RV_Kiezen voor Geothermie.pdf

Raadsvoorstel Team: Ruimtelijke Ontwikkeling en Economie Steller: Marcel Bouman mhj.bouman@sliedrecht.nl

Portefeuillehouder: Ton Spek

Onderwerp: Kiezen voor Geothermie Openbaar: Ja

Zaaknummer: 2022-0081210

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? Nee Is hiermee een toezegging afgedaan? Ja

Fatale termijn:

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Gemeenteraad Besluitvormend Sliedrecht

Planning: 23 mei 2022 21 juni 2022

PFO:

ja, op 16 en 17 mei 2022

Bijlage 1. Kiezen voor Geothermie

Onderwerp Kiezen voor Geothermie. Beslispunt De gemeenteraad voor te stellen om: 1. De keuze voor geothermie als toekomstige duurzame warmtebron in Sliedrecht vast te stellen. Samenvatting voor de raad: Het raadsvoorstel benoemt het afwegings- en toetsingskader dat van toepassing is op besluitvorming over geothermie. In het vergunningsproces dat via het ministerie van EZk verloopt, wordt de gemeente gevraagd te adviseren. In dat advies zullen voorwaarden worden gesteld aan de ontwikkeling van degeothermielocatie en het proces dat doorlopen wordt. Inleiding Het debat over geothermie betreft een belangrijke keuze voor de energietransitie in Sliedrecht. U heeft ons de opdracht gegeven zorg te dragen voor een haalbare en betaalbare transitie met de hoogste maatschappelijke opbrengst. In de op 29 juni 2021 door u vastgestelde Transitievisie Warmte (TVW 2021) en Regionale Energiestrategie (RES 1.0) is opgenomen hoe wij invulling kunnen geven aan die opgave.

Dat geothermie daarbij wordt beschouwd als een voor de hand liggende duurzame bron voor een succesvolle energietransitie is op zichzelf niet nieuw: • In de SOK[1] uit 2017 wordt al gesproken over geothermie als toekomstige bron, • In het uitvoeringsplan 'Sliedrecht Oost aardgasvrij' (juni 2018) waarop de proeftuin subsidie is toegekend wordt de doorontwikkeling van het warmtenet naar geothermie uitgebreid beschreven, • In 2019 is door het ministerie van EZK een opsporingsvergunning aan HVC toegekend. Met het benoemen van geothermie als potentiële bron, heeft u als raad ook aangegeven dat u graag meegenomen wordt in de afwegingen die uiteindelijk moeten leiden tot een besluit. Met dit voorstel wordt het belang van geothermie voor een duurzame warmtevoorziening uitgewerkt het proces van besluitvorming toegelicht en de gemeentelijke- en Rijksrollen uitgelegd. Kiezen voor geothermie start met het maken van de afweging of de warmtebron bijdraagt aan de realisatie van de klimaatdoelen. Daarna volgt toetsing aan de veiligheids- en milieukaders en het proces van vergunningverlening. Wat van belang is in dit verband dat het Rijk (EZK) bevoegd gezag is in al deze stappen. Dit vindt zijn grondslag in de Mijnbouwwet. De gemeentelijke rol is daarmee beperkt tot een adviserende.

We hebben geothermie beoordeeld op de volgende facetten en geconcludeerd dat het daaraan voldoet: • De voorkeursvolgorde voor warmte en technische beschikbaarheid uit de RES 1.0 • Duurzaamheid van de energievoorziening • Verminderen van (inter)nationale afhankelijkheid van de energievoorziening • Robuust warmtesysteem • Haalbaar en betaalbaar Bij het toetsingskader wordt nader ingegaan op de risico's die gepaard gaan met een geothermieproject en worden normen, regels en processen vastgelegd: • Dit betreft een analyse van veiligheids- en milieurisico's voor het proces van boren, winnen en opruimen en hoe die risico's worden beheerst. Het Rijk is hierin bevoegd gezag Bij het proces van vergunningverlening wordt ingegaan op de fasering van het proces, totdat de uiteindelijke winning van aardwarmte van start kan, de rol van de Rijksoverheid versus de

gemeentelijke rol en hoe de vergunningverlening toeziet op risicobeheer en veilige, verantwoorde warmtewinning. De adviserende rol van de gemeente bij vergunning verlenen zullen we benutten om te borgen dat: • het toezicht arrangement voor geothermie dat door het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is gepubliceerd - ook als wetgeving daarover nog niet is aangenomen - op de ontwikkeling van de geothermiebron van toepassing is, • de gedragscode omgevingsbetrokkenheid bij aardwarmteprojecten wordt gehanteerd Het Rijk is hier bevoegd gezag

Ruimtelijke inpassing Natuurlijk zal een geothermiecentrale goed ingepast moeten worden in de ruimtelijke kaders die er in Sliedrecht op de beoogde locatie (gaan) gelden. In het te volgen proces zal daar ook zeker aandacht aan worden besteed. Maar voor de afweging of geothermie in Sliedrecht gewenst is om de klimaatdoelen te behalen en om te toetsen of het proces veilig voor de omgeving, mens en milieu wordt uitgevoerd zijn deze ruimtelijke kaders nog niet noodzakelijk. De vaststelling daarvan zal dan ook worden meegenomen in het omgevingsplan voor de beoogde locatie. [1] Samenwerkingsovereenkomst Warmtelevering Sliedrecht d.d. 2 mei 2017, gesloten tussen Provincie Zuid Holland, het openbaar lichaam Drechtsteden, HVC, Tablis Wonen en de gemeente Sliedrecht Beoogd effect Met de keuze voor geothermie geeft de raad richting aan de besluitvorming voor de ontwikkeling van een duurzame bron voor het warmtenet in Sliedrecht. De Rijksoverheid is vergunningverlener, maar de gemeente kan in haar advisering zorgdragen voor koppeling van deze vergunning aan haar gemeentelijk beleid. Binnen de (Rijks)uitgangspunten wordt geothermie als duurzame, lokale en veilige bron aangesloten op het warmtenet. Met beheersplannen en toezicht gericht op risicobeheersing en veiligheid. Met optimale betrokkenheid en communicatie naar inwoners, bedrijven en gemeente.

Als dit wordt gerealiseerd zet Sliedrecht een grote en belangrijke stap in het verminderen van de CO2 uitstoot bij warmte en bieden we onze inwoners een goed en betaalbaar alternatief voor een instabiel wordend fossiel energiesysteem. Argumenten

1.1 Met geothermie bevorderen we de overstap op duurzame warmte en bieden we een betrouwbaar en betaalbaar alternatief voor de huidige gasgestookte systemen. Daarmee komt realisatie van een belangrijk RES doel binnen bereik. Het warmtenet stelt ons in staat invulling te geven aan de opgave die er ligt vanuit het klimaatakkoord. Maar een warmtenet op zichzelf is nog niet duurzaam. Door het winnen van aardwarmte en het voeden van die warmte op het warmtenet brengen we de CO2 uitstoot van grote groep huishoudens in Sliedrecht omlaag en zijn deze huishoudens niet meer afhankelijk van aardgas voor hun warmtevraag.

1.2

De Rijkskaders borgen een zorgvuldige toetsing van veiligheids- en milieurisico's Zoals gaswinning en gebruik risico's met zich meebrengt, heeft ook de winning van aardwarmte zekere veiligheids- en milieurisico's. Deze risico's zijn in het proces van boren, winnen en opruimen zorgvuldig in kaart gebracht. Risicobeheersmaatregelen zijn wettelijk vastgelegd en worden onder meer door SODM gemonitord in het Toezichtarrangement Geothermie. Innovaties in boorprocessen en putontwerp dragen bij aan veiligere winning en verminderen de milieurisico's. Veiligheids- en gezondheidszorgsystemen worden in het proces van vergunningverlening expliciet beoordeeld evenals de financiële draagkracht en technische kwaliteit van het winbedrijf.

1.3

Met dit besluit geven we invulling aan ambities van de raad

U heeft een ambitie met betrekking tot verduurzaming van het energieverbruik en/of beheersing van de lasten en leveringszekerheid. Een deel van u wil binnen één generatie van fossiele energie af, een deel maakt zich zorgen over hoe wij de wereld nalaten, een deel ziet duurzaamheid als de basis voor gemeentelijk beleid en een deel van u wenst grip op de leveringszekerheid en energieprijzen. Met duurzame, lokaal opgewekte aardwarmte zetten we in Sliedrecht een grote stap in de realisatie van deze ambities.

De inwoners van Sliedrecht en corporatie Tablis Wonen hebben belang bij verduurzaming van het warmtenet 1.4

Vanuit de opdracht die woningbouwverenigingen hebben gekregen in het klimaatakkoord heeft Tablis Wonen haar rol als startmotor van de energietransitie voortvarend opgepakt. Ook met het besluit het warmtenet uit te rollen bij particuliere woningeigenaren in de proeftuin Sliedrecht Oost is een keuze gemaakt in de warmtetransitie. Voor deze partijen is het verduurzamen van de bron noodzakelijk, aangezien zij daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de realisatie van de energietransitie en de verlaging van de CO2 uitstoot. Kanttekeningen / Risico’s • 1 Pas bij voldoende schaalgrootte is geothermie ook financieel haalbaar Voor de ontwikkeling en exploitatie van geothermie is het noodzakelijk dat er voldoende zekerheid is voor een bepaalde warmtevraag. Het is daarom van groot belang dat niet alleen het warmtenet in Sliedrecht ontwikkelt, maar ook dat het warmtenet in Papendrecht wordt gekoppeld aan het Sliedrechtse deel. • 2 De gemeente heeft een adviserende rol in vergunningverlening Geothermie valt onder de Mijnbouwwet en daar is de rol van de rijksoverheid als vergunningverlener leidend. De gemeentelijke rol is adviserend. Aangezien we als gemeente aandeelhouder zijn van HVC en HVC als nutspartij verantwoordelijk is voor de aanleg en exploitatie van het warmtenet in Sliedrecht hebben we tevens een sterke informele rol in het proces.

• 3 Vergunnen is nog geen garantie op succes Pas bij de proefboring blijkt of er voldoende winbaar formatiewater is, dit risico ligt bij HVC. • Financiën De aanleg en ontwikkeling van het warmtenet gaat gepaard met forse investeringen. Als gemeente zijn wij daarin geen partij. Vanuit onze positie als aandeelhouder en toezichthouder in Gevudo verband hebben we natuurlijk wel een belang bij een gezonde bedrijfsvoering van HVC. Wij zullen dan ook toezien op de haalbaarheid van de businesscase. Verdere groei van het warmtenet en de ontwikkeling van geothermie als onderdeel van de energietransitie kunnen betekenen dat de gemeentelijke organisatie meer belast wordt. De kosten daarvan zullen (alsdan) gedekt worden uit de uitvoeringsgelden die in het gesloten Rijkscoalitieakkoord aan gemeenten zijn toegezegd. Bij de ontwikkeling van geothermie op gemeentelijke gronden zijn hieraan opbrengsten verbonden. HVC zal grond verwerven en ook voor het overige gehouden zijn aan gemeentelijke heffingen. • Wet- en regelgeving / Juridische zaken • Duurzaamheid zie hierboven • Inclusiviteit Met geothermie verduurzamen we het warmtenet met een lokale bron. Een belangrijk deel van de kwetsbare huishoudens woont in woningen die door Tablis Wonen worden verhuurd en nu of te zijner tijd worden aangesloten op het warmtenet.

Een duurzaam gevoed warmtenet voorziet bewoners van comfort met redelijke en voorspelbare energielasten.

• Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit svp agenderen voor zomerreces Communicatie / Participatie • de belangrijke stakeholders zoals Tablis Wonen worden geïnformeerd, • er wordt een persbericht opgesteld, • in de gezamenlijke communicatie met HVC over het warmtenet wordt het vermeld, • het wordt verwerkt in de duurzaamheidspagina in het Kompas en via onze social media kanalen verspreid, • en er wordt een Q&A voorbereid. Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Na een positief besluit wordt HVC geïnformeerd over de kaders.

Eerdere besluitvorming c.q. bronvermelding Regionale Energiestrategie 1.0 Transitievisie warmte 2021 Aanvraag Proeftuin Sliedrecht Oost Samenwerkingsovereenkomst Warmtelevering Sliedrecht

(2021) (2021) (2018) (2017)