kijken wat al goed gaat en waar mogelijkheden liggen. Hoe dit wordt aangepakt, wordt toegelicht in het uitvoeringsprogramma van het Zeeuws brede beleid circulaire economie.
Afval Wij ambiëren om te voldoen aan de nationale VANG doelstelling over huishoudelijk
Consuminderen
afval. Dit betekent dat op de lange termijn er verbetering moet komen in de
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan circulair is dat vanaf 2025 wij 2-4x per
gescheiden inzameling van het huishoudelijk afval. In het grondstoffenplan over
jaar (één per kwartaal) een campagne voeren die minder consumeren stimuleert en
huishoudelijk afval benoemen wij de gekozen instrumenten om een maximaal
tevens bijbehorende mogelijkheden in onze regio laat zien. Deze mogelijkheden
scheidingspercentage aan kwalitatief hoogwaardige stromen per jaar per inwoner
hebben betrekking op thema’s zoals: verpakkingen, minder invoer van buitenlandse
aan huishoudelijk afval te bereiken. Kwalitatief hoogwaardige grondstoffenstromen
voedingsproducten en meer inzetten op streek- en seizoensgebonden producten
inzamelen, is de manier om de hoeveelheid restafval terug te brengen richting de
uit eigen land. Ook heeft het betrekking op: minder vlees, 2e hands, repareren, delen,
VANG-HHA doelstelling en de kosten verbonden aan de afvalverwijdering beheers-
minder verharden, inheems groen, toepassing duurzame/biobased produceren bij verbouw en tuininrichting verbouwproducten etc.
22
Integraal beleidsplan duurzaamheid gemeente Sluis
Faciliteren kan bestaan uit subsidiëren, ruimte beschikbaar stellen, planologisch
We streven naar een maximum van 100 liter per persoon per dag. Hiervoor maken we
ondersteunen, communiceren over, etc. Gebruik maken van lokale initiatieven wordt
in Zeeuws verband in 2026 afspraken met het Waterschap. We gaan criteria ontwikke-
toegepast en Zeeuws breed (gezamenlijk) georganiseerd met andere gemeenten.
len hoe circulariteit wordt meegenomen in alle fases van infrastructuurprojecten
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan is dat iedere gemeente jaarlijks gaat
die in opdracht van ons worden uitgevoerd.
bekijken of inwoners collectieven die zelf circulaire wijken willen bouwen, ondersteund kunnen worden. Kennisuitwisseling wordt bevorderd tussen initiatieven, er
Gemeentelijke organisatie
wordt gezocht naar geschikte locaties en als mogelijk grond beschikbaar gesteld.
Ook wil Sluis verduurzamen binnen de gemeentelijke organisatie. Hiervoor worden in het Zeeuwsbrede beleid verschillende doelstellingen opgesteld. Een van de
Openbare ruimte
doelen is om alle gebouwbeheerders van de gemeenten eind 2026 opgeleid te
Onderdeel van het Zeeuwsbrede beleidsplan is dat In 2027 de regio een circulaire
hebben op het vlak van duurzaamheid. Zo kunnen alle nieuwbouw, renovatie- en
bouwhub heeft waar waardevolle materialen van bouwbedrijven en uit openbare
sloopprojecten in opdracht van gemeenten duurzaam en circulair worden uit
ruimte heen gebracht kunnen worden en opnieuw worden verkocht/gedeeld.
gevoerd. Vanaf 2027 worden daarmee alle projecten rondom gemeentelijke
Daarnaast zetten wij erop in om in 2025 een Zeeuws koplopernetwerk van project-
gebouwen circulair uitgevoerd, onder voorwaarde dat er cirulaire bouwmaterialen