RV_Participatie bij ruimtelijke initiatieven.pdf

Raadsvoorstel Team: Ruimtelijke Ontwikkeling en Economie Steller: Kim Verlijsdonk keam.verlijsdonk@sliedrecht.nl

Portefeuillehouder: Roelant Bijderwieden

Onderwerp: Participatie bij ruimtelijke initiatieven Openbaar: Ja

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? n.v.t. Is hiermee een toezegging afgedaan? n.v.t.

Zaaknummer: 2022-0157822

Fatale termijn: Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1-7-2023 in werking. Dat betekent dat het Participatiebeleid en bijbehorende stukken vóór die tijd moeten worden vastgesteld.

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Gemeenteraad Oordeelsvormend Sliedrecht Gemeenteraad Besluitvormend Sliedrecht

Planning: 4 oktober 2022 15 november 2022 13 december 2022

PFO: Overleg met portefeuillehouder heeft plaatsgevonden in de Stuurgroep Omgevingswet van 26-9-22

Bijlagen Bijlage 1 - Participatiebeleid Sliedrecht, Sliedrechtse werkwijze bij ruimtelijke initiatieven Bijlage 2 - De Sliedrechtse Participatieleidraad Bijlage 3 - Participatie- en inspraakverordening gemeente Sliedrecht

Onderwerp Participatie bij ruimtelijke initiatieven. Beslispunten De gemeenteraad voor te stellen om: 1. Het 'Participatiebeleid Sliedrecht, Sliedrechtse werkwijze bij ruimtelijke initiatieven', vast te stellen en in werking te laten treden per invoeringsdatum van de Omgevingswet. 2. Kennis te nemen van de participatieleidraad die per invoeringsdatum van de Omgevingswet gehanteerd wordt. 3. De participatie- en inspraakverordening vast te stellen en in werking te laten treden per de invoeringsdatum van de Omgevingswet. Samenvatting voor de raad: Op 1 juli 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Participatie krijgt een grote rol onder deze wet. Het wordt steeds meer van belang om omwonenden en andere betrokkenen vroegtijdig te betrekken bij plannen. Naast dat de Omgevingswet in bepaalde mate hiertoe verplicht, hebben ook inwoners steeds meer behoefte om mee te praten en denken. Als Sliedrecht onderschrijven wij deze behoefte en faciliteren wij in verschillende projecten reeds participatie. Om te voldoen aan de Omgevingswet en een eenduidige werkwijze te kunnen hanteren binnen Sliedrecht, zijn er verschillende documenten opgesteld. Deze documenten worden met dit raadsvoorstel ter kennisname en/of besluitvorming aan u voorgelegd.

Om op 1 juli 2023 goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is het van belang dat u nu verschillende beslissingen neemt over participatie. Inleiding De samenleving maakt momenteel verschillende veranderingen door. De rolverdeling tussen overheid en gemeenschap verandert en we staan voor grote maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering en de woningbouwopgave. Dat vraagt veel van onze omgeving, maar ook van onze inwoners. Er bestaat vanuit de samenleving steeds meer behoefte om invloed te hebben en betrokken te zijn. Die behoefte onderschrijven wij als gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners een bijdrage kunnen leveren aan de plannen in onze gemeente. Door samen met onze inwoners om de tafel te gaan, verrijken we plannen en sluiten plannen beter aan op de maatschappelijke behoeften. Dit noemen we ook wel participatie. Voorbeelden van projecten waarbij participatie heeft plaatsgevonden zijn 'Sliedrecht Oost Aardgasvrij' en de Omgevingsvisie. Onder de Omgevingswet gaat participatie een belangrijke rol spelen. De bedoeling is dat het straks gemeen goed is bij ruimtelijke projecten. Daarom is het belangrijk om vast te leggen wat wij onder participatie verstaan en hoe we ermee omgaan. Er zijn binnen Sliedrecht al verschillende documenten die over participatie gaan.

Zo werd in 2015 'Ruimte voor inwoners!, Her(r)ijkt Beleid Burger- en Overheidsparticipatie' door de gemeenteraad vastgesteld. Ook in het Sliedrechtste Rekenkamerrapport 'In contact met inwoners' uit 2021 wordt gesproken over participatie. De informatie uit deze documenten is meegenomen in de stukken die nu aan uw raad voorliggen.

Participatiebeleid Door het voorliggende participatiebeleid vast te stellen laten we als gemeente zien wat wij verstaan onder participatie en hoe wij daarmee omgaan bij ruimtelijke initiatieven. Met het beleid wordt onder andere de visie op participatie vastgesteld. Het beleid bevat daarnaast onder andere de manier waarop wij als gemeente participatie door initiatiefnemers beoordelen en hoe wij als gemeente zelf aan participatie doen.

Participatieleidraad De participatieleidraad ligt ter kennisname aan u voor. Deze leidraad biedt een stappenplan en handvatten voor een initiatiefnemer wanneer hij/zij aan participatie wil/moet doen.

Participatieverplichting Participatie vormt straks een indieningsvereiste bij het aanvragen van een omgevingsvergunning. Dat betekent dat een initiatiefnemer moet aangeven op het aanvraagformulier of hij/zij al dan niet aan participatie heeft gedaan. Dat betekent echter niet dat het ook verplicht is om aan participatie te doen. Een initiatiefnemer mag ook 'nee' invullen. Op grond van artikel 16.55 lid 7 van de Omgevingswet kan de gemeenteraad bepaalde gevallen aanwijzen waarbij participatie wél verplicht is. Het voorstel is om participatie verplicht te stellen voor gevallen, zoals opgenomen in de Advieslijst, waarvoor een (bindend) advies van de gemeenteraad nodig is. Als gemeente geven we het goede voorbeeld door, waar dat kan, aan participatie te doen en de omgeving te betrekken. Daarmee stimuleren we ook anderen aan participatie te doen.

Participatie- en inspraakverordening De participatie- en inspraakverordening bevat de juridische borging van de wijze waarop inwoners en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijke beleid of initiatief worden betrokken. De participatie- en inspraakverordening vervangt de Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken (Inspraakverordening 2007).

Inwerkingtreding Om op 1 juli 2023 goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is het nodig dat u nu verschillende beslissingen neemt over participatie. Beoogd effect Door het vaststellen van het participatiebeleid en de participatie- en inspraakverordening, wordt voldaan aan de eisen van de Omgevingswet en wordt beoogd op een eenduidige manier participatie uit te voeren binnen Sliedrecht. Door participatie verplicht te stellen voor gevallen, zoals opgenomen in de Advieslijst, waarvoor een (bindend) advies van de gemeenteraad nodig is, kunt u een goede inschatting maken hoe betrokkenen naar de aangevraagde activiteit kijken en in hoeverre zij invloed hebben gehad op de uiteindelijk aangevraagde activiteit. Argumenten

1.1, 3.1 en 4.1 Door het vaststellen van participatiebeleid en de participatie- en inspraakverordening en het verplicht stellen van participatie in bepaalde gevallen werken we in lijn met de filosofie van de Omgevingswet. De Omgevingswet vraagt ons, zowel de gemeente als andere initiatiefnemers, om omwonenden en andere belanghebbenden meer en meer te betrekken bij initiatieven in de fysieke leefomgeving. Met het vaststellen van participatiebeleid en de participatie- en inspraakverordening en het verplicht stellen van participatie in gevallen, zoals opgenomen in de Advieslijst, waarvoor een (bindend) advies van de gemeenteraad nodig is, wordt invulling gegeven aan dit belangrijke uitgangspunt van de Omgevingswet.

1.2 Door het vaststellen van participatiebeleid kan een eenduidige werkwijze omtrent participatie gewaarborgd worden Iedereen weet wellicht wat participatie is, maar dat betekent niet dat iedereen er eenzelfde invulling aan geeft. Het is belangrijk dat we als gemeente op een eenduidige manier met participatie omgaan. Het participatiebeleid, maar ook de participatieleidraad, dragen daaraan bij.

3.2 Door het verplichten van participatie in deze gevallen, kan de raad voor activiteiten die een redelijk grote impact op de fysieke leefomgeving hebben, goed beoordelen hoe de omgeving is betrokken Op grond van artikel 16.55 lid 7 van de Omgevingswet kan de gemeenteraad bepaalde gevallen aanwijzen waarbij participatie verplicht is. De initiatiefnemer heeft dan niet de keuze om wel of niet aan participatie te doen. Omdat de exacte invulling van het omgevingsplan nog niet vaststaat, is het voorstel om in die gevallen waarin de gemeenteraad gebruik maakt van haar adviesrecht, participatie verplicht te stellen. Op deze manier kunt u, bij activiteiten die een redelijke grote impact hebben op de fysieke

leefomgeving, goed inschatten hoe omwonenden en andere belanghebbenden naar de aangevraagde activiteit kijken en in hoeverre zij invloed hebben gehad op de uiteindelijke aangevraagde activiteit. Met deze afbakening wordt ook voorkomen dat participatie al bij de minste en geringste activiteit verplicht is. Initiatiefnemers worden echter gestimuleerd om aan participatie te doen, ongeacht de grootte van het initiatief. Dat doen we onder andere door als gemeente het goede voorbeeld te geven en waar kan, een participatieproces op te starten.

4.2 Met het vaststellen van de Participatie- en inspraakverordening en het intrekken van de Inspraakverordening 2007 is de juridische borging weer up to date. De Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken, ook wel de Inspraakverordening 2007, ziet niet toe op participatie. Door een nieuwe participatie- en inspraakverordening vast te stellen, wordt de wijze waarop inwoners en belanghebbenden bij de voorbereiding van initiatief of beleid worden betrokken, geactualiseerd. Voor inspraak verandert er niets, dit is één op één overgenomen van de oude in de nieuwe verordening. Enkel het onderdeel participatie is toegevoegd. Kanttekeningen / Risico’s

1.1, 3.1 en 4.1 Participatie blijft een leerproces Participatie bij ruimtelijke projecten is niet nieuw, maar het feit dat het nu wordt ingebed in (de beoordeling van) ruimtelijke projecten, brengt zeker veranderingen met zich mee. Met voorliggende stukken wordt een zo goed mogelijke handreiking geboden hoe om te gaan met participatie binnen Sliedrecht. Het kan echter zijn dat we door het te doen, erachter komen dat bepaalde zaken die nu zijn opgeschreven, niet werken en anders moeten. Daarom zal er één jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet een evaluatie van het participatiebeleid en bijbehorende stukken plaatsvinden.

1.2, 3.2 en 4.2 De impact op de organisatie is niet goed duidelijk Duidelijk is dat de komst van de Omgevingswet, specifiek het werken met participatie, impact zal hebben op de organisatie. Allereerst aan de vergunningverlenende/toetsende kant van de organisatie, waar participatie een vast onderdeel wordt van omgevingsvergunningen. Er moet beoordeeld worden of de participatie die heeft plaatsgevonden, voldoende is. Ten tweede zullen de projectleiders in het ruimtelijk domein participatie een vast onderdeel moeten maken van de projecten. Dit gebeurt in de meeste gevallen al, maar zal ook bij ons een verandering teweegbrengen, omdat we op een nieuwe en eenduidige manier binnen Sliedrecht willen werken. Als laatste dienen ambtenaren ook te worden getraind hierin. Het is niet duidelijk wat de daadwerkelijke impact op de organisatie zal zijn. Bij de evaluatie, één jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet, zal dit beter duidelijk zijn.

1.3. en 4.3 Gemeentelijke projecten zullen een langere doorlooptijd hebben Nu participatie een vast onderdeel zal worden in ruimtelijke gemeentelijke projecten waar wij als gemeente zelf initiatiefnemer van zijn, zal er een langere doorlooptijd ontstaan. Dat hoeft echter niet altijd een nadeel te zijn. Een goede afweging van belangen vooraf, zal vaak resulteren in plannen die beter aansluiten op de maatschappelijke behoefte. Dit kan ook van invloed zijn op de hoeveelheid zienswijzen, bezwaren en beroepen die worden ingediend. Deze rechtsmiddelen blijven echter wel gewoon bestaan en participeren ontneemt het recht op deze rechtsmiddelen niet.

1.4, 3.3 en 4.4 Het is niet duidelijk of op 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking treedt Op dit moment is er nog steeds geen duidelijkheid vanuit het Rijk of de Omgevingswet op 1 juli 2023 in werking treedt. Als de wet niet op 1 juli 2023 in werking treedt heeft dat tot gevolg dat de voorliggende stukken pas in werking treden op de nieuwe datum waarop de Omgevingswet in werking treedt. Het kan echter geen kwaad om deze stukken nu vast te stellen. De stukken moeten hoe dan ook vóór inwerkingtreding worden vastgesteld. Met het nu vaststellen van deze stukken kan de organisatie daarnaast voorbereidingen treffen op de komst van de Omgevingswet en kan er langer geoefend worden in de geest van deze wet.

Financiën Vergunningverleners/toetsers zullen straks participatie bij omgevingsvergunningen beoordelen. Op dit moment is niet duidelijk wat de financiële impact hiervan is. Het proces rondom vergunningverlening zal veranderen met de komst van de Omgevingswet. Participatie gaat daar geen grote impact op hebben. Een eventuele structurele financiële afwijking, groter dan ons vastgestelde normbedrag van € 25.000, zal integraal worden opgenomen met de invoering van de omgevingswet in een toekomstig P&C document. Wet- en regelgeving / Juridische zaken

Participatieverplichting Op grond van artikel 16.55, lid 7 Ow is bepaald dat de gemeenteraad gevallen van activiteiten kan aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een BOPA (Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit) kan worden ingediend.

Participatie- en inspraakverordening De participatie- en inspraakverordening bevat de juridische borging van de wijze waarop inwoners en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijke beleid of initiatief worden betrokken. De participatie- en inspraakverordening vervangt de Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken (Inspraakverordening 2007). Duurzaamheid N.v.t. Inclusiviteit Inclusiviteit vormt een belangrijk onderdeel bij participatie. Van belang is dat iedereen die mee wil doen, mee kan doen. De in het beleid opgenomen Sliedrechtse visie op goede participatie bevat hierover de volgende punten: Goede participatie in Sliedrecht is: • Voor iedereen: Iedereen met een mening, belang of idee krijgt een kans om mee te denken. • Niet gedomineerd door een bepaalde groep of bepaald belang: We betrekken een brede doelgroep. • Toegankelijk: Het is voor iedere bevolkingsgroep toegankelijk. Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de Omgevingswet, en dus ook de nu aan u ter besluitvorming voorliggende stukken, in werking. 1 jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet zal het participatiebeleid en bijbehorende stukken geëvalueerd worden.

Communicatie / Participatie Het participatiebeleid en de participatieleidraad zullen online, op de website van de gemeente, beschikbaar worden gesteld. Op de website zal ook de Advieslijst worden geplaatst, waaruit initiatiefnemers kunnen opmaken wanneer participatie een verplicht onderdeel is van besluitvorming. De participatie- en inspraakverordening zal op de gebruikelijke wijze worden gepubliceerd op http://lokaleregelgeving.overheid.nl. Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Na vaststelling zal de participatie- en inspraakverordening vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet inwerkingtreden. Vanzelfsprekend gelden dan ook het participatiebeleid en de participatieleidraad en zullen deze online beschikbaar worden gesteld. Vanaf dat moment zal ook participatie verplicht zijn voor gevallen, zoals opgenomen in de Advieslijst, waarvoor een (bindend) advies van de gemeenteraad nodig is. Eerdere besluitvorming c.q. bronvermelding N.v.t