Bijlage 2 - Bijlage Jaarrekening 2024 witgoedregeling.pdf

Bijlage Resultaatbestemming overschot Energietoeslag 2023 Jaarrekening 2024Witgoedregeling Met het vaststellen van de jaarrekening 2024 en de daarin opgenomen resultaatbestemming inzake het overschot energietoeslag 2023 besluit de gemeenteraad van Sliedrecht om de resterende middelen van de Energietoeslag 2023 beschikbaar te stellen voor een eenmalige witgoedregeling voor huishoudens met een laag inkomen. In deze bijlage wordt aanvullende informatie verstrekt over de kaders voor deze eenmalige witgoedregeling. Aanleiding: doelen en middelen We streven als gemeente naar 20% energiebesparing in 2030 (College Werk Programma 2022-2026) en een klimaatneutraal Sliedrecht in 2050. We willen er daarbij voor zorgen dat inwoners met een laag inkomen ook mee kunnen doen aan de energietransitie en verduurzaming. Vanuit deze kaders willen we incidentele middelen gecombineerd inzetten met als doel inwoners met een laag inkomen te ondersteunen in verduurzaming en het verlagen van hun energielasten. Inmiddels is duidelijk dat de gemeente Sliedrecht een overschot heeft op de middelen Energietoeslag 2023, die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Het aantal toegekende energietoeslagen 2023 lag lager dan was geraamd. Daarnaast heeft de gemeente nog geld over van de Specifieke Uitkering (SPUK) Energiearmoede, waaruit eerder o.a. de energiearmoede-aanpak met Klimaatroute is betaald.

Beide hierboven genoemde budgetten zijn gericht op het structureel ondersteunen van huishoudens die kwetsbaar zijn voor (hoge) energieprijzen door een laag inkomen. Om die reden is gezocht naar een besteding van deze incidentele middelen voor deze doelgroep, met het doel om iets te betekenen voor deze doelgroep in hun energielasten. Daarbij is gekeken naar een éénmalige witgoedregeling (immers incidentele middelen) voor deze huishoudens. In andere gemeenten in de regio Drechtsteden zijn hiermee inmiddels goede ervaringen opgedaan. Voorstel inzet op éénmalige witgoedregeling Indien de raad akkoord gaat met de resultaatbestemming willen we een eenmalige witgoedregeling opzetten voor inwoners in Sliedrecht met een laag inkomen, omdat; 1. De effectiviteit van soortgelijke regelingen landelijk aangetoond is. Volgens de halfjaarlijkse monitoring energiearmoedebeleid van TNO (mei 2024) leveren witgoedregelingen tastbaar resultaat op voor inwoners en vormen deze vaak een ingang voor verdergaande advies of coaching. Daarbinnen draagt volgens onderzoek het vervangen van koelkasten het meest bij aan het direct verlagen van de energierekening en besparen van co2-uitstoot (TNO, 4 juli 2023). 2.

De (gestelde kaders voor de) éénmalige witgoedregeling zorgt (zorgen) dat deze bijdraagt bij aan een inclusieve energietransitie De beoogde witgoedregeling helpt huishoudens met een laag inkomen mee te doen met energiebesparende maatregelen, namelijk het aanschaffen van een energiebesparend witgoed. 3. Het draagt bij aan de gemeentelijke doelstelling van 20% energiebesparing in 2030 en klimaatneutraal Sliedrecht in 2050 Het vervangen van oud witgoed, specifiek de met deze regeling beoogde vervanging van oude koelkasten, maakt een bewezen bijdrage aan co2-besparing (TNO, 4 juli 2023). In de energietransitie en de weg naar klimaatneutraal is het verminderen van de energievraag de eerste en meest belangrijke stap. 4. Het betreft een doelgerichte besteding van hiervoor resterende budgetten

Door het resterende budget van de Energietoeslag 2023 en de SPUK Energiearmoede in te zetten voor een witgoedregeling, komt dit geld ten goede van de doelgroep waarvoor beide Rijksmiddelen zijn bestemd, namelijk kwetsbare huishoudens met een (te) hoge energierekening. Het beoogde effect is het verlagen van de energierekening van huishoudens met een laag inkomen in de gemeente en het beperken van de co2-uitstoot door inzet van de voor deze doelgroep ontvangen middelen. Algemene uitgangspunten éénmalige witgoedregeling Op basis van de huidige verkenning met diverse partijen hanteren we de volgende uitgangspunten bij de nog door het college nader uit te werken éénmalige witgoedregeling. Doelgroep en keuzemogelijkheden: • Huishoudens in de gemeente Sliedrecht met een laag inkomen • Huishoudens kunnen via een open house-systeem zelf, binnen de van tevoren vastgestelde categorie-witgoed, een specifiek model kiezen dat past bij hun huishouden en woonruimte. Toelichting 'open house systeem'. Inwoners die volgens de regeling recht hebben op het vastgestelde witgoed krijgen, na toetsing, een voucher met code. Daarmee kunnen ze, op een daarvoor ingerichte website, zelf een keuze maken voor een specifiek apparaat (wel een apparaat dat binnen de vereisten van de regeling valt). Inwoners die het lastig vinden om via een website te bestellen kunnen daar hulp bij krijgen.

De witgoedapparaten die op deze website staan worden aangeboden door aangesloten leveranciers. • Lokale witgoedaanbieders worden actief benaderd om mee te doen aan het open house-systeem zodat inwoners kunnen kiezen voor een lokale aanbieder. Duurzaam en betaalbaar • Bij de keuze voor het te verstrekken witgoed laten we ons leiden door duurzaamheidsoverwegingen Uit onderzoek blijkt dat een koelkast, vriezer of koelvriescombinatie met label C of hoger de meeste energiebesparing/de grootste besparing aan CO2 oplevert. • We verstrekken een bedrag dat voldoende is om een energiezuinig witgoed (nagenoeg) kosteloos aan te schaffen om zo de financiële drempel zo laag mogelijk te houden. Voorbeeld: voor een koelviescombinatie met label C gaat het om een bedrag van € 750. • Bij het ontvangen van de het nieuwe witgoed moet het oude witgoed worden ingeleverd. Daardoor halen we verouderde apparaat uit de markt. Gezien de prijzen voor duurzaam witgoed (bijvoorbeeld koelvriescombinatie label C is vaak vanaf € 750) verwachten we dat het overgrote deel van de beoogde doelgroep een ouder of van slechtere kwaliteit witgoedmodel heeft. Uitvoerbaarheid, kosten, zorgvuldigheid

•

We blijven binnen beschikbare budget:

•

Om zoveel mogelijk van het budget beschikbaar te kunnen stellen voor inwoners stellen we een witgoedregeling op waarvan de uitvoer zorgvuldig kan worden gedaan zonder teveel kosten.

Inwoners die onder de regeling recht hebben op witgoed moeten eenvoudig aanspraak kunnen maken. Dat betekent ook dat vooraf duidelijk moet zijn wie er aanspraak op kan maken en welke bewijsstukken overhandigd moeten worden. Het moet voor de uitvoering ook eenvoudig zijn om te toetsen of er aanspraak gemaakt kan worden. We moeten daarbij rekening houden met beschikbare capaciteit om deze toets uit te kunnen voeren.

Op basis van de hiervoor genoemde uitgangspunten is het college voornemens een eenmalige witgoedregeling in het leven te roepen voor inwoners van Sliedrecht met een laag inkomen voor het aanschaffen van een koelvriescombinatie of koelkast of vriezer met label C (of hoger) met een maximum bedrag van € 750. Het college is daarbij voornemens om een getrapte uitvoer te kiezen. Dus de regeling eerst op te stellen en uit te voeren voor inwoners met een inkomen tot 100% WSM en daarna voor groepen daarboven, in zoverre het budget daar ruimte voor biedt. Kanttekeningen/risico's We beseffen dat er ook kanttekeningen te plaatsen zijn bij het voornemen van het college. We gaan hieronder in op een kanttekening die we al met diverse partijen besproken hebben. 1. Inwoners kunnen alleen kiezen voor één soort witgoed, in dit geval is dat een koelvriescombinatie of koelkast of vriezer met minstens label C, hoger mag. We kunnen ons voorstellen dat sommige inwoners liever een keuze hadden gehad tussen soorten witgoed, bijvoorbeeld een koelkast of een wasmachine. Op dit moment is dat echter niet uitvoerbaar voor ons en de door ons beoogde uitvoerderpartij Regionaal Energie Loket (REL). Het REL heeft inmiddels ruime ervaring met het verstrekken van witgoed vanuit een (éénmalige) witgoedregeling.

Zij verzorgen een systeem waarbij enerzijds alle witgoedaanbieders kunnen aansluiten en inwoners uit de doelgroep anderzijds eenvoudig kunnen kiezen voor een witgoedapparaat dat bij hen past, inclusief levering en meenemen van het oude apparaat. Bij uitstel lopen we het risico dat we de middelen van de SPUK Energiearmoede moeten terugbetalen aan het Rijk. Met deze regeling helpen we onze inwoners met een laag inkomen in ieder geval aan één energiezuinig apparaat. 2. Beperkingen door beschikbare uitvoercapaciteit De groep inwoners die mogelijk recht hebben op de witgoedregeling, maar die we als gemeente niet kennen (omdat ze een ander inkomen hebben dan bijstand), wordt groter naarmate de gehanteerde inkomensgrens hoger wordt. Dat betekent dat de groep die een aanvraag moet indienen en waarbij een inkomenstoets moet plaatsvinden groter wordt. Dat betekent dat er voldoende capaciteit beschikbaar moet zijn om deze aanvragen te kunnen afhandelen. Bij het uitvoeren van de energietoeslag hadden gemeenten beschikking over diverse ondersteunende voorzieningen om aanvragen de groep inwoners die we nog niet kenden relatief eenvoudig af te handelen. We beschikken nu niet meer over deze ondersteunende voorzieningen en de gegevens van inwoners die de energietoeslag hebben gekregen zijn inmiddels ook te verouderd om nog te kunnen gebruiken.

We zullen bij het opstellen van de uiteindelijke regeling rekening houden met de mogelijke aanvragen versus beschikbare capaciteit. Financiën Indien de raad akkoord gaat met de resultaatbestemming beschikken we over het volgende budget voor een éénmalige witgoedregeling.

Beschikbaar budget: incidenteel • • •

€ 218.677,66 resteert op de SPUK energiearmoede. € 377.659,- is in kalenderjaar 2024 overgehouden op de energietoeslag. € 34.000,- (+/-) komt in 2025 beschikbaar als aanvullende uitkering energietoeslag.

In totaal is hiermee ongeveer € 630.000,- incidenteel beschikbaar voor een éénmalige witgoedregeling. De SPUK energiearmoede is gericht het vergoeden van (kleine) energiebesparende maatregelen voor het structureel verlagen van energielasten van inwoners in de doelgroep energiearmoede. Deze subsidie wordt verantwoord middels de SiSa-methode. Een witgoedregeling past in de door het Rijk voorziene besteding hiervan.

Verwachte uitgaven; uitgewerkt voor scenario inkomensgrens 110% WSM. Op basis van voorlopige gegevens van het CBS over 2023 zijn er in Sliedrecht ongeveer 900 huishoudens met een inkomen tot 110% van het wettelijk sociaal minimum. Als alle huishoudens aanspraak maken op de voorgenomen witgoedregeling dan betreffen de uitgaven 900 HH x 750 = € 675.000. Op basis van ervaringen in andere gemeenten is het ongebruikelijk dat 100% van de doelgroep aanspraak maakt op de regeling, vaak is het 80% tot 90%, dus de verwachting is dat de feitelijke uitgaven lager zullen liggen, zo rond de € 540.000 en € 607.500. Daarnaast verwachten we nog uitvoeringskosten. Voor de dekking van de projectkosten kan (deels) de CDOKE-subsidie worden ingezet. Deze subsidie voorziet op capaciteitsinzet gericht op co2-besparing. Uitgangspunt is dat eventuele uitvoeringskosten binnen het gestelde budget en CDCOKE subsidie blijven. Voor een deel zijn deze uitvoeringskosten inzichtelijk, het gaat om de uitvoeringskosten rondom het daadwerkelijk verstrekken van het witgoed. Het gaat dan om een bedrag van € 28.020,- bij bereik van 1000 huishoudens. De kosten die verbonden zijn aan het kunnen indienen van een aanvraag en het uitvoeren van een inkomenstoets bij een aanvraag zijn nog niet bekend.

We verwachten dat we circa 600 huishoudens proactief kunnen benaderen met een voucher, omdat we deze kennen (via de bijstand en bijzondere bijstand). Deze inwoners hoeven dan geen aanvraag te doen. Dat betekent dat er, bij een inkomensgrens van 110% ongeveer 300 inwoners een aanvraag kunnen indienen, waarbij er een inkomenstoets moet plaatsvinden.