RV_Beleid Openbare Verlichting.pdf

Raadsvoorstel Team: Beheer en Openbare Ruimte Steller:

Portefeuillehouder: Ton Spek

Onderwerp: Beleid Openbare Verlichting Openbaar: Ja

Zaaknummer: 2025-0034448

Afdoening motie en/of toezegging: Is hiermee een motie afgedaan? Nee Is hiermee een toezegging afgedaan? Nee

Fatale termijn:

Bestuurlijke route: College van burgemeester en wethouders Oordeelsvormend - Gemeenteraad Sliedrecht Besluitvormend - Gemeenteraad Sliedrecht

Planning: 8 april 2025 13 mei 2025 27 mei 2025

PFO:

Ja

Bijlagen 1. 20250331_1 Beleidsdeel OVL 2025-2034.docx 2. 20250331_3 Onderhoudsdeel OVL 2025-2029.docx 3. 20250331_4_QA_Document.docx

Onderwerp Beleid Openbare Verlichting Beslispunten De gemeenteraad voor te stellen om: 1. Het Beleidsplan Openbare Verlichting 2025-2034 vast te stellen. 2. Het Onderhoudsplan Openbare Verlichting 2025-2029 vast te stellen met daarin opgenomen het onderhoudsniveau, de kosten en planning conform scenario 2, optie 1 en optie 2a. Samenvatting voor de raad: De gemeente is verantwoordelijk voor het voorzien en het functioneren van de openbare verlichting. Beleidsuitgangspunt daarbij is 'Licht waar het moet, donker waar het kan'. Licht in de openbare ruimte heeft drie functies. Het draagt bij aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid, beleving en sfeer. Licht is niet altijd en overal nodig. Elk wegtype of gebied vraagt om specifieke verlichting. Hierin volgen we de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR 13201-A1 (2018)) en de wettelijke kaders. Een aantal belangrijke punten in het geactualiseerd beleidsplan zijn: • We werken aan de energiedoelstellingen uit het Energieakkoord en liggen daarbij op schema voor het halen van de landelijke doelstellingen voor energiebesparing. • We gaan verduurzamen, bijvoorbeeld door steeds meer gebruik te maken van ledverlichting en waar het kan circulaire materialen te gebruiken. • Lichthinder voor mens, dier en plant zoveel mogelijk voorkomen door waar nodig op maat te verlichten.

• We betrekken bewoners bij de openbare verlichting door bewoners tijdig te informeren en de mogelijkheid om meldingen te doen via Fixi. Het Onderhoudsplan bevat verschillende scenario's en opties met kostenoverzichten om verder te verduurzamen en te besparen op energie en kosten. Inleiding Voor u ligt ter vaststelling het Beleidsplan Openbare Verlichting 2025-2034 én het Onderhoudsplan Openbare Verlichting 2025-2029. Het beleid voor Openbare Verlichting betreft een herijking van het 'Beleidsdeel Openbare Verlichting 2014-2023'. Het college heeft op basis van het 'Beleidsdeel Openbare Verlichting 2014-2023' in 2014 de notitie 'Uitgangspunten onderhoud openbare verlichting 2015-2025' vastgesteld waarna de gemeenteraad de benodigde financiële middelen beschikbaar heeft gesteld. In november 2023 heeft de beeldvormende raad de 'oplegnotitie voor het concept- beleidsplan Openbare Verlichting' behandeld. De raad heeft zich uitgesproken over punten die nu nader uitgewerkt zijn. De verwerking van deze punten zijn toegelicht in bijlage 4 'Q&A document Openbare Verlichting'. Inmiddels is het huidige beleidsperiode verlopen. Met dit raadsvoorstel stellen wij u in staat om een besluit te nemen over het beleid en daarnaast over het onderhoudsplan met daarin het onderhoudsniveau, kosten en planning van het onderhoud van de Sliedrechtse Openbare Verlichting.

Het Beleidsplan dient als kader voor het Onderhoudsplan. De gemeenten Sliedrecht, Dordrecht, Alblasserdam en Zwijndrecht werken samen om hun openbare verlichting te optimaliseren door kennis te delen, efficiënter te werken en kosten te besparen. Het beleidsplan is binnen deze samenwerking tot stand gekomen.

Het Onderhoudsplan beschrijft de mogelijke beleidskeuzes voor de openbare verlichting in Sliedrecht op grond van verschillende scenario's en opties. Ieder keuze omvat de kwaliteit, kosten en planning van de Sliedrechtse Openbare Verlichting. Beoogd effect Het voortzetten van de bijdrage van Openbare Verlichting aan een veilige en kwalitatieve openbare ruimte. Argumenten

1.1. Er is een beleidsplan nodig. Het college heeft op basis van het 'Beleidsdeel Openbare Verlichting 2014-2023' in 2014 de notitie 'Uitgangspunten onderhoud openbare verlichting 2015-2025' vastgesteld waarna de gemeenteraad de benodigde financiële middelen beschikbaar heeft gesteld. De looptijd hiervan is verstreken en met dit beleidsplan voorzien we hier weer in.

1.2. Het beleid biedt kaders om Openbare Verlichting te laten bijdragen aan een veilige en kwalitatieve openbare ruimte. Het beleid draagt bij aan verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Verkeersveiligheid bestaat uit aspecten met betrekking tot zichtbaarheid van het wegverloop, weggebruikers en informatie. Sociale veiligheid bestaat uit aspecten met betrekking tot sociale controle. Andere weggebruikers en herkenning spelen daarbij een rol. Elk wegtype of gebied vraagt daarbij om specifieke verlichting. Hierin volgen we de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) om deze veiligheid te waarborgen. Ten aanzien van de kwaliteit zijn in de NPR tevens de normen opgenomen voor het ontwerpen, beheren en onderhouden. 1.3. Het beleid sluit aan op de thema’s uit de Omgevingsvisie en is bijgesteld naar hedendaagse normen. Het beleid sluit tevens aan op de relevante thema’s uit de Omgevingsvisie, te weten: ruimtelijke vernieuwing (ruimtelijke kwaliteit / duurzaamheid / bereikbaarheid), veilige, gezonde en inclusieve samenleving (sociaal, veilig) en ondernemend en betrokken(levendig centrum). Beleidskeuzen uit het vorige beleid die goed zijn uitgepakt blijven gehandhaafd. Daarnaast is het beleid daar waar nodig bijgesteld naar de huidige regelgeving.

1.4. Het plan is zorgvuldig tot stand gekomen. Om het beleid te actualiseren hebben we in de Drechtsteden vanuit de vakdisciplines de voorbereidingen getroffen en op basis van de laatste ontwikkelingen tot een geactualiseerd concept uitgewerkt. Vervolgens zijn er aandachtspunten opgehaald bij de beeldvormende raad (zie bijlage 4), interne en externe stakeholders. Tenslotte is het plan aangescherpt en definitief gemaakt.

2.1. We brengen u met het onderhoudsplan in stelling om een besluit te nemen over het onderhoudsniveau, de kosten en planning. Onze financiële verordening schrijft voor dat de gemeenteraad het onderhoudsniveau, kostenraming en planning van de Openbare Verlichting vaststelt.

2.2. Iedere 5 jaar dient een onderhoudsplan te worden vastgesteld. In de financiële verordening is vastgelegd dat iedere 5 jaar een onderhoudsplan moeten worden herijkt. Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud en de kosten van het onderhoud. Nu deze 5 jaar is verstreken, dient dit opnieuw te worden vastgesteld.

2.3. Scenario 2 is veilig, slim en het meest duurzaam.

In het onderhoudsplan beschrijven we 2 mogelijke scenario's van het beleid Openbare Verlichting voor de komende periode. Beiden volgen ze het beleid: 'Licht waar het moet, donker waar het kan'. Dit is het beleid dat we in de vorige beleidsperiode ook volgden. Scenario 2 heeft de voorkeur, omdat die het meest duurzaam is. Scenario 1: In dit scenario worden de conventionele armaturen vervangen op een tempo dat we eind 2031 klaar zijn. Het energieverbruik wat bespaard wordt in dit scenario, ten opzichte van 2025, loopt op van 52.000 kWh in 2026 tot 203.000 kWh eind 2031. Dit is een besparing van 41% eind 2031. Scenario 2: In dit scenario worden de verlichtingsarmaturen versneld vervangen door led. Scenario 2 is naast veilig en slim het meest duurzaam, omdat we vanaf eind 2028 al het maximale energievoordeel van 203.000 kWh kunnen boeken.

2.4. Scenario 2 sluit het meest aan bij de beleidsuitgangspunten. In onderstaande matrix is per scenario aangegeven in welke mate ze bijdragen aan de beleidsuitgangspunten. Uitgangspunt

Scenario 1

Scenario 2

Licht waar het moet, donker waar het kan

+

++

Sociale veiligheid

+

+

Verkeersveiligheid

+

+

Regelgeving

+

+

Imago

+

++

Vervangings-grondslagen

+

+

Landelijk Energieakkoord

++

+++

Financiële uitgangspunten

+

++

Matrix bijdrage scenario's aan beleidsuitgangspunten en asset management.

2.5. Optie 1 sluit aan bij de wensen van de raad. Tijdens de beeldvormende raad kwam naar voren dat er behoefte is aan slimme verlichting toe te passen bij enkele hondenuitlaatvoorzieningen. Door slimme verlichting zijn we in staat de verlichting te laten branden op tijdstippen om de veiligheid optimaal positief te beïnvloeden. Daarmee bieden we de inwoners de mogelijkheid ook tijdens de donkere avonduren hun hond daar uit te laten. Dit is uitgewerkt in optie 1 'slimme verlichting op voetpaden naar hondenuitlaatvoorzieningen'.

2.6. Optie 2a sluit aan bij de wensen van de Raad. Deze optie is in beeld gebracht naar aanleiding van wensen opgenomen in het Verkeers- en Mobiliteitsplan 2025-2035. Hierin is gewenst dat verbetering van de verlichting van doorfietsroute de Tiendweg wordt meegenomen. Dit is uitgewerkt in optie 2a 'de doorfietsroute, de Tiendweg, evenredig verlichten'.

2.7. Het evenredig verlichten van de Tiendweg draagt bij aan de sociale en verkeersveiligheid. De Tiendweg is onderdeel van een woon-werk fietsroute en wordt veel gebruikt door inwoners. Momenteel ontbreekt verlichting op een deel van het fietspad. Het evenredig verlichten verbetert de uitstraling en de verkeersveiligheid en nodigt uit tot meer gebruik in de avonduren wat weer leidt tot een verbeterde sociale veiligheid.

Kanttekeningen / Risico’s

2.1. Het aanlichten van hondenuitlaatvoorzieningen heeft nadelige effecten op de natuur. Deze extra verlichting kan bij dieren en planten het dag/nachtritme verstoren. De verlichting zal van 05.30 tot 00.00 voor 20% branden en wanneer de sensor beweging detecteert zal de verlichting naar 100% gaan. Maar de overlast voor de omgeving en flora en fauna wordt beperkt, omdat de verlichting van 00.00 tot 05.30 uitstaat.

2.2. Het aanlichten is in strijd met het beleid. Het aanlichten van de aanlooproute naar een hondenuitlaatvoorziening is in strijd met ons beleid 'donker waar moet, licht waar kan', omdat parken niet verlicht worden. Maar gezien de wensen van de Raad wordt voorgesteld hier een uitzondering op te maken. Financiën Met het opstellen van het beleidsplan OVL heeft een herijking plaatsgevonden van de benodigde investeringskredieten. De hieraan verbonden kapitaallasten passen binnen de hiervoor al beschikbare budgetten. Onderhoudskosten vallen de komende jaren hoger uit, € 16.000,-- per jaar, doordat het voorheen gecombineerd werd met het vervangen van armaturen en nu apart uitgevoerd moet worden. Door het toepassen van LED-verlichting vallen de energiekosten de komende jaren lager uit dan meerjarig geraamd. Tot en met 2026 kan de beperkte extra exploitatiekosten van Openbare Verlichting opgevangen worden vanuit de exploitatie Openbare Ruimte. Vanaf 2027 kunnen de exploitatiekosten worden opgevangen uit het voordeel van het lager energieverbruik.

Wet- en regelgeving / Juridische zaken • Wet- en regelgeving conform het Beleidsplan Openbare Verlichting 2025-2034 • Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) • Financiële verordening gemeente Sliedrecht Duurzaamheid Bij openbare verlichting zoeken we in ons streven naar verduurzaming voortdurend naar een goede balans in relatie tot veiligheid en kosten. We geven invulling aan duurzaamheid en circulariteit op de volgende manieren: • Er wordt sinds 2016 standaard ledverlichting toegepast; • We kopen zoveel mogelijk duurzame materialen in; • We nemen circulariteit mee in het gunningscriterium; • We kopen regionaal duurzame energie in; • We passen efficiënte verlichtingsarmaturen toe. Dit houdt in dat we met zo min mogelijk energieverbruik, conform NPR de weg verlichten. Daarbij letten we bijvoorbeeld op het vermijden van strooilicht; • We voeren defecte lampen en materialen waarvan de levensduur is verstreken af naar een erkende verwerker; • We hanteren een zo laag mogelijk geïnstalleerd vermogen en minimale onderhoudskosten als uitgangspunt voor het bepalen van het aantal lichtpunten in een verlichtingsplan; • We dimmen verlichting langs stroom- en gebiedsontsluitingswegen in de nacht met tenminste 30%. • We zoeken voortdurend naar maatregelen om verder te verduurzamen. We houden de ontwikkelingen in de markt daarbij goed in het oog en waar mogelijk nemen we deel aan pilots.

Inclusiviteit Niet van toepassing Tijdspad, monitoring en evaluatie m.b.t. voorgesteld raadsbesluit Indien ingestemd wordt met het geadviseerd scenario dan zal de voorbereiding van start gaan in 2026. In 2027 en 2028 wordt het scenario uitgevoerd. Het verledden zal dan eind 2028 afgerond zijn. Optie 1 en optie 2a zullen in 2026 worden uitgevoerd en in hetzelfde jaar worden voltooid. De uitwerking van bovenstaand tijdspad wordt afgestemd met de afdeling OOV (Openbare Orde en Veiligheid) en de Politie om de veiligheid te bewaken tijdens het gehele proces. Communicatie / Participatie Tijdens het tot stand komen van het geactualiseerd beleidsplan Openbare Verlichting is gesproken met interne en externe partijen. Aan de hand van de feedback is het beleidsplan verder aangescherpt. Inwoners zijn steeds meer betrokken bij de inrichting en het beheer van hun directe woonomgeving. Dit zien we als een positieve ontwikkeling. We stimuleren en faciliteren participatie dan ook zoveel mogelijk. Bij openbare verlichting werken we veel met landelijke richtlijnen en met standaard (efficiënte) verlichtingsmiddelen. Daarom is participatie van bewoners bij openbare verlichting beperkt. Ondanks de beperkte participatie streven we ernaar om het inwonertevredenheid percentage te vergroten door de bebouwde kom conform de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) te verlichten.

Vervolgprocedure (inspraak/publiceren) Na besluitvorming kan het onderhoud binnen de kaders van dit onderhoudsplan worden uitgevoerd. Vervolg op het besluit Iedere 5 jaar wordt dit conform financiële verordening aan de raad aangeboden.

Bijlagen 1. 20250331_1 Beleidsdeel OVL 2025-2034.docx 2. 20250331_3 Onderhoudsdeel OVL 2025-2029.docx 3. 20250331_4_QA_Document.docx