RV_Ondernemersfonds.pdf

Raadsvoorstel Team: Ruimtelijke Ontwikkeling en Economie Steller: Hilbert de Jong hj.de.jong@sliedrecht.nl

Portefeuillehouder: Roelant Bijderwieden

Onderwerp: Ondernemersfonds Openbaar: Ja

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? n.v.t. Is hiermee een toezegging afgedaan? n.v.t.

Zaaknummer: 2022-0151610

Fatale termijn: Om het ondernemersfonds per 1 januari 2023 te kunnen oprichten, is een besluit over aanpassing van de OZB nodig in de besluitvormende vergadering van 13 december. Het inhoudelijke principebesluit over het oprichten van een ondernemersfonds is daarom gewenst vóór de oordeelsvorming en besluitvorming over de belastingen, dus uiterlijk medio november.

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Gemeenteraad Oordeelsvormend Sliedrecht Gemeenteraad Besluitvormend Sliedrecht

Planning: 11 oktober 2022 1 november 2022 15 november 2022

PFO:

Eerste versie besproken in PFO Roelant Bijderwieden op 19 september. Aandacht voor positie gemeentelijk vastgoed en techniek met betrekking tot aandeel ondernemersfonds in de (jaarlijkse) OZB.

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief stuurgroep bij rapport Blaauwberg 2. Blaauwberg rapport - Discussienotitie ondernemersfonds Sliedrecht

Onderwerp Ondernemersfonds. Beslispunten De gemeenteraad voor te stellen om: 1. In te stemmen met de oprichting van een ondernemersfonds in Sliedrecht per 1 januari 2023. 2. Een verhoging van het OZB-tarief voor niet-woningen van € 75 per € 100.000 WOZ-waarde per 1 januari 2023 te verwerken in de belastingverordening voor 2023. 3. De meeropbrengst van deze OZB-verhoging jaarlijks middels een subsidie beschikbaar te stellen aan de op te richten Stichting Ondernemersfonds Sliedrecht. Samenvatting voor de raad: In 2021 heeft de raad de Economische Visie Sliedrecht 2021-2030 vastgesteld. Voor een slagvaardige uitvoering met en door ondernemend Sliedrecht is extra structuur gewenst, zowel organisatorisch als financieel. Een gemeente-breed "ondernemersfonds" is hiervoor een zeer bruikbaar middel. De rol van de gemeente hierbij is dat de raad besluit tot een verhoging van de OZB op niet-woningen en de uitkering van de meeropbrengst van die OZB als subsidie aan een "stichting ondernemersfonds" toekent. Het college sluit daarvoor een overeenkomst met de stichting, waarin de randvoorwaarden voor het functioneren van het ondernemersfonds worden vastgelegd.

Het ondernemersfonds zal vervolgens zelfstandig functioneren en besluiten over de bestedingen; de gemeente heeft hierin geen stem, het ondernemersfonds is aanvullend op de eigen taken en verantwoordelijkheden van de gemeente en kan initiatieven van ondernemers(verenigingen), verenigingen en stichtingen in Sliedrecht financieren. Het ondernemersfonds organiseert daarvoor ook een eigen platform of stuurgroep waarin plannen worden ingediend en besproken. Het ondernemersfonds wordt ingesteld voor een periode van 4 jaar en na 3 jaar vindt een evaluatie plaats.

Inleiding In de eerste helft van 2022 is er op verzoek van een brede vertegenwoordiging uit het bedrijfsleven en van de gemeente een haalbaarheidsonderzoek naar een ondernemersfonds in Sliedrecht uitgevoerd. De aanleiding hiervoor is de uitvoering van de in 2021 vastgestelde Economische Visie. Een ondernemersfonds stelt ondernemers en maatschappelijke partijen in staat om gezamenlijk collectieve voorzieningen te bekostigen en nieuwe initiatieven te ontplooien. De middelen komen tot stand door een verhoging van de onroerende zaakbelasting (OZB) over niet-woningen. Deze verhoging wordt één op één doorgezet als subsidie richting de stichting van het ondernemersfonds. Samen met ondernemers en maatschappelijke partijen is nagedacht over een passende vorm voor Sliedrecht. Op basis van die gesprekken heeft een brede stuurgroep met ondersteuning van de adviesbureaus Blaauwberg en ParkTrust aanbevolen om een gemeente-breed ondernemersfonds op te richten. Daarbij ontstaat er meer verbinding tussen ondernemers op de diverse bedrijventerreinen, winkeliers in het centrum, scholen, sportverenigingen en andere maatschappelijke organisaties. Op 20 juni 2022 is de raad in een beeldvormende vergadering geïnformeerd over de uitvoering van de Economische Visie en de mogelijkheden en werking van een ondernemersfonds. Beoogd effect Oprichting van een gemeente-breed ondernemersfonds in Sliedrecht.

Argumenten

1.1 Een ondernemersfonds creëert een slagvaardig uitvoeringsinstrument voor de Economische Visie. In 2021 heeft de raad de Economische Visie 2021-2030 vastgesteld. Deze visie bevat taken voor de gemeente, maar vraagt ook inzet van ondernemend Sliedrecht en bijvoorbeeld samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs of recreatieve ondernemers en cultuur. Het ontbreekt nu echter aan een structuur en financiële basis voor een dergelijke samenwerking, terwijl per keer "met de pet rondgaan" onvoldoende slagkracht biedt. Daarom zijn het college en ondernemers gezamenlijk tot de

conclusie gekomen dat een ondernemersfonds, zoals er al zo'n 50 voorbeelden van bestaan in Nederland, een bruikbaar instrument zou kunnen zijn. Een ondernemersfonds is dus nadrukkelijk geen doel op zich, maar een middel voor de uitvoering van de inhoudelijke doelen uit onder meer de Economische Visie.

1.2 Een brede vertegenwoordiging van ondernemers wenst een slagvaardige samenwerkingsstructuur voor uitvoering van de Economische Visie. De ondernemers uit de Stuurgroep Economische Visie zijn nauw betrokken bij het proces rondom het ondernemersfonds en zien het fonds als een grote kans voor verdere economische ontwikkeling van Sliedrecht. De stuurgroep heeft het college ook een onderzoek aangeboden dat is bijgevoegd bij dit voorstel. Het gevoelen van de stuurgroep werd gedeeld door de aanwezigen op de diverse bijeenkomsten die er zijn geweest met een brede groep van ondernemers. Hierbij waren zowel nietleden als leden van de Sliedrechtse ondernemers- en winkeliersverenigingen betrokken. Ook breder, met name in de recreatieve sector, ziet men het ondernemersfonds als een mogelijkheid om bijvoorbeeld kansen uit de Recreatievisie te realiseren. Uiteraard leven er bij veel ondernemers ook nog praktische vragen over hoe een Sliedrechts ondernemersfonds nu precies voor henzelf, in de concrete praktijk van hun bedrijfsvoering, zal gaan functioneren en hoe hun bedrijf of terrein kan gaan meeprofiteren. De vertegenwoordiging van ondernemend Sliedrecht die in dit proces, samen met de gemeente, het voortouw heeft genomen, blijft dan ook voortdurend in gesprek met elke Sliedrechtse ondernemer die hier behoefte aan heeft en nader betrokken bij wil zijn.

Daarnaast zal het ondernemersfonds zich de eerste jaren ook gewoon moeten gaan bewijzen met plannen en initiatieven die de uitvoering van de Economische Visie voor ondernemend Sliedrecht verder in de praktijk brengen.

1.3 Het ondernemersfonds borgt bestaande of nu al gewenste voorzieningen. Ondernemers hebben de wens uitgesproken om bestaande of nu al gewenste voorzieningen onder te brengen in het fonds, en waar mogelijk ook uit te breiden. Dit brengt schaalvoordelen met zich mee, zorgt voor structurele borging van deze voorzieningen en sluit mogelijke 'free-riders' uit. Het betreft onder meer de activiteiten voor collectieve beveiliging op de bedrijventerreinen, parkmanagement op de bedrijventerreinen en sfeerverlichting in het centrum. Naar verwachting zal een deel van het budget van het ondernemersfonds worden aangewend voor structurele activiteiten; het overige deel is dan beschikbaar als vrije ruimte voor nieuwe initiatieven.

2.1 De OZB voor niet-woningen zorgt voor een financiële bijdrage bij alle eigenaren en huurders van zakelijk vastgoed. Het idee van een ondernemersfonds is dat ondernemend Sliedrecht zelf het geld opbrengt en daarmee ook bestedingsvrijheid krijgt. Er wordt dus geen subsidie gevraagd ten koste van de algemene middelen of begroting van de gemeente. De gemeente is echter wel nodig als tussenpartij om te zorgen dat alle relevante partijen op gelijke wijze bijdragen. De gemeente kan dit doen via de belastingen en de gebruikelijke route voor een ondernemersfonds is dan de OZB voor niet-woningen, waarmee alle eigenaren en huurders van vooral zakelijk vastgoed een extra belastingbijdrage leveren, wat opgeteld de meeropbrengst van de OZB geeft die beschikbaar kan worden gesteld aan het ondernemersfonds. Volgens de gebruikelijke methodiek van de OZB wordt daarbij de verdeelsleutel aangehouden van 55% eigenaar en 45% gebruiker. Opmerking bij de keuze van het OZB-instrument is wel dat alle eigenaren en gebruikers van nietwoningen dus "meebetalen". Dit betreft niet alleen ondernemers, maar ook sommige verenigingen en maatschappelijke instellingen. Denk hierbij aan de sectoren cultuur, recreatie en sport. Het bijgevoegde rapport gaat hier nader op in, hoe deze "non-profit sectoren" ook worden aangesloten op het ondernemersfonds en kunnen meeprofiteren van de bestedingen.

2.2 De raad besluit in december over de belastingverordeningen; dit principebesluit kan daarin worden verwerkt. In december besluit de raad, zoals elk jaar, over de belastingverordeningen voor het volgende jaar. Zo ook over de OZB-verordening. De voorgestelde tariefaanpassing ten bate van het ondernemersfonds

zal dus in de OZB-verordening worden verwerkt en het inhoudelijke principebesluit over het ondernemersfonds zal daarin worden geëffectueerd.

3.1 De subsidierelatie tussen de gemeente en het ondernemersfonds wordt vastgelegd in een overeenkomst. Elk jaar zal de gemeente het aangemerkte deel van de OZB-opbrengst voor niet-woningen per subsidie uitkeren aan de stichting die het ondernemersfonds beheert. Hiervoor wordt een aantal afspraken vastgelegd in een overeenkomst (convenant) tussen de gemeente en de stichting. Het ondernemersfonds heeft een publiek karakter, dus zal ook verplicht worden tot eisen van transparantie en verantwoording. De gemeente treedt daarbij niet in de besluitvorming over de bestedingen van het fonds en mag ook geen eigen publieke taken afwentelen op het fonds. De stichting ondernemersfonds dient jaarlijks een begroting in om de gemeente inzicht te geven in de financiële stand van zaken. Ook dient de stichting jaarlijks een inhoudelijk en financieel verslag in van de bestedingen en activiteiten. De stichting krijgt een eigen bestuur die hier verantwoordelijk voor is. Kanttekeningen / Risico’s

1.1 Er blijven altijd belanghebbenden die minder positief zijn over het initiatief In het algemeen wordt het initiatief door ondernemers en maatschappelijke partijen positief ontvangen, maar er zullen altijd belanghebbenden zijn die minder positief zijn. Het haalbaarheidsonderzoek heeft echter aangetoond dat er voldoende potentie en draagvlak is voor een ondernemersfonds in Sliedrecht. Het belangrijkste is en blijft een transparante communicatie van de initiatiefnemers van het ondernemersfonds naar alle belanghebbenden in Sliedrecht. Uit de bijeenkomsten in de afgelopen periode blijkt namelijk niet zozeer een afwijzende houding van sommige ondernemers, maar nog wel een reserve gebaseerd op het nog onvoldoende overzien of doorgronden van zo'n Sliedrechts ondernemersfonds. Zoals in argument 1.2 reeds is benoemd, zal het ondernemersfonds zich ook vooral in de praktijk moeten gaan bewijzen.

2.1 Financiering via de OZB kan leiden tot een lastenverzwaring voor Sliedrechtse ondernemers en andere eigenaren of gebruikers van niet-woningen. Als de gemeenteraad conform beslispunt 1 besluit in te stemmen met het oprichten van een ondernemersfonds, maar de financiering hiervan door de gemeente niet ten koste wil laten gaan van de algemene middelen of bestaande uitgaven, dan zal dit per saldo leiden tot een verhoging van de OZB op niet-woningen. Dat betekent dat alle Sliedrechtse eigenaren en gebruikers van niet-woningen meer OZB gaan betalen, zij het voor velen - afhankelijk van de WOZ-waarde van het bezit - een bescheiden bedrag. Toch kunnen enkele honderden euro's per jaar voor sommige ondernemers of bijv. sportverenigingen een substantieel bedrag zijn. Of dit over het gehele "huishoudboekje" van de betreffende belastingbetaler ook tot een nadelig effect leidt is echter de vraag; dat valt zelfs te betwisten met het principe van een ondernemersfonds als collectiviteitsinstrument. Juist een ondernemersfonds kan, door gezamenlijk zaken in te kopen of door schaalgrootte te benutten, voordelen opleveren voor elke ondernemer of vereniging.

Denk hierbij aan kostenbesparingen op beveiliging, glasvezel, etc., maar ook het (meer dan) vervangen van uitgaven nu aan bepaalde activiteiten die het belang van de betreffende onderneming of vereniging overstijgen en waarvoor dus het ondernemersfonds ook benut kan worden. In het voorbeeld van een sportclub zou aan de lastenkant wellicht de post OZB stijgen, maar tegenover de uitgaven aan een sporttoernooi komen tegelijkertijd ook extra baten vanuit het ondernemersfonds dat hieraan wil bijdragen vanwege het Sliedrecht-brede belang van deze activiteit.

2.2 Verhoging van de OZB leidt ook tot stijging van de lasten van gemeentelijk vastgoed. Het meeste vastgoed van de gemeente wordt ook aangeslagen onder de OZB niet-woning, behalve het vastgoed dat bestemd is voor de publieke dienst. De gemeente is technisch gezien de enige partij die zich uit kan zonderen van het fonds door de subsidie aan de stichting te verlagen ter grootte van de lastenstijging van gemeentelijke vastgoed. Uitzondering van de gemeente betekent ook dat de scholen niet deelnemen aan het fonds. De gemeente is immers wettelijk verplicht om de OZB van scholen te betalen. De ondernemers vinden het echter wenselijk dat zowel de gemeente als de

scholen participeren in het fonds. Vanuit het oogpunt dat de gemeente positief staat ten opzichte van dit initiatief en het belang inziet voor de verdere economische ontwikkeling is het daarom goed om aan de wens van de ondernemers te voldoen.

2.3 Financiële deelname van gemeente leidt niet tot inhoudelijke deelname binnen het fonds. Een ondernemersfonds is voor en door ondernemers en maatschappelijke partijen. Inhoudelijke inmenging vanuit de gemeente over bestedingen van de middelen in het fonds is daarom niet wenselijk. Dit zal zoals gebruikelijk bij ondernemersfondsen - ook expliciet worden opgenomen in de overeenkomst (convenant) tussen de gemeente en de stichting. Wel zal de gemeente een faciliterende rol spelen en het ondernemersfonds actief promoten. Vanuit het uitgangspunt dat de Economische Visie verder in uitvoering moet worden gebracht door gemeente én ondernemers, zou het in theorie ook een keuze kunnen zijn om als gemeente een extra investeringsbudget in eigen beheer in te richten, al dan niet gevoed door een verhoging van de OZB. Hiermee zou er echter geen collectieve structuur bij ondernemend Sliedrecht zelf ontstaan en zou ondernemend Sliedrecht ook niet zelf eigenaar worden van de plannen en initiatieven die juist bij hen vandaan moeten komen en met hen gerealiseerd moeten worden. Een ondernemersfonds voor en door ondernemers sorteert dat effect wél, waarbij gemeente en ondernemers als gelijkwaardige partners met elk een eigen rol naast elkaar worden geplaatst bij de uitvoering van de Economische Visie.

Financiën De verhoging van het OZB-tarief niet-woningen leidt tot een verhoging van de totale belastingopbrengst. Deze meeropbrengst wordt een-op-een doorgezet als subsidie richting het ondernemersfonds. Voor 2023 wordt het percentage vastgesteld op basis van €75 per €100.000 WOZwaarde. Voor de jaren 2024 en verder zal niet het absolute bedrag per € 100.000 WOZ-waarde, maar het percentage van de totale opbrengst van de OZB niet-woningen bepalend zijn voor de hoogte van de subsidie. Door de verhoging van het OZB-tarief stijgen ook de lasten van het gemeentelijk vastgoed, zoals de gemeentewerf. Daarnaast is de gemeente wettelijk verplicht om de OZB over scholen te betalen. Op basis van de huidige vastgoedwaarde betekent dit een stijging van circa €25.000. Deze stijging wordt verwerkt in de begroting van de huisvestingskosten. Wet- en regelgeving / Juridische zaken n.v.t.

Duurzaamheid Een ondernemersfonds voorziet ondernemend Sliedrecht en breder (verenigingen, maatschappelijke organisaties) van een duurzame basis voor samenwerking en een slagvaardige structuur om collectieve initiatieven te ontplooien. Daarbij wordt ook nadrukkelijk gedacht aan initiatieven in het kader van duurzaamheid, energiebesparing en hernieuwbare energieopwekking, maar dit zal verdere uitwerking moeten krijgen onder het ondernemersfonds en is ook aan het fonds zelf. Inclusiviteit Alle eigenaren en gebruikers van niet-woningen zullen via de OZB indirect bijdragen aan het ondernemersfonds, dus krijgen ook het recht om plannen in te dienen bij het ondernemersfonds. De stichting krijgt ook als opdracht mee om toe te zien op een besteding die ten bate is van geheel ondernemend Sliedrecht, inclusief de betrokken verenigingen en maatschappelijke organisaties. Het college faciliteert dit uiteraard, in het bijzonder voor de "non-profit sectoren" sport, cultuur en recreatie. Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Jaarlijks dient de Stichting Ondernemersfonds Sliedrecht een jaarverslag in bij het college. In het vierde jaar zal er een uitgebreide evaluatie plaats vinden. Dat is ook een logisch moment om na te gaan of voortzetting van het fonds wenselijk is en of er mogelijk wijzigingen nodig zijn wat betreft de tarifering.

Mocht daar aanleiding toe zijn dan kan dit laatste ook eerder plaatsvinden bij de jaarlijkse

behandeling van de belastingverordening. Communicatie / Participatie Samen met de stuurgroep, de betrokken ondernemersverenigingen en de bestaande platforms voor recreatie, onderwijs, cultuur en sport worden alle belanghebbenden geïnformeerd over de oprichting van het ondernemersfonds en de wijze waarop kan worden aangesloten op het platform of de stuurgroep waar plannen kunnen worden ingediend. Hiermee bouwt de communicatie voor het vervolg voort op de inzet in de achterliggende periode. Daarin zijn ondernemend Sliedrecht en andere belanghebbenden onder meer als volgt betrokken: - Uitgebreide participatie bij totstandkoming Economische Visie in de periode 2020-2021. - Gespreksronde langs 80 bedrijven voor inbreng eind 2021. - Brede ondernemersbijeenkomst in maart 2022 met aankondiging nader onderzoek naar ondernemersfonds. - Begeleiding onderzoek vanaf mei 2022 door stuurgroep met vertegenwoordiging vanuit alle bedrijventerreinen, winkelgebieden en grote sectoren in ondernemend Sliedrecht. - Brede ondernemersbijeenkomst in september 2022 met presentatie resultaten onderzoek ondernemersfonds. - Separate contacten met bedrijven voor nadere uitleg en input. - Separate contacten met recreatieve en culturele instellingen met eigen vastgoed.- Separaat contact met sector sport via de stuurgroep Sportakkoord.

Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Na het principebesluit door de raad over de oprichting van het ondernemersfonds, volgt nog het raadsbesluit over de belastingverordeningen 2023. Daarna zal het college de stuurgroep Economische Visie verzoeken een Stichting Ondernemersfonds Sliedrecht op te richten. Vervolgens zullen het college en de stichting een overeenkomst (convenant) sluiten voor de uitvoering van het ondernemersfonds. Ter voorbereiding hierop werkt de stuurgroep nu al aan de vorming van de (bestuurs)structuur voor het ondernemersfonds en de bemensing daarvan. Per 1 januari 2023 zal het ondernemersfonds formeel operationeel zijn; de daadwerkelijke uitvoering zal wellicht nog iets meer tijd vergen en een feit zijn in de loop van het eerste kwartaal van 2023. Eerdere besluitvorming c.q. bronvermelding n.v.t. Eerdere besluitvorming Economische Visie 2021-2030 - Raadsvoorstel