By 1 - Eindrapport 'Beheer openbare ruimte' 4 december 2024.pdf
Tekst van het document
De raad heeft bijvoorbeeld een uitgebreide discussie gevoerd over het beheerplan “water en groen”. De jaarstukken geven inzicht in de voortgang van de verschillende beleids- en beheerplannen, maar niet over de kwaliteitsniveaus. Het programma Ruimte en de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen van de jaarstukken 2020 – 2023 gaan in op het beheer van de openbare ruimte. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen wordt per beleidsdomein - wegen, bruggen, groen, riolering en openbare verlichting – weergegeven wat het college wilde bereiken, in hoeverre dat gelukt is en wat daarvoor is gedaan. Het gaat dus zowel over het beleid als de uitvoering. Zo worden in de jaarstukken 2023 de uitgangspunten van het beleidsplan
38
Financiële verordening gemeente Sliedrecht 2023, Artikel 21 Onderhoud Kapitaalgoederen
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 27
Wegen 2015 - 2025 herhaald, maar wordt er bijvoorbeeld ook benoemd “dat de parkeerplaats naast het Burgemeester Winklerplein opnieuw bestraat is”.39 Het detailniveau van informeren in de begroting verschilt per type asset. Voor bruggen is in de begroting 2023 bijvoorbeeld alleen maar opgenomen: “in 2021 is een beheer- en onderhoudsplan voor de bruggen binnen de gemeente Sliedrecht opgesteld. In 2023 herstellen, onderhouden en vervangen we de bruggen conform het dan geldende meerjarenonderhoudsprogramma.”40 In de jaarstukken van 2023 staat echter wel precies omschreven aan welke bruggen welk type onderhoud is gepleegd dat jaar. Bij openbare verlichting worden jaarlijks het aantal Fixi-meldingen41 en het aantal lampstoringen benoemd. Wat opvalt is, dat de gemeenteraad in de jaarstukken niet wordt geïnformeerd over het behalen van de meetbare onderhoudsniveaus, bij bijvoorbeeld wegen, bruggen en groen. De jaarstukken gaan niet in op de verslechtering van de beeldkwaliteit van wegen en het aantal toegevoegde bomen.
2.2. Sturing door de raad De raad stelt kaders voor beheer bij het vaststellen van beleids- en beheerplannen. De raad heeft een kaderstellende rol gehad bij het vaststellen van de beleidsplannen voor groen en wegen en het beheerplan voor bruggen. Daarnaast heeft de raad met het vaststellen van de begroting het budgetrecht voor het beheer. Ook zou de raad bij het vaststellen van de begroting kunnen bijsturen op het beleid. Vanuit de bestudeerde documenten blijkt dat de gemeenteraad van Sliedrecht hierbij geen amendementen heeft ingediend met betrekking tot het beheer van de openbare ruimte. De raad stelt niet alle beleids- en beheerplannen vast. De notitie voor openbare verlichting is door het college vastgesteld, evenals het water- en rioolprogramma. Het vaststellen van het water- en rioolprogramma is een collegebevoegdheid. De raad is wel geïnformeerd over het water- en rioleringsprogramma in een beeldvormende vergadering. De raad gebruikt vanuit zijn instrumentarium voornamelijk het stellen van schriftelijke vragen. In de periode 2020 - 2023 heeft de raad meerdere technische en schriftelijke vragen gesteld en moties ingediend die raken aan (het beheer van) de openbare ruimte. De raad maakt vooral gebruik van technische vragen. De raad neemt daarmee vooral zijn controlerende rol in.
In de periode 2020 – 2023 is één motie ingediend en zijn geen amendementen ingediend over het onderwerp beheer openbare ruimte. In die zin geeft de raad minder invulling aan zijn kaderstellende rol. Gesprekspartners onderschrijven dit beeld van de rol van de raad bij het beheer van de openbare ruimte. De raad stelt met name vragen over financiën en het achterhalen van informatie. De technische vragen over het beleidsplan openbare verlichting gaan bijvoorbeeld over waar de notitie uitgangspunten openbare verlichting te vinden is en of hiervan een evaluatie beschikbaar is. Zowel voor wegen als voor bruggen is gevraagd om een overzicht van de kosten.
39
Jaarstukken 2023, Gemeente Sliedrecht, p. 95 Begroting 2023, Gemeente Sliedrecht, p. 59 41 Fixi is een website waarop inwoners een melding kunnen doen over de openbare ruimte. 40
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 28
De schriftelijke vragen over de reconstructie van de riolering en het onderhoud van de bruggen zijn gericht op verduidelijking. Hierin wordt gevraagd naar de onderhoudsstaat, achterstallig onderhoud en resultaten uit de inspecties.
In tabel 6 staat een overzicht van de raadsinstrumenten die de raad in de periode 2020 - 2023 heeft ingezet. Tabel 6 Ingezette raadsinstrumenten gemeenteraad Sliedrecht m.b.t. beheer openbare ruimte 2020 - 2024
Raadsinstrument
Onderwerp
Jaar
Technische vragen Motie
Rioolvervanging Thorbeckelaan/Vogelenzang Afvalwaterakkoord: het college wordt o.a. opgeroepen om in het afvalakkoord op te nemen om gezamenlijk te controleren wat (illegaal) op de riolering wordt geloosd en extra maatregelen vraagt voor zuivering Rol raad bij kapvergunningen, vraag bij Groenbeleidsplan Beleidsplan openbare verlichting
2020 2020
Financiën beleidsplan wegen Onderhoudsplan bruggen Reconstructie riolering Nijverwaard - Van Urk Onderhoud houten bruggen en beschoeiingen Wateroverlast Tiendweg Kwalitatief en groen Willem Dreespark: het college wordt o.a. opgeroepen om waardevolle bomen indien mogelijk te herplanten Een veilige Tiendweg: het college wordt opgeroepen om in samenwerking met het Waterschap Tiendland maatregelen te nemen vóór het komende vorstseizoen
2021 2021 2022 2022 2023 2023
Technische vragen Technische vragen Technische vragen Technische vragen Technische vragen Schriftelijke vragen Schriftelijke vragen Motie
Motie
2021 2021
2023
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 29
3. Inwoners en de openbare ruimte In dit hoofdstuk zetten we uiteen op welke manier inwoners van Sliedrecht betrokken worden bij het opstellen van beleid voor en de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte. Daarvoor is gekeken naar de beleidsplannen en gesprekspartners zijn hierop bevraagd. Ook is er een digitale vragenlijst uitgezet onder de inwoners van Sliedrecht. 145 inwoners van Sliedrecht hebben op deze manier hun mening gegeven over (het beheer van) de openbare ruimte. Hun antwoorden geven voor dit onderzoek een beeld van de mate van tevredenheid van deze groep inwoners over het beheer van de openbare ruimte. Daarnaast geven de antwoorden inzicht in hoe deze inwoners participatie ervaren, en op welke manier zij geïnformeerde willen worden en mee willen denken over veranderingen in de openbare ruimte. Daarmee geeft dit hoofdstuk antwoord op de volgende deelvragen: 9.
In hoeverre wordt het perspectief van inwoners van de gemeente meegenomen bij het bepalen van doelen voor het beheer van de openbare ruimte? 10. In hoeverre wordt in de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte rekening gehouden met het perspectief van inwoners van de gemeente? 11. Welke verdere mogelijkheden zijn er om inwoners te betrekken bij het beheer van de openbare ruimte? Welke wensen en verwachtingen hebben inwoners hierbij?
3.1. Kaders voor participatie De gemeente Sliedrecht moedigt initiatiefnemers van een verandering in de openbare ruimte aan om een participatietraject te starten.42 Eén van de doelstellingen van de gemeente is dan ook om zelf het goede voorbeeld te geven, en waar dat kan inwonersparticipatie toe te passen en de omgeving te betrekken.43 De gemeente kijkt per situatie en onderwerp naar welk participatieniveau en vorm het meest passend is, voorafgaand aan het participatietraject. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een zogenaamde participatieladder. De niveau’s zijn: 1. Informeren: de initiatiefnemer brengt de betrokkenen vroegtijdig op de hoogte, bijvoorbeeld via een informatieavond of een huis-aan-huisblad. 2. Raadplegen: de initiatiefnemer gaat in gesprek met betrokkenen over hun mening, ervaringen of ideeën over het initiatief. Dit kan bijvoorbeeld via een inspraakavond of enquête. 3. Adviseren: de initiatiefnemer gaat in gesprek met betrokkenen en vraagt om hun advies. Dit kan bijvoorbeeld via een adviesraad of rondetafelgesprekken. Als afgeweken wordt van het advies van de betrokkenen, motiveert de initiatiefnemer dat. 4. Coproduceren: de initiatiefnemer vraagt betrokkenen om samen de agenda, uitgangspunten en eventueel de richting van het proces vast te stellen. Keuzes worden samen gemaakt. Dit kan bijvoorbeeld via overleggroepen, werkateliers of een testpanel. 5.
Meebeslissen: de initiatiefnemer laat de uiteindelijke beslissingen aan de betrokkenen over. Dit kan bijvoorbeeld via keuzesessies of een digitaal platform meebeslissen.
42 43
De Sliedrechtse Participatieleidraad, 2023, p. 2 Participatiebeleid Sliedrecht: Sliedrechtse werkwijze bij ruimtelijke initiatieven, 2022, p. 5
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 30
In de onderstaande paragrafen beschrijven we de vormen van participatie die de gemeente Sliedrecht inzet bij het beheer van de openbare ruimte. Participatie van inwoners vindt vooral plaats bij het ontwikkelbeleid zoals de omgevingsvisie en het groenbeleidsplan. Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het groenbeleidsplan heeft de gemeente inwoners geraadpleegd (participatieniveau 2) en zich laten adviseren door inwoners (participatieniveau 3). Bij het daadwerkelijke beheer van de openbare ruimte beperkt de participatie zich veelal tot het informeren (participatieniveau 1) van de inwoners over de werkzaamheden in de buurt.
3.2. Participatie voor de openbare ruimte 3.2.1. Beleid Sliedrecht heeft twee keer een ‘week van de omgevingsvisie’ georganiseerd. Hier konden inwoners en ketenpartners meedenken voor de visie en koers van Sliedrecht voor 2030. Ook hebben ruim 1.500 inwoners een enquête ingevuld.44 De gemeente Sliedrecht heeft bij het opstellen van het Groenbeleidsplan ook vormen van participatie ingezet. Inwoners konden via een e-mailadres opmerkingen of suggesties doorgeven voor het beleid. Ook zijn belangenorganisaties zoals Stichting Sliedrecht Groen en NME “De Hooizolder” betrokken.45 Voor het opstellen van het beleidsplan Wegen is de afweging gemaakt om geen participatie in te zetten, omdat wegenbeheer een technische uitvoeringsgerichte taak is. Wel wil Sliedrecht gebruikmaken van participatie bij integrale werken voor de inrichting van het gebied. Voor de onderdelen bruggen, riolering en openbare verlichting is geen participatie ingezet bij het opstellen van de beleidsplannen. 3.2.2. Uitvoering Bij onderhoudsplannen van de bestaande assets is de participatie van inwoners minder prominent, al worden inwoners wel regelmatig geïnformeerd over beheerplannen. Gesprekspartners geven aan dat inwoners op verschillende manieren betrokken worden bij en geïnformeerd worden over de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte.
Bij grote beheerprojecten met impact op de openbare ruimte wordt ook participatie ingezet, door middel van enquêtes en inwonersavonden. Ook valt op de website op de pagina Onderhoud aan de openbare ruimte te lezen waar werkzaamheden bezig zijn en hoe inwoners meldingen kunnen maken.46 Sinds 2019 kunnen inwoners in Sliedrecht meldingen over gebreken in de openbare ruimte maken in de app Fixi. Deze meldingen komen binnen bij de opzichters van de gemeente Sliedrecht. De opzichters zetten de melding door naar de juiste persoon. De gemeente koppelt terug wat er met de melding gedaan is. Meldingen hebben bijvoorbeeld betrekking op kapotte verlichting, straatvuil of losliggende tegels. In de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte vindt in de gemeente Sliedrecht nu geen participatie van inwoners plaats, behalve bij beheerprojecten in de ontwerpfase. In verschillende gemeenten in Nederland wordt bijvoorbeeld het NK Tegelwippen georganiseerd. Inwoners van deze gemeenten verwijderen tegels, zodat er meer ruimte is voor groen. Dit draagt bij onder andere bij aan klimaatadaptatie. Sliedrecht heeft hier niet aan deelgenomen.
44
Omgevingsvisie Sliedrecht, Een kompas voor Sliedrecht, november 2021 Beleidsplan onderhoud wegen 2021 – 2025 46 Website Sliedrecht, geraadpleegd augustus 2024 45
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 31
3.3. Perspectief van inwoners op informatievoorziening en participatie Om een beeld te krijgen van de ervaringen en voorkeuren van inwoners bij participatie over veranderingen in de openbare ruimte, is een flitspeiling uitgezet. In bijlage 2 wordt deze nader toegelicht. In de flitspeiling werd inwoners gevraagd naar hun mening over het huidige beleid, hun ervaringen met de communicatie en participatiemogelijkheden van de gemeente en hun communicatieen participatievoorkeuren. De volledige vragenlijst is in bijlage 2 te vinden. 145 inwoners (gemiddelde leeftijd 60 jaar) hebben de Flitspeiling ingevuld. Inwoners positief over verlichting, minder tevreden over groen en wegen. Allereerst is aan inwoners gevraagd hoe tevreden zij zijn over het onderhoud van vijf verschillende onderdelen van de openbare ruimte: het groen, de verlichting, de bruggen, de wegen en de riolering. Onderstaande figuur laat zien dat bevraagde inwoners het meest positief zijn over de verlichting in de gemeente: zeven op de tien inwoners is hier (heel) tevreden over. Inwoners zijn het vaakst ontevreden over de wegen (29%) en het groen (28%). Wat opvalt is dat de bruggen en de riolering relatief positief beoordeeld worden, maar dat bijna een tiende van de inwoners bij deze onderdelen geen mening heeft. Hoe tevreden bent u over het onderhoud van de volgende dingen in Sliedrecht? Matrix (n = 145) Het groen
28%
De verlichting
11%
De bruggen
10%
De wegen
De riolering
17%
19%
70%
33%
32%
26%
(Heel) ontevreden
1%
48%
29%
11%
56%
9%
39%
55%
Neutraal
(Heel) Tevreden
8%
Weet ik niet
Figuur 1 Tevredenheid inwoners over onderhoud openbare ruimte
Naast vragen over ervaringen met het onderhoud van de openbare ruimte, is aan inwoners gevraagd wat zij vinden van de hoeveelheid waarin de onderdelen groen, verlichting, bruggen en wegen aanwezig zijn. Deze vraag is niet gesteld voor het onderdeel riolering, omdat dit voor inwoners mogelijk lastig te beantwoorden is. De vraag is wel gesteld voor bruggen en wegen, omdat inwoners op deze manier kunnen beoordelen of zij genoeg manieren zien om te kunnen ‘reizen’ van A naar B. Over het algemeen zijn bevraagde inwoners tevreden met de aanwezigheid van de verschillende aspecten in de gemeente: een meerderheid vindt de hoeveelheid verlichting, bruggen en wegen in de gemeente precies genoeg. De hoeveelheid groen is hierbij een uitzondering: zes op de tien bevraagde inwoners vinden dat er te weinig groen in de gemeente is.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 32
Vindt u dat de volgende (te) weinig of (te) veel in Sliedrecht aanwezig zijn? Matrix (n = 145) Groen
59%
Verlichting
Bruggen
Wegen
36%
19%
6%
71%
7%
9%
66%
3%
15%
24%
68%
(Te) weinig
Precies genoeg
(Te) veel
1%
12%
6%
Weet ik niet
Figuur 2 Tevredenheid inwoners over hoeveelheid van bepaalde onderdelen in de openbare ruimte
Inwoners verdeeld over communicatie en participatie over openbare ruimte. Vervolgens is aan inwoners een aantal vragen gesteld over hun ervaringen met de gemeente als het over veranderingen aan de openbare ruimte gaat. Hierbij valt op dat de ervaringen van inwoners erg verschillen en dat inwoners dan ook van mening verschillen over de manier waarop de gemeente Sliedrecht communiceert en participatie organiseert. Figuur 3 hieronder laat zien dat 40% van de bevraagde inwoners vindt dat de gemeente hen op tijd informeert bij veranderingen aan de openbare ruimte in hun buurt, tegenover 40% die vindt dat dit niet het geval is. Een vijfde van de invullers is neutraal of weet het niet. De gemeente informeert mij op tijd bij veranderingen aan de openbare ruimte in mijn buurt Slider zevenpuntschaal (n = 145) 22%
21% 15%
17% 11%
7%
3% (Helemaal) eens
|
|
Neutraal
|
|
3%
(Helemaal) Weet ik niet / oneens geen mening
Figuur 3 Mening van inwoners over het op tijd informeren bij veranderingen aan de openbare ruimte
De helft van de inwoners die deelnamen aan het onderzoek is nog nooit gevraagd om mee te denken met de gemeente over veranderingen aan de openbare ruimte. Van de invullers die wel gevraagd zijn, heeft het grootste deel ook meegedacht: in totaal deden drie op de tien bevraagde inwoners wel eens mee aan een participatietraject over de openbare ruimte. Een tiende van de bevraagde inwoners is wel gevraagd, maar heeft niet meegedacht of meebeslist.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 33
Heeft de gemeente u wel eens gevraagd om mee te denken of mee te beslissen bij veranderingen aan de openbare ruimte in uw buurt? Enkele keuze (n = 145) Ja, en dit heb ik wel eens gedaan
31%
Ja, maar dit heb ik nog nooit gedaan
10%
Nee, mij is dit nog nooit gevraagd
52%
Weet ik niet
8%
Figuur 4 Aandeel inwoners dat door de gemeente is gevraagd mee te denken over veranderingen aan hun buurt
Aan de 45 invullers die wel eens mee hebben gedacht of beslist met de gemeente bij veranderingen aan de openbare ruimte, is gevraagd naar hun ervaring hiermee. Ook hier komt een verdeeld beeld naar voren: 16 invullers waren (heel) tevreden met het participatietraject, tegenover 20 inwoners die (heel) ontevreden waren.
Hoe tevreden was u hierover? Slider zevenpuntschaal (n = 45, alleen aan invullers die hebben meegedacht of meebeslist met de gemeente over veranderingen aan hun buurt) 10
8
7
8 5
4 2 (Heel) tevreden
1 |
|
Neutraal
|
|
(Heel) Weet ik niet / ontevreden geen mening
Figuur 5 Tevredenheid over participatietraject
Invullers die tevreden waren met de manier waarop zij mochten meedenken of meebeslissen, noemen dat er goed naar hen geluisterd werd en dat zij goede informatie hebben ontvangen van de gemeente.
“Duidelijk gesprek met wethouder en medewerkers op het gemeentehuis.” “Er wordt goed geluisterd en positief gereageerd maar veranderingen doorvoeren kost nou eenmaal tijd.”
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 34
Ontevreden inwoners hebben het idee dat er juist niet naar hen geluisterd wordt. Bij hen heerst een gevoel dat de participatie plaatsvindt omdat dit nodig is, maar dat de plannen van tevoren al vast staan. Sommige inwoners hebben niet het idee dat er iets gebeurt met de ideeën die zij aandragen. Daarnaast noemen een paar invullers dat de mening van andere inwoners het proces beïnvloedde.
“Als er uiteindelijk niets met meningen gebeurt, heeft het geen nut om mee te denken.” “Participatie is een groot woord. Het is luisteren en kijken wat ermee gedaan kan worden en terugkoppelen. Het gaat vaak mis omdat het voor de vorm is en daadwerkelijk niet werkt.” Aan 14 invullers is wel gevraagd om mee te denken of mee te beslissen met de gemeente, maar zij hebben dit toen niet gedaan. De redenen hiervoor zijn verdeeld. Vier invullers dachten dat er niets met hun mening gedaan zou worden. Daarnaast vonden drie invullers het onderwerp niet interessant. Nog eens drie vonden dat het te veel tijd kostte en tot slot noemen drie invullers dat zij erop vertrouwen dat de gemeente dit zelf kan regelen. Deze vraag is gesteld als meerkeuzevraag, wat betekent dat voor sommige invullers meerdere redenen gelden. Inwoners ontvangen het liefst een brief bij veranderingen aan de openbare ruimte. Een meerderheid van de gevraagde inwoners ontvangt informatie over veranderingen in de openbare ruimte het liefst via een informatiebrief van de gemeente. Daarnaast leest de helft van de invullers deze informatie graag in de krant en nog eens de helft via een e-mail. Hoe wordt u het liefst geïnformeerd over veranderingen in de openbare ruimte in uw buurt? Meerkeuze (n = 145) Informatiebrief van de gemeente
72%
Lokale krant
51%
48%
Informatieavond georganiseerd door de gemeente
33%
Sociale media
15%
Anders, namelijk
4%
Ik wil niet worden geïnformeerd over veranderingen in de openbare ruimte
0%
Figuur 6 Communicatievoorkeuren bij aanpassingen aan de openbare ruimte
Als bevraagde inwoners mee kunnen denken of beslissen, doen zij dit het liefst via een vragenlijst. Acht op de tien invullers kiezen voor deze optie. Hierbij is het goed om rekening te houden met de invullers van dit onderzoek, die hiervoor ook een vragenlijst invulden en dit regelmatig doen als panellid van het bewonerspanel of het Citisenspanel. Naast een vragenlijst wordt 45% graag betrokken in de vorm van een fysieke bewonersavond. Drie op de tien bevraagde inwoners denken graag mee via de website. Tot slot geeft een aantal invullers aan een andere voorkeur te hebben dan de genoemde opties. Bij ‘Anders, namelijk’ noemen zij voornamelijk een persoonlijk gesprek of een klankbordgroep.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 35
Ik denk of beslis graag mee over de openbare ruimte via een … Meerkeuze (n = 145) Vragenlijst
79%
Fysieke bewonersavond
45%
Website
30%
Online bewonersavond
10%
Anders, namelijk
5%
Ik wil niet meedenken over de openbare ruimte
0%
Weet ik niet / geen mening
1%
Figuur 7 Participatievoorkeuren bij aanpassingen aan de openbare ruimte
Inwoners weten niet altijd waar ze moeten zijn met ideeën én of de gemeente hier open voor staat. Bijna de helft (46%) van de bevraagde inwoners weet niet waar zij moeten zijn als ze een idee hebben over de openbare ruimte. Drie op de tien bevraagde inwoners weten dit wel. 23% heeft ‘neutraal’ of ‘geen mening’ ingevuld. Ik weet waar ik bij de gemeente moet zijn als ik een idee heb over de openbare ruimte Slider zevenpuntschaal (n = 145) 22% 12%
14%
|
|
15%
15% 10%
8%
4% (Helemaal) eens
Neutraal
|
|
(Helemaal) Weet ik niet / oneens geen mening
Figuur 8 Mate waarin inwoners weten waar zij terechtkunnen met ideeën
Bevraagde inwoners denken over het algemeen niet dat de gemeente openstaat voor ideeën van inwoners over de openbare ruimte. 48% van de invullers is het (helemaal) oneens met deze stelling, tegenover 20% die het hier mee eens is. Opvallend is dat een relatief groot deel van de invullers kiest voor de optie ‘Weet ik niet / geen mening’, mogelijk omdat zij nog nooit een idee hebben aangedragen bij de gemeente.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 36
De gemeente staat open voor ideeën van inwoners over de openbare ruimte Slider zevenpuntschaal (n = 145) 21%
1%
(Helemaal) eens
15%
16%
|
Neutraal
15%
17%
12%
4%
|
|
|
(Helemaal) Weet ik niet / oneens geen mening
Figuur 9 Mate waarin inwoners het gevoel hebben dat de gemeente openstaat voor ideeën
3.3.1. Analyse en duiding: kansen om inwoners te betrekken bij de openbare ruimte De flitspeiling onder inwoners geeft in grote lijnen inzicht in de dingen waar inwoners op dit moment tegenaan lopen als het op participatie bij de openbare ruimte aankomt. Ook geeft het een beeld van hun wensen en voorkeuren op het gebied van participatie en communicatie. Deze informatie kan handelingsperspectieven bieden voor de gemeente. Hier wordt in de aanbevelingen verder op ingegaan. Inwoners zijn het minst tevreden over groen en wegen Wat opvalt is, dat bevraagde inwoners positief zijn over verlichting, maar dat zij over het onderhoud van het groen en de wegen het minst tevreden zijn. Ook als aan het einde van de vragenlijst wordt gevraagd of inwoners nog opmerkingen hebben, noemen zij hier vaak het onderhoud van het groen. Daarnaast vindt een meerderheid de hoeveelheid groen in de gemeente te weinig. Dit biedt kansen voor de gemeente om samen met inwoners te kijken naar het groen en de wegen: waar is meer onderhoud nodig om te zorgen dat er geen onveilige situaties ontstaan, waar zien inwoners graag meer groen en wat zijn de mogelijkheden vanuit de gemeente? Er is verdeeldheid onder inwoners over de participatie Als inwoners mee hebben gedacht met de gemeente, zijn hun ervaringen erg verschillend.
Van de 45 invullers die meedachten, waren 16 hier (heel) tevreden over, terwijl 20 inwoners (heel) ontevreden waren. Inwoners die ontevreden waren, hadden voornamelijk het idee dat er niet naar hen geluisterd werd en dat er niets met hun input gebeurde. Een aantal inwoners noemde dit ook als reden om niet mee te denken met de gemeente. Bijna de helft van alle invullers denkt niet dat de gemeente openstaat voor ideeën van inwoners over de openbare ruimte. Dit laat het belang zien van verwachtingsmanagement bij een participatietraject. Ook een terugkoppeling na inwonersparticipatie kan een deel van het gevoel dat input niet gebruikt is, wegnemen: benoem welke beslissingen zijn gemaakt en waarom bepaalde ideeën niet konden worden uitgevoerd.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 37
Tijdige, schriftelijke communicatie spreekt het meest aan Invullers van de vragenlijst ontvangen het liefst een brief in de bus als er veranderingen in hun buurt aan zitten te komen. Daarnaast lezen invullers informatie graag in de lokale krant. Hoewel dit deels kan voortkomen uit het feit dat 40% van de invullers 65 jaar of ouder is (in Sliedrecht is dit 20%47), wordt ook bij andere onderzoeken de bewonersbrief per post het vaakst gekozen.48 Inwoners ontvangen belangrijke informatie die hen direct aangaat graag via de post, omdat ze het dan minder snel zullen missen en omdat ze het op die manier kunnen bewaren. Een deel van de inwoners (48%) ontvangt informatie het liefst via e-mail. Daarnaast geeft 40% van de invullers aan dat zij op dit moment niet het idee hebben dat zij door de gemeente op tijd worden geïnformeerd. Tijdige, duidelijke en zichtbare communicatie is van belang.
47
Openbare data CBS: Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio Bijvoorbeeld Citisens (2021). Staat van Betrokkenheid. https://www.citisens.nl/kennis/toename-vertrouwen-vannederlanders-in/ 48
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 38
Bijlage 1. Geraadpleegde bronnen Schriftelijke documentatie Voor de geraadpleegde schriftelijke documentatie wordt verwezen naar de voetnoten in de rapportage.
Gehouden interviews
Functie
Datum
Manager beheer openbare ruimte Beheerregisseur
30 mei 2024
Technisch beheerder infra Beheerder riolering en stedelijk water Beheerder bruggen Portefeuillehouder openbare ruimte
13 juni 2024 14 juni 2024
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 39
Bijlage 2. Vragenlijst flitspeiling Toelichting op vragenlijst De inwoners van de gemeente Sliedrecht konden van 12 tot en met 30 juni 2024 hun mening geven over het beheer van de openbare ruimte via een Flitspeiling. Op 12 juni ontvingen de circa 400 Sliedrechtse leden van het bewonerspanel van onderzoekcentrum Drechtsteden een uitnodiging om deel te nemen aan het onderzoek. Ook de 59 leden van het Citisenspanel die in Sliedrecht wonen ontvingen op 24 juni een uitnodiging per e-mail. Panelleden van het Citisenspanel die de vragenlijst nog niet (volledig) hadden ingevuld, ontvingen op 28 juni een reminder. Uiteindelijk vulden 145 inwoners de vragenlijst in. Dit aantal is te klein om een representatieve steekproef te zijn van alle inwoners van de gemeente Sliedrecht.49 Dat betekent dat er een kans is dat de resultaten van het onderzoek anders zouden zijn als alle inwoners van Sliedrecht hun mening hadden gegeven. Toch is dit onderzoek waardevol: het geeft inzicht in de wensen, verwachtingen en belangen van 145 inwoners van Sliedrecht. Vragenlijst Deze vragenlijst gaat over de openbare ruimte in de gemeente Sliedrecht. De openbare ruimte bestaat uit alle plekken in de gemeente waar iedereen gebruik van mag maken. Denk bijvoorbeeld aan parken, pleinen, parkeerplekken en wegen. De gemeente is benieuwd hoe inwoners hierover denken.
Wat vindt u van de openbare ruimte in Sliedrecht? Heeft u wel eens meegedacht over hoe de openbare ruimte in de gemeente eruit moet zien? En wat vond u daarvan? We horen het graag! Het invullen van deze vragenlijst duurt ongeveer 5 minuten. Alvast bedankt voor uw deelname! Dit onderzoek wordt in opdracht van de rekenkamer van Sliedrecht uitgevoerd door de onderzoeksbureaus Necker en Citisens. In het onderzoek vragen we naar uw postcode en geboortejaar. We gebruiken uw geboortejaar en postcode om op een goede manier uitspraken te kunnen doen over alle groepen inwoners van gemeente Sliedrecht. Zo houden we rekening met verschillende inwoners, bijvoorbeeld jongeren en ouderen en inwoners van verschillende buurten. Uw gegevens worden strikt vertrouwelijk behandeld en niet gedeeld met derde partijen. U kunt hier meer lezen over privacy. Deel 1: Inhoudelijke vragenlijst Vraag 1 Hoe tevreden bent u over het onderhoud van de volgende dingen in Sliedrecht? Het zou kunnen dat u verschillende plekken in Sliedrecht verschillend beoordeelt. Zo kunt u bijvoorbeeld de verlichting in uw buurt goed onderhouden vinden, terwijl u vindt dat het ergens anders in Sliedrecht minder goed onderhouden is. Wij willen u in dat geval vragen bij deze vraag per onderdeel uw gemiddeld totaaloordeel in te vullen voor de situatie in heel Sliedrecht.
49
Een representatieve steekproef voor de gemeente Sliedrecht zou tenminste 380 respondenten moeten hebben.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 40
Heel Ontevreden Neutraal Tevreden ontevreden
Heel tevreden
Weet ik niet / geen mening
het groen de verlichting de bruggen de wegen de riolering
Vraag 2 Vindt u dat de volgende dingen (te) weinig of (te) veel in Sliedrecht aanwezig zijn? Het zou kunnen dat u verschillende plekken in Sliedrecht verschillend beoordeelt. Zo kunt u bijvoorbeeld vinden dat er in uw buurt voldoende groen is, terwijl u graag meer groen zou zien op een andere plek in Sliedrecht. Wij willen u in dat geval vragen bij deze vraag per onderdeel uw gemiddeld totaaloordeel in te vullen voor de situatie in heel Sliedrecht. Te weinig
Weinig
Precies Veel genoeg
Te veel
Weet ik niet / geen mening
groen verlichting bruggen wegen Vraag 3 Wat vindt u? De gemeente informeert mij op tijd bij veranderingen aan de openbare ruimte [i] in mijn buurt Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Helemaal eens < - - - > Helemaal oneens •
Weet ik niet / geen mening
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 41
Vraag 4 Heeft de gemeente u wel eens gevraagd om mee te denken of mee te beslissen bij veranderingen aan de openbare ruimte [i] in uw buurt? a. b. c. d.
Ja, en dit heb ik wel eens gedaan Ja, maar dit heb ik nog nooit gedaan Nee, mij is dit nog nooit gevraagd Weet ik niet
Vraag 5 Vraag filter: vraag 4 is Ja, en dit heb ik wel eens gedaan Hoe tevreden was u hierover? Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Heel tevreden < - -- - > •
Heel ontevreden
Weet ik niet / geen mening
Vraag 6 Vraag filter: tonen als 4 is a, op dezelfde pagina als 5 Kunt u uw antwoord toelichten? Vult u liever niets in? Kies dan ‘volgende’.
Vraag 7 Vraag filter: Vraag 4 is Ja, maar dit heb ik nog nooit gedaan Waarom heeft u toen niet meegedacht met de gemeente? U kunt meerdere antwoorden invullen. a. b. c. d. e. f. g. h. i.
Ik vond het onderwerp waarover ik kon meedenken niet interessant Het kostte te veel tijd Het kostte te veel moeite Anderen kunnen dit beter dan ik Ik vertrouwde erop dat de gemeente dit zelf kan Ik dacht dat er niets met mijn input zou worden gedaan Om een andere reden, namelijk: [open invulveld] Ik heb bij geen enkel onderwerp interesse om mee te denken met de gemeente Geen mening
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 42
Vraag 8 Hoe wordt u het liefst geïnformeerd over veranderingen in de openbare ruimte [i] in uw buurt? U kunt meerdere antwoorden kiezen. a. b. c. d. e. f. g. h.
Informatiebrief van de gemeente Informatieavond georganiseerd door de gemeente E-mail Sociale media Lokale krant Anders, namelijk: [open invulveld] Ik wil niet worden geïnformeerd over veranderingen in de openbare ruimte Weet ik niet / geen mening
Vraag 9 Vraag filter: niet tonen als vraag 8 is h Ik denk of beslis graag mee over de openbare ruimte via een … U kunt meerdere antwoorden kiezen. a. Fysieke bewonersavond [i]: Hierbij gaat het om een bewonersavond op een locatie, zoals in het buurthuis. b. Online bewonersavond c. Vragenlijst d. Website [i]: Bijvoorbeeld via een online participatieplatform e. Anders, namelijk: [open invulveld] f. Ik wil niet meedenken over de openbare ruimte g. Weet ik niet / geen mening
Vraag 10 Wat vindt u? Ik weet waar ik bij de gemeente moet zijn als ik een idee heb over de openbare ruimte Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Helemaal eens < - - - > Helemaal oneens •
Weet ik niet / geen mening
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 43
Vraag 11 Wat vindt u? De gemeente staat open voor ideeën van inwoners over de openbare ruimte Kies op de schuifbalk de plek die het best bij uw mening past. Helemaal eens < - - - > Helemaal oneens •
Weet ik niet / geen mening
Deel 2: Afsluitende vraag Vraag 12 Wilt u nog iets kwijt over de openbare ruimte van de gemeente Sliedrecht of deze vragenlijst? Vult u liever niets in? Kies dan ‘Volgende’. Deel 3: Achtergrondkenmerken Om verschillen tussen de meningen van inwoners van gemeente Sliedrecht te begrijpen, vragen we u naar een aantal achtergrondgegevens, namelijk uw geboortejaar en postcode. De resultaten van deze vragenlijst worden anoniem verwerkt. Vraag 13 Wat is uw geboortejaar? U kunt uw antwoord uit de lijst kiezen. Vraag 14 Vraag filter: tonen als vraag 14 is 2008 of later Heeft u toestemming van een ouder of voogd om deze vragenlijst in te vullen? a. Ja b. Nee Vraag 15 Wat is uw volledige postcode? Bijvoorbeeld: 1234AB
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 44
Vraag 16 Wilt u op de hoogte gehouden worden van de resultaten van het onderzoek? We gebruiken uw e-mailadres alleen om u eenmalig een e-mail te sturen met de uitkomsten van het onderzoek. Daarna verwijderen we uw e-mailadres. a. Ja, via dit e-mailadres: [open invulveld] b. Nee U bent aan het einde van de vragenlijst gekomen. U heeft in deze vragenlijst uw postcode en geboortejaar ingevuld. We verwerken deze gegevens vertrouwelijk en delen deze niet met andere partijen. Wanneer u klikt op ‘Antwoorden versturen’ geeft u toestemming voor deze verwerking. Deel 3: Eindpagina Hartelijk dank voor het geven van uw mening. U kunt dit venster nu sluiten.
Rekenkamer Sliedrecht | Beheer van de openbare ruimte | 45