BY 1 - Rekenkameronderzoek Armoede en Schuldhulpverlening Sliedrecht - DEF.pdf

26

Geloofsgemeenschappen Uit de interviews met de gemeente en de formele netwerken komt naar voren dat de kerken een belangrijke speler zijn.34 Wijkteams werken veel samen met kerken om zo hun bereik te vergroten. Tegelijkertijd wordt ingeschat dat kerken mensen helpen met giften als zij in armoede en/of schulden leven. Een daad die wordt gewaardeerd door de gesprekspartners, maar ook een schaduwkant kent. Het kan er namelijk voor zorgen dat de problemen van inwoners worden gedempt maar niet verholpen. Met andere woorden: financiële bijstand door de kerk kan ervoor zorgen dat onderliggende problemen niet worden aangepakt, omdat ze geen contact opnemen met professionele hulpverleners. Giften van de kerken gaan niet enkel naar de inwoners, maar ook vanuit het Bonkelaarhuis wordt er soms een beroep op giften gedaan van de kerk. Daardoor kunnen zaken vergoedt worden, die de SDD niet zou vergoeden. Het contact met de kerken is sterk, zo komt naar voren in de interviews. Zij zijn betrokken bij de ketenpartnerbijeenkomst SUN en de gemeente voert twee maal per jaar overleggen met de diaconieën. Knelpunt: contact met de moskee Een religieuze instelling die een minder prominente plek heeft, is de moskee. Deze gemeenschap is hechter dan de kerkelijke gemeenschap en kent beperkingen in de hulpverlening vanwege een andere problematiek.

Zo komt problematiek omtrent leningen minder vaak voor, aangezien het aangaan van leningen met rente niet is toegestaan volgens de Islam. Het contact met geloofsgemeenschappen richt zich in Sliedrecht voornamelijk op Christelijke kerkgemeenschappen. Er blijkt weinig tot geen contact te zijn met de moskee. Dit contact is van beide kanten gewenst blijkt uit gesprekken en schriftelijke correspondentie.

Een deel van de kerken werken samen in de Interkerkelijke Diaconale Commissie. Bij de IDC zijn 11 plaatselijke diaconieën aangesloten. De diaconieën zien het als een gezamenlijke taak om burgers van de gemeente Sliedrecht met acute of schrijnende (financiële) nood waar mogelijk bij te staan. De activiteiten van de IDC zijn uitsluitend gericht op financiële noodhulpverlening en/of hulp in natura. Deze noodhulp is gericht op inwoners van Sliedrecht die niet aangesloten zijn bij één van de kerken. Inwoners die aangesloten zijn bij een kerkgenootschap kunnen geen aanspraak doen op noodhulp van de IDC, omdat zij een beroep kunnen doen op de diaconie van de betreffende gemeente. Zij hebben zelf de volgende criteria geformuleerd: • • •

Betrokkene moet inwoner zijn van de gemeente Sliedrecht. Er worden geen leningen verstrekt, maar uitsluitend eenmalige giften tot een bedrag van maximaal € 1000,-. Er moet sprake zijn van een crisissituatie, dus geen structurele financiële problemen.

De samenwerking tussen de gemeente en het IDC is niet geformaliseerd. Aangezien de deelnemende kerken uit het IDC ook actief zijn in hun lokale gemeenschap worden zij uitgenodigd bij het tweejaarlijks overleg. Formele partners geven aan weinig doorverwijzingen te krijgen vanuit de kerken. Inwoners hoeven echter niet aan te geven op welke manier zij bij het Bonkelaarhuis zijn terechtgekomen. De IDC en kerkgenootschappen hebben de onderzoekers schriftelijk laten weten dat zij inwoners vooral wijzen

34

De onderzoekers hebben getracht vertegenwoordiger(s) van kerk(en) en moskee te spreken, maar zijn daarin niet geslaagd. Wel heeft de IDC (Interkerkelijke Diaconale Commissie) documenten en jaarverslagen aangeleverd.

27

op de gemeentelijke mogelijkheden voor ondersteuning. Zij dragen zelf geen dossiers over, omdat zij daar geen mogelijkheden toe hebben. De wens om dit wel te doen wordt niet nadrukkelijk aangedragen. Overige sociale netwerken De sociale moestuin, recent omgedoopt tot Moestuin Sliedrecht, is ook een belangrijke plek binnen dit onderwerp. Moestuin Sliedrecht wordt omschreven als een soort huiskamer, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar ruimte is om vragen te stellen. Ook de bibliotheek is aanwezig in het informele netwerk. Daar wordt vanuit het formele netwerk gebruik van gemaakt doordat het financieel café daar gevestigd is. In het financieel café kunnen mensen terecht met hun financiële vragen. De verbinding tussen het formele en informele netwerk komt ook tot uiting bij de Voedselbank en Kledingbank. Veel van de klanten van het Bonkelaarhuis komen daar namelijk ook voor ondersteuning op het gebied van boodschappen of kleding. Om gebruik te kunnen maken van de Voedselbank, moet een inwoner aangemeld worden door een hulpverlener of bewindvoerder. Na drie maanden worden de situaties gecontroleerd, waarbij het doel is dat er progressie is in de financiële toestanden. Vanuit de Voedselbank wordt het contact met de gemeente gewaardeerd, en zij voelen zich gehoord. Zo worden zij meegenomen in overleggen over armoede.

Voor de Voedselbank is het contact met andere informele netwerken van belang, maar daar is nog wel ruimte voor verbetering. In deze zin worden de kerken en de moskee genoemd. De Kledingbank valt onder hetzelfde bestuur als het bestuur van de Voedselbank. Iedereen die in aanmerking komt voor de Voedselbank, krijgt ook een kledingbankpasje. Dat geldt ook voor alle mensen die rond moeten komen van de bijstand. Het uitreiken van de kledingbankpasjes verloopt via de gemeente. Hierdoor is samenwerking met de kledingbank (en Voedselbank) geïnstitutionaliseerd. Overige partners in het ondersteunen van minima zijn: Stichting Alles Kids

Stichting Alles Kids streeft ernaar alle kinderen in Sliedrecht een onbezorgde jeugd te geven, ongeacht de situatie van hun ouders. De stichting geeft praktische ondersteuning, maar geen geld. Ondersteuning wordt gegeven in de vorm van een traktatietas, verjaardagspakketten en kinderfeestjes.35

Stichting Leergeld Drechtsteden

Leergeld heeft als missie het voorkomen van sociale uitsluiting van kinderen uit gezinnen met minimale financiële middelen. Leergeld biedt kansen aan kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar om te kunnen deelnemen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. In 2021 heeft

35

https://www.alleskidssliedrecht.nl/index.html

28

Leergeld Drechtsteden 268 kinderen geholpen. De gemeente Sliedrecht geeft subsidie aan de stichting om zwemlessen aan te bieden aan kinderen van minima. Via Stichting Leergeld kan er ook een beroep worden gedaan op stichting Jarige Job en het Nationaal Fonds Kinderhulp. Stichting Urgente Noden

SUN-noodbureaus geven giften om persoonlijk leed, onnodige escalatie en maatschappelijke kosten te voorkomen. Professionele dienst- en hulpverleners kunnen namens hun cliënt een aanvraag voor een gift indienen bij een lokaal SUN-noodhulpbureau.

Bereik en vroegsignalering De gemeente Sliedrecht legt in haar beleid grote nadruk op vroegsignalering. Doormiddel van een functionaris specifiek gericht op vroegsignalering is deze taak vastgelegd in het Bonkelaarhuis. Er is veel samenwerking tussen woningbouwcorporaties en de functionaris vroegsignalering. De samenwerking met zorgorganisaties is aanwezig en geïnstitutionaliseerd in het lokaal platform Armoede. Samenwerking met informele partners zoals de bibliotheek, voedselbank en Moestuin Sliedrecht is dat niet. Uit gesprekken met informele partners blijkt dat vroegsignalering vooral op een natuurlijke wijze wordt vormgegeven door te verwijzen naar het Bonkelaarhuis. De informele partners geven aan dat er grote bekendheid is in de gemeente van de diensten die de gemeente aanbiedt via het Bonkelaarhuis.

29

3. Evaluatie en monitoring In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de mogelijkheden van de gemeente Sliedrecht om te sturen op de uitvoering van beleid, en hoe de uitvoering gemonitord wordt. Daarnaast wordt er stilgestaan bij de huidige manieren van kwantitatieve en kwalitatieve verzameling van informatie.

De deelvragen die in dit hoofdstuk behandeld worden, luiden: 1. Welke informatiepositie heeft de gemeente over het functioneren van het armoede- en schuldenbeleid en hoe stuurt de gemeente op het behalen van preventiedoelen? a. Krijgt de gemeenteraad voldoende zicht op de effectiviteit van het beleid om daarmee haar kaderstellende en controlerende taken uit te voeren? 2. Op welke wijze en in welke mate heeft de gemeente inzicht in het behalen van doelen? 3. Op welke manier wordt kwantitatieve en kwalitatieve informatie gebruikt in de analyse van de effectiviteit van het beleid?

Sturing College en Raad Aangezien de structuren per januari 2022 zijn gewijzigd met de opheffing van de GRD, valt veel nog onder de noemer de toekomst zou het uit moeten wijzen. Ondanks dat, kan er wel een beeld geschetst worden hoe de raad haar taak aangaande het onderwerp invult, evenzo voor het college. Met de verandering per januari 2022 liggen de sturingsmogelijkheden dichtbij de raad. Het beleid voor schuldhulpverlening en armoede komt uit 2021 en is niet herzien na de hervorming. Hierdoor kent het beleid nog geen lokale invulling. Niet enkel voor het gemeentelijk bestuur heeft de hervorming gevolgen, maar ook voor de SDD. De mate van variatie die zij zullen/kunnen aanbieden per gemeente is momenteel nog niet duidelijk. De mate waarin de SDD gestuurd kan worden is ook nog niet duidelijk. Het AB stuurt de SDD aan, onder de College-uitvoeringsregeling. De samenwerking met het AB en het college van Sliedrecht wordt als goed omschreven. De agenda die voorligt bij het AB is besproken met vertegenwoordigers van de SDD. Zij lichten ook ontwikkelingen toe bij het AB. Signalen vanuit het AB worden omgekeerd weer meegenomen naar de SDD. Het contact tussen de SDD en het AB vindt ongeveer 10 keer per jaar plaats op bestuurlijk niveau.

De raad wordt bij de vorming van nieuw beleid bij de SDD betrokken doormiddel van een startnotitie, die besproken en toegelicht wordt in de gemeenteraad. Deze wordt besproken en de opmerkingen en wensen van de raad gaan naar de regio, al dan niet met zienswijzen. De SDD maakt daar vervolgens een verordening van. Door de hervorming krijgt de SDD per gemeente opmerkingen en wensen. Het is nog niet duidelijk hoe zij daarmee om zullen gaan. Zo bekleed de SDD een invloedrijke rol.

30

De SDD geeft aan dat rapportages met monitoring en evaluatie die zij opstellen zelden tot vragen in de raad leiden. De rapportages zijn echter alleen nog besproken als onderdeel van de herijking van beleid en de P&C-producten. De eerste eigenstandige rapportages in de nieuwe situatie volgen nog. Informatieavonden zorgen daarentegen wel voor goede gesprekken en discussies. Deze avonden worden onder meer georganiseerd aangaande de herijking van het minimabeleid. Zo hebben informatieavonden ook invloed op de richting aan kaders voor nieuw beleid, zonder dat hier formeel om wordt gevraagd. De kaders bij de vaststelling van de begroting worden door de SDD voorbereid en ter vaststelling voorgelegd. Ambtelijke organisatie De ambtelijke organisatie handelt vanuit vertrouwen richting het Bonkelaarhuis voor de uitvoering. Ze gaan ervan uit dat zij over de relevante inhoudelijke kennis beschikken en nemen die input serieus. Met andere woorden: de geluiden uit de praktijk worden erg gewaardeerd door de gemeente. Ze vragen ook wat het Bonkelaarhuis mist en beleid wordt tegen het licht gehouden op tegenstrijdigheden door vakambtenaren, strategische ambtenaren en vertegenwoordigers uit het Bonkelaarhuis. De gemeente verwacht van het Bonkelaarhuis verantwoording op aantallen en op soorten problemen waarmee het Bonkelaarhuis te maken krijgt.

Goede monitoring van resultaten is lastig in het Bonkelaarhuis, zo wordt aangegeven. Preventie werkzaamheden zijn lastig te meten, anders dan aantallen en bereik. De impact van preventie is lastig terug te leiden naar cijfers over armoede en schulden in de gemeente. Wel wordt elk jaar een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. De harde cijfers ontbreken echter. In 2018 is er wel een uitgebreid onderzoek geweest, maar dat was te duur om met regelmaat uit te voeren. In dat onderzoek werden veel klanten en oud-klanten gebeld, om zo inzicht te krijgen in de resultaten/effecten van de diensten van het Bonkelaarhuis.

Monitoring Evaluatie en monitoring van de samenwerking gebeurt in de eerste plaats door maatschappelijke organisaties zelf binnen het Bonkelaarhuis.. Zij scheppen aan de hand van rapportages een beeld van de samenwerking richting de gemeente en leveren zo hun verantwoording aan. Daarnaast voert de gemeente periodiek gesprekken over de inzet en de realisatie van gestelde doelen. Deze evaluatie en monitoring vindt voornamelijk bilateraal plaats tussen de gemeente en de maatschappelijke organisaties, aan de hand van de subsidie-afspraken. Het Bonkelaarhuis is aan zet bij organisaties die daarbinnen gefinancierd worden, al zit de gemeente dicht op de monitoring. De SDD heeft een eigen rapportagemechanisme waarin zij per kwartaal rapporteert aan de gemeenten. Verder wordt er eens per jaar een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd door de organisaties in het Bonkelaarhuis. In dat onderzoek werden veel klanten en oud-klanten gebeld. Daarnaast is er ambtelijk toegang tot het Dashboard Sociaal Domein waar bijna real-time inzichten in aantallen schuldhulpverlening, bijstand en gebruik WMO te monitoren zijn. Er is een wens vanuit de organisaties om met elkaar meer na te denken over goede indicatoren voor doelstellingen. Er is nu nog sprake van een te fragmentarisch beeld.

Enige uniformiteit in de evaluatie en monitoring kan een grote meerwaarde hebben, ook voor de gemeenteraad, zo is de gedachte.

31

Bijlage 1. Bronnen en gesprekspartners Bronnen Voor bronvermeldingen verwijzen wij naar voetnoten in de lopende tekst. Interviews

Datum

Organisatie

13-09-2022

SDD

15-09-2022

College en ambtelijke organisatie

28-09-2022

Bonkelaarhuis

03-10-2022

Huisarts/POH-GGZ

07-10-2022

Voedselbank/Kledingbank

Gezien de AVG-regels nemen we geen namen op.

Daarnaast heeft er schriftelijk contact plaatsgevonden met de Moskee Sliedrecht, IDC en enkele kerkelijke diaconale commissies.

32