By 1 - Seniorenvisie gemeente Sliedrecht.pdf

Seniorenvisie "Ouder worden is een kunst"

Status: Concept Datum: 9 december 2021

Inleiding Meer dan 20% van de inwoners van Sliedrecht is ouder dan 65 jaar en dit percentage zal de komende jaren verder stijgen. De doelgroep senioren is daarmee een doelgroep die we als gemeente niet over het hoofd kunnen en mogen zien. Het is daarnaast een zeer diverse doelgroep, met een grote variatie aan achtergrond, vitaliteit, levensstijl, opleidingsniveau en inkomenspositie. Mensen met heel verschillende behoeftes en interesses. DE oudere bestaat niet, ondanks dat de hele doelgroep in de beeldvorming in het algemeen vaak als kwetsbaar wordt gezien. Met de seniorenvisie willen we juist ook de kansen benadrukken die het ouder worden biedt. De seniorenvisie heeft als doel vorm te geven aan de visie op het ouder worden binnen onze gemeente. In de seniorenvisie richten we ons met name op de inwoners van 65 jaar en ouder. De levensverwachting stijgt, maar de periode die nog gaat komen duurt niet voor alle ouderen even lang en ziet er niet voor iedereen hetzelfde uit. Wat wel voor iedere oudere geldt, is dat het belangrijk is om op tijd over deze volgende levensfase na te denken. Zich bewust te worden van het belang van een geschikte woning en woonomgeving, maar ook van het netwerk waar zij een beroep op kunnen doen en hoe zij zelf vitaal blijven.

Hoe houd je de regie en bereid je je voor op (mogelijke) beperkingen? Hoe geef je inhoud aan zingeving? De seniorenvisie is opgebouwd aan de hand van drie hoofdthema's: wonen, welzijn en gezondheid. Sliedrecht wil een vitaal dorp zijn waar mensen op een gelukkige en gezonde manier ouder kunnen worden in een veilige omgeving. Een plek waar mensen zichzelf mogen zijn, met goede (basis)voorzieningen en ruimte om zich te kunnen ontplooien. Waar ouderen een actief leven leiden, zo lang mogelijk zelf de regie houden en toegang hebben tot een passend vangnet als dat nodig is. Aan het opstellen van de seniorenvisie die voor u ligt hebben veel mensen en maatschappelijke organisaties in het dorp meegewerkt, maar ook de senioren zelf hebben hun stem laten horen. Daarnaast hebben raadsleden tijdens de beeldvormende vergadering op 13 september 2021 waardevolle input geleverd. Dit laat zien dat er een grote betrokkenheid is bij dit thema en daar mogen we trots op zijn!

Het is geen kunst om jong te blijven, zet dat maar uit je hoofd. Het is een kunst om oud te worden, dat is een kunst. ~ Toon Hermans ~

2

Samenvatting Wat willen we bereiken? De seniorenvisie heeft als doel vorm te geven aan de visie op het ouder worden binnen onze gemeente. We willen bereiken dat Sliedrecht een vitaal dorp is waar mensen op een gelukkige en gezonde manier ouder kunnen worden in een veilige omgeving. Een plek waar mensen zichzelf mogen zijn, met goede (basis)voorzieningen en ruimte om zich te kunnen ontplooien. Waar ouderen een actief leven leiden, zo lang mogelijk zelf de regie houden en toegang hebben tot een passend vangnet als dat nodig is.

Hoe gaan we dat doen? De seniorenvisie is opgebouwd aan de hand van drie hoofdthema's: wonen, welzijn en gezondheid. Met betrekking tot het thema wonen is ons uitgangspunt dat we levensloopbestendig wonen met zorg en ondersteuning mogelijk maken en dat we zorgen voor levensloopbestendige nieuwbouwplannen. We gaan over dit onderwerp op tijd in gesprek met onze (toekomstige) ouderen en zorgen voor duidelijke informatie. Hiermee kunnen we mogelijk ook voorkomen dat er onnodig gebruik wordt gemaakt van maatwerkvoorzieningen. Daarnaast hebben we oog voor de veiligheid van onze inwoners die lang(er) zelfstandig thuis wonen. Qua welzijn is ons uitgangspunt dat we ontmoeting en verbinding in onze wijken en een gezonde leefstijl willen stimuleren. We gaan hierbij uit van de eigen kracht van onze inwoners. We moeten onze ouderen stimuleren om de eigen verantwoordelijkheid te nemen. Dit doen we op de volgende manier: a) Ouderen aanspreken op de eigen verantwoordelijkheid om zo lang mogelijk zelf de regie te houden. b) Ouderen faciliteren om zo lang mogelijk zelf de regie te kunnen houden. c) Ouderen helpen waar dat moet en nodig is om zelf de regie te kunnen houden. We zetten daarnaast onverminderd in op het voorkomen en doorbreken van eenzaamheid en we geven onze ouderen handvatten in het omgaan met verlies. We blijven onze mantelzorgers ondersteunen en voorkomen overbelasting.

We stimuleren vrijwillige inzet en willen meer regie op de vrijwillige inzet binnen Sliedrecht. We zorgen tenslotte voor passende vervoersmogelijkheden. Wat betreft gezondheid vinden we het belangrijk om te investeren in een goede verbinding met de 1e lijnszorg. Beweging en gezonde voeding zijn belangrijke thema's waar we aandacht voor willen hebben, want hiermee behouden ouderen langer hun vitaliteit en dit komt de levensverwachting ten goede. We geloven in de kracht van innovatie en we zetten in op het vergroten van kennis over en gebruik van digitale middelen. We zetten tenslotte extra in op een dementievriendelijke gemeente. De uitgangspunten die in de seniorenvisie naar voren komen, vormen een belangrijk kader voor de uitvoering. De uitvoering komt terug in andere beleidsstukken zoals o.a. het mantelzorgbeleid en gezondheidsbeleid. We dragen zorg voor een integrale aanpak binnen het sociaal domein, waarbij alle beleidsdocumenten in verbinding met elkaar staan. Want: alleen ga je sneller, maar samen bereik je meer.

3

Achtergrond en kaders De wens om beleid specifiek gericht op ouderen vorm te geven komt voort uit het Coalitieakkoord 2018-2022. Speerpunten die hierbij genoemd werden, zijn langer zelfstandig thuis wonen en de seniorvriendelijkheid van het dorp. Vanzelfsprekend komt de wens voor een seniorenbeleid dan ook terug in het College Uitvoeringsprogramma 2018-2022. Daarnaast wordt het thema ook in Koers 2030 expliciet benoemd: "Onze senioren verdienen extra aandacht. Thema’s zoals mantelzorg, eenzaamheid en levensloopbesteding bouwen zijn daarin relevant en vragen om een integrale aanpak." De uitgangspunten van de Sociale Visie vormen een belangrijk kader bij het vormgeven van deze seniorenvisie. Het gaat hierbij om: 1. Een sterke sociale structuur voor Sliedrecht; 2. Zorg voor jezelf en voor elkaar; 3. Een passend vangnet wanneer nodig.

Onderzoek 'Senioren in Sliedrecht In 2020/2021 is door het Onderzoekcentrum Drechtsteden het onderzoek 'Senioren in Sliedrecht' uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit vragenlijstonderzoek onder een representatieve steekproef senioren en groepsgesprekken met relevante maatschappelijke partners en Sliedrechtse senioren. Het doel van dit onderzoek was om meer inzicht te krijgen in het profiel van de groep senioren in Sliedrecht, hoe deze groep er in de toekomst uit zal zien en de huidige en toekomstige behoeften van senioren in Sliedrecht. De belangrijkste uitkomsten: • Ruime meerderheid senioren voelt zich gezond (80%); • Meerderheid (88%) bekend met het Bonkelaarhuis; • Activiteiten relatief onbekend en maar weinig bezocht; • Weinig senioren (8%) missen iets qua vrijetijdsbesteding; • 5 procent ervaart te weinig sociale contacten, 9 procent zou meer contacten willen hebben; • Sliedrecht doet het goed qua veiligheid en toegankelijkheid voorzieningen; • 10 procent mist iets op het gebied van vervoer (verbinding ziekenhuis); • Meeste senioren wonen (nog) niet levensloopbestendig; • Informatievoorziening over levensloopbestendigheid kan beter. Een factsheet met alle onderzoeksresultaten vindt u in de bijlagen.

Doelgroep Op 1 januari 2021 telde Sliedrecht zo'n 25.600 inwoners, waarvan 20% 65 jaar of ouder is. Het gaat in deze visie dus over ruim 5000 inwoners. De prognose in de tabel laat zien dat er in de toekomst een sterke groei van het aantal 75-plussers aan zit te komen.

Dit geeft de urgentie aan om beleid vorm te geven voor deze doelgroep, waarbij het van belang is om naar de doelgroep te kijken als een diverse groep. Als we uitgaan van de vragen en/of behoeften van onze inwoners en het gegeven dat de groep ouderen een diverse groep betreft, kunnen we vier groepen onderscheiden; 

Vitale en actieve ouderen 4

  

Ouderen met een verhoogd kwetsbaarheidsrisico Kwetsbare ouderen zonder complexe problematiek Kwetsbare ouderen met complexe problematiek

Het is voor de groep vitale ouderen en de ouderen van morgen van groot belang dat de vitaliteit zo lang mogelijk behouden blijft. Een gezonde leefstijl, een veilige en vertrouwde omgeving, sociale contacten en een zinvolle invulling van de dag zijn daarvoor belangrijke voorwaarden. Voor de overige drie groepen is het van belang dat de regie over het eigen leven zo lang mogelijk behouden blijft en dat een goed vangnet georganiseerd is wanneer nodig.

Relevant bestaand beleid De gemeente Sliedrecht kent al meerdere beleidsstukken, die nauw verbonden zijn met de seniorenvisie, denk bijvoorbeeld aan:        

Sociale Visie gemeente Sliedrecht Ondersteuningsprogramma mantelzorg Vrijwilligersbeleid Lokale nota publieke gezondheid Visiedocument 'Erbij in Sliedrecht' Lokaal uitvoeringsprogramma wonen Omgevingsvisie Lokaal sportakkoord

We vinden het van belang om de verbinding met deze beleidsstukken te maken, zodat integraliteit geborgd wordt.

Wonen Het aantal ouderen neemt ook in Sliedrecht in de komende jaren flink toe. Deze ontwikkeling brengt een verandering van vraag met zich mee op onder andere het vlak van de woningbehoefte en de inrichting van de openbare ruimte. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen in een passende woning en omgeving. Levensloopbestendig wonen betekent dat een woning geschikt is om in te blijven wonen, ook als levensomstandigheden veranderen door bijvoorbeeld ouderdom, ziekte of een handicap. Om een beeld te krijgen in hoeverre senioren al over dit onderwerp hebben nagedacht, hebben we hen in het onderzoek 'Senioren in Sliedrecht' enkele vragen voorgelegd over levensloopbestendig wonen. Van de ondervraagde senioren in Sliedrecht woont 98 procent zelfstandig. De rest (2%) woont in een verzorging- of verpleegtehuis. De helft van de (zelfstandig wonende) senioren (51%) heeft een koopwoning en de andere helft (49%) een huurwoning. Bijna de helft (45%) van de (zelfstandig wonende) senioren geeft aan dat zijn/haar woning al geschikt is om langer zelfstandig te kunnen wonen. Bij 17% van hen is dit (nog) niet het geval maar deze groep denkt hier al wel over na. 38% van hen is (nog) niet bezig met dit onderwerp.

Aan die senioren waarvan de woning (nog) niet levensloopbestendig is maar die wel over dit onderwerp nadenken, is gevraagd op welke wijze ze hierover nadenken. Een op de vijf (22%) van hen overweegt de huidige woning aan te passen, 26 procent denkt erover te gaan verhuizen en ruim de helft weet het nog niet.

5

De senioren die overwegen hun woning aan te passen is een aantal stellingen voorgelegd. Ruim de helft van de senioren (die over de levensloopbestendigheid van de woning nadenkt) weet welke aanpassingen er mogelijk zijn en weet ook waar ze informatie kunnen krijgen over deze aanpassingen. Minder dan een vierde van hen weet daarentegen wat deze aanpassingen (ongeveer) kosten.

Aan de senioren die overwegen te verhuizen naar een levensloopbestendige woning, is gevraagd welke aspecten in dat geval belangrijk voor hen zouden zijn. Het meest belangrijk vindt men in dat geval dat de woning volledig gelijkvloers is (98% noemt dit als (zeer) belangrijk), gevolgd door het feit dat de woning in de buurt ligt van voorzieningen zoals winkels en huisarts (84% vindt dit (zeer) belangrijk). ‘Andere’ dingen die men belangrijk vindt bij een levensloopbestendige woning zijn een buitenruimte (bijv. balkon) en dat de woning betaalbaar is. Uit de groepsgesprekken volgt aanvullend nog dat er behoefte is aan grotere seniorenwoningen ("niet iedere senior wil in een appartement"). Hieronder worden de uitgangspunten van de gemeente beschreven met betrekking tot levensloopbestendig wonen. We maken levensloopbestendig wonen met zorg en ondersteuning mogelijk Een van de uitgangspunten in het lokaal uitvoeringsprogramma wonen is: "We rusten onze bestaande woningvoorraad en ons nieuwbouwprogramma zo veel mogelijk toe op levensbestendig wonen met zorg en ondersteuning". Dit betekent dat in de bestaande woningvoorraad moet worden onderzocht of er oplossingen te vinden zijn om deze optimaal beschikbaar te maken voor ouderen. Onze ambitie is dat iedere inwoner van Sliedrecht recht heeft op passende huisvesting, dit wil zeggen betaalbaar en geschikt voor iedere levensfase.

In de particuliere sector kan dit bijvoorbeeld worden gestimuleerd door het bieden van goede voorlichting en door inwoners te wijzen op de mogelijkheden die er zijn om hun woning geschikt te maken om langer zelfstandig te kunnen wonen. Een van de instrumenten die hiervoor kan worden ingezet is de blijverslening. Op dit moment wordt er in Sliedrecht geen gebruik gemaakt van de blijverslening. We gaan onderzoeken hoe we dit instrument op een andere manier in kunnen zetten en meer onder de aandacht kunnen brengen, zodat het beter aansluit bij het doel dat onze ouderen langer zelfstandig (thuis) kunnen blijven wonen. Wat betreft de (sociale) huursector willen we als gemeente stevige prestatieafspraken maken met de woningbouwcorporatie, Tablis wonen. We verwachten van onze woningbouwcorporatie dat zij binnen

6

hun bestaande woningvoorraad onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om deze woningen passend te maken voor ouderen. Verder wordt door de gemeente in een evenwichtiger woningvoorraad geïnvesteerd door middel van o.a.: - Het stimuleren van een stevigere doorstroom in zowel koop -als huurwoningen in het middenen hoger segment; - Het ontwikkelen van gemengde wijken, waarin jong en oud samen wonen en iets voor elkaar kunnen betekenen; - Het experimenteren met nieuwe woonvormen. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan het ontwikkelen van kleinschalige woonvormen zoals hofjes, maar ook aan het splitsen van bestaande eengezinswoningen en deze zodoende geschikt te maken voor bewoning door ouderen. Deze beweging is nodig om ouderen passend te kunnen blijven huisvesten. We zorgen voor levensloopbestendige nieuwbouwplannen De vraag naar passende ouderenhuisvesting zal gezien de demografische ontwikkelingen groeien. Hoe we hier precies vorm aan zullen geven maakt onderdeel uit van een breder onderzoek naar de wijze waarop de woningbouwopgave van 2.500 nieuwe woningen kan bijdragen aan de autonome groei van Sliedrecht en het realiseren van de ambities uit Koers 2030. Het is in ieder geval van belang dat wanneer er nieuwbouwplannen zijn, er goed wordt gekeken naar het thema levensloopbestendigheid.

Onder levensloopbestendigheid verstaan wij niet alleen dat het huis drempelloos is, de deuren breed genoeg zijn en dat de draaicirkel in huis groot genoeg is voor een scootmobiel. Wij denken graag verder dan dat, zoals bijvoorbeeld het zorgen voor bepaalde voorbereidingen in de woningen, waardoor het installeren van domotica 1 vereenvoudigd wordt en het voor onze inwoners makkelijker wordt om dit soort innovatieve toepassingen in huis te halen. De inzet van innovatieve oplossingen kan ons helpen de stijgende zorgkosten terug te dringen en druk op de (thuis)zorg te verminderen. Voor het realiseren van nieuwe koopwoningen, kijken we naar de mogelijkheden om voorwaarden m.b.t. levensloopbestendigheid op te nemen in bijvoorbeeld de bouwvoorschriften, de vergunningverlening en de afspraken met ontwikkelaars en aannemers. Ook van Tablis wonen verwachten wij dat zij bij nieuwbouwplannen in de huursector rekening houden met de levensloopbestendigheid van de woningen in de brede zin van het woord. Bij de nieuwbouw zal daarnaast ook rekening moeten worden gehouden met omgevingsfactoren zoals nabijheid van voorzieningen en de inrichting van de openbare ruimte. Een doordachte inrichting van de openbare ruimte zal de zelfredzaamheid in een passende en veilige woon en leefomgeving vergroten. Fijn wonen voor senioren gaat om meer dan alleen de woning; o.a.

veiligheid, sociale contacten en mogelijkheden tot ontmoeting zijn net zo van belang. Hier wordt ook op ingezet door middel van de Omgevingsvisie.

"Verschillende aspecten van het sociaal domein hebben een relatie met onze fysieke leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan de afstand tot maatschappelijke zorgfuncties, fysieke aanpassingen voor een vergrijzende bevolking of ruimte voor activiteiten die bijdragen aan de sociale cohesie en veiligheid." Omgevingsvisie gemeente Sliedrecht

1

Domotica is de integratie van technologie en diensten, ten behoeve van een betere kwaliteit van wonen en leven. Voorbeelden van domotica zijn een infrarood- of bewegingssensor, eventueel gekoppeld aan camera’s, waardoor een zorgverlener kan bepalen of er hulp nodig is. Of een bedmat die een signaal afgeeft zodra iemand het bed verlaat of ingaat. Vervolgens schakelt dit signaal kamerverlichting of een elektrische kookplaat in de dag- of nachtstand. Een bewegingsmelder kan een zorgverlener een waarschuwing geven wanneer iemand gedurende een in te stellen periode niet beweegt.

7

We gaan op tijd in gesprek met onze ouderen en zorgen voor duidelijke informatie Het is voor veel mensen lastig om de keuze te maken en daadwerkelijk de stap te maken naar een levensloopbestendige woning. Dit heeft onder andere te maken met financiële redenen (wat kost dit en wat krijg ik er voor terug?), het 'gedoe' van een verhuizing en het moeten wennen aan een nieuwe omgeving. Mensen zijn er soms na een paar goede gesprekken wel klaar voor om de stap te maken, hierin investeren is dus van belang. We moeten in ieder geval proberen te voorkomen dat mensen te laat zijn en de nood al te hoog is. Het is daarom van belang om vroegtijdig met de ouder wordende Sliedrechter het gesprek hierover aan te gaan en hier waar mogelijk ook het netwerk actief bij te betrekken, om zo meer bewustwording te creëren. De ouderenadviseur vanuit het Bonkelaarhuis speelt hier een belangrijke rol in, maar ook van Tablis wonen verwachten wij dat zij hier een actieve rol bij innemen. We zien graag dat de ouderenadviseur en Tablis wonen de handen ineen slaan om het gesprek over dit onderwerp aan te gaan met onze oudere inwoners. Daarnaast willen we zorgen voor voorlichting en een duidelijkere informatievoorziening met betrekking tot dit onderwerp (denk aan bijvoorbeeld een informatiebeurs en een informatiepakket voor iedere inwoner die de pensioengerechtigde leeftijd bereikt).

Op deze manier zorgen we met elkaar voor een 'zachte landing'. We voorkomen onnodig gebruik van maatwerkvoorzieningen Door te zorgen voor voldoende passende ouderenhuisvesting en goede voorlichting hierover, willen we voorkomen dat onze inwoners te lang op een niet geschikte plek blijven wonen en hierdoor (onnodig) een beroep moeten doen op Wmo maatwerkvoorzieningen. Wij vinden dat onze inwoners hier ook een eigen verantwoordelijkheid in hebben. We hebben oog voor veiligheid Tenslotte vinden wij het ook van belang om oog te hebben voor de mogelijk nadelige effecten van het langer zelfstandig thuis wonen. Er is een groep ouderen die kwetsbaar zijn, maar nog wel zelfstandig wonen. Wat deze groep betreft moeten we inzetten op preventie om hen op een veilige manier zelfstandig thuis te laten wonen. Daarnaast willen we samen met Tablis wonen onderzoek doen naar de veiligheid van de sociale huurwoningen op het gebied van o.a. brandveiligheid, valpreventie etc. Dat onderzoek moet tot een advies leiden hoe de bestaande woningvoorraad aangepast kan worden om deze veiliger te maken. Ook kan dit advies richting geven aan de eisen die we aan nieuwbouwprojecten kunnen stellen qua veiligheid.

Welzijn Omdat het voor de groep vitale ouderen (op dit moment zo'n 80% van de ouderen) en de toekomstige ouderen van groot belang is dat de vitaliteit zo lang mogelijk behouden blijft, richten we ons in eerste instantie op het voorliggende, preventieve veld. Vitaliteit heeft overigens niet alleen betrekking op welzijn en gezondheid, maar ook op regie over je eigen leven en zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. We moeten ouderen stimuleren om de eigen verantwoordelijkheid te nemen. Dit doen we op de volgende manier: a) Ouderen aanspreken op de eigen verantwoordelijkheid om zo lang mogelijk zelf de regie te houden. b) Ouderen faciliteren om zo lang mogelijk zelf de regie te kunnen houden. c) Ouderen helpen waar dat moet en nodig is om zelf de regie te kunnen houden.

"We vinden het belangrijk dat alle inwoners van de gemeente Sliedrecht mee kunnen doen in de samenleving en elkaar kunnen ontmoeten, in de wijk en in het dorp. We willen daarom de samenleving stimuleren om te participeren en zelf activiteiten te ontplooien. We bieden ruimte aan initiatieven uit de samenleving om ontmoeting en verbinding te creëren en faciliteren daar waar nodig." Sociale Visie gemeente Sliedrecht

8

We stimuleren ontmoeting en verbinding in de wijk We vinden het belangrijk om de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van ouderen te behouden en versterken. Daarom gaan we op een slimme manier vraag en aanbod bij elkaar brengen door middel van een digitaal platform op individueel –en organisatieniveau. Op deze manier kunnen nieuwe verbindingen makkelijk tot stand komen, waar onze ouderen van kunnen profiteren. Daarnaast moeten we aandacht hebben voor voldoende voorzieningen en ontmoetingsplaatsen die sociaal contact en ontmoeting mogelijk maken binnen de wijken. We zien in de praktijk tenslotte dat veel Sliedrechters iets voor elkaar willen en kunnen betekenen. Onze gezonde, actieve ouderen kunnen, als zij dit willen, binnen de wijk of buurt veel betekenen voor de meer kwetsbare, afhankelijke senioren. Vanuit het welzijnsdomein zal hier stevig op worden ingezet. We willen bewonersinitiatieven faciliteren. We stimuleren een gezonde leefstijl en gaan hierbij uit van de eigen kracht Een gezonde leefstijl draagt bij aan het vitaal ouder kunnen worden. We spannen ons in om de sociale, fysieke en mentale gezondheid van onze ouderen te bevorderen. Hierbij is positieve gezondheid het uitgangspunt.

Onder positieve gezondheid wordt verstaan: “Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven”. Vaak gaat alle aandacht uit naar klachten en gezondheidsproblemen, en hoe we die kunnen oplossen. Wij kiezen een andere invalshoek door positieve gezondheid als uitgangpunt te kiezen. Het accent ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Hierbij staan zes dimensies centraal, namelijk lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren.

Leefstijl is ook een belangrijke risico- of beschermende factor bij dementie. Door te stoppen met roken, fysiek actief te zijn en het brein actief te houden (ook door sociale contacten) verkleint men de kans op het krijgen van dementie. Uiteraard zorgt het bevorderen van een gezonde leefstijl er in zijn algemeenheid voor dat de vitaliteit van onze ouderen langer behouden blijft en dit komt naar verwachting ook de levensverwachting ten goede. Hierbij hebben we aandacht voor voldoende beweging en gezonde voeding. We zetten in op het voorkomen en doorbreken van eenzaamheid Uit de meeste recente Gezondheidsmonitor volwassenen & ouderen (DG&J, 2020), blijkt dat 48% van alle 65-plussers matig tot (zeer) ernstig eenzaam is, waarvan 7% (zeer) ernstig eenzaam is. 25% is 9

emotioneel eenzaam, wat betekent dat er wel voldoende sociale contacten zijn, maar toch voelt men zich eenzaam, doordat een hechte, intieme band mist met één of meerdere personen (denk bijvoorbeeld aan een levenspartner). 29% is sociaal eenzaam, wat betekent dat er niet voldoende sociale contacten zijn en men zich daardoor eenzaam voelt. Uit deze cijfers blijkt wel dat eenzaamheid nog altijd een veel voorkomend thema is. In de Sociale Visie staat al beschreven dat we extra gaan inzetten op het voorkomen en doorbreken van eenzaamheid. Dit willen we onder andere doen door ontmoeting en verbinding met andere mensen te faciliteren en het signaleren en weerbaarder maken van eenzame mensen. De lokale coalitie 'Erbij in Sliedrecht' spant zich hier onverminderd voor in. We geven onze ouderen handvatten in het omgaan met verlies Bij het proces van ouder worden hoort ook verlies, wat tot eenzaamheid kan leiden. We willen onze ouderen handvatten geven om hier mee om te gaan. Dit betekent dat we in de ondersteuning van onze ouderen ook in zullen zetten op het omgaan met verlies/rouw. We ondersteunen onze mantelzorgers en voorkomen overbelasting De voorziene afname van mantelzorgers stelt ons in de toekomst voor een uitdaging.

Het Planbureau voor de Leefomgeving en het SCP constateren dat er op dit moment nog 15 potentiële mantelzorgers voor elke 85+’er klaar staan, maar dat dit in 2040 terugloopt naar slechts 6. Een kenmerk van de groep ouderen van nu en in de toekomst is dat er steeds meer alleenstaanden zijn. Niet alleen door het verlies van een partner door overlijden, maar een steeds grotere groep ouderen heeft een scheidingsverleden en/of geen nakomelingen. Het netwerk van deze ouderen is vaak kleiner. Dit betekent automatisch ook minder potentiële mantelzorgers. Het is daarom extra van belang om de mantelzorgers die er wél zijn, goed te ondersteunen wanneer nodig en hiermee overbelasting te voorkomen. Het Mantelzorgpunt zet zich hier op basis van het Ondersteuningsprogramma Mantelzorg onverminderd voor in. We stimuleren vrijwillige inzet In onze gemeente zijn relatief veel vrijwilligers actief, maar ook krijgen wij vanuit diverse hoeken signalen dat het steeds lastiger wordt om voldoende vrijwilligers te vinden voor alle taken die er zijn. Daarnaast zien we ook dat een groot deel van de vrijwilligers ouder wordt, zij leggen hun taken neer en het is lastig om hier nieuwe vrijwilligers voor te vinden. 26% van alle 65-plussers doet op dit moment een vorm van vrijwilligerswerk. Er ligt nog een kans om meer ouderen te enthousiasmeren voor het doen van vrijwilligerswerk.

Het doen van vrijwilligerswerk draagt positief bij aan participatie, ontmoeting en zingeving. Het Vrijwilligerspunt zal zich hier onverminderd voor inzetten op basis van het Vrijwilligersbeleid. We willen meer regie op de vrijwillige inzet binnen Sliedrecht Het vrijwilligerswerk in Sliedrecht is op dit moment vrij versnipperd. We willen onderzoeken hoe we hier meer centrale regie op kunnen voeren in samenwerking tussen de verschillende organisaties, 'iedereen vist immers uit dezelfde vijver'. We zorgen voor passende vervoersmogelijkheden Uit het onderzoek 'Senioren in Sliedrecht' bleek dat 10% van de senioren iets mist op het gebied van vervoer. Voor kwetsbare ouderen is een taxi bijvoorbeeld te duur, het openbaar vervoer vaak niet mogelijk of kan het op dit moment, vanwege de Coronacrisis, een te groot risico zijn voor de lichamelijke gezondheid. In deze gevallen sluit het huidige aanbod niet altijd aan. Goede vervoersmogelijkheden zijn daarentegen wel heel belangrijk, wanneer je je vrij kunt bewegen als oudere komt dit je welzijn ten goede. Daarom willen we helder in kaart brengen welke vervoersmogelijkheden er in Sliedrecht allemaal precies zijn en vervolgens met elkaar kijken of en hoe we de leemte in het vervoersaanbod kunnen invullen.

We zetten in op het vergroten van kennis over en gebruik van digitale middelen Ouderen zullen in de toekomst veel meer gebruik moeten maken van digitale technologieën, om hun dagelijks leven makkelijker en aangenamer te maken. Grootschalig gebruik van digitale oplossingen kan leiden tot meer eigen regie, een hogere kwaliteit van leven en een doelmatiger inzet van schaarse zorgverleners. We vinden het belangrijk dat ouderen weten wat het voor hen kan betekenen met digitale middelen om te leren gaan, en hoe die te gebruiken. Wij willen dit bijvoorbeeld ondersteunen door het bekend maken en (doen) organiseren van cursussen computergebruik, de tablet en de 10

mobiele telefoon en we maken inzichtelijk waar mensen hiervoor terecht kunnen. We doen dat o.a. in samenwerking met de Bibliotheek aan Zet.

Gezondheid We investeren in een goede verbinding met de 1e lijn We vinden het belangrijk om de verbinding tussen de 1e lijns zorg (o.a. huisartsen, praktijkondersteuners en thuiszorg) en het Bonkelaarhuis te optimaliseren. Zodra er sociale problematiek wordt gesignaleerd, moeten de zorgprofessionals weten dat zij hun cliënten door kunnen verwijzen naar het Bonkelaarhuis. Hierbij vinden wij een warme overdracht van belang. Wanneer de zorgprofessionals goed op de hoogte zijn, kunnen zij in een eerder stadium mensen doorverwijzen, zodat preventief kan worden ingezet. De zorgprofessionals hebben een belangrijke signalerende functie. Bewegen = voorkomen Veroudering leidt tot vermindering van spierkracht, uithoudingsvermogen en ook afname van de breinfunctie met als gevolg verminderde mobiliteit en inadequate bewegingsuitvoering. Deze achteruitgang wordt versterkt door weinig te bewegen. Slechts 28% van de Sliedrechtse 65-plussers voldoet aan de beweegnorm voor ouderen. Vaak bewegen ouderen weinig als gevolg van toenemende (chronische) gezondheidsklachten en fysieke beperkingen. Daarnaast kan ook angst om te vallen een rol gaan spelen. Angst kan weer leiden tot het vermijden van activiteiten en dat leidt weer tot een vermindering van beweging. In Sliedrecht zijn diverse valpreventie -en beweegprogramma's beschikbaar waar ouderen gebruik van kunnen maken.

We investeren op de bekendheid van deze programma's en stimuleren onze ouderen om meer te gaan bewegen. Voldoende beweging zorgt ervoor dat de vitaliteit van onze ouderen langer behouden blijft en kan er daarnaast voor zorgen dat bijvoorbeeld de kans om dementie te krijgen afneemt. We geloven in de kracht van innovatie Digitale en technologische ontwikkelingen op diverse leefgebieden dragen bij aan de effectiviteit van ondersteuning en zorg. Met domotica en e-Health oplossingen kunnen ouderen bijvoorbeeld langer en/of veiliger thuis blijven wonen. Deze ontwikkelingen spelen op praktische wijze in op de behoeften en vragen van inwoners. We willen onze ouderen goed informeren over de mogelijkheden van domotica en E-health en zoeken naar nieuwe vormen om onze inwoners kennis te laten maken met alle opties die er zijn. We zetten extra in op een dementievriendelijke gemeente Dementie is een aandoening die een op de vijf mensen treft. Bij vrouwen is dat zelfs een op de drie. Die kans neemt toe met het ouder worden; boven de 90 jaar heeft 40% van de mensen een vorm van dementie. Doordat onze levensverwachting stijgt, stijgt ook het aantal inwoners die te maken hebben met een vorm van dementie. Op dit moment wonen er rond de 500 mensen in Sliedrecht met een

11

vorm van dementie. Dit aantal groeit naar rond de 1100 mensen in 2050. Het wordt daarom in de toekomst een grote opgave om deze mensen zoveel mogelijk thuis te kunnen ondersteunen en verzorgen. Sliedrecht is sinds 31 januari 2019 officieel een dementievriendelijke gemeente. Dit willen we behouden en verder versterken in samenwerking met alle relevante partners.

Bijlagen - Factsheet onderzoek Senioren in Sliedrecht

12