RV_Septembercirculaire 2023.pdf

Raadsvoorstel Team: Financieel Advies & Beleid Steller: Cor van Vliet c.van.vliet@sliedrecht.nl

Portefeuillehouder: Cees Paas

Onderwerp: Septembercirculaire 2023 Openbaar: Ja

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? Nee Is hiermee een toezegging afgedaan? Nee

Zaaknummer: 2023-0139396

Fatale termijn: Raadsvoorstel dient tegelijk met de Begroting 2024 te worden aangeboden aan de gemeenteraad. Besluitvorming in de gemeenteraad in dezelfde vergadering als de Begroting 2024 (7 november 2023).

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Besluitvormend – Gemeente Sliedrecht

Planning: 3 oktober 2023 7 november 2023

PFO:

PFO Financiën, 25 september 2023

Bijlagen 1. Begrotingswijziging Septembercirculaire 2023 2. Ledenbrief VNG - Acties naar aanleiding van de val van het kabinet

Onderwerp Septembercirculaire 2023. Beslispunt In de stemmen met bijgevoegde begrotingswijziging, waarmee de effecten van de Septembercirculaire 2023 worden verwerkt. Samenvatting voor de raad: Op Prinsjesdag (19 september 2023) verscheen ook de Septembercirculaire 2023. In de circulaires informeert het Rijk over wijzigingen in het gemeentefonds. Met behulp van dit raadsvoorstel wordt de Begroting 2024 en de bijbehorende meerjarenraming aangepast aan de wijzigingen die volgen uit de circulaire. In onderstaande tabel is het effect op de begroting weergegeven (op het lopende jaar en op de Begroting 2024 e.v.):

Inleiding De omvang van het gemeentefonds ligt vast in de Rijksbegroting. Drie keer per jaar voert het Rijk daar wijzigingen in door. Deze wijzigingen worden toegelicht in de zogenaamde circulaires. In de septembercirculaire wordt een doorvertaling gemaakt van de Miljoenennota. Beoogd effect Met behulp van deze begrotingswijziging worden de meest recente inzichten over het gemeentefonds ingebracht in de begroting 2024. Daarmee kan dit hernieuwde perspectief worden betrokken bij de behandeling van de Begroting 2024. Argumenten Mutatie algemene uitkering als gevolg van de septembercirculaire In onderstaande tabel is de mutatie in de omvang van de algemene uitkering weergegeven als gevolg van de septembercirculaire:

Hoewel alle middelen in de algemene uitkering vrij besteedbaar zijn, maken we onderscheid in accres (bruto) en geoormerkt. Accres (bruto) Het accres (bruto) bestaat uit middelen die nodig zijn om de loon- en prijsontwikkelingen te kunnen volgen en bevat middelen als gevolg van de zogenaamde volume ontwikkelingen. De volume ontwikkeling betreft bijvoorbeeld compensatie voor de groei van het aantal inwoners, of middelen als gevolg volg van de groei van het BBP (bruto nationaal product). In 2023 is er daarnaast een bedrag beschikbaar vanuit vrijval van het BTW-compensatiefonds. Geoormerkt De geoormerkte middelen betreft de middelen die het Rijk vanuit een specifiek bestedingsdoel toevoegt aan het gemeentefonds. Vaak gaat hier een wetswijziging, of iets dergelijks aan vooraf

waarmee een taak bij de gemeente wordt neergelegd. Deze taak moet je als gemeente uitvoeren en de middelen zijn bedoeld om dit ook te kunnen. Wanneer je als gemeente in staat bent de taak op goedkopere wijze uit te voeren, dan is het niet verplicht deze middelen ook daadwerkelijk voor deze taak in te zetten. In de meeste gevallen is het budget echter wel nodig om te taak de kunnen uitvoeren. Accres - van bruto naar netto In onderstaande tabel is weergegeven hoe van een bruto accres wordt gekomen naar een netto accres. Het netto accres kan ten gunste komen van het begrotingssaldo:

Tussen het bruto en het netto accres zit slechts één verschil, namelijk de aanpassing van de reservering die we doen voor de verwachte inflatie. Het accres bevat namelijk compensatie voor loonen prijsstijgingen. Voor elk jaar heeft er (op basis van de Macro Economische Verkenning 2024 van het CPB) een aanpassing plaatsgevonden van het accres. Per saldo leidt dit tot een stijging van het accres, de verwachting ten aanzien van inflatie vertaal je als gemeente door in je reservering voor indexeren: het verschil tussen het bruto en het netto accres. Allereerst valt de reservering in het jaar 2026 op. De hoogte van de reservering leidt tot een negatief effect op het begrotingssaldo. Dit negatieve effect betekent dat daarmee een verhoging van de reservering voor indexeren wordt toegepast die bij een eerdere circulaire plaats had moeten vinden. In de meerjarenbegroting is met deze aanvullende ophoging van het budget voor loon- en prijsontwikkelingen ruimte om alle geplande uitgaven waardevast te kunnen doen. Dit zonder dat daar aanvullend budget voor gevraagd moet worden. De daadwerkelijk indexatie van de budgetten vindt plaats per jaarschijf. Besluitvorming daarover verloopt via de kadernota en begroting. Ten tweede valt het op dat er een reservering plaatsvindt in 2024. De begroting 2024 is tenslotte op het juiste prijspeil en daarom hoef je niet te reserveren voor inflatie.

Hierop is echter één uitzondering. Het is nog niet bekend hoe de CAO voor gemeenteambtenaren uitpakt. Er is op dit moment in de meerjarenbegroting rekening gehouden met een loonstijging van bijna 3%. De onderhandelingen zijn in september opgestart. De inzet van de werkgevers op financieel vlak is een 'passende loonafspraak', waar de bonden 8% vragen. Met een aanvullende reservering van € 300.000 is er in de begroting ruimte om nagenoeg 6% stijging van de loonsom op te vangen (voor lonen en pensioenpremie werkgevers). Geoormerkte middelen In de septembercirculaire is een beperkte hoeveelheid geoormerkte middelen opgenomen. De genoemde geoormerkte middelen reserveren we de voor de genoemde onderwerpen. In onderstaande tabel is weergegeven welke middelen dit betreft:

Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het kabinet stelt middelen beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van van de hoge inflatie te voorkomen.

Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg Nog niet alle middelen die (in eerdere circulaires) zijn toegekend als gevolg van de opvolging van de adviezen van de Commissie van Wijzen zijn juist geïndexeerd. Met behulp van deze reeks wordt dat hersteld. Wij voegen deze middelen toe aan de budgetten voor de Serviceorganisatie Jeugd. Participatie Het kabinet heeft besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de wet WSw (Wet Sociale werkvoorziening). Rijksvaccinatieprogramma Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie (voor zwangere vrouwen) formeel overgedragen aan gemeenten. Kanttekeningen / Risico’s Reservering indexatie De reservering voor indexatie is gebaseerd op macro economische verwachtingen van het CPB. Er wordt daarmee in de reservering nog geen berekening gemaakt vanuit de specifieke kostenstructuur van de gemeente Sliedrecht. Deze verfijning volgt per jaarschijf bij de kadernota's, hierbij ontstaan altijd afwijkingen. Deze afwijkingen kunnen positief, danwel negatief uitpakken. Korting van € 3 miljard op gemeentefonds in 2026 (ravijnjaar) - Taskforce Taken en middelen gemeenten In de septembercirculaire zet het kabinet geen verdere stappen in het oplossen van de financiële problematiek van gemeenten.

Sinds het verschijnen van de Kadernota 2024 zijn er in dit dossier wel diverse ontwikkelingen: • Op 14 juni jl. is door de ALV van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) uitgesproken dat de korting van € 3,0 miljard op het gemeentefonds vanaf 2026 moet worden hersteld door: herstel van het accres van 2026, het definitief schrappen van de opschalingskorting en een toereikende en stabiele indexering van het gemeentefonds om loon-, prijs- en volumeontwikkelingen op te kunnen vangen inclusief de stijging van de zorgvraag. Aan een Taskforce onder leiding van Rinnooy Kan is gevraagd de gevolgen van het uitblijven van een dergelijk herstel in kaart te brengen. • Het kabinet is gevallen. De gemeenten hebben (samen met de provincies en waterschappen) de Eerste en Tweede Kamer opgeroepen stilstand te voorkomen. Dit vanuit het argument dat de maatschappelijke problemen te urgent zijn om als overheid een jaar stil te staan. • Op 14 juli heeft de VNG in een zogenaamde ledenbrief haar leden een begrotingsadvies gegeven. Kort gezegd is het advies om tekorten te presenteren en deze niet op te lossen met taakstellingen. Door de jaren 2026 en 2027 niet sluitend te presenteren geven wij gehoor aan dit advies. • Met een rapport van BMC in de hand is de bovengenoemde taskforce ondertussen tot een hard oordeel gekomen: "dat een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026

gemeenten een zeer ingrijpende en zeer zichtbare bezuinigingsoperatie zou opleggen, met substantiële gevolgen voor hun betrokkenheid bij de grote maatschappelijke opgaven op dit moment". Het

•

tekort waar we in Sliedrecht mee worden geconfronteerd is in vergelijking met andere gemeenten nog relatief beperkt van omvang. Tegelijkertijd zullen ook in Sliedrecht de gevolgen voor inwoners merkbaar en zichtbaar zijn wanneer het Rijk de totale oplossing aan gemeenten laat. Op 2 september heeft de VNG het Maatschappelijk Pamflet 'Laat Nederland niet stilvallen' gelanceerd met daarin de oproep dat moet worden doorgepakt op de thema's bestaanszekerheid, woningbouw, energietransitie, jeugdzorg & gezondheid en asiel & migratie.

In de bijgevoegde ledenbrief Acties naar aanleiding van de val van het kabinet kunt u hier meer over lezen. Financiën De mutaties horend bij de septembercirculaire worden verwerkt in de begroting middels bijgevoegde begrotingswijziging. Wet- en regelgeving / Juridische zaken Niet van toepassing Duurzaamheid Niet van toepassing Inclusiviteit Niet van toepassing Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Niet van toepassing Communicatie / Participatie Niet van toepassing Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Niet van toepassing Eerdere besluitvorming c.q. bronvermelding Niet van toepassing