RV_Transitie GR Sociaal, definitieve GR Tekst.pdf

Raadsvoorstel Team: Strategisch advies Steller: Sjoerd Swinkels s.swinkels@sliedrecht.nl

Portefeuillehouder: Piet Vat

Onderwerp: Transitie GR Sociaal, definitieve GR Tekst Openbaar: Ja

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? Nee Is hiermee een toezegging afgedaan? Nee

Zaaknummer: 2021-0124287

Fatale termijn: Het nadrukkelijke streven is de transitie per 1-1-2022 afgerond te hebben.

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Gemeenteraad Oordeelsvormend Sliedrecht Gemeenteraad Besluitvormend Sliedrecht

Planning: 21 september 2021 12 oktober 2021 26 oktober 2021

PFO:

Afgestemd

Bijlagen 1. Integrale reactie op ingediende zienswijzen 2. Memorie van toelichting GR 3. GR Tekst 16.0 4. Brief Gemeente Dordrecht Wijziging GR Drechtsteden (vijftiende wijziging)

Onderwerp Transitie GR Sociaal, definitieve GR Tekst Beslispunten De gemeenteraad voor te stellen om: 1. Het wijzigingsbesluit gemeenschappelijke regeling Drechtsteden (vijftiende wijziging) vast te stellen; 2. Het college en de burgemeester toestemming te verlenen als bedoeld in artikel 1, tweede lid Wet gemeenschappelijke regelingen, om het wijzigingsbesluit gemeenschappelijke regeling Drechtsteden (vijftiende wijziging) vast te stellen; 3. Het college opdracht te geven de 'Uitwerkingsovereenkomst samenwerking op het gebied van ruimtelijke economie' aan te gaan passen als gevolg van het wijzigen van de GR Drechtsteden naar een GR Sociaal;

Samenvatting voor de raad: Op 10 februari 2021 heeft de raad van Sliedrecht in principe ingestemd met de transformatie van de GR Drechtsteden naar een klassieke GR voor het sociaal domein en service-gemeente Dordrecht voor de bedrijfsvoeringstaken door middel van een principe-besluit. T.a.v. het spoor van de GR Sociaal zijn op 20 april 2021 de Sliedrechtse kaders voor deze transitie in de raad vastgesteld en heeft op 29 juni 2021 besluitvorming plaatsgevonden over de concept GR tekst. Via die besluit is toestemming verleend de gesprekken over de transitie te continueren en zijn de voorwaarden vastgesteld waar de definitieve GR tekst aan moet voldoen. Op grond van de reacties van alle 7 raden op de concept GR tekst is daarna gewerkt aan de definitieve versie. Deze ligt nu voor. De raad wordt daarin gevraagd of zij met de voorliggende tekst inclusief de memorie van toelichting toestemming te verlenen aan het college om de gemeenschappelijke regeling aan te gaan. Inleiding De afgelopen jaren is een modernisering van de samenwerking in de Drechtsteden ingezet. Deze verandering is gestart met de nieuwe, meervoudig lokale, samenwerkingsafspraken op ruimtelijk en economisch gebied.

En nu zetten we verdere stappen in deze vernieuwing met de omvorming van de huidige GR Drechtsteden naar de nieuwe GR Sociaal en het overbrengen van de bedrijfsvoeringstaken naar de Servicegemeente Dordrecht. Het doel is hiermee slagvaardig en flexibel de voor ons liggende opgaven aan te kunnen pakken en daarmee de dienstverlening naar onze inwoners optimaal in te zetten. We blijven samenwerken, maar in een andere vorm waarbij het primaat weer bij de lokale raden komt te liggen. Proces tot nu toe Op 10 februari 2021 heeft de raad van Sliedrecht het principe-besluit genomen om de GR Drechtsteden te transformeren naar een klassieke GR voor het sociaal domein en service-gemeente Dordrecht voor de bedrijfsvoeringstaken.Voor het spoor van de GR Sociaal zijn daarna op 20 april 2021 de Sliedrechtse kaders vastgesteld en is op 29 juni 2021 besloten over de concept GR tekst. Bij

dit besluit is via een amendement aangegeven aan welke voorwaarden de definitieve GR tekst moet voldoen. Het betreft hier:  Borg de richtlijnen voor maatwerk in de GR.  Stemverhoudingen in het AB dienen conform het voorkeursmodel dat past in het principebesluit.  Voer een raadscommissie in. Voor de zomer zijn ook door de andere gemeenteraden voorwaarden en/of kaders vastgesteld. Deze zienswijzen zijn samengevat en van een reactie voorzien. Deze notitie heeft u reeds ter informatie ontvangen. 15e Wijzigingsbesluit Op basis van de zienswijzen is de afgelopen periode een definitief wijzigingsvoorstel inclusief nieuwe GR Tekst en een memorie van toelichting uitgewerkt. De nieuwe tekst betreft versie 16.0 (en is daarmee de 15e wijziging). Met voorliggend voorstel wordt de raad gevraagd het wijzigingsbesluit vast te stellen en hiertoe ook het college en de burgemeester toestemming te verlenen. Koppeling met construct service-gemeente Met toestemming van alle zeven raden is het mogelijk de GR tekst aan te passen. Met die aanpassing maken de bedrijfsvoeringstaken niet langer deel uit van de GR. Dit besluit is daarom ook noodzakelijk om de bedrijfsvoeringstaken over te kunnen hevelen naar service-gemeente Dordrecht. Zie voor meer informatie het raadsvoorstel over de service-gemeente. Daarnaast zijn ook de transitiekosten, kapitaalgoederen en risico's gekoppeld.

Deze aspecten en de wijze waarop die afgehandeld worden komen aan de orde in het raadsvoorstel over de service-gemeente. Beoogd effect De omvorming van de GR Drechtsteden naar een GR Sociaal met meer ruimte voor lokale beleidsmatige- en financiële keuzes. Argumenten

1.1. Zowel de raad, college als burgemeester dienen het wijzigingsbesluit GR Drechtsteden vast te stellen. De GR Drechtsteden is een zogenaamde 'gemengde' regeling. Dat wil zeggen dat zowel de colleges als de burgemeesters en de raden deelnemers zijn in de GRD. De GR Sociaal wordt een collegeregeling. Dat houdt in dat alleen de colleges deze regeling met elkaar aangaan. De GR Sociaal is juridisch gezien een voortzetting van de GR Drechtsteden. Dat heeft tot gevolg dat de burgemeesters en de raden moeten uittreden uit de GR Drechtsteden. Het eerste beslispunt van het wijzigingsbesluit ziet daarop. Vervolgens hebben het college en burgemeester op grond van artikel 1, lid 2 van de Wet gemeenschappelijke regelingen toestemming nodig van de raad om een gemeenschappelijke regeling aan te mogen gaan of te mogen wijzigen. Daarop ziet beslispunt 2 van dit besluit.

1.2 De concept GR tekst voldeed reeds op veel punten aan de Sliedrechtse kaders. Op 20 april 2021 heeft de raad haar kaders voor de transitie naar een GR sociaal vastgesteld. Op 29 juni 2021 is op grond van de concept GR tekst en begeleidende notitie geconstateerd dat veel van deze kaders geborgd zijn. Het gaat daarbij om aspecten als het takenpakket van de GR (en verdeling van bevoegdheden), wijze en planning van beleidsvorming en lokale kaderstelling, financiële uitgangspunten en de toe- en uittredingsregeling.

1.3 De spelregels voor maatwerk zijn geborgd in de memorie van toelichting. Op 29 juni 2021 is door uw raad aangegeven dat het borgen van de spelregels voor maatwerk in de GR een strikte voorwaarde is. Deze waren reeds uitgewerkt in de toelichtende notitie bij de concept tekst, maar hadden daarmee nog geen formele status. Er is voor gekozen de spelregels vast te leggen in de memorie van toelichting bij de definitieve GR tekst. Hiermee wordt het onderdeel van de definitieve besluitvorming door alle colleges en raden. Dit biedt daarmee naar onze mening voldoende juridische waarborgen. In de memorie van toelichting wordt ook de uitvoeringstoets verder beschreven (welke inhoud kent deze toets straks). Nieuw in de definitieve tekst van de GR Sociaal (ook t.o.v. de concepttekst) is de mogelijkheid om een onafhankelijke arbitragecommissie in te stellen voor het geval er een verschil van mening is over het toepassen van de spelregels.

1.4 De stemverhoudingen in het AB zijn uitgewerkt in de definitieve GR tekst en passen binnen de kaders van het principe-besluit. In de concept GR tekst waren de stemverhoudingen nog niet uitgewerkt. Reden hiervoor was een verschil van inzicht tussen de gemeenten over de invulling hiervan. In het principe-besluit is vastgesteld dat er in het AB geen overheersing door het 'stedelijk- of poldergebied' mag zijn en dat er rekening wordt gehouden met inwoneraantal en financiële inbreng. Zes gemeenten hadden daarbij een voorkeur voor een variant die met name op het voorkomen van overheersing gericht was. Dordrecht gaf daarentegen meer prioriteit aan de aspecten van inwoneraantal en financiële inbreng. Na diverse bestuurlijke overleggen is overeenstemming bereikt over een nieuwe variant. Hierover bent u reeds op 22 juli 2021 per CIB geïnformeerd. Het nieuwe voorstel voor de stemverhoudingen is nu verwerkt in de definitieve GR tekst. Samengevat is het volgende afgesproken:  Stemverdeling voor het AB wordt gebaseerd op het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten.  Geen enkele gemeente kan meer dan 49% van de stemmen krijgen.  De drie leden van het DB mogen geen meerderheid van stemmen in het AB hebben.  Voor de besluitvorming over begroting, begrotingswijzigingen en bijdrageverordening is een gekwalificeerde meerderheid nodig.

Naast een meerderheid van stemmen moeten minimaal 3 gemeenten instemmen.  In het geval er fundamentele verschillen van opvatting ontstaan in het AB over de rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en/of de beprijzing van maatwerk kan een arbitragecommissie worden ingesteld. Met dit voorstel wordt meer rekening gehouden met inwoneraantal. Aan de andere kant wordt een overheersing voorkomen doordat de belangrijkste inhoudelijke besluiten in het AB met een gekwalificeerde meerderheid genomen moeten worden. Hoewel hier sprake is van een compromis wordt met deze afspraken in ieder geval voldaan aan de uitgangspunten uit het principe-besluit. Daarbij zijn wij van mening dat er voldoende borgen zijn om de belangen van Sliedrecht te behartigen. Bovendien wordt door de transitie het kaderstellend beleid een bevoegdheid van de lokale raden (en niet van het AB).

1.5 Het instellen van een raadscommissie is mogelijk op basis van de GR tekst en wordt in principe verder vormgegeven. De gemeenteraden van Sliedrecht, Papendrecht en Hendrik Ido Ambacht hebben in hun reactie expliciet de wens uitgesproken voor een raadscommissie zoals deze in de Wet gemeenschappelijke regeling straks is opgenomen. Het uitgangspunt is nu dat, zonder tegenbericht van de gemeenteraden van Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld Giessendam en Zwijndrecht, deze raadscommissie nu verder door de raden vormgegeven kan worden.

3.1 Met de transitie naar een GR Sociaal vervalt de Drechtraad en dienen hun bevoegdheden opnieuw belegd te worden. In 2019 is besloten het ruimtelijk-economisch domein (Groeiagenda) uit de GRD te halen en meervoudig lokaal te beleggen. Hiervoor is door de colleges in 2020 de 'Uitwerkingsovereenkomst samenwerking op het gebied van Ruimtelijke Economie' aangegaan. Tegelijkertijd wordt pas met voorliggende 16e wijziging van de GR het ruimtelijk-economisch domein formeel uit de GR gehaald. Ook wordt met deze 16e wijziging de GR getransformeerd naar een collegeregeling waardoor de Drechtraad opgeheven wordt. In de Uitwerkingsovereenkomst zijn echter nog taken en bevoegdheden toegeschreven aan de Drechtraad. Het betreft concreet de verantwoordelijkheid voor strategische visievorming op metaniveau en een rol in de monitoring. Dit betekent dat de Uitwerkingsovereenkomst, op het moment dat de transitie definitief is per 1-1-2022, hierop aangepast moet worden. Belangrijk aandachtspunt hierbij is het duidelijk beleggen en borgen van de verantwoordelijkheid om tot regionale visie- en beleidsvorming te komen. Hierover gaan wij met de andere gemeenten, maar ook met u als raad, in gesprek. Belangrijk is dat dit plaatsvindt vóór behandeling van de Kadernota 2023 waarin de afweging moet worden gemaakt over het doorzetten van de regionale samenwerking in het ruimtelijk-economisch domein.

Kanttekeningen / Risico’s

1.1 Alle zeven raden dienen het wijzigingsbesluit eensluidend vast te stellen. De komende periode moeten alle zeven raden op grond van de definitieve GR tekst toestemming geven aan de colleges om de GR tekst aan te passen. Dit kan alleen via zeven eensluidende besluiten. Indien één of meerdere raden deze toestemming niet geeft (of het wijzigingsbesluit amendeert) kan de GRD niet gewijzigd worden. Hierdoor blijven de huidige taken bij de GRD en de Drechtraad en het DSB blijven bestaan.  Financiën De transitiekosten worden budgetneutraal gedekt. Zie ook het raadsvoorstel voor de servicegemeente voor een toelichting. Dit betekent dat door de structuurwijziging er geen verhoging is van de lokale begroting ten opzichte van de huidige situatie in 2021. Wel is het van belang de budgetneutrale verschuivingen transparant te verwerken in de lokale begroting. De huidige GRD begroting wordt immers opgeknipt. Het SDD deel wordt in de GR Sociaal ondergebracht. De overige onderdelen komen in de lokale begroting te staan via de overeenkomsten met service-gemeente Dordrecht. Daarbij wordt de huidige bijdrage aan programma Beleid & Bestuur verdeeld over deze twee sporen (totaal 3 mln. in de GRD begroting). Een bedrag van 600k (5,5 fte) wordt toegevoegd aan de GR Sociaal (aandeel Sliedrecht is circa 50k).

Het overige deel van de huidige bijdrage (circa 200k voor Sliedrecht) gaat naar de service-gemeente.

Financiële kaderstelling De hierboven genoemde transitiekosten en daarmee samenhangende budgetneutrale verschuivingen zijn de kosten die ontstaan vanwege de structuurwijziging. Dit is daarmee iets anders dan het in de toekomst sturen op de financiën binnen het sociaal domein. De lokale raden zijn straks verantwoordelijk om dat via beleidsmatige keuzes te doen (denk aan bepalen hoogte diverse budgetten, wel/niet uitvoeren projecten, etc.). De beleidsmatige keuzes worden door de GR vertaald in haar begroting. De GR is daarbij verantwoordelijk voor haar eigen P&C documenten en bijhorende eigen financiële verordening.

Kostenverdeelsystematiek Binnen de GRD/SDD loopt een apart traject om tot een nieuw financieel kader te komen. Hierbij worden de huidige verdeelsleutels tegen het licht gehouden met de opdracht om te komen tot “een nieuwe set aan verdeelsleutels voor de gemeentelijke bijdragen aan GRD/SDD die gebaseerd is op

eenduidige principes en die breed draagvlak heeft bij de betrokken gemeenten". Het traject loopt bewust los van de transitie, zodat we structuur en principiële inhoud niet vermengen. Een wijziging van kostenverdeling staat bovendien volledig los van de te kiezen (of te behouden) rechtsvorm. Afhankelijk van de mate van herverdeeleffecten zal dan ook nog een apart besluit worden voorgelegd hoe en in welk tempo de financiële herverdeling in de respectievelijke begrotingen wordt opgenomen. De uitkomst van dit traject zal in elk geval zijn weerslag krijgen in de begrotingscyclus 2023 van de nieuwe GR Sociaal. Besluitvorming over de nieuwe systematiek vind eind 2021 plaats in de Drechtraad. Er is afgesproken dat deze systematiek voor minimaal 4 jaar wordt gehanteerd.  Wet- en regelgeving / Juridische zaken De GR Drechtsteden valt onder de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Dit geldt ook voor de beoogde transformatie van de huidige GR naar de GR Sociaal.  Duurzaamheid Het betreft hier een voorstel tot de transitie naar een GR Sociaal Drechtsteden. Duurzaamheid is daarbij niet van toepassing.  Inclusiviteit Het betreft hier een voorstel tot de transitie naar een GR Sociaal Drechtsteden. Inclusiviteit is daarbij niet van toepassing.  Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Met de nieuwe GR sociaal volgt ook een nieuwe manier van samenwerken.

Vooral de balans tussen ruimte voor maatwerk en een sterke uitvoeringsorganisatie vraagt aandacht. Er is daarom afgesproken na 2 jaar te evalueren (in 2024). Indien de evaluatie aanleiding geeft tot het aanpassen van de GR tekst dan is dat uiteraard mogelijk. Ook hier geldt weer dat de colleges dit slechts kunnen doen met goedkeuring van hun raden. Communicatie / Participatie Het wijzigingsbesluit wordt na vaststelling door alle bestuursorganen bekendgemaakt in de Staatscourant. De integrale tekst van de gemeenschappelijke regeling wordt geplaatst op www.wetten.overheid.nl. Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Het wijzigingsbesluit moet worden vastgesteld door alle bestuursorganen en daarna worden bekendgemaakt. Dit moet gebeuren vóór 1 januari 2022. Per 1-1-2022 zijn de gemeenteraden dan weer bevoegd gezag t.a.v. het beleid en verordeningen in het sociaal domein. Dit betekent ook dat in januari 2022 alle huidige verordeningen door de lokale raden opnieuw vastgesteld worden vanuit het punt van rechtmatigheid. Daarnaast start vanaf januari 2022 het proces van interactieve beleidsvorming om op de diverse beleidsvelden in het sociaal domein, in samenspraak met alle colleges en raden, tot nieuw beleid te komen inclusief de mogelijkheden voor lokaal maatwerk. De raden stellen het nieuwe beleid vervolgens vast. Eerdere besluitvorming c.q.

bronvermelding  Principe-besluit toekomstige samenwerking Drechtsteden d.d.10 februari 2021.  Uitgangspuntennotitie service-gemeente Dordrecht d.d. 30 maart 2021.  Hoofdlijnennotitie GR Sociaal Drechtsteden d.d. 20 april 2021.  Concept tekst GR Sociaal d.d. 29 juni 2021.  Transitie service-gemeente Bedrijfsvoering d.d. 29 juni 2021.