By 2 - Factsheet Behoeftenonderzoek senioren Sliedrecht.pdf

Behoeftenonderzoek senioren Sliedrecht Prognoses voorspellen dat het aantal en aandeel senioren de komende jaren zal toenemen. Senioren zullen een steeds belangrijkere plaats innemen in de samenleving. Om zich voor te bereiden op de toekomst gaat de gemeente Sliedrecht aan de slag met het opstellen van een seniorennota. Speerpunten hierbij zijn 'langer zelfstandig thuis wonen' en 'seniorvriendelijkheid van het dorp'. Het beleid gaat zich richten op alle 65+'ers in de gemeente. Omdat er op dit moment nog weinig bekend is over de groep senioren in de gemeente Sliedrecht heeft de gemeente Sliedrecht OCD gevraagd een onderzoek uit te voeren met als doel meer inzicht te krijgen in 1) het profiel van de groep senioren in Sliedrecht, 2) hoe deze groep er in de toekomst uit zal zien en 3) wat de huidige en toekomstige behoeften zijn van senioren in Sliedrecht. Dit onderzoek is uitgevoerd van september 2020 tot en met mei 2021. Deze factsheet presenteert de resultaten van dit onderzoek. De onderzoeksverantwoording vindt u op de laatste pagina.

Inhoud 1. Conclusies 2. De bevolking en prognose 3. Profiel en wensen van senioren in Sliedrecht 4. Tevredenheid over wonen, buurt en voorzieningen

1

Conclusies

5. Verantwoording Ruime meerderheid senioren voelt zich gezond Bijna acht op de tien senioren zegt zich gezond te voelen. Wel ervaren ongeveer drie op de tien senioren dagelijkse problemen doordat zij slecht kunnen lopen of lichamelijk moe zijn. Gemiddeld besteedt men beter aandacht aan gezonde voeding dan aan beweging. Het meest beweegt men door het huishouden te doen of door te wandelen. Senioren die minder bewegen dan ze zouden willen worden met name belemmerd door een lichamelijke beperking. Een dergelijke beperking wordt ook als belangrijkste belemmering gezien bij het hebben van voldoende sociale contacten. Zij gaan hierdoor niet makkelijk van huis. Activiteiten in Sliedrecht relatief onbekend en maar weinig bezocht De gemeente Sliedrecht biedt een aantal activiteiten, onder meer gericht op senioren, aan. Echter, minder dan de helft van de senioren kent deze activiteiten. Het meest bekend is men met het Repair Café en de sociale moestuin. Hoewel maar weinig senioren in het afgelopen jaar hebben deelgenomen aan een van de activiteiten (mogelijk deels vanwege corona) heeft een groter deel van hen wel de wens hier aan deel te nemen. Maar weinig senioren zeggen iets te missen op het gebied van vrijetijdsbesteding in Sliedrecht. Degenen die wel iets missen, missen vooral voorzieningen zoals een theater, knutselclub, buurthuis. Ook worden de activiteiten van de Reling gemist.

Sliedrecht doet het goed qua veiligheid en toegankelijkheid voorzieningen De ruime meerderheid van de senioren in Sliedrecht is (zeer) tevreden over de verschillende aspecten van veiligheid in hun buurt en beoordeelt de toegankelijkheid van alle openbare voorzieningen in Sliedrecht als (heel) goed. Echter, 10 procent geeft wel aan iets te missen op het gebied van vervoer. De meeste senioren noemen het ontbreken van een goede busverbinding (onder andere naar het ziekenhuis in Dordrecht). Ook mist men de Hopper en een waterbus. Meeste senioren wonen (nog) niet levensloopbestendig Als het gaat om levensloopbestendigheid van de woning, blijkt dat minder dan de helft van de senioren in een woning woont die geschikt is om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Vier op de tien senioren zijn (nog) niet met dit onderwerp bezig. Van de inwoners die wel met het onderwerp bezig zijn, weet de helft niet hoe veel een aanpassing van de woning kost. Degenen die erover denken te verhuizen vinden het vrijwel allemaal (zeer) belangrijk dat de woning volledig gelijkvloers is, dat de woning in de buurt is van voorzieningen (winkels, huisarts etc.) en dat er zorg aan huis mogelijk is. De helft van de oudere inwoners hebben een informatiebehoefte hierover, zij willen bijvoorbeeld graag informatie over zelfstandig wonen in het algemeen.

2

De bevolking en prognose

Aan de hand van de basisregistratie personen gemeente Sliedrecht van 1 januari 2021 brengen we in kaart hoe de groep 65+’ers (senioren) er op dit moment uit ziet. De gemeente Sliedrecht bestaat momenteel uit 25.600 bewoners, waarvan 5.161 (20%) 65 jaar of ouder is. De onderstaande tabel geeft de verdeling naar leeftijdsgroep, geslacht, huishouden, wijk en andere kenmerken weer. Tabel 1. Bevolkingskenmerken senioren in Sliedrecht (dd. 1 januari 2021)

Leeftijdsgroep

% van de senioren (2021) 53% 33% 14%

65-74 74-85 85+ Kenmerken Geslacht Man Vrouw

% van senioren (prognose voor 2050) 39% 37% 24%

% van de senioren (2021) 45% 55%

Huishouden Eenpersoonshuishouden Twee personen Overig

45% 50% 5%

Wijk Sliedrecht-West Sliedrecht-Centrum Sliedrecht-Oost Sliedrecht-Noord

17% 44% 38% 1%

Migratie-achtergrond Zonder migratie-achtergrond Met migratie-achtergrond

93% 7%

Leeftijdsgroep 65 – 69 jaar 70 – 74 jaar 75 – 79 jaar 80 – 84 jaar 85 – 89 jaar 90 – 94 jaar > 94 jaar

26% 27% 18% 14% 9% 4% 1%

Volgens de bevolkingsprognose van Primos, zal onder inwoners van Sliedrecht (van 15 jaar en ouder) de groep alleenstaanden en eenoudergezinnen in de komende 30 jaar (met respectievelijk 6% en 1%) toenemen. De rest van de type huishoudens, en dan met name de twee of meerpersoonshuishoudens, zullen licht afnemen. Onder de groep senioren zal naar verwachting in de komende 30 jaar de groep 85+’ers het sterkst toenemen (met 10%). De groep 65-74 jarigen zal naar verwachting het sterkst afnemen (met 14%).

2

3

Profiel en wensen van senioren in Sliedrecht

Om een beeld te krijgen van het profiel van de Sliedrechtse oudere op het gebied van gezondheid, de sociale contacten en de vrijetijdsbesteding van senioren in Sliedrecht legden we deze groep senioren hierover een aantal vragen voor. Per paragraaf beschrijven wij de onderdelen van het leven van ouderen in Sliedrecht. Aan het einde van iedere paragraaf geven wij hun behoeften en wensen weer. 3.1

Gezondheid

Acht op de tien Sliedrechtse ouderen zijn lichamelijk gezond De ruime meerderheid van senioren in Sliedrecht (79%) voelt zich lichamelijk gezond. Wel krijgt toch een deel van alle senioren te maken met bepaalde problemen in het dagelijks leven, met name doordat zij slecht lopen (dit geldt voor 33%) of door lichamelijke moeheid (28%). Naar verhouding komen problemen met slecht zien (5%) minder vaak voor. Ongeveer een op de vijf heeft evenwichtsproblemen (18%), een slecht(er) gehoor (19%) of weinig kracht in de handen (20%). Figuur 1. Problemen in het dagelijks leven (meerdere antwoorden mogelijk) slecht lopen

33%

lichamelijke moeheid

28%

weinig kracht in uw handen

20%

slecht horen

19%

het slecht kunnen bewaren van uw evenwicht

18%

slecht zien

5% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Nagenoeg alle oudere Sliedrechtenaren eten bijna elke dag gezonde maaltijden De eigen aandacht voor gezonde voeding beoordeelt men gemiddeld met een 7,6 (op een schaal van 1 tot 10). Alle senioren zeggen meestal tot altijd een gezonde maaltijd te eten en de meeste senioren (91%) koken deze bijna altijd zelf (of een huisgenoot of mantelzorger doet dit). Toch eet ook 7% (bijna) nooit een zelf gekookte maaltijd en eet 16% bijna elke dag een kant-en-klaar maaltijd van de supermarkt. Figuur 2. Eetgewoonten.

Ik eet een gezonde maaltijd.

97%

3%

Ik kook mijn eigen maaltijd (of een huisgenoot/mantelzorger doet dat voor mij).

91%

1% 7%

Ik maak gebruik van een maaltijdservice. 6% 1%

93%

Ik eet een kant-en-klaar maaltijd van de 4% 16% supermarkt. 0% regelmatig tot elke dag

3

80%

20% soms

40%

60%

(bijna) nooit

80%

100%

Ouderen beoordelen de aandacht voor beweging lager dan aandacht voor voeding Men beoordeelt de eigen aandacht voor beweging gemiddeld met een 6,9. De meeste senioren bewegen het meest tijdens het doen van het huishouden (92%), maar ook door te wandelen (91%) en te fietsen (niet als sport) (77%). Ongeveer een op de acht senioren (12%) doen wel eens mee aan activiteiten/programma’s als ‘Meer bewegen voor ouderen’ of ‘Beweeg je fit’. Een relatief groot aantal senioren zorgt er op een andere manier voor voldoende te bewegen, onder andere door klussen in en rond het huis, traplopen, fysiofitness (bijv. op een hometrainer) of door zoveel mogelijk lopend te doen. Bewn kan op veel verschillende manieren. Op welke manieren beweegt u? Tabel 2. Manieren waarop senioren veelal bewegen

huishouden wandelen fietsen (niet als sport) tuinieren sporten ik doe oefeningen (zoals krachtoefeningen of balansoefeningen) thuis of in een groep ik beweeg tijdens het werk (ik heb een baan met fysiek werk) ik doe mee aan 'Meer bewegen voor ouderen' of 'Beweeg je fit' ik beweeg op een andere manier

vaak 60% 50% 46% 31% 17% 16%

soms 32% 41% 31% 28% 22% 27%

nooit 7% 9% 23% 41% 61% 57%

9%

9%

82%

5%

7%

88%

19%

25%

56%

Zes op de tien senioren (62%) bewegen naar eigen zeggen voldoende. Nog eens 20 procent beweegt wel voldoende maar zou toch wat meer willen bewegen en een op de vijf senioren (18%) vindt van zichzelf dat hij te weinig beweegt. Aan de groep senioren die aangeeft (wat) meer te willen bewegen, is gevraagd waarom dit volgens hen niet lukt. Een lichamelijke beperking wordt als belangrijkste reden genoemd (42%), gevolgd door de corona-maatregelen (beperkte mogelijkheden om te sporten). De meest genoemde andere reden waarom voldoende bewegen niet lukt is een beperkte conditie of energie (bijv. vanwege een aandoening). Figuur 3. Reden waarom het niet lukt voldoende te bewegen (meerdere antwoorden mogelijk) (bron: inwoners die (wat) meer zouden willen bewegen)

ik heb een lichamelijke beperking

42%

door corona-maatregelen lukt het niet om meer te bewegen

24%

ik vind het niet leuk om (meer) te bewegen

19%

ik heb niet voldoende tijd om (meer) te bewegen

4%

ik heb een zittend beroep

1%

anders

19% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op het gebied van sport in Sliedrecht geeft 95% van de senioren aan niets te missen. De senioren die wel iets missen, missen met name een sportactiviteit speciaal voor ouderen of mensen met een beperking en/of een betaalbare sportactiviteit.

Meerderheid bekend met het Bonkelaarhuis Inwoners van Sliedrecht die vragen hebben op het gebied van onder andere zorg en welzijn kunnen terecht bij het Bonkelaarhuis. Gevraagd is of men hiermee bekend is. Een ruime meerderheid (88%) van de senioren kent het Bonkelaarhuis goed (weet wat het doet) of een beetje.

4

3.2

Sociale contacten

Vervolgens legden we een aantal vragen voor over contacten met andere mensen, zoals partner, familie, vrienden, kennissen en buren. Hoewel de meeste senioren in Sliedrecht tevreden zijn met de sociale contacten die ze hebben, vindt 5 procent van de senioren het aantal sociale contacten te weinig, en zou 9 procent, ondanks voldoende contacten, toch wel wat meer contacten willen hebben. Figuur 4. Vindt u dat u voldoende contacten met andere mensen hebt?

87% 0%

20%

9%

40%

60%

80%

5% 100%

ja, zeker ja, maar ik zou wel wat meer contacten willen nee, ik vind dat ik te weinig contacten heb

Uiteenlopende redenen waarom men onvoldoende contact heeft met anderen Aan die senioren die (wat) meer contacten zouden willen, wordt gevraagd wat hen belemmert bij het ontmoeten van nieuwe mensen. Verschillende redenen worden genoemd. De meest genoemde belemmering (door 32% benoemd) hierin blijkt het hebben van een lichamelijke beperking, waardoor men niet makkelijk van huis gaat. Ook het feit dat men niet weet waar iemand te kunnen ontmoeten wordt door 28% genoemd. ‘Andere’ belemmeringen die zijn genoemd zijn veelal corona-gerelateerd. Figuur 5. Belemmeringen bij ontmoeten van nieuwe mensen (meerdere antwoorden mogelijk) (bron: inwoners die (wat) meer contacten zouden willen) ik heb een lichamelijke beperking, waardoor ik niet gemakkelijk van huis ga

32%

ik weet niet goed waar ik andere mensen kan ontmoeten

28%

ik kan niet goed omgaan met internet, computer, mobiele telefoon en/of tablet

24%

ik vind het spannend om contact te maken met mensen die ik nog niet (goed) ken

20%

anders

25% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

84% van de senioren zegt niet te weten hoe de gemeente bij de sociale contacten zou kunnen helpen. Degenen die wel denken dat de gemeente hier een rol in zou kunnen spelen (16%) noemen enkele uiteenlopende oplossingen zoals het creëren van meer ontmoetingsplaatsen voor ouderen, het koppelen van vrijwilligers aan ouderen of het verminderen van de angstcultuur omtrent corona. Vanuit de groepsgesprekken met professionals komt naar voren dat in Seniorenhuis de Schalm sinds september iedere dag een vrije inloop is. Hier kwamen weinig mensen op af. Dat houdt wellicht verband met het gegeven dat 87 procent van de oudere inwoners vindt dat zij voldoende contact hebben en daardoor de animo laag is. Andere redenen die men noemde in het groepsgesprek was dat dit mogelijk een gevolg is van corona, maar men opperde ook dat er misschien te weinig publiciteit aan is gegeven.

5

3.3

Vrijetijdsbesteding

Op de vraag waar Sliedrechtse ouderen hun vrije tijd zoal aan besteden blijkt dat zij met name afspreken met familie, vrienden of bekenden (58%), gevolgd door bezoek aan kerk of moskee (38%). Naar verhouding bezoeken weinig senioren (12%) groepsactiviteiten, zoals bingo en kaarten. Figuur 6. Vrijetijdsbesteding (meerdere antwoorden mogelijk) afspreken met familie, vrienden of kennissen

58%

naar de kerk of moskee gaan

38%

creatief bezig zijn, bijvoorbeeld handwerken of schilderen

33%

uitstapjes maken, bijvoorbeeld naar een museum, winkelen, de natuur in

30%

vrijwilligerswerk

22%

oppassen op kleinkind(eren) (of andere kinderen)

21%

groepsactiviteiten, zoals biljarten, sjoelen, bingo, kaarten

12% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Van de voorgelegde activiteiten en initiatieven in Sliedrecht is men het meest bekend met het repair café (dit is een maandelijkse bijeenkomst in de bibliotheek waar vrijwilligers kapotte spullen repareren en creatieve workshops worden georganiseerd), gevolgd door de sociale moestuin. Het minst bekend is de folkloristische dansgroep voor 55-plussers. Hoewel er in het afgelopen jaar slechts beperkt gebruik is gemaakt van de aangeboden activiteiten (variërend van helemaal niet tot 4%), heeft een groter deel van de ondervraagde senioren wel de wens aan een van deze activiteiten deel te nemen (variërend van 2% tot 9%). Tabel 3. Bekendheid met en deelname aan activiteiten of initiatieven in Sliedrecht

Repair Café Sociale moestuin Beweeg je fit! beweeg-les voor senioren Bewegingslessen in het zwembad voor ouderen Visitekringen Sjoelclub in de Tuinfluiter Teken- en schilderles in de Tuinfluiter Biljarten in de Hofstee Folkloristische dansgroep voor 55plussers

Mee bekend

In afgelopen jaar aan deelgenomen

48% 45% 31%

2% 2% 4%

Niet aan deelgenomen maar zou dit wel willen 9% 3% 9%

30%

3%

9%

21% 20% 19% 18% 14%

5% 0% 1% 2% 0%

7% 3% 5% 5% 2%

De grote meerderheid van senioren (92%) geeft aan niets te missen in Sliedrecht op het gebied van vrijetijdsbesteding. Degenen die wel iets missen noemen voorzieningen als theater, knutselclub of buurthuis. Ook zeggen zij activiteiten van de Reling te missen en noemt men dat er vanwege corona geen gebruik kon worden gemaakt van veel activiteiten. Aansluitend hierop wordt in de groepsgesprekken opgemerkt dat de huidige generatie senioren zelfstandiger is en meer variatie en keuzes wil. De vraag kwam naar voren of er een uitgebreid aanbod moet zijn.

6

4

Tevredenheid over wonen, buurt en voorzieningen

Naast persoonlijke zaken als gezondheid, contacten en vrijetijdsbesteding stond een deel van de vragenlijst ook in het teken van voorzieningen zoals wonen, veiligheid en (toegankelijkheid) van vervoer. Daarin vroegen we senioren in Sliedrecht over hun mogelijkheden zich te verplaatsen, de veiligheid van de buurt, toegankelijkheid van voorzieningen in Sliedrecht en het onderwerp levensloopbestendig wonen. 4.1

Vervoer

Wanneer mensen zich verplaatsen om bijvoorbeeld boodschappen te doen, de huisarts of het ziekenhuis te bezoeken, op visite te gaan of uitstapjes in de vrije tijd te maken zijn er verschillende vervoersmiddelen. Denk aan de eigen auto, de fiets of het openbaar vervoer. Ook kan men een beroep doen op familie of bekenden. Als het gaat om vervoersmogelijkheden beschikt de overgrote meerderheid van de senioren over voldoende mogelijkheden om zich zowel binnen als buiten de gemeente te verplaatsen. Toch zegt ook 3 procent tot 5 procent van de senioren onvoldoende in staat te zijn zich binnen of buiten de gemeente te verplaatsen. Figuur 7. Vervoersmogelijkheden binnen en buiten gemeente

Ik heb genoeg mogelijkheden om mezelf te verplaatsen binnen de gemeente.

93%

4%3%

Ik heb genoeg mogelijkheden om mezelf te verplaatsen buiten de gemeente.

89%

6% 5%

0% (zeer) mee eens

20%

neutraal

40%

60%

80%

100%

(zeer) mee oneens

Een op de tien senioren geeft aan iets te missen op het gebied van vervoer. De meest genoemde voorziening die wordt gemist is een goede busverbinding naar (het ziekenhuis in) Dordrecht. Ook mist men de Hopper en een waterbus.

4.2

Veiligheid en toegankelijkheid voorzieningen

De ruime meerderheid van de senioren in Sliedrecht is (zeer) tevreden over de verschillende aspecten van veiligheid in hun buurt. Het minst tevreden is men over de veiligheid van de fietspaden (12% vindt deze niet veilig). Figuur 8. Stellingen over de buurt waar men woont De buurt is voldoende verlicht.

83%

10%7%

De bushaltes liggen op een veilige plaats.

79%

15%6%

Er zijn voldoende veilige voetpaden en zebrapaden.

79%

12% 9%

De fietspaden zijn veilig.

71%

17%

12%

De straten zijn overzichtelijk ingericht.

70%

22%

8%

80%

100%

0% (zeer) mee eens

20%

neutraal

40%

60%

(zeer) mee oneens

Toegankelijkheid openbare voorzieningen goed beoordeeld De ruime meerderheid van senioren in Sliedrecht beoordeelt de toegankelijkheid van alle voorzieningen in Sliedrecht als (heel) goed. Plaatsen zijn goed toegankelijk als er bijvoorbeeld een gelijkvloerse ingang is en mensen die slecht ter been zijn de plaats goed kunnen bereiken of gebruiken. De voorzieningen waar men het minst tevreden over is zijn de voetpaden, kruispunten, het winkelgebied Kerkbuurt en de bushaltes.

7

Tabel 4. Beoordeling toegankelijkheid voorzieningen in Sliedrecht

bibliotheek Bonkelaarshuis gemeentekantoor treinstations waterbushalte winkelgebied Winklerplein parken bushaltes winkelgebied Kerkbuurt voetpaden en kruispunten

(heel) goed 94% 93% 92% 88% 88% 87% 86% 81% 77% 69%

neutraal 5% 7% 6% 11% 10% 12% 12% 16% 20% 27%

(heel) slecht 0% 1% 2% 2% 2% 1% 1% 3% 4% 4%

4.3 Levensloopbestendig wonen Als mensen ouder worden, kunnen zij beperkingen gaan krijgen. Ook krijgen zij vaak behoefte aan meer zorg en ondersteuning. De huidige woning is dan wellicht niet passend om zelfstandig te blijven wonen. Om een beeld van te krijgen in hoeverre senioren al over dit onderwerp hebben nagedacht, hebben we hen enkele vragen voorgelegd over levensloopbestendig wonen. Van de ondervraagde senioren in Sliedrecht woont 98 procent zelfstandig. De rest (2%) woont in een verzorging- of verpleegtehuis. De helft van de (zelfstandig wonende) senioren (51%) heeft een koopwoning en de andere helft (49%) een huurwoning. Bijna de helft (45%) van de (zelfstandig wonende) senioren geeft aan dat zijn/haar woning al geschikt is om langer zelfstandig te kunnen wonen. Bij 17% van hen is dit (nog) niet het geval maar deze groep denkt hier al wel over na. 38% van hen is (nog) niet bezig met dit onderwerp. Figuur 9. Levensloopbestendigheid eigen woning 45%

17%

38%

0% 20% 40% 60% 80% mijn woning is al geschikt om langer zelfstandig thuis te blijven wonen

100%

mijn woning is (nog) niet geschikt om langer zelfstandig thuis te blijven wonen maar ik denk wel na over dit onderwerp ik ben hier (nog) niet mee bezig

Aan die senioren waarvan de woning (nog) niet levensloopbestendig is maar die wel over dit onderwerp nadenken, is gevraagd op welke wijze ze hierover nadenken. Een op de vijf (22%) van hen overweegt de huidige woning aan te passen, 26 procent denkt erover te gaan verhuizen en ruim de helft weet het nog niet. Uit de groepsgesprekken met professionals komt ook naar voren dat mensen in een huurwoning vooral opzien tegen verhuizing vanwege de hoge kosten die hierbij komen kijken. Ook wordt door de professionals in de groepsgesprekken genoemd dat er een groep senioren is die niet veilig thuis kan blijven wonen maar ook niet terecht kan in een verzorgingstehuis ‘omdat ze nog te goed hiervoor zijn’. Een Wmo-consulent noemt in deze context het nut van de Welzijnsbezoeken. Deze zijn niet alleen signalerend maar ook activerend (‘we kijken tijdens deze huisbezoeken meteen waar we mensen nog meer mee kunnen helpen’). Figuur 10. Wijze waarop men hierover nadenkt (bron: inwoners die over de levensloopbestendigheid van de eigen woning nadenken)

22% 0%

26% 20%

52% 40%

60%

80%

ik overweeg mijn huidige woning aan te passen (levensloopbestendig te maken) ik denk erover te gaan verhuizen ik weet nog niet wat ik wil doen

8

100%

Groot deel van de senioren weet niet wat aanpassen woning gaat kosten De senioren die overwegen hun woning aan te passen is een aantal stellingen voorgelegd. Ruim de helft van de senioren (die over de levensloopbestendigheid van de woning nadenkt) weet welke aanpassingen er mogelijk zijn en weet ook waar ze informatie kunnen krijgen over deze aanpassingen. Minder dan een vierde van hen weet daarentegen wat deze aanpassingen (ongeveer) kosten. Figuur 11. Stellingen over aanpassen woning (bron: inwoners die overwegen hun woning aan te passen, of dit nog niet weten) Ik weet welke aanpassingen er mogelijk zijn aan mijn woning.

58%

Ik weet waar ik informatie kan krijgen over aanpassingen aan mijn woning.

23%

51%

Ik weet wie de aanpassingen kan doen.

31%

Ik weet wat de aanpassingen (ongeveer) kosten.

24% 0%

(zeer) mee eens

20% neutraal

19%

20% 27%

42%

26% 40%

29%

50% 60%

80%

100%

(zeer) mee oneens

Professionals: Informatievoorziening over levensloopbestendigheid kan beter Uit de groepsgesprekken komt verder naar voren dat er nauwelijks gebruik wordt gemaakt van een bestaande regeling in Sliedrecht voor mensen met een koopwoning om de woning levensloopbestendig te maken (de blijvers-lening). Mogelijk is dit een gevolg van de onbekendheid met deze regeling. In het gesprek wordt dan ook geconcludeerd dat de communicatie vanuit de gemeente beter kan, bijvoorbeeld door uitleg over verschillende toeslagen (‘het is belangrijk om ouderen mee te nemen in de regelgeving’). In zijn algemeenheid concluderen professionals dat er een grote behoefte is aan grotere seniorenwoningen, maar dat deze er op dit moment niet voldoende zijn. Aan de senioren die overwegen te verhuizen naar een levensloopbestendige woning, is gevraagd welke aspecten in dat geval belangrijk voor hen zouden zijn. Het meest belangrijk vindt men in dat geval dat de woning volledig gelijkvloers is (98% noemt dit als (zeer) belangrijk), gevolgd door het feit dat de woning in de buurt ligt van voorzieningen zoals winkels en huisarts (84% vindt dit (zeer) belangrijk). Minder belangrijk vindt men gemeenschappelijke voorzieningen of dat de woning in dezelfde buurt staat als waar men nu woont (respectievelijk 25% en 31% vindt dit (zeer) belangrijk).

‘Andere’ dingen die men belangrijk vindt bij een levensloopbestendige woning zijn een buitenruimte (bijv. balkon) en dat de woning betaalbaar is. Uit de groepsgesprekken volgt aanvullend nog dat er behoefte is aan grotere seniorenwoningen.

9

Figuur 12. Belangrijke aspecten levensloopbestendige woning (bron: inwoners die nadenken te gaan verhuizen, of het nog niet weten) woning volledig gelijkvloers (alle kamers op dezelfde verdieping)

98%

in de buurt van voorzieningen, zoals winkels en huisarts

0% 2%

84%

woning waar zorg aan huis mogelijk is

14%2%

72%

25%

3%

woning op de begane grond (te bereiken zonder trappen of lift)

58%

22%

19%

in de buurt van kind(eren) / familie

55%

25%

20%

kleine(re) woning

40%

42%

19%

wooncomplex dat alleen bestemd is voor ouderen

34%

38%

29%

in dezelfde buurt als waar ik nu woon

31%

43%

26%

51%

24%

gemeenschappelijke voorzieningen, zoals een recreatie/koffieruimte

25% 0%

(zeer) belangrijk

neutraal

20%

40%

60%

80%

100%

(zeer) onbelangrijk

Helft van de senioren die niet levensloopbestendig wonen willen hier meer informatie over De gemeente kan helpen met informatie over langer zelfstandig thuis wonen. Aan alle senioren die nog niet levensloopbestendig wonen (of hier nog niet mee bezig zijn), is tot slot gevraagd aan welke informatie van de gemeente zij behoefte zouden hebben. Ongeveer de helft van de senioren (47%) zegt geen behoefte te hebben aan informatie van de gemeente over langer thuis wonen. Dit betekent dat een kleine meerderheid (53%) hier wel behoefte aan heeft. Bijna een op de drie (30%) wil meer informatie over zelfstandig wonen in het algemeen, een kwart (24%) over het aanbod van levensloopbestendige woningen en 18 procent over het aanpassen van de woning. Figuur 13. Informatiebehoefte inwoners m.b.t. langer zelfstandig thuis wonen (meerdere antwoorden mogelijk) (bron: inwoners die nog niet levensloopbestendig wonen of hier nog niet mee bezig zijn)

informatie over langer zelfstandig thuis wonen in het algemeen

30%

informatie over het aanbod van levensloopbestendige woningen in de… informatie over het levensloopbestendig maken van mijn woning

24% 18%

ik heb geen behoefte aan informatie van de gemeente hierover

47% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bijna de helft van de zelfstandig wonende oudere inwoners van Sliedrecht woont in een huis waar zij langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Dit betekent dat er ook een grote groep is waarbij dit nog niet het geval is. Hieronder valt ook een groep die tussen wal en schip valt. Zij zijn te goed voor een verpleeghuis, maar zelfstandig thuis wonen is niet altijd veilig meer. Uit het groepsgesprek volgt dat niet alle woningen in Sliedrecht geschikt zijn voor ouderen. Sommige woningen zijn te klein en worden nu vooral betrokken door jongeren. Van de inwoners die aanpassingen (willen) doen aan hun eigen woning weten velen niet wie dit kan doen en hoe veel dit kost. In bredere zin is er bij veel senioren die nog niet levensloopbestendig wonen wel een informatiebehoefte over dit thema. Zij willen bijvoorbeeld informatie over langer thuis wonen (30%), wat het aanbod is (24%) of hoe de huidige woning kan worden aangepast (18%).

10

5

Verantwoording

Om een beeld te krijgen van de groep senioren in de gemeente Sliedrecht heeft de gemeente Sliedrecht OCD gevraagd een onderzoek uit te voeren met als doel meer inzicht te krijgen in 1) het profiel van de groep senioren in Sliedrecht, 2) hoe deze groep er in de toekomst uit zal zien en 3) wat de huidige en toekomstige behoeften zijn van senioren in Sliedrecht. Hiertoe zijn 1.000 senioren uit Sliedrecht uitgenodigd een vragenlijst in te vullen over thema’s zoals gezondheid, sociale contacten, voorzieningen en wonen. Opvallend is dat vrijwel alle senioren (98%) die de vragenlijst hebben ingevuld momenteel zelfstandig woont. De vragenlijst kon zowel schriftelijk als online ingevuld worden. Daarnaast zijn er twee groepsgesprekken met professionals (Wmo-consulenten en managers op het gebied van wonen en welzijn in de gemeente Sliedrecht) georganiseerd op het gemeentekantoor in Sliedrecht. Per groepsgesprek zijn zes professionals uitgenodigd. De resultaten hiervan zijn als aanvulling op het vragenlijstonderzoek in deze rapportage verwerkt. Tabel 5. Achtergrondkenmerken onderzoeksgroep Kenmerken Geslacht Man Vrouw

% van de senioren 60% 40%

Leeftijdscategorie 65-74 74-85 85+

53% 33% 14%

Huishouden Eenpersoonshuishouden Twee personen Overig

38% 58% 2%

Opleiding geen onderwijs lagere school of basisonderwijs vmbo, mavo, mulo, lbo mbo, niveau 1 mbo, niveau 2, 3 of 4 havo, vwo, hbs, mms hbo of universiteit

0% 19% 39% 4% 14% 7% 16%

Nauwkeurigheid Alle onderzoeken die gebaseerd zijn op steekproeven bevatten afwijkingen ten opzichte van de werkelijkheid. Deze afwijking wordt de nauwkeurigheidsmarge genoemd. Een voorbeeld: een nauwkeurigheidsmarge van 4% betekent dat bij een gegeven resultaat van 50% het resultaat in werkelijkheid tussen de 46% en 54% ligt. Over het algemeen geldt dat bij kleinere steekproeven de nauwkeurigheidsmarge ruimer wordt. Bij grotere populaties wordt doorgaans 5% marge gehanteerd als vuistregel voor de grens van nauwkeurigheid. Bij kleinere populaties en steekproeven is 10% marge ook gangbaar. Uit de tabel valt af te leiden dat van de senioren in Sliedrecht een nauwkeurig beeld kan worden gevormd. Tabel 6. Responsoverzicht Klantgroep Senioren Sliedrecht

Populatie 5.161

Steekproef 1.000

Respons 536

Respons percentage 54%

Nauwkeurig heidsmarge ± 4%

Analyse De resultaten zijn gewogen op wijk en leeftijdscategorie zodat de gepresenteerde gemiddelden representatief zijn voor senioren in Sliedrecht, voor wat betreft deze achtergrondkenmerken. Indien de percentages niet optellen tot 100 procent dan is dit een gevolg van afrondingsverschillen. Liesbeth Heering Mei 2021 Postbus 619 3300 AP Dordrecht (078) 770 39 05 ocd@drechtsteden.nl www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

11