Bijlage 1 Kadernota 2024.pdf
Tekst van het document
Dat vindt plaats vanuit een fysiek centrum op de regionale beroepen- en innovatiecampus in Gorinchem én als knooppunt in het netwerk van samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid in de regio Gorinchem.” Ook vanuit Sliedrecht zullen bedrijven en/of scholen aanhaken. IV. Uitbreiding wegenareaal (nadeel structureel € 10.000) In de loop der jaren is het wegenareaal met 20.000 m2 uitgebreid, met name door de ontwikkeling in Baanhoek-west. Na 2023 komt daar nog eens 17.500 m2 bij. Voor de gemeente Sliedrecht
33
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
betekent dit een toename van totaal 4,19% waarvoor een extra bedrag nodig is van € 10.000 voor het jaarlijkse klein onderhoud. De benodigde extra kosten als gevolg van areaaluitbreiding voor de lange termijn, worden separaat meegenomen wanneer het “Onderhoudsplan wegen” geactualiseerd wordt. V. Beheer accommodaties (p.m.) Het pand Stationsweg 4 wordt momenteel verbouwd tot een multifunctionele accommodatie. Ook het raadhuis aan Dr. Langeveldplein 30 zal na verbouwing multifunctioneel ingezet worden. In 2023 wordt een studie gedaan welke beheervorm het beste past. In deze studie zal de bredere beheervraag (raadhuis, sporthallen en zwembad) al meegenomen worden. Uitgangspunt daarbij is dat de gemeente regievoerder is. Eventuele financiële gevolgen zullen worden verwerkt in de planning en control producten.
34
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
Bandbreedte meerjarenraming Inleiding In het hoofdstuk over de bandbreedte wordt allereerst stiltegaan bij de bandbreedte. Vervolgens volgt een duiding van de bandbreedte. Daarna wordt de situatie van Sliedrecht in perspectief geplaatst met de situatie van andere gemeenten. Het hoofdstuk eindigt met een toelichting op de onderliggende dossiers die zijn opgenomen in de bandbreedte.
eerdere uitwerkingen bij de Begroting 2023 en de Kaderbrief 2023 dan zie je direct het belang van deze benadering:
De bandbreedte Bij de Begroting 2022 is de meerjarenraming voor het eerst weergegeven in een grafiek met daarin bandbreedten. Door deze werkwijze wordt visueel inzichtelijk gemaakt hoe de begroting kan uitvallen wanneer risico’s zich al dan niet voordoen. Dit levert een beter zicht op de financiële situatie van Sliedrecht op. Ook voor de Kadernota 2024 is de meerjarenraming in een bandbreedte geplaatst:
De stand van de meerjarenraming uit de Kadernota 2024 ligt binnen de bandbreedte zoals gepresenteerd bij eerdere uitwerkingen, maar is (weer) behoorlijk verschoven. Ook in de hernieuwde bandbreedte zitten nieuwe ontwikkelingen deze worden in het vervolg geduid. Duiding bandbreedte Wat direct opvalt is dat de meerjarenraming vanaf 2026 niet meer sluit, waar dat bij de primaire begroting 2023 nog wel het geval was. Het tweede dat opvalt is dat de bovenkant
Wanneer je deze bandbreedte vergelijkt met
35
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
van de bandbreedte maar beperkt boven nul ligt. Dit betekent dat het niet in de lijn der verwachting ligt dat er exogene omstandigheden zijn die gaan leiden tot een sluitende begroting voor de jaren 2026 en verder.
sen heeft het Rijk voor 2026 één en ander gecompenseerd, maar een sterke daling in de inkomsten (€ 3 miljard voor alle gemeenten samen) van 2026/2027 ten opzichte van eerdere jaren blijft zichtbaar.
Dit is onder andere het gevolg van het feit dat het Rijk slechts gedeeltelijk invulling geeft aan haar verplichtingen conform de Financiële verhoudingswet. Er zullen binnen de gemeente besluiten genomen moeten gaan worden die leiden tot sluitende jaarschijven.
Na het verschijnen van de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk reageerde de voorzitter van de VNG (Jan van Zanen) als volgt: ‘Dat de nieuwe systematiek pas in 2027 ingaat, maakt dat we overleg moeten voeren met kabinet over consequenties. Als alle opgaven en wettelijke verantwoordelijkheden in stand blijven én er sprake is van een forse vermindering van middelen zal dat consequenties hebben voor inwoners die desastreus kunnen uitpakken. Er zullen dan lastige keuzes gemaakt moeten worden. En dat terwijl de uitdagingen voor onze inwoners de afgelopen tijd alleen maar groter zijn geworden.’
We starten (intern) een proces op dat ons in staat stelt om bij de Kadernota 2025 en vervolgens bij de Kadernota 2026 besluiten te kunnen voorstellen die leiden tot een sluitende meerjarenbegroting. Dit omdat we in het CWP hebben vastgelegd dat we aan het eind van de periode in 2026 ook een structureel sluitende meerjarenraming willen hebben. Nog een jaar afwachtend niets doen leidt er toe dat er in 2026 (als het Rijk niet over de brug komt) alleen met draconische maatregelen gekomen kan worden tot een sluitende begroting. De situatie van Sliedrecht in vergelijking met andere gemeenten De situatie in Sliedrecht is verre van uniek. Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de term ‘ravijnjaar’ in gebruik genomen voor 2026. Ondertus-
36
K A D E R N O TA 2 0 2 4
GEMEENTE SLIEDRECHT
uitsluitend afgesloten met een variabel tarief (ondertussen is ook dit in sommige gevallen al achterhaald).
“De situatie in Sliedrecht is verre van uniek”
In de Begroting 2023 is rekening gehouden met de stijgende energieprijzen3. De ontwikkeling is in het meerjarenperspectief met een aflopende reeks gepresenteerd, vanwege de hoge mate van onzekerheid en de opdracht om te gaan bezuinigen op energie.
De structurele tekorten gaan in veel gemeenten samen met incidentele overschotten en stevige reserves. Ook in Sliedrecht is dat het geval. Door de wijze van financieel toezicht is het echter moeilijk om deze kans en uitdaging aan elkaar te verbinden. Het leidt tot de paradoxale situatie dat er op zich genoeg geld is om maatschappelijke vraagstukken te lijf te gaan, maar dat de regels verbieden om die middelen daadwerkelijk in te zetten. Het is wenselijk dat het toezicht veel meer gericht is op het beoordelen van de wendbaarheid (het tijdig kunnen anticiperen op ontwikkelingen) van een gemeente dan op de stabiliteit (structureel sluiten van de begroting). Vooralsnog komt deze wens nog niet tot uiting in een aangepast toezicht vanuit de Provincie.
In 2024 is er een nieuwe leverancier voor zowel de levering van gas, als elektra. De tarieven voor 2024 worden vastgelegd aan de hand van een klikstrategie. Alhoewel de energieprijzen op dit moment weer dalen, liggen deze nog wel hoger dan voorheen. De energiecrisis was niet voorzien en ook nu is de situatie nog steeds afhankelijk van verschillende externe factoren. Een prognose stellen voor de komende jaren op basis van de huidige tarieven levert een onzeker beeld op. Kapitaallasten Bij de Begroting 2023 is besloten om (delen van) kapitaallasten van de projecten IKC Valkweg, Parallelweg / Leeghwaterstraat en Sliedrecht Buiten te dekken binnen de exploitatie. Bij de nota Reserves & Voorzieningen is voorgesteld dit ook meer te gaan doen voor investeringen in de buitenruimte (financiële vereenvoudiging). Dit heeft tot gevolg dat er bij vertraging, danwel versnelling van projecten verschillen ontstaan. In de praktijk is er vaker sprake van vertraging dan van versnelling waardoor er pas in een later jaar budget nodig is om de kapitaallasten af te dekken.
Opbouw bandbreedte In de bandbreedte zijn voor een vijftal dossiers risico’s uitgewerkt. Kenmerkend voor deze risico’s is dat wat zich daadwerkelijk voordoet slechts beperkt beïnvloedbaar is. De onderliggende risico’s betreffen: Jeugd, GR Sociaal, energie, kapitaallasten en de financiering systematiek van gemeenten. Het risico inflatie is vervallen, omdat in de Kadernota 2024 voorstellen zijn opgenomen over hoe om te gaan met de inflatie piek in 2022. Energie De afgelopen periode zijn we geconfronteerd met extreme situaties op de energiemarkt. De prijzen voor de inkoop van gas en elektra zijn hard gestegen. Nieuwe contracten worden
3
•
Financiering systematiek van gemeenten Het gesprek tussen Rijk en gemeenten over passende financiering blijft onafgerond. In deze gesprekken zitten diverse dimensies.
In 2023 is er € 1.000.000 extra, in 2024 € 750.000, in 2025 € 500.000.
37
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
Op hoofdlijnen gaat het over de omvang van de financiering en vervolgens over de verdeling. In de Voorjaarnota zet het Rijk een nieuwe stap (€ 1,0 miljard extra vanaf 2027) wat betreft de omvang. Per direct wordt hier door de VNG op gereageerd dat dit niet afdoende is. Het precieze effect van de toezegging is nog niet verwerkt in de Kadernota 2024. Vanaf 2027 gaat dit voor Sliedrecht om een bedrag in de orde van grootte van € 1,0 miljoen). In de toegezegde CIB over de Meicirculaire 2023 zullen we dit exact in beeld brengen, om dit vervolgens te verwerken in de Begroting 2024. Daarnaast speelt nog het effect van de herijking. Een nadelig effect van € 37,5 per inwoner is verwerkt in de meerjarenraming. In de laatste uitwerking was echter sprake van een negatief effect van € 175 per inwoner voor Sliedrecht. Volledige verwerking van de herijking is echter niet meer aan de orde en de korting daarmee ook niet meer. Tegelijkertijd zal het onderwerp (onder een andere titel) in de toekomst wel weer terug komen. De inzichten uit de laatste uitwerking zullen dan ook weer ter tafel komen. In de negatieve bandbreedte is het effect van een korting van € 175 opgenomen. Via de lijn van de zogenaamde instellingsgemeenten (gemeente Ermelo) zitten we aan tafel bij het onderzoek ‘gemeenten met specifieke kenmerken’.
Jeugd / GR Sociaal De uitwerking van de bandbreedte Jeugd en de GR Sociaal is niet gewijzigd. Tegelijkertijd veranderen er in deze dossiers continue elementen. Dit heeft echter geen wezenlijke invloed op de bandbreedte. Vanuit de lopende taakstellingen en volumegroei is een aanzienlijke negatieve bandbreedte opgenomen.
38
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
Uitgangspunten Onderwerp
Uitgangspunt
Loonstijging
3,0%
Prijsontwikkeling
3,1%
Subsidies
Totale budget met € 300.000 verhoogd
Omslagrente
0,01%
GREX
0,0%
Algemene uitkering
Begroting 2024 op basis van Meicirculaire 2023
Verbonden partijen
Op basis van vastgestelde begroting 2024 van de verbonden partijen
Huurstijging gemeentewoningen, woonwagens en woonwagenstandplaatsen
3,1%
Huurprijzen van sportvelden, gymnastieklokalen en welzijnsaccommodaties
3,1%
Stijging van overige inkomsten
3,1%
Geraamde opbrengst Onroerend zaakbelasting (OZB)
3,1%
Afvalstoffenheffing, reinigingsrecht, rioolheffing
100% Kostendekkend
Leges bouwvergunningen en havengelden
100% Kostendekkend
Begrafenisrechten
100% Kostendekkend vanaf 2025
Hondenbelasting
3,1%
Rechten en tarieven (legesverordening)
Max. 100% Kostendekkend
Toelichting uitgangspunten Het percentage van 3,1% is volgens het CPI percentage dat voorkomt uit het CEP 20234. Het percentage voor de loonstijging is toegelicht in de paragraaf loon- en prijsontwikkelingen. Toelichting lokale heffingen In de vorige raadsperiode is het besluit genomen om toe te werken naar 100% kostendekkendheid voor de diverse heffingen. De verwerking hiervan heeft op de begrafenisrechten na, in de begroting 2023 plaatsgevonden. Vanaf 2025 zit de kostendekkendheid van de begrafenisrechten op 100%. In de 1e Tussenrapportage 2023 zijn financiële effecten opgenomen die van invloed zijn op de heffingen. Op de rioolheffing na zijn deze niet significant van aard. De rioolheffing zal door de financiële effecten uit de 1e Tussenrapportage 2023 en de Kadernota 2024 naar verwachting met € 42 (exclusief overhead) stijgen. Dit is bij 100% kostendekkendheid.
4
https://www.cpb.nl/centraal-economisch-plan-cep-2023
39
K A D E R N O TA 2 0 2 4
•
GEMEENTE SLIEDRECHT
40