RV_Nieuw SRoI beleid – Pilot 20262028.pdf

Raadsvoorstel Team: Samenleving

Portefeuillehouder: Cees Paas

Onderwerp: Nieuw SRoI beleid – Pilot 2026/2028 Openbaar: Ja

Zaaknummer: 2026-0025379 Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Oordeelsvormend - Gemeenteraad Sliedrecht Besluitvormend - Gemeenteraad Sliedrecht

PFO:

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Bijlage 1 - SRoI Beleidskader Drechtsteden 2026 Bijlage 2 - SRoI Menukaart Drechtsteden 2026 Bijlage 3 - Financiele consequenties Bijlage 4 - SRoI samenwerkingsconvenant Bijlage 5 - was-wordt tabel

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? n.v.t. Is hiermee een toezegging afgedaan? n.v.t.

Fatale termijn:

Planning: 17 maart 2026 6 mei 2026 12 mei 2026

Is op 23 februari besproken op het Pfo en is akkoord met het voorstel.

Onderwerp Nieuw SRoI beleid – Pilot 2026/2028. Beslispunten De gemeenteraad voor te stellen om: 1. Het SRoI- pilotvoorstel met dekking op basis van NBI-verdeelsleutel vast te stellen. 2. Het nieuwe beleidskader en de bijbehorende menukaart vast te stellen. Samenvatting voor de raad: De GR Sociaal voert op basis van de Participatiewet namens de 10 aanbestedende diensten (7 gemeenten, GR Sociaal, Dienst Gezondheidszorg & Jeugd (DG&J) en Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) Social Return on Investment (SRoI) uit. Het betreft een arbeidsmarktinstrument om maatschappelijke impact te realiseren via aanbestedingen en is onderdeel van het regionale inkoopen aanbestedingsbeleid. De huidige invulling van SRoI is gericht op arbeidsparticipatie voor kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2026/2028 wordt een nieuw beleidskader SRoI uitgetest. Daarbij staat de pilot: ‘niet Vinken maar Vonken!’ centraal. In plaats van voldoen aan een verplichting (afvinken), gaan ondernemers gemotiveerd aan de slag met een eigen innovatief actieplan (vonken). Zij krijgen een breed palet aan SRoI-mogelijkheden gelinkt aan de 3 Drechtse doelen en de huidige arbeidsmarktcontext. Het vaststellen van het nieuwe SRoI-beleid en de pilot verloopt op dezelfde wijze als het huidige inkoop- en aanbestedingsbeleid. Aan de gemeenteraad Sliedrecht wordt gevraagd deze vast te stellen.

Daarbij is door de GR Sociaal verzocht geen lokale aanpassingen te doen, om de uitvoering voor de Drechtstedengemeenten gelijk te houden. In het voorliggende pilotvoorstel wordt helder welke termijnen gelden, wat de reikwijdte is van het aanbod en hoe het proces verloopt. Inleiding Social Return On Investment (SROI) is een aanpak om meer werkgelegenheid te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De gemeente zet haar inkoopkracht in om deze mensen perspectief te bieden op werk, inkomen én participatie in de samenleving. Inkopers van gemeenten kunnen, bij het verstrekken van opdrachten, de opdrachtnemer stimuleren of verplichten om kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt te betrekken.

Aanleiding Door veranderende arbeidsmarktomstandigheden (zowel aan de vraag-als aanbodkant) en bredere maatschappelijke opgaven hadden contractpartijen behoefte aan een evaluatie van de SRoI. Deze heeft in 2024 plaatsgevonden. Gebaseerd op de bevindingen is een integrale werkgroep in 2025 aan de slag gegaan met het vormgeven van nieuw, eigentijds en innovatief beleid, waarmee de Drechtsteden vanaf Q2 2026 een bredere impact op de welvaartsdoelen realiseren. Het Nieuw SRoIbeleid - pilot 2026/2028: ‘niet Vinken maar Vonken’! stimuleert Ondernemers gemotiveerd aan de slag met een eigen innovatief actieplan (vonken) in plaats van voldoen aan een verplichting (afvinken). Zij krijgen een breed palet aan SRoI-mogelijkheden gelinkt aan de drie Drechtse doelen (bestaanszekerheid, inclusie en duurzaamheid) en de huidige arbeidsmarktcontext. Met dit nieuwe beleidskader wordt middels eenvoudige en concrete menukaart met vier opties: arbeidsparticipatie, arbeidsontwikkeling, sociale inkoop, maatschappelijke activiteiten meer duidelijkheid geschept over de mogelijkheden van de inzet van het SRoI. SRoI-verplichting kan ten alle tijden worden ingevuld door financiële impuls aan lokale en landelijke initiatieven. Er geldt een uniforme drempelwaarde van €100.000 voor werken, leveringen en diensten met als uitgangspunt altijd 5% van de opdrachtwaarde.

Grote potentie Het inkoopvolume in de Drechtsteden is jaarlijks ongeveer 425 – 475 miljoen. Daarmee is bij structurele invulling van alle SRoI-verplichtingen een potentiële SROI-waarde gemoeid van € 33 miljoen. Het grootste deel daarvan gaat om de opdrachtgever Drechtsteden (58%: WMO en personenvervoer) en om de Gemeente Dordrecht (17%). In het SRoI-registratiesysteem staan ruim

320 contracten die vanaf 1 januari 2023 lopende zijn, gaan lopen of zijn afgerond. Afgelopen 3 jaar waren er ca. 1.400 plaatsingen van personen.

Verdere procedure en uitvoering In Q2 2026 start de implementatie van pilot 2026/2028 ‘niet Vinken maar Vonken’!, waarbij de juridische en financiële borging van de afspraken SRoI worden vastgesteld door ondertekening van een samenwerkingsconvenant. De opschaling van SRoI-unit naar Expertisecentrum SRoI (+4fte) wordt ontsloten via Werkcentrum Drechtsteden. In Q2 2028 wordt er een evaluatie SRoI aan de hand van monitoring, data & rapportage uitgevoerd. Op basis van deze resultaten zal er gekeken worden of de pilot SRoI structureel geborgd kan wordt. Beoogd effect 1.1 Grote maatschappelijke impact realiseren via aanbestedingen: impuls van potentiëel €33 miljoen op thema’s inclusie, duurzaamheid en bestaanszekerheid in de 7 Drechtsteden. 1.2 Volledige invulling van alle SRoI-verplichtingen: er vloeit geen geld meer weg. 2.1 Eenvoud voor ondernemers door uniforme en herkenbare werkwijze met menukaart en actieplan. 2.2 Betere datamonitoring en zichtbaarheid van maatschappelijke impact via WIZZR en The Social Handprint. 2.3 Rechtszekere borging van SRoI, conform juridische beginselen van het aanbestedingsrecht: 1) gelijke behandeling, 2) transparantie, 3) proportionaliteit en 4) objectiviteit. 2.4.

Dienstverlening aan Niet-Uitkeringsgerechtigden: De keuze voor P-wet dienstverlening aan alle Nuggers (27 november 2025, vastgesteld in AB van GR Sociaal) biedt belangrijke kansen voor de uitrol van het SRoI-beleid. Beide voorstellen versterken elkaar door arbeidsparticipatie te vergroten en onbenut arbeidspotentieel beter te benutten. Vroegtijdige ondersteuning van Nuggers vergroot de beschikbaarheid van geschikte kandidaten voor SRoI, terwijl SRoI zorgt voor concrete werk- en ontwikkelplekken. Argumenten 2.1 Het nieuwe verbrede beleid sluit aan bij de Regionale Visie sociaal domein, de groeiagenda Smart Delta 2030, Ondernemen met Impact en het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). 2.2 Ondernemers krijgen meer mogelijkheden (filosofie: niet Vinken maar Vonken!), waardoor draagvlak voor SRoI toeneemt binnen de Drechtsteden. 2.3 Door koppeling tussen SRoI en maatschappelijke activiteiten geven de Drechtsteden een grote impuls aan lokale maatschappelijke initiatieven (stichtingen, sociale ondernemingen en innovatieve projecten). 2.4 Uniforme toepassing en toetsingskader vergroten transparantie en uitvoerbaarheid. 2.5 Expertisecentrum SRoI borgt onafhankelijkheid, kwaliteit en ontzorgt zowel opdrachtnemers als opdrachtgevers. Kanttekeningen / Risico’s

1.1 Capaciteit Uitbreiding van de SRoI-unit tot Expertisecentrum op middellange termijn is voorwaardelijk voor het slagen van de verbrede SRoI-ambitie. Het voorstel is te starten met een pilot in 2026-2028. Bij succes wordt het nieuwe beleid alsook de inzet structureel gecontinueerd. Voor het genereren van de totale 33 miljoen aan potentiële SRoI-waarde is minimaal (obv. capaciteit Rotterdam en Haaglanden) +4fte

nodig. Na 1 jaar (Q2 2027) en na afloop (Q2 2028) wordt het gerealiseerde rendement geëvalueerd en besparingen opgenomen in de begroting van de GR Sociaal.

1.2 Risico op vrijblijvendheid Mogelijk resterend risico op vrijblijvendheid. Mitigatie: Indien de SRoI ook na de maatschappelijke financiële bijdrage niet wordt ingevuld tot overeengekomen omvang, wordt een korting opgelegd door de opdrachtgever. De korting is gelijk aan het (resterende) niet-vervulde SRoI-bedrag. De korting wordt geëffectueerd door inhouding van het (rest)bedrag op de laatste termijn die wordt verrekend in de eindrekening van de overeenkomst.

1.3 Doorwerking in contractkosten Er bestaan zorgen dat opdrachtnemers maatschappelijke inzet (deels) verwerken in hun prijsstelling, waardoor een deel van de beoogde maatschappelijke opbrengst indirect door gemeenten zelf wordt gefinancierd. Alhoewel de 5%-verplichting in de Drechtsteden reeds sinds jaren ’90 bestaat en het primair een uitvoeringsvoorwaarde betreft (geen verrekenpost op inschrijfprijs) is het belangrijk deze zorg expliciet mee te nemen als onderzoeksvraag in de pilotperiode. In de evaluatie wordt geanalyseerd of, en in welke mate, sprake is van kostenverhoging en hoe deze zich verhoudt tot de gerealiseerde maatschappelijke impact.

2.1 Juridische begrenzing SRoI mag niet uitsluitend toeleiden naar de eigen regio; inzet van landelijke kandidaten en initiatieven moet toegankelijk blijven voor ondernemers die hierop willen inzetten.

2.2 Overname verantwoordelijkheid bedrijven De uitbreiding van de SRoI-unit betekent nadrukkelijk niet dat de Drechtsteden verantwoordelijkheden van bedrijven overnemen. Bedrijven blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van hun SRoIactiviteiten; de SRoI-unit adviseert, begeleidt en toetst, maar voert geen maatschappelijke activiteiten uit. De opschaling zorgt juist voor meer duidelijkheid, proportionaliteit en juridische borging, waardoor bedrijven hun SRoI-verplichtingen eenvoudiger en effectiever zelf kunnen realiseren.

2.3 Rol van stichtingen De nieuwe SRoI is geen subsidieprogramma of reddingsfonds. SRoI financiert geen organisaties, maar stimuleert bedrijven om maatschappelijke impact te realiseren op de drie Drechtse doelen. De menukaart is vraaggestuurd; alleen wanneer reguliere opties niet passend zijn, kan per aanbesteding een bijdrage worden geleverd aan concrete, meetbare activiteiten van maatschappelijke initiatieven, vastgesteld via de Social Handprint. Financiën Financiële consequenties Met het nieuwe SRoI-beleidskader 2026 zetten de Drechtsteden in op een verbreding van Social Return, gekoppeld aan de drie Drechtse doelen (bestaanszekerheid, inclusie en duurzaamheid). De huidige SRoI-unit (2 fte) is ontoereikend om de potentiële SRoI-waarde van €33 miljoen te genereren. De evaluatie 2024 laat zien dat medewerkers nu vooral reactief en administratief opereren in plaats van: 1) proactief adviseren op actieplannen, 2) innovatieve verbindingen aangaan met lokale stichtingen en maatschappelijke initiatieven en 3) preventief monitoren en bijsturen op de realisatie van volledige impact. Voorwaardelijk voor een succesvolle uitrol van het nieuwe beleidskader op middellange termijn is opschaling en professionalisering van de SRoI-unit naar Expertisecentrum SRoI, functioneel ontsloten via het Regionaal werkcentrum.

Financiële consequenties voor gemeente Sliedrecht Voor de pilot (looptijd Q2 2026/ Q2 2028) wordt dan ook een tijdelijke opschaling naar 6fte voorgesteld (+4fte bovenop huidige structurele 2fte) voor de Drechtsteden als geheel voor een periode van 2 jaar. Voorstel is dekking via cofinanciering door 1) Arbeidsmarktregio Drechtsteden (€250.000/2fte uit landelijke impulsbudget) en 2) tien aanbestedende diensten (€250.000/2fte met verdeelsleutel).

Het team zal bestaan uit: • 4 SRoI-adviseurs (uitbreiding huidige takenpakket) • 1 senior SRoI-adviseur (strategische borging van ambitie, doorontwikkeling en schakel met beleid) • 1 backoffice medewerker (incl. agendabeheer)

*Zie personele consequenties voor inhoudelijke wijzigingen functieprofiel in bijlage 3. Financiële consequenties. De bijdrage per jaar (looptijd pilot is 2 jaar) op basis van verdeelsleutel NBI van 4,38% voor gemeente Sliedrecht bedraagt € 10.953 per jaar. De GR Sociaal zegt al na het eerste loopjaar van de pilot (Q3 2027) een eerste impactanalyse te genereren en een eerste besparingen op te nemen in de begroting. Deze baten zijn echter breder dan uitstroom uit de Participatiewet en levert mogelijk voor de gemeente ook een besparing op. Eén pilotjaar is wat minimaal nodig is om personeel te werven, de businesscase op te bouwen en tot gedegen inzicht op besparingen te komen. Om die reden wordt er geen structurele investering van de gemeente, maar slecht een incidentele impuls van 2 jaar. Deze incidentele impuls is verlaagd van 4fte naar 2fte voor de Drechtsteden als geheel, door het confinancieringsconstruct met de Arbeidsmarktregio. De financiële consequenties voor de Drechtsteden als geheel staan vermeld in de bijlage 3 Financiële consequenties. Wet- en regelgeving / Juridische zaken N.v.t. Duurzaamheid Grote maatschappelijke impact realiseren via aanbestedingen: impuls van potentiëel €33 miljoen op het thema duurzaamheid, inclusie en bestaandszekerheid.

Inclusiviteit Grote maatschappelijke impact realiseren via aanbestedingen: impuls van potentiëel €33 miljoen op het thema inclusie, duurzaamheid en bestaanszekerheid. Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Medio 2027 en medio 2028 wordt de pilot ‘Niet Vinken maar Vonken’ geëvalueerd en voorzien van impactrapportages. Monitoring vindt uniform plaats via WIZZR en, bij maatschappelijke activiteiten, aanvullend via de Social Handprint. Op basis hiervan wordt een SRoI Impactmonitor opgesteld. Bij de start van de pilot committeren de tien aanbestedende diensten zich aan het vinden van structurele borging van de SRoI na afloop van de pilot. De evaluatie brengt in beeld in hoeverre het potentiële maatschappelijke rendement (tot €33 miljoen) daadwerkelijk is gerealiseerd. De evaluatie mondt uit in een beleidsvoorstel voor structurele continuering van SRoI na afloop. Communicatie / Participatie Inzet van breed gedragen communicatiestrategie via communicatie Smart Delta Drechtsteden. Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) N.v.t. Eerdere besluitvorming c.q. bronvermelding N.v.t.