Bijlage 1 Beleidsplan schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028.pdf

Effect activiteit "Geldzorgen op de werkvloer" We volgen het project "Geldzorgen op de werkvloer" waarbij we onder andere kijken naar; hoeveel ondernemers er zijn bereikt en op basis daarvan hoeveel signalen zijn er binnen gekomen over werknemers met financiële problemen (die dus nu geholpen kunnen worden). Op basis daarvan overwegen we de aanpak met één jaar te verlengen. Het lange termijn doel is dat werkgevers zelf mee gaan betalen aan deze aanpak,

Voorlichting, informatie, advies, hulp: versterken •

Communicatiekalender We gaan werken met een jaarlijkse communicatiekalender waarin de communicatie-activiteiten staan beschreven en hoe we meten wat het effect is geweest van deze communicatie-activiteiten (in ieder geval qua bereik), inclusief communicatiemomenten naar zelfstandig ondernemers. In de evaluatie van het beleidsplan wordt deze informatie opgenomen.

Focus •

•

•

•

De komst van een kind: nieuw financieel evenwicht In 2026 wordt er een ontwikkelroute gerealiseerd voor de leeftijd –9 maanden tot 18 jaar. Met de ontwikkelroute hebben we als doel de zorg en ondersteuning zo efficiënt mogelijk op elkaar af te stemmen en zo vroegtijdig mogelijk te kunnen signaleren, ook als het gaat om financiële belemmeringen. Daarbij wordt ook afgestemd met de activiteiten uit kansrijke start. Indien dit tot aangepaste of nieuwe activiteiten leidt wordt dit meegenomen in de evaluatie van het beleidsplan met daarbij, indien al mogelijk, evaluatie van de uitgevoerde activiteiten onder de doelgroep (ervaring, wat geleerd). Waar mogelijk geven we opdracht voor of stimuleren we het inzetten van bewezen best practises (van bijvoorbeeld de VNG of Divosa). Financieel vaardig voor je 18de We gaan in gesprek met de scholen in Sliedrecht waarbij het streven is dat er gedurende de beleidsperiode op tenminste één maar bij voorkeur meerdere of alle scholen samenhangende activiteiten rondom financiële educatie lopen of zijn uitgevoerd. Er zijn op dit moment al scholen die activiteiten uitvoeren, bijvoorbeeld rondom de week van het geld. Het streven is dan om deze activiteiten meer in samenhang te brengen met bijvoorbeeld (communicatie-)activiteiten vanuit de gemeente, het Bonkelaarhuis, het jongerenwerk en andere scholen.

We gaan in gesprek met het jongerenwerk waarbij het streven is dat er gedurende de beleidsperiode meerdere activiteiten zijn uitgevoerd door het jongerenwerk rondom financiële educatie (waar mogelijk in samenhang met de scholen). We zetten daarbij in op een evaluatie van de uitgevoerde activiteiten onder de doelgroep (ervaring, wat geleerd). Waar mogelijk geven we opdracht voor of stimuleren we het inzetten van bewezen best practises (van bijvoorbeeld de VNG of Divosa). In de evaluatie van het beleidsplan wordt deze informatie opgenomen. Relatiebreuk: grip op de financiële gevolgen We borgen dit thema in het in te richten Relatiepunt. Daarbij monitoren we hoe vaak er financiële vragen spelen en wat voor soort financiële vragen en hoe we deze informatie kunnen gebruiken in gerichte voorlichting. Werkenden armen/zzp: zie project Geldzorgen op de werkvloer en Communicatiekalender.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

20

3.5 Inzet en bereik GR Sociaal De GR Sociaal draagt naast de lokale inzet ook op regionaal niveau bij aan preventie. Dit doen we als volgt:

Lokale Samenwerking

We werken samen met de lokale keten van partners als de wijkteams, vrijwilligersorganisaties etc. Er worden ketenpartnerbijeenkomsten georganiseerd, voorlichtingen gegeven, deelgenomen aan lokale samenwerkingsoverleggen met partners en we zijn regelmatig aanwezig op locatie in de gemeente. We delen kennis maar zorgen ook voor goede afstemming rondom individuele inwoners met vragen. Informatie over het voorkomen en hulp bij schulden is voor partners en inwoners beschikbaar via een speciale website https://samenbeginthier.nl.

Budgetcursus, budgetbeheer en Sociaal Leenfonds

Voor inwoners die hulp nodig hebben bij het budgetteren of de administratie bieden we een gratis budgetcursus aan in samenwerking met het Da Vinci college. Deze cursus kan door alle inwoners die hier hulp bij nodig hebben uit de Drechtsteden gevolgd worden (ook digitaal).Daarnaast bieden we ook hulp aan bij het ordenen van de administratie door inzet van het A-team. Voor inwoners met kans op of kleine schulden en behoefte aan ondersteuning bij het huishoudboekje wordt er preventief budgetbeheer aangeboden waarbij de inwoner geholpen wordt bij de betaling van de vaste lasten en (grotere) financiële problemen voorkomen worden. Om kleine schulden snel af te kunnen betalen en ervoor te zorgen dat deze niet uitgroeien tot problematische schulden is er in samenwerking met Stichting Urgente Noden Drechtsteden (SUND) een "Sociaal Leenfonds" opgericht. Via dit fonds hebben hulpverleners de mogelijkheid om een renteloze lening aan te vragen voor hun cliënten (tot een maximumbedrag van € 2.500) om openstaande rekeningen of betalingsachterstanden te betalen. Sinds de start van het Sociaal Leenfonds op 1 april 2022 zijn er in 2022 en 2023 42 leningen verstrekt.

Samenwerking met landelijke partners

Op het SamenWerkplein werken we actief samen met landelijke (en regionale) partners als de Belastingdienst & Dienst Toeslagen, Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Sociale Verzekeringsbank (SVB), het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de bibliotheek en Vluchtelingenwerk Nederland. Doorgaans zijn deze partijen enkel digitaal, telefonisch of bij enkele landelijk verspreide locaties te bereiken. Regionaal is er met het SamenWerkplein echter een fysiek punt georganiseerd waar al deze partijen samenkomen op één plek en inwoners laagdrempelig hulp, informatie en advies krijgen. Doordat alle partijen bij elkaar zitten kan er fysiek snel geschakeld worden en integraal worden samengewerkt. Dit initiatief is uniek in Nederland in deze vorm en is ook één van de praktijkinitiatieven van het Overheidsbreed Loket van het landelijk programma Werk aan Uitvoering (WAU) van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten. WAU is echter een overheidsbreed programma waarbij diverse ministeries, publieke uitvoerders en medeoverheden betrokken zijn.

Nieuwe initiatieven preventie (regionaal)

De GR Sociaal draagt naast bovenstaande inzet voor de komende jaren ook via nieuwe initiatieven/activiteiten bij aan preventie. De landelijk in ontwikkeling zijnde wetgeving rondom proactieve dienstverlening biedt ook mooie kansen op het gebied van preventie. We gaan met behulp van deze wetgeving de verdere mogelijkheden onderzoeken voor bijvoorbeeld gegevensuitwisseling met de Belastingdienst met betrekking tot niet-gebruik van toeslagen en het ambtshalve verstrekken van regelingen. We gaan daarnaast steviger inzetten op life-events of overgangsmomenten in onze dienstverlening voor inwoners die bij ons bekend zijn (met bv. een uitkering of lopend schuldhulpverleningstraject), zodat we hier vroegtijdig op kunnen adviseren, maar ook de juiste ondersteuning op kunnen inzetten. Voorbeelden zijn (niet limitatief):

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

21

•

• •

Inwoners die op korte termijn een AOW-uitkering zullen ontvangen uitnodigen voor een gesprek om uitleg over de wijziging te geven en de gevolgen voor het inkomen toe te lichten. Tevens wordt gecontroleerd of er aanvulling op de AOW nodig is. Als dat het geval is wordt dit op het SamenWerkplein samen met de SVB in gang gezet. Inwoners die (parttime) aan het werk gaan vanuit een bijstandsuitkering: extra toelichting geven op de gevolgen voor het inkomen, hoe het loon verrekend wordt en wat dit betekent voor de uitkering, waar rekening mee moet worden gehouden eventueel bij de toeslagen etc. Inwoners met een uitkering waarvan het jongste kind 18 / 21 / 27 jaar wordt om hen zodoende te informeren over de effecten hiervan voor o.a. de uitkering, toeslagen etc.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

22

4 Vroegsignalering 4.1 Vroegsignalering

Wat is vroegsignalering: Vroegsignalering is, zoals de naam al zegt het vroegtijdig signaleren van financiële

problemen en vervolgens hulp aanbieden. Vroegsignalering is dé manier om te voorkomen dat betalingsachterstanden verder oplopen en zich ontwikkelen tot (problematische) schulden. We kunnen twee manieren van vroegsignalering onderscheiden -

Vroegsignalering op basis van betaalachterstanden. Gemeenten mogen op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening informatie over betaalachterstanden van inwoners ontvangen, als het gaat om betaalachterstanden bij zorgverzekeraars, energiebedrijven, verhuurders van woonruimte en drinkwaterbedrijven. Deze organisaties, ook wel vaste lastenpartners genoemd, zijn ook wettelijk verplicht om signalen van betaalachterstanden te delen met gemeenten .De gemeente moet vervolgens op basis van deze signalen deze inwoners met betalingsachterstanden benaderen en hulp aanbieden. Vroegsignalering heeft een groot maatschappelijk effect, betalingsachterstanden lopen niet onnodig ver op, inwoners krijgen weer perspectief op hun geldzaken, schulden zijn minder complex en kunnen effectiever aangepakt worden, de gemeente bereikt inwoners met financiële problemen eerder en breder. Tegelijkertijd is het zoeken naar balans, als de betaalachterstanden nog relatief laag zijn, voelen inwoners niet altijd de urgentie om aan de slag te gaan met hun geldzaken. En soms is dat inderdaad ook niet nodig. Door proactief contact te hebben gelegd met deze inwoners weten zij wel vaker en sneller de weg te vinden als hulp toch nodig is.

-

Vroegsignalering in contacten met inwoners: In Sliedrecht kunnen inwoners met ondersteuningsvragen terecht bij het Bonkelaarhuis. Tijdens de eerste contactmomenten met inwoners wordt ook verkend of er mogelijk financiële vragen of problemen zijn, ook al is dat dan niet perse de vraag waarmee de inwoner is binnengekomen. Deze check komt voort uit het bewustzijn dat inwoners schaamte kunnen voelen om dit soort vragen of problemen aan te kaarten. Op deze manier proberen we ook tijdig, of in ieder geval zo snel mogelijk, (problematische) schulden te voorkomen.

4.2 Wat doen we al? -

Vroegsignalering op basis van betaalachterstanden. We voeren, samen met de sociale dienst Drechtsteden, vroegsignalering op betaalachterstanden uit. Via één centraal punt komen signalen van betaalachterstanden van gas, licht, water, huur en zorgverzekering binnen. Deze signalen worden omgezet naar meldingen per huishouden. Omdat de ervaring is dat inwoners met een relatief lage betalingsachterstand vaak nog geen urgentie voelen om met hun geldzaken aan de slag te gaan, is afgesproken dat huishoudens met een betalingsachterstand lager dan € 500 een brief krijgen, zodat ze in ieder geval wel op de hoogte zijn van de hulpmogelijkheden. Voor de overige huishoudens wordt gekeken of het huishouden al bekend is bij de sociale dienst Drechtsteden (SDD) of niet. Als het een huishouden betreft dat een bijstandsuitkering krijgt of al schuldhulpverlening ontvangt, gaat de SDD erop af met een hulpaanbod. Als dat niet het geval is dan gaan medewerkers van het Bonkelaarhuis erop af. Als er een telefoonnummer bekend is, wordt er altijd eerst via whatsapp of sms contact gelegd. Daarna wordt er langs de woning gegaan.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

23

In onderstaande tabel een overzicht van het percentage succesvol contact naar aanleiding van een melding van vroegsignalering. Dat betekent dat er contact is geweest met het huishouden waar de melding over is binnengekomen. De onderste rij bevat het gemiddelde percentage van alle gemeenten die deelnemen aan de monitor vroegsignalering van Divosa. De gemeente Sliedrecht is eind 2024 aangesloten bij deze monitor. Bonkelaarhuis Sociale dienst Drechtsteden Monitor vroegsignalering Divosa

2022

2023

2024

18%

18,5%

17,9%

67% 67%

79% 79%

67% 81%

Het percentage succesvol contact is voor de gemeente Sliedrecht en de sociale dienst Drechtsteden aanzienlijk hoger dan het gemiddelde percentage uit de monitor vroegsignalering. Ten opzichte van 2023 zien we wel een daling in het percentage van het Bonkelaarhuis. In 2024 zijn meer meldingen opgepakt door het Bonkelaarhuis, waarvan ook veel meldingen met bedragen kleiner dan € 500. Dit omdat er een paar maanden iets niet goed ging met de brieven die normaliter verstuurd worden naar deze groep. De ervaring is dat als de achterstand relatief laag is, inwoners ook minder openstaan voor contact en dat bleek gedurende deze periode ook. De percentages van de Sociale Dienst Drechtsteden zijn hoog en stijgend. Alle meldingen zijn inwoners die sociale dienst al kent en waarbij een consulent van de sociale dienst betrokken is, dat maakt dat de drempel voor contact lager ligt. In verhouding heeft de sociale dienst ook minder meldingen om op te pakken, de meeste meldingen betreffen inwoners die niet bekend zijn bij de sociale dienst Drechtsteden.

-

Vroegsignalering in contacten met inwoners: Zoals in de vorige paragraaf reeds omschreven wordt er bij contacten met inwoners in het Bonkelaarhuis nadrukkelijk verkend over er mogelijk ook nog financiële vragen of problemen spelen. Dit omdat we weten dat schaamte ervoor kan zorgen dat mensen deze vragen en problemen niet uit zichzelf op tafel leggen. Zie ook paragraaf 3.2.2. Hier overlappen preventie en vroegsignalering elkaar.

4.3 Wat streven we na voor de komende vier jaar? In Sliedrecht streven we het volgende na:

Als er toch financiële problemen zijn, er zo vroeg mogelijk bij zijn door goede vroegsignalering, waaronder ook: succesvol contact met inwoners die het betreft We willen in Sliedrecht eigen regie en verantwoordelijkheid stimuleren waar dat kan. Door tijdig hulp aan te bieden bij financiële problemen is de kans groter dat eigen regie en verantwoordelijk behouden kunnen worden bij het aanpakken van de problemen. De kans is immers kleiner dat er zoveel geldstress is ontstaan dat oplossingsgericht handelen kan belemmeren. In die zin is vroegsignalering van betaalachterstanden of financiële problemen een passend vangnet waarbij ondersteuning en zorg gericht is op het behouden en versterken van de eigen regie. 4.4 Wat gaan we daarvoor doen en hoe volgen we de resultaten?

Wat gaan we daarvoor doen?

We willen, waar wettelijk mogelijk, de partners die signalen van betalingsachterstanden aan ons doorgeven uitbreiden. Daardoor krijgen we inwoners die financiële problemen hebben nog beter in beeld. Dat wil enerzijds zeggen dat, zodra de wetgever het mogelijk maakt om bijvoorbeeld betalingsachterstanden van hypotheekverstrekkers of de landelijke belastingdienst of de dienst toeslagen te mogen ontvangen, wij deze graag willen toevoegen aan ons systeem van signaal partners. Anderzijds wil dat zeggen dat we ons gaan inspannen om alle verhuurders van woonruimte te laten aansluiten bij ons systeem van signaal partners. Deze verhuurders hebben deze wettelijke plicht al, maar we merken in de praktijk dat niet alle verhuurders uitvoer geven aan deze wettelijke plicht. Het krijgen van signalen is een belangrijke voorwaarde. Om echt van betekenis te kunnen zijn voor deze inwoners is het daadwerkelijk verkrijgen van contact met deze inwoners. Het aantal succesvolle contactpogingen ligt op dit moment al vrij hoog. Er wordt daarbij ook goed gebruik gemaakt van de meest succesvolle

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

24

contactmanieren, namelijk whatsapp/sms en huisbezoeken. Maar we blijven daar op monitoren en waar mogelijk en nodig verbeteracties op uitzetten.

Hoe volgen we de resultaten?

•

Signaalpartners

Verhuurders woonruimte: Gedurende de beleidsperiode brengen we verhuurders van woonruimte in Sliedrecht zo volledig mogelijk in beeld, vergelijken we deze informatie met de informatie over aangesloten signaalpartners en schrijven we indien nodig verhuurders van lokale woonruimte aan met het verzoek zich aan te sluiten bij ons systeem van vroegsignalering. Resultaat; gedurende de beleidsperiode is: - Twee keer; een keer eind 2025 en een keer eind 2027. o Informatie verzameld over verhuurders van woonruimte in Sliedrecht o Een vergelijking gemaakt tussen deze informatie en aangesloten signaalpartners vroegsignalering o Indien nodig, verhuurders van woonruimte aangeschreven om zich aan te melden bij ons systeem voor vroegsignalering.

Overige signaalpartners: gedurende de beleidsperiode monitoren we ook of het Rijk extra signaalpartners toestaat en monitoren we vervolgens of deze zijn toegevoegd voor de gemeente Sliedrecht •

Percentage succesvolle contactpogingen Het aantal succesvolle contactpogingen betekent dat er daadwerkelijk contact is geweest met de inwoner. Daarmee is de inwoner in ieder geval op de hoogte van de beschikbare hulp. Soms wordt er daadwerkelijk gebruik gemaakt van de hulp. Soms is dat niet nodig omdat de inwoner het zelf kan, bij vroegsignalering komen ook relatief lage betalingsachterstanden voor die relatief makkelijk zelf op te lossen zijn door inwoners. En soms komt een inwoner alsnog later terug met een hulpvraag. Het moment van vroegsignalering komt dan soms te vroeg, de inwoner voelt op dat moment nog geen urgentie. Maar weet naderhand wel beter de weg te vinden. Resultaat: Gedurende de beleidsperiode is het percentage succesvolle contactpogingen voor de gemeente Sliedrecht minstens 67 %

•

Aantal doorverwijzingen naar schuldhulpverlening Het uitgangspunt van vroegsignalering is dat we er op tijd bij zijn, dus dat er nog géén problematische schulden zijn waarvoor schuldhulpverlening nodig is. Dat zou betekenen dat het aantal doorverwijzingen vanuit vroegsignalering naar schuldhulpverlening nul zou moeten zijn. Gedurende deze beleidsperiode monitoren we of dat zo is. Als er toch een doorverwijzing naar schuldhulpverlening plaatsvindt proberen we te achterhalen waarom dat zo is en wat we daaraan zouden kunnen doen. Het kan natuurlijk altijd voorkomen dat de inwoner ergens anders (dan bij de vaste lastenpartner) hoge schulden heeft opgebouwd, die dus niet eerder zichtbaar zijn geworden op basis van vroegsignalering. Maar mogelijk zijn er toch knoppen waar we eerder aan hadden kunnen draaien om de inwoner eerder te bereiken. Resultaat; gedurende de beleidsperiode monitoren we het aantal doorverwijzingen van vroegsignalering naar schuldhulpverlening; indien dit plaatsvindt proberen we te achterhalen waarom een doorverwijzing nodig was en wat we hadden kunnen doen om er eerder bij te zijn.

4.5 Inzet en bereik GR Sociaal De GR Sociaal draagt naast de lokale inzet ook op regionaal niveau bij aan vroegsignalering. Dit doen we op de volgende manieren:

Betalingsachterstanden

De GR Sociaal voert een deel van de vroegsignalering uit en pakt de signalen op van bijstandsgerechtigden en inwoners die recent een schuldhulpverleningstraject gevolgd hebben. Het lokale wijkteam in de gemeenten pakt de andere signalen op.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

25

Bestaanszekerheidsgesprek

Een ander instrument dat ingezet wordt is het brede bestaanszekerheidsgesprek. Daarbij wordt ook gekeken naar de achtergrond van de problemen. Er is onder andere aandacht voor mentale problemen, het kunnen rondkomen met weinig middelen, eventuele verslavingsproblematiek etc. Vanuit de gezamenlijkheid verbinden we hierop met het wijkteam (welke ondersteuning kunnen zij bieden bij dit soort problemen) en met de Wmo voor bijvoorbeeld begeleiding. We besteden hier meer aandacht aan en wijzen actief door.

Nieuwe initiatieven

In de komende planperiode onderzoeken we of en hoe we deze gesprekken kunnen uitbreiden naar alle inwoners die ook bij schuldhulpverlening bekend zijn en deze kunnen integreren met de gesprekken die bij melding schuldhulpverlening gevoerd worden (onafhankelijk van of zij ook een uitkering hebben). Met gemeenten bespreken we de wensen en mogelijkheden voor deze gesprekken voor inwoners zonder uitkering of bekendheid bij schuldhulpverlening (bijvoorbeeld werkende armen).

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

26

5 Curatie 5.1 Curatie

Wat is curatie: Het woord curatie zegt het eigenlijk al: curatie is genezen. Curatieve

schuldhulpverlening is gericht op het stabiliseren en oplossen van schuldenproblematiek met als doel inwoners met (problematische) schulden te helpen aan een duurzame schuldenvrije toekomst. Met problematische schulden wordt de situatie10 waarin te voorzien is dat iemand schulden niet zal kunnen blijven afbetalen of is gestopt met afbetalen bedoeld. In ieder geval de situatie waarin niet binnen 36 maanden alle openstaande vorderingen betaald kunnen worden (met een betalingsregeling). Om zorg te dragen voor een duurzame schuldenvrije toekomst is er niet alleen oog voor de schuld zelf maar ook voor de omstandigheden die hiermee verband te houden. Dit betekent dat er nauw samengewerkt wordt met de keten van hulpverlening en het netwerk van de inwoner. Schulden staan zoals eerder aangegeven immers zelden op zichzelf en vragen een integrale aanpak waaraan een ieder vanuit zijn of haar expertise een bijdrage levert. Curatieve schuldhulpverlening bevat een breed palet aan mogelijkheden en wordt uitgevoerd aan de hand van de wettelijke kaders van de Wgs en de landelijke richtlijnen van de NVVK. Meer informatie over de kaders en landelijke richtlijnen is opgenomen in bijlage 3. De landelijke ontwikkelingen zoals de basisdienstverlening en de invoering van het schuldenoverzicht zijn verwerkt in de paragraaf ‘wat streven we na voor de komende 4 jaar’.

Uitvoering en proces: Iedere inwoner die hulp wil bij zijn of haar schulden of in een financiële

crisissituatie11 zit kan zich aanmelden bij de GR Sociaal voor schuldhulpverlening. Dit kan digitaal, persoonlijk of telefonisch. Ook partners vanuit de keten kunnen inwoners aanmelden, zoals beschermingsbewindvoerders of medewerkers van het sociaal wijkteam. Na de melding worden inwoners uitgenodigd voor een eerste gesprek waar de hulpvraag wordt vastgesteld en wordt gestart met het schuldhulpverleningstraject. Een schuldhulpverleningstraject kan afhankelijk van de hulpvraag meerdere uitkomsten hebben. Zo kan het zijn dat: • iemand alleen advies nodig heeft; • er behoefte is aan het samen treffen van betalingsregelingen; • de situatie zo problematisch is dat er een schuldregeling nodig is waarbij de schulden worden afgelost voor een overeengekomen bedrag mét kwijtschelding. Ook lokale partijen kunnen betrokken zijn bij en tijdens het curatieve gedeelte. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan het wijkteam en lokale vrijwilligersorganisaties waaronder Schuldhulpmaatje of Humanitas. De aanpak van deze partijen is een aanvulling op de professionele schuldhulpverlening of kan professionele schuldhulpverlening voorkomen (zie onder preventie). Als er sprake is van professionele schuldhulpverlening, kan de hulp van deze partijen een goede aanvulling zijn. Zij kunnen de hulpvrager blijven ondersteunen tijdens het traject.

Uitgebreide informatie over het schuldhulpverleningsproces is te vinden in bijlage 2.

10 11

Definitie problematische schuld NVVK Onder crisis wordt verstaan: een dreigende woningontruiming, afsluiting van gas- elektriciteit of water.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

27

5.2 Wat hebben we bereikt (terugblik naar de afgelopen 4 jaar)? Het vorige beleidsplan ‘SamenWerken aan perspectief’ richtte zich op het voorkomen, beheersbaar maken en oplossen van financiële problemen en schulden in combinatie met de omstandigheden die hiermee samenhangen. Het plan was tot stand gekomen in de coronatijd waarbij de verwachting was dat de armoede- en schuldenproblematiek in Nederland enorm zou toenemen en dat er zelfs sprake zou zijn van een boeggolf van hulpvragen voor schuldhulpverlening. De verwachte boeggolf is uitgebleven maar wel werd Nederland kort na afloop van de coronacrisis geconfronteerd met een nieuwe crisissituatie, namelijk de energiecrisis. Deze zorgde opnieuw voor extra onzekerheid of inwoners nog wel konden rondkomen. En heeft ervoor gezorgd dat veel huishoudens in de financiële problemen kwamen door onder andere de immens hoge prijzen van energie en gas en de inflatie, waardoor boodschappen en andere kosten van het dagelijks leven steeds duurder werden. daarnaast heeft ook de steeds verder toenemende complexiteit van wet- en regelgeving, voorzieningen en regelingen zeker niet geholpen bij het voorkomen en groeien van financiële problemen.

In het vorige plan was een viertal speerpunten opgesteld waar goede resultaten op bereikt zijn, te weten • Inwoners eerder en beter bereiken; • Zorgen voor een makkelijk en laagdrempelig schuldhulpverleningsproces; • Het wegnemen van obstakels voor bestaanszekerheid; • Stabiliteit bieden en bevorderen.

Inwoners eerder en beter bereiken

Het bereik van het aantal inwoners met (problematische) schulden is in de afgelopen jaren toegenomen. Dit vertaalt zich in een toename van het aantal gestarte schuldhulpverleningstrajecten in de afgelopen jaren. Het aantal gestarte schuldhulpverleningstrajecten is gestegen van 1.079 in 2020 naar 1.459 in 2023. Gezien het feit dat het aantal mensen dat zich meldt voor schuldhulpverlening flink lager is dan het aantal mensen met problematische schulden is dit een zeer positieve ontwikkeling. Ter illustratie landelijk hebben circa 730.000 huishoudens problematische schulden en melden een kleine 80.000 mensen zich bij schuldhulpverlening. Daarnaast is ook de gemiddelde schuld van inwoners in een schuldhulpverleningstraject in de Drechtsteden fors gedaald van een gemiddelde schuld van € 57.154 in 2020 naar € 36.019 in 2023. Zowel de stijging van het aantal trajecten als de daling van de gemiddelde schuld zijn goede indicaties dat we inwoners eerder weten te bereiken (en daardoor minder hoge schulden hebben). De inzet om meer mensen met (problematische) schulden eerder en beter te bereiken via vroegsignalering door middel van het outreachend benaderen van inwoners met betalingsachterstanden en het inzetten van communicatiecampagnes met informatie door het Rijk en de GR Sociaal heeft effect gehad op het bereik.

Dit geldt ook voor de nieuw opgezette samenwerking in gemeentegerichte teams onder één integrale opgave Bestaanszekerheid, en de intensivering van samenwerking met o.a. partners als het wijkteam door bijvoorbeeld het uitbreiden van werken op locatie. Schuldhulpverleners nemen deel aan lokale overleggen, hebben veel contact met partners en collega's binnen de opgave waar wordt samengewerkt vanuit inkomen, minimaregelingen en invordering. Voor ondernemers bieden we inmiddels specifieke hulp. We hebben voor ondernemers een samenwerking met het Regionaal Bureau Zelfstandigen (RBZ). 12 We zorgen voor een warme overdracht en het helpt dat RBZ fysiek op het SamenWerkplein aanwezig is. Voor ex-ondernemers bieden we ook hulp bij het afronden van de boekhouding.

Zorgen voor een makkelijk en laagdrempelig schuldhulpverleningsproces

Het schuldhulpverleningsproces is vereenvoudigd door aansluiting bij en inzet van landelijke innovaties als Collectief Schuldregelen en het Schuldenknooppunt. Door inzet van collectief schuldregelen gaan schuldeisers bij voorbaat akkoord met voorstellen wat bijdraagt aan kortere doorlooptijden. Hetzelfde geldt voor het Schuldenknooppunt, wat voorziet in snellere communicatie en uitwisseling met schuldeisers. Aandachtspunt hierbij is dat nog niet alle schuldeisers landelijk zijn aangehaakt. Verder zijn er stappen gezet in het verbeteren van de samenwerking met externe schuldenbewindvoerders door het invoeren van een structureel overleg voor de samenwerking met schuldhulpverlening en de uitvoering van adviesrecht bij schuldenbewind. Qua resultaten scoren we hoog op het slagingspercentage van onze trajecten: van 73% in 2020 naar 94% in 2023 bij de

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

28

stabilisatietrajecten en 96% bij de schuldregelingstrajecten . Ook de wachttijd is flink verbeterd door onze aanpassingen: van 77% binnen 10 werkdagen na melding uitgenodigd naar 91% in 2023.

Het wegnemen van obstakels voor bestaanszekerheid

De dienstverlening is stress-sensitief ingericht en alle medewerkers zijn hierin geschoold. Hierin zijn we landelijk één van de koplopers en is er zelfs een handleiding ontwikkeld voor andere gemeenten. Het vermogen van inwoners om zelf zaken te kunnen doen is de basis voor het maatwerk dat wordt geboden bij de ondersteuning en het oplossen van schulden. Bij inwoners met een bijstandsuitkering én problematische schulden kan schuldhulpverlening verplicht worden gesteld. Schuldenproblematiek is een belangrijke belemmering voor participeren of het deelnemen aan het arbeidsproces. Door de schuldhulpverlening bij inwoners met een uitkering verplicht te stellen, proberen we inwoners te laten inzien dat het oplossen van de schulden echt noodzakelijk is voor hun bestaanszekerheid en toekomstperspectief.

Stabiliteit bieden en bevorderen

Om sneller toekomstperspectief te bieden en te zorgen dat inwoners niet langdurig belemmerd worden hebben we de duur van de BKR-registratie van een schuldregeling verkort van 3 jaar naar 6 maanden. Een BKR-registratie kan een belemmering zijn om weer bepaalde financiële keuzes te kunnen maken. Zo kan de BKR-registratie invloed hebben op het afsluiten van een telefoonabonnement of het kopen van een huis. Het verkorten van de BKR-registratie wordt slechts door enkele gemeenten toegepast waardoor we één van de koplopers zijn met dit initiatief. Momenteel is dit landelijk onderwerp van gesprek waarbij de insteek is dat elke gemeente dit gaat toepassen. Tevens is de afgelopen vier jaar de publieke uitvoering van schuldenbewind door de GR Sociaal bestendigd en onderdeel geworden van de dienstverlening op het gebied van schulden. De aanpak schuldenbewind is succesvol te noemen. Door de stress-sensitieve aanpak en snelle koppeling met schuldhulpverlening kent deze een kortere doorlooptijd dan de gemiddelde doorlooptijd van de markt. De gemiddelde doorlooptijd bedraagt bij de GR Sociaal circa 2,5 jaar tot 3 jaar ten opzichte van minimaal 5 jaar landelijk, waarbij 30% zelfs langer dan 5 jaar duurt.13

5.3 Wat streven we na voor de komende 4 jaar? We blijven ons onverminderd inzetten om inwoners ondersteuning te bieden bij geldzorgen en schulden en hen te helpen bij het beheersbaar maken en oplossen hiervan. We behouden daarin alle activiteiten die werken en goed lopen binnen het proces. Wanneer gekeken wordt naar landelijke ontwikkelingen op wetgevingsgebied, signalen vanuit de samenleving, schuldhulpverleners en inwoners staat het hebben van ademruimte en rust centraal, maar ook het snel krijgen van perspectief op een schuldenvrije toekomst. Het is belangrijk rust en overzicht te geven en te laten zien dat er licht is aan het einde van de tunnel. Maar ook het schuldenvrij blijven en daarmee ook een betere financiële toekomst is van cruciaal belang. Inwoners moeten schuldenrust krijgen en perspectief op een duurzame schuldenvrije toekomst. Daarmee staat voor curatie de komende vier jaar het volgende centraal in onze aanpak: • Schuldenrust: Inwoners hebben snel en eenvoudig overzicht en weten waar ze aan toe zijn. • Perspectief: Inwoners hebben snel en op maat een oplossing voor hun schulden.

12

Regionaal Bureau Zelfstandigen, onderdeel van de gemeente Rotterdam dat de specialistische schulddienstverlening voor ondernemers voor een aantal gemeenten uitvoert. 13 SEO, ‘Bekostiging en beloning van beschermingsbewind bij schulden’, 2022.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

29

5.4 Wat gaan we daarvoor doen en hoe volgen we de resultaten?

5.4.1 Schuldenrust

Voor schuldenrust zetten we de komende periode in op: • Optimaliseren schuldhulpverleningsproces We werken verder aan het optimaliseren van het schuldhulpverleningsproces door meer snelheid te brengen in trajecten, de begeleiding van inwoners te intensiveren (meer gesprekken en meer maatwerk op wat nodig is, in plaats van één geldende afspraak voor alle inwoners) en te zorgen dat er één centraal contactpersoon komt voor de inwoner (dit is nu nog versnipperd over meerdere personen). Daarnaast werken we door aan de verdere implementatie van de landelijke afspraken basisdienstverlening, inclusief het verder implementeren van specifieke dienstverlening aan de in de basisdienstverlening genoemde doelgroepen. Beide activiteiten zijn al gestart in 2024, maar lopen door in deze planperiode. De verwachting voor de basisdienstverlening is dat hier de komende jaren (20252028) nog de nodige ontwikkelingen en landelijke aanscherpingen op komen. We gaan snellere trajecten realiseren door o.a. op kortere termijn een eerste gesprek te bieden, en door minder overdrachten in het proces zelf. Dit betekent voor inwoners sneller duidelijkheid en daarmee rust. Door verder te gaan werken met meer begeleiding door één centraal contactpersoon zorgen we voor overzicht en opnieuw voor rust doordat inwoners nauwer contact hebben met dezelfde persoon.

Dit sluit ook aan op de landelijke ontwikkelingen rondom basisdienstverlening (maximale doorlooptijd fasen schuldhulpverlening) en op de voorstellen vanuit eerder genoemde onderzoeken waarbij wordt ingezoomd op het belang van het hebben van grip en overzicht. Daarnaast is het cruciaal dat ook landelijk steeds gewerkt blijft worden aan het ontlasten van mensen door continu te kijken hoe ICT (systemen) hieraan optimaal gaan bijdragen. 14 Proactieve dienstverlening heeft landelijk de aandacht door onder andere het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening (dat in 2025 waarschijnlijk in werking zal treden). Waar het kan denken we proactief mee aan landelijke tafels en doen we mee aan landelijke pilots om zaken uit te proberen en te testen. Feitelijk is dit een voortzetting van de weg die we in de vorige planperiode al ingeslagen zijn. We verwachten echter ook hier in 2025-2028 nog de nodige ontwikkelingen. • Achterstand betaling zorgverzekering meer dan 6 maanden Periodiek ontvangen we meldingen welke inwoners met een uitkering meer dan zes maanden achterstand op de betaling van de zorgverzekering hebben. Naar aanleiding van deze meldingen zoeken we actief contact en gaan we in gesprek.

Dit doen we vanuit het principe dat we weten dat de achterstand op de betaling van de zorgverzekering in bijna alle gevallen een indicatie is dat er problematische schulden zijn en curatieve schuldhulpverlening nodig is. Deze werkwijze zetten we ook in bij signalen van beslag op de uitkering. • Brede inzet bestaanszekerheidsgesprek Zoals al onder vroegsignalering is vermeld zetten we het brede bestaanszekerheidsgesprek in en onderzoeken we hoe dit gesprek ook voor alle aanmeldingen Schuldhulpverlening verder vormgegeven kan worden. Het bestaanszekerheidsgesprek is een gesprek met inwoners met een uitkering waarin gekeken wordt hoe het met de inwoner gaat op allerlei leefgebieden (wonen, gezondheid, veiligheid, financiën etc.). Er wordt onder andere besproken of er sprake is van geldzorgen en/of schulden en of iemand wel alles ontvangt waar hij of zij voor in aanmerking komt. Daarbij wordt ook gekeken naar de achtergrond van de problemen. Er is bijvoorbeeld aandacht voor mentale problemen, het kunnen rondkomen met weinig middelen, eventuele verslavingsproblematiek etc. Vanuit de gezamenlijkheid verbinden we hierop met het wijkteam (welke ondersteuning kunnen zij bieden bij dit soort problemen) en met de Wmo voor bijvoorbeeld begeleiding. We besteden hier meer aandacht aan en wijzen actief door.

• Samenwerking partners Niet alleen in het voortraject maar ook tijdens curatie is de samenwerking met vrijwilligersorganisaties en de keten (denk aan lokale informele partners, wijkteams, Schuldhulpmaatje, Humanitas etc.) van belang.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

30

Zij melden inwoners soms ook aan, maar staan de inwoner ook bij met hulp en ondersteuning tijdens deze fase. Deze samenwerking blijft daarom onverminderd van belang. • Indicatoren: Met de volgende indicatoren volgen we de komende vier jaar de beoogde resultaten die we met de ingezette activiteiten willen bereiken: Streven

Indicator

2025 (huidige realisatie en startpunt meting)

2029 (beoogd)

Schuldenrust

Tijd tussen de aanmelding en het eerste gesprek

95% binnen 10 werkdagen*

Handhaven huidige indicator (95% binnen 10 werkdagen)

Schuldenrust

Proactieve dienstverlening voor bijstandsgerechtigden met zorgverzekeringsschulden en beslagleggingen

(nulmeting begin 2025 te doen = nieuwe activiteit)

80% van de doelgroep is benaderd en krijgt een hulpaanbod

Schuldenrust

Gemiddelde schuld**

De gemiddelde schuld bedraagt € 36.019 (2023)

De gemiddelde schuld is gedaald naar € 30.000

*de wettelijke termijn bedraagt 4 weken **de gemiddelde schuld heeft een link met vroegsignalering én curatie. Bij curatie zegt deze indicatie met name iets over de snelheid van het proces (schulden lopen daarmee niet onnodig nog langer op)

5.4.2 Perspectief

Voor perspectief zetten we de komende periode in op: • Bereik en samenwerking Nog te veel mensen zoeken geen hulp bij het oplossen van hun schulden. De komende jaren is er dan ook wederom inzet op het vergroten van het bereik. We versterken de samenwerking met onze lokale partners door het werken op locatie uit te breiden en aanwezig te zijn op vindplaatsen zodat we gezamenlijk de situatie kunnen aanpakken. Dit is ook een speerpunt van het nieuwe kabinet op het gebied van armoede en schulden en geldt ook voor de samenwerking met de aanwezige partners op het SamenWerkplein. We breiden deze partners verder uit en maken concrete afspraken over hoe samen te werken bij individuele casussen. We ontlasten hierbij de inwoner door te zorgen voor warme overdrachten een verbinding. Deze lijn trekken we door naar de samenwerking met beschermingsbewindvoerders. We vergroten onze regierol op schulden door de samenwerking met beschermingsbewindvoerders te verstevigen (het periodieke overleg voort te zetten en afspraken te bestendigen in een convenant) en zodoende de doorstroom van schuldenbewind naar schuldhulpverlening te verbeteren. Hiermee lopen we vooruit op dit onderdeel van basisdienstverlening. Ter ondersteuning aan bovenstaande wordt er een leerlijn schuldhulpverlening ontwikkeld om de kennis over schuldhulpverlening zowel intern als bij externe partners en instellingen te vergroten.

De resultaten monitoren we via de metingen van het aantal nieuw gestarte trajecten. •

Aanpassingen in de dienstverlening -

We intensiveren de begeleiding van inwoners tijdens de schuldhulpverleningstrajecten en zetten extra budgetcoaching en begeleiding in om inwoners een stabiele basis te geven. Dit doen we door meer gesprekken dan voorheen te voeren (ook telefonisch). Wat nodig is bepalen we per inwoner, in plaats van één geldende afspraak voor iedereen (maatwerk op de inwoner). We creëren hier ruimte voor door het proces aan te passen (zie ook onder schuldenrust). Zeker gezien de kortere aflosperiode is goede begeleiding essentieel om stabiliteit te bieden en terugval te voorkomen. Dit monitoren we zorgvuldig via het slagingspercentage van het stabilisatie- en het schuldregelingstraject.

14

Denk aan ontsluiting van data, de ontwikkeling van een integraal schuldenoverzicht, een landelijke pauzeknop en de doorontwikkeling van het schuldenknooppunt.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

31

-

Naast het succesvol afsluiten van schuldregelingstrajecten binnen de curatie, gaan we deze planperiode ook nadrukkelijker inzetten op het succesvol doorlopen van de minnelijke trajecten en daarmee inzetten op het voorkomen van uitval gedurende trajecten. Zoals eerder aangegeven zet het kabinet in op het invoeren van de basisdienstverlening schuldhulpverlening. De elementen hiervan worden aan de hand van het landelijke actieplan geïmplementeerd. Elementen die reeds gerealiseerd zijn van de basisdienstverlening bestendigen we. Het gaat dan onder andere om het Convenant Lokale Overheid, laagdrempelige aanmelding, directe start begeleiding en het standaard aanbieden van een saneringskrediet.

Indicatoren:

Met de volgende indicatoren volgen we de komende vier jaar de beoogde resultaten die we met de ingezette activiteiten willen bereiken: Streven

Indicator

2025 (huidige realisatie en startpunt meting)

2029 (beoogd)

Perspectief

Nieuw gestarte trajecten

Perspectief

Slagingspercentage stabilisatietraject

Perspectief

Slagingspercentage schuldregelingstraject

Perspectief

Succesvolle uitstroom na doorlopen minnelijk traject

10% meer inwoners met schulden hebben een hulpaanbod ontvangen ten opzichte van 2023 (1.459) In 75% van de gevallen wordt succesvol een stabilisatietraject* afgesloten In 85% van de gevallen wordt succesvol een schuldregelingstraject afgesloten** nulmeting begin 2025 te doen, nog niet eerder gemeten

20% meer inwoners met schulden hebben een hulpaanbod ontvangen ten opzichte van 2023 (1.459) In 90% van de gevallen wordt succesvol een stabilisatietraject* afgesloten In 90% van de gevallen wordt succesvol een schuldregelingstraject afgesloten** 85% van de minnelijke trajecten wordt succesvol afgerond

* Stabilisatie: Onder een positieve afsluiting wordt verstaan: de schulden zijn afbetaald, er is een betalingsregeling getroffen, de schulden zijn geherfinancierd of overdracht naar schuldregeling. ** Succesvol schuldregelingstraject: Een schuldregeling is geslaagd als er een saneringskrediet wordt toegekend, een schuldbemiddeling wordt gestart of als een Wsnp-verklaring wordt afgegeven.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

32

6 Nazorg 6.1 Nazorg Na het succesvol afronden van een schuldregelingstraject wordt nazorg geboden. Nazorg is een essentieel onderdeel van de schuldhulpverlening dat als doel heeft de inwoner te ondersteunen bij de start van een schuldenvrij leven, ervoor te zorgen dat de inwoner duurzaam uit de schulden blijft én terugval waar mogelijk te voorkomen. Goede nazorg kan ook worden gezien als, door goede nazorg te bieden kunnen nieuwe financiële problemen voorkomen worden. De eerste stappen voor nazorg worden nog tijdens het schuldhulpverleningstraject genomen in de vorm van de begeleiding en budgetcoaching, die geboden wordt om de financiële vaardigheden te verbeteren. Naarmate de aflossing vordert worden de eerste gesprekken gevoerd over de situatie na de schuldregeling. Nazorg is maatwerk en afhankelijk van de persoonlijke situatie en behoefte. Sommige inwoners hebben baat bij ondersteuning op andere leefgebieden, zoals psychische en/of fysieke gezondheid en welzijn, om nieuwe schulden te voorkomen. In andere gevallen is nog een tijd inkomensbeheer nodig of extra ondersteuning en training van de financiële vaardigheden. In weer andere gevallen volstaat het om vinger aan de pols te houden voor een korte periode.

Omdat goede nazorg een goede afstemming vraagt tussen de uitvoering door de GR Sociaal en de lokale aansluiting met partijen in het sociaal domein die veelal via de gemeenten worden gefinancierd (of waar gemeenten afspraken mee hebben) hebben de GR Sociaal en de gemeenten op dit onderdeel bewust één gezamenlijk streven geformuleerd. Voor zover tekst enkel over de GR Sociaal gaat, staat dit zoals al eerder in dit beleidsplan gedaan, in een paars gearceerde achtergrond. 6.1 Wat doen we al? In 2024 is het samenwerkingsproces tussen de GR Sociaal en het Bonkelaarhuis, als het gaat om nazorg, in gezamenlijk overleg doorgenomen, aangescherpt en vastgelegd. Daardoor is het duidelijk wie wat wanneer doet als het gaat om nazorg aan inwoners van Sliedrecht. Uitgangspunt is de situatie en behoefte van de inwoner. Deze overlegt in eerste instantie met de schuldhulpverleningsconsulent van de SDD wat nodig is om schuldenvrij te blijven, ook na het aflossen van de schuld. Indien nodig wordt er daarna een driegesprek georganiseerd tussen de schuldhulpverleningsconsulent, de inwoner en de partij of partijen wiens ondersteuning gewenst is na het afronden van het schuldhulpverleningstraject. Als blijkt dat er nog ondersteuning nodig is op het gebied van financiële kennis en vaardigheden dan vindt er samenwerking en overdracht plaats naar de budgetcoach van het Bonkelaarhuis.

6.2 Wat hebben we bereikt ? De afgelopen vier jaar hebben we nazorg gezamenlijk vormgegeven. Met ‘we’ bedoelen we gemeente, GR Sociaal/sociale dienst Drechtsteden en partners. Samen is er gekeken naar de best mogelijke invulling en ondersteuning van inwoners via nazorg. Nazorg is dan ook vormgegeven als integrale maatwerkaanpak en wordt in samenwerking met de keten in de gemeente uitgevoerd. De GR Sociaal bereidt inwoners tijdens het traject al voor op een goede uitstroom en eventuele nazorg. Dit start een half jaar voordat ze klaar zijn met het aflossen van hun schulden via het schuldregelingstraject. Samen met de inwoner wordt er een plan opgesteld waar gekeken wordt naar de persoonlijke en financiële situatie en de behoefte/noodzaak voor ondersteuning na afronding van het traject. Indien uit dit plan blijkt dat er behoefte is aan ondersteuning vanuit de keten, wordt de keten betrokken. Op deze manier wordt gezorgd voor een warme overdracht via een driegesprek tussen de inwoner, (lokale) partner en schuldhulpverlener. In de periode die volgt wordt er samen opgetrokken door de (lokale) ketenpartner en de GR Sociaal om zorg te dragen voor een soepele en warme overdracht na afloop van het schuldregelingstraject. Afspraak is ook dat er altijd een waakvlam blijft. Indien er wederom hulp tijdens of na afloop van nazorg door de schuldenketen nodig is, is dit altijd beschikbaar.

Regionaal is gemeten in hoeveel gevallen er terugval is en iemand binnen 5 jaar zich opnieuw meldde. In 2023 bedroeg dit 21%.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

33

Er zijn, met uitzondering van cijfers uit een landelijk onderzoeksrapport uit 2015, geen betrouwbare cijfers beschikbaar over de mate van uitval van personen tijdens een schuldregeling of van terugval van personen tijdens en na afronding daarvan. De NVVK probeert wel jaarlijks bij haar leden vast te stellen hoe groot de uitval is, maar deze vraag wordt onvoldoende ingevuld om er analyses op uit te kunnen voeren. Eind 2015 heeft onderzoeksbureau SEO onder zestig gemeenten onderzoek gedaan naar de duurzaamheid van schuldentrajecten. Hieruit blijkt dat vier jaar na het geslaagd afronden van een schuldentraject, vier tot zeven procent opnieuw een betalingsachterstand heeft op nieuw afgesloten krediet. Negen tot zestien procent heeft een betalingsachterstand bij een zorgverzekeraar. Uit dit onderzoek bleek eveneens dat negentien procent van de mensen die in de periode 2009-2013 een schone lei had na afronding van een Wsnp-traject, in 2014 opnieuw betalingsachterstanden had op rekeningen, op een lopende lening, een hypotheek of de huur.

6.3 Wat streven we gezamenlijk (gemeenten en GR) na voor de komende 4 jaar? Ondanks de genoemde landelijke informatie in de vorige paragraaf, vinden we het regionale cijfer van 21% recidive nog altijd vrij fors. Het maakt duidelijk dat nazorg belangrijker dan ooit is. Het schuldenvrij blijven met daardoor ook een betere (financiële) toekomst, is van cruciaal belang. Ten eerste willen mensen niet nogmaals in dezelfde zware situatie terechtkomen. Ten tweede, schulden belemmeren positieve ontwikkelingen op allerlei andere levensdomeinen, zoals mee kunnen doen aan de samenleving en in goede gezondheid blijven. Nu de schuldregelingstrajecten zijn verkort van 36 maanden naar 18 maanden is goede nazorg nog belangrijker. Niet iedereen heeft na 18 maanden al weer alles goed op een rij of voldoende grip op zijn of haar geldzaken. Omdat een goede uitvoer van nazorg een goede afstemming vraagt tussen de uitvoer door de GR Sociaal en de lokale uitvoer door partijen in het sociaal domein hebben de GR Sociaal en de gemeenten op dit onderdeel een gezamenlijk streven geformuleerd. De komende vier jaar heeft dit dan ook een centrale plek in onze aanpak en streven we het volgende na: o

Schuldenvrij: Inwoners blijven duurzaam uit de schulden

6.4 Wat gaan we daarvoor doen en hoe volgen we de resultaten? We zetten de ingezette werkwijze van nazorg voort en ontwikkelen deze door aan de hand van praktijksignalen en uitbreiding van doelgroepen. Omdat nazorg steeds belangrijker wordt (ook vanwege de verkorting van de curatietermijn naar 18 maanden) gaan we in de komende planperiode nadrukkelijker aandacht besteden aan het succesvol afronden van de ingezette minnelijke trajecten 15 met de volgende activiteiten: • Indien een traject tussentijds (voortijdig) beëindigd wordt, gaan we na wat de oorzaak of reden is van uitval, hoe dit voorkomen kan worden, waar meer aandacht voor moet zijn en welke hulp (extra) ingezet kan worden; • Met de uitkomst leren we wat anders kan en bepalen we gezamenlijk welke mogelijkheden er zijn om nazorg hier meer op in te richten en wat er lokaal gedaan kan worden met andere partners om meer grip te krijgen en uitval te voorkomen; • Daarnaast monitoren we de ontwikkelingen op het gebied van terugval (recidive) in de schulden bij succesvol doorlopen schuldhulpverlening. Dit doen we door te monitoren op het aantal mensen dat zich wederom meldt bij schuldhulpverlening binnen een periode van drie jaar. Nazorg is in die zin ook een vorm van preventie; door goede nazorg wordt immers terugval voorkomen.

• Lokaal monitoren we hoeveel inwoners met een (afrondend) minnelijk traject worden doorverwezen naar de budgetcoach voor aanvullende ondersteuning, wat voor ondersteuning er nodig is voor deze groep en of en wanneer deze groep succesvol is uitgestroomd uit het ondersteuningstraject van de budgetcoach. Resultaat monitoring: o Aantal inwoners na afronding minnelijk traject doorgezet naar budgetcoach Bonkelaarhuis. o Aantal van deze inwoners dat succesvol is uitgestroomd uit ondersteuning budgetcoach Bonkelaarhuis 15

Minnelijk traject = saneringskrediet of ingezette schuldregeling.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

34

Met de volgende indicatoren volgen we de komende vier jaar de beoogde resultaten die we met de ingezette activiteiten willen bereiken. De indicator wordt door de GR Sociaal gemeten, vandaar dat deze in een paars gearceerde achtergrond staat: Streven

Indicator

2025 (huidige realisatie en startpunt meting)

2029 (beoogd)

Duurzaam

Herinstroom (recidive) schuldhulpverlening binnen 3 jaar

(nieuwe nulmeting)*

Maximaal 10% van de inwoners stromen opnieuw in.

*Het is een nieuwe nulmeting, omdat de meting tot nu toe altijd over binnen 5 jaar terugval ging. Doordat de curatie echter ingekort is naar 18 maanden kiezen we ervoor om ook de meting te verkorten naar 3 jaar, zodat dit beter aansluit en we sneller zicht hebben na uitstroom uit de kortere periode van schuldhulpverlening.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

35

7 Financiering, monitoring & evaluatie 7.1 Financiering Op dit moment geeft de gemeente Sliedrecht de volgende bedragen uit aan de inzet van de GR Sociaal op schuldhulpverlening, zie tabel 7.1 Tussen de GR sociaal en de Drechtsteden is afgesproken dat de inzet van de GR Sociaal op dit beleidsplan niet leidt tot hogere uitgaven (behoudens eventuele indexaties op budgetten). Goed om te weten: Door de invoering van de nieuwe BBV-regelgeving zal de kostenverdeling vanaf 2026 worden herzien. Dit leidt tot een aanpassing van de begrote apparaatskosten per product en per gemeente. Daardoor kunnen dus verschillen ontstaan in onderstaand overzicht en de begroting/bijdrage aan de GR sociaal voor schuldhulpverlening 2026. In principe zijn dit geen verhogingen, maar herverdelingen.

7.1 Budget GR Sociaal GR Sociaal16 Programmakosten

2025 € 10.250

Preventief budgetadvies (preventief budgetbeheer) Budgetadvies en schuldhulpverlening

€ 43.500

Totaal

€ 768.750

(o.a. lidmaatschap en certificering NVVK; budgettraining DaVinci; toegang BKR; Geldfit/NSR; toegang schuldenknooppunt; uitvoer saneringskredieten).

€ 715.000

(waaronder ook vroegsignalering).

Voor de lokale uitvoer van dit beleidsplan schuldhulpverlening voorzien we de volgende uitgaven. Deze uitgaven zijn budgetneutraal. Dat komt mede omdat gemeenten vanaf 2024 structureel extra middelen krijgen van het Rijk voor 'de basisdienstverlening, aanpak armoede en schulden'.

Begrote Uitgaven (budgetneutraal) 2025

2026

2027

2028

Vroegsignalering (Bonkelaarhuis: sociaal team) Fin dienstverlening (Bonkelaarhuis/stichting Welzijn) Juridisch Loket (Bonkelaarhuis/juridisch loket) Budgetcoach (Bonkelaarhuis; sociaal team) communicatie-activiteiten (nieuw) Geldkrant 2025

€ 70.000

€ 70.000

€ 70.000

€ 70.000

€ 94.915

€ 94.915

€ 94.915

€ 94.915

€ 20.000*

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 66.000

€ 66.000

€ 66.000

€ 66.000

€ 20.000

€ 1.000

€ 1.000

€ 1.000

Focuspunten beleidsplan (nieuw) - geboorte - financieel vaardig 18 - relatiebreuk - zzp Geldzorgen op de werkvloer Totaal Uitgaven

€ 7.000

€ 7.200

€ 8.200

€ 10.200

€ 16.222 € 294.237

€ 266.115

€ 268.115

€ 270.115

Op basis van dit beleidsplan wordt de functie van de budgetcoach (Bonkelaarhuis) vanaf 2026 bekostigd uit structurele middelen. De budgetcoach is een belangrijke laagdrempelige voorziening voor inwoners met vragen rondom geld, juist ook om schulden te voorkomen. En de budgetcoach is een belangrijke lokale voorziening als het gaat om nazorg aan inwoners die een schuldhulpverleningstraject goed hebben afgerond (wettelijke plicht). 16

Aandachtspunt: Door de invoering van de nieuwe BBV-regelgeving zal de kostenverdeling vanaf 2026 worden herzien. Dit leidt tot een aanpassing van de begrote apparaatskosten per product en per gemeente. De eerdere kostenverdeling was verouderd, wat resulteerde in een onjuiste toewijzing. Daarnaast is de definitie van overhead gewijzigd, waardoor kosten voortaan vaker aan producten worden toegerekend in plaats van aan overhead. BBV staat voor Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

36

Dit blijkt ook uit de tussenevaluatie van het plan van aanpak "Sliedrechters schuldenvrij en actief", dat tegelijkertijd met dit beleidsplan wordt aangeboden aan de gemeenteraad. *De begrotingspost inzake het juridisch loket is een voorlopig begrootte post. Deze kan als kaderstellend worden beschouwd, we zullen er niet overheen gaan. Er zijn op dit moment ontwikkelingen gaande rond het juridisch loket die ertoe kunnen leiden dat we daar uitgaven voor moeten gaan doen. Indien deze uitgaven zich niet of in mindere mate voor gaan doen zal dit budget worden ingezet voor de focuspunten in het beleid. De begrote posten 'communicatie-activiteiten' en 'focuspunten beleidsplan' betreffen gereserveerde budgetten voor activiteiten die we op dit moment nog niet ondernemen, maar mogelijk wel willen gaan ondernemen vanuit dit beleidsplan. Het doel van het opnemen van deze uitgaven is om het mogelijk te maken om nieuwe activiteiten op te zetten en te kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld aanvullende flyers of folders bij de geldkrant of activiteiten gericht op financiële educatie van jongeren. Omdat we budgetneutraal willen uitvoeren zullen de activiteiten, naast inhoudelijke voorwaarden, passend moeten zijn binnen het gestelde budget.

7.2 Monitoring en evaluatie

Er zal een uitgebreide tussenevaluatie plaatsvinden halverwege de looptijd van het beleid. De raad ontvangt deze evaluatie met daarin informatie over de stand van zaken, de tot dan toe behaalde resultaten en informatie over klantervaringen- en tevredenheid. De landelijke ontwikkelingen zullen ook meegenomen worden. Voor het totaaloverzicht is als bijlage 4 bij dit plan nogmaals een compleet overzicht van alle benoemde resultaten en indicatoren in hoofdstuk 3 tot en met 6 toegevoegd. De GR Sociaal rapporteert over de taken die zij uitvoeren periodiek via de reguliere P&C-cyclus. Indien gemeenteraden meer informatie wensen is het uiteraard mogelijk dat de GR op uitnodiging tijdens bijvoorbeeld een raadsavond meer informatie verstrekt en met de raadsleden inhoudelijk de diepte in gaat op de uitvoering van de taken, ontwikkelingen en trends.

Klanttevredenheidsmetingen

Naast reguliere monitoring en rapportages wordt doorlopend bij inwoners nagegaan hoe zij onze dienstverlening ervaren en of we het goed doen. De klanttevredenheidsmetingen worden momenteel doorontwikkeld tot een meting waarbij niet alleen wordt gemeten hoe de dienstverlening is ervaren, maar ook of we onze doelen bereiken en (publieke) waarde toevoegen. Hiervoor is een generieke set vragen ontwikkeld die zich richt op de vijf waarden die belangrijk zijn voor inwoners: mensgerichtheid, heldere dienstverlening, waarde toevoegen, betrokken medewerkers en toegankelijkheid. Wanneer landelijke ontwikkelingen en wijziging van wet- en regelgeving het noodzakelijk maken om wijzigingen in het curatieve gedeelte door te voeren loopt dit de route via het bestuur van de GR Sociaal. Voor zover dit financiële consequenties kent, worden deze vroegtijdig gemeld en via een zienswijzeprocedure (gemeenteraden) voorgelegd (al dan niet via de reguliere P&C-cyclus). Gelet op de nieuwe indicatoren (of gewijzigde) in hoofdstuk 5 zal de GR Sociaal in 2025 ook het gemeentelijke dashboard actualiseren en aanpassen, zodat gemeenten makkelijk en snel bij de cijfers kunnen. Dat doen we in samenspraak met de gemeenten.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

37

Bijlage 1 Het wettelijk kader en stelsel van schuldhulpverlening Het stelsel rondom schulden kent een wettelijke kader van vier verschillende wetten, te weten: 1. de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs 2012); 2. de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp 1998), inclusief Wsnp-bewindvoering; 3. Beschermingsbewind op grond van problematische schulden en/of verkwisting (Schuldenbewind 2014) en; 4. en het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags 2021). De Wgs en de Wsnp betreffen de twee hoofdwetten en vormen het minnelijk (gemeentelijk) traject (Msnp) en het wettelijk (rechtbank) traject (Wsnp). Zie ook figuur 1. De verschillende wetten staan met elkaar in verbinding maar deze verbinding is niet optimaal en behoeft verbetering. Zo is in principe de Wgs voorliggend aan de Wsnp maar zijn er uitzonderingen. En schuldenbewind is in principe bedoeld als flankerende dienstverlening met ondersteuning en doorstroom naar de minnelijke (gemeentelijke) of de wettelijke schuldsanering, maar in de praktijk gebeurt dat niet altijd. De rechtbank spreekt een Wsnp uit met Wsnp-bewindvoering. En de rechtbank is degene die beschermingsbewind (schuldenbewind) kan toekennen EN toeziet op de kwaliteit van dit schuldenbewind.

Gemeenten hebben daarbij het recht om advies te geven op de vraag of er wel of geen schuldenbewind ingezet moet worden, mede omdat de rekening voor schuldenbewind (grotendeels) door gemeenten worden betaald. Andere aanverwante wetgeving die van toepassing is, zijn o.a. de Wet op het consumentenkrediet (Wck), de Wet op het financieel toezicht (Wft), de Faillissementswet, de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet etc. De verantwoordelijkheid, toezicht op en uitvoering van deze wetten ligt versnipperd. Zo zijn er twee ministeries betrokken (Sociale Zaken & Werkgelegenheid en Justitie & Veiligheid) en daarnaast gemeenten, de Rechtspraak en externe marktpartijen (bewindvoerders Wsnp en beschermingsbewindvoerders). Verder hebben we bij schuldhulpverlening te maken met schuldeisers, schuldenaren, vrijwilligers en uiteraard de sociaal wijkteams en overige samenwerkingspartners. Figuur 1: Routekaart schuldhulpverleningsstelsel

*Bron: Rijksoverheid IBO problematische schulden 2024 De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening De wettelijke bepalingen omtrent de gemeentelijke (minnelijke) schuldhulpverlening zijn terug te vinden in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). De Wgs is sinds 1 juli 2012 van kracht en verplicht gemeenten regie te voeren en te zorgen voor integrale schuldhulpverlening waaronder nazorg. Dit houdt in dat er niet alleen aandacht moet zijn voor het oplossen of beheersbaar maken van de financiële problemen maar ook van de omstandigheden die hiermee verband houden.

Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Sliedrecht 2025-2028

38

In 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening uitgebreid met taken op het gebied van vroegsignalering. Het vroegtijdig signaleren en bereiken van inwoners met betalingsachterstanden dan wel (problematische) schulden is hiermee een wettelijke taak geworden voor gemeenten én vaste lastenpartners 17. Dit wordt nader toegelicht in hoofdstuk 4 vroegsignalering. De Wgs is een kaderwet, gemeenten moeten in een beleidsplan vastleggen hoe zij binnen die kaders schuldhulpverlening bieden. In dit beleidsplan, met een duur van ten hoogste vier jaar, moet worden aangegeven: • Welke resultaten beoogd worden; • Welke maatregelen genomen worden om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; • Het maximaal aantal weken dat de gemeente nastreeft met betrekking tot de wachttijd voor het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld; • Hoe de samenwerking met schuldeisers, waaronder verhuurders, zorgverzekeraars, water -en energiebedrijven wordt vormgegeven; • Hoe schuldhulp in te richten voor gezinnen met inwonende kinderen. Kaders curatieve schuldhulpverlening Curatieve schuldhulpverlening wordt uitgevoerd aan de hand van de gestelde wettelijke kaders van de Wgs en de landelijke richtlijnen van de NVVK.