250521 RES 1.0 TVW 2021 college & raad def gew.pdf

Programma • Regionale Energiestrategie (RES) • Transitievisie Warmte (TVW) • Uitgelicht: Geothermie Marco van Soerland HVC

Antwoord op: 1. Waarom RES en TVW? 2. Wat staat er in de RES? 3. Zijn onze amendementen verwerkt? 4. Wat betekent de RES voor Sliedrecht? 5. Wat staat er in de TVW? 6. Belang van geothermie? 7. Vervolg?

Uitgangspunten In de Drechtsteden streven we nadrukkelijk naar een rechtvaardige energietransitie waar de lusten en lasten eerlijk worden verdeeld en waarin niemand achter blijft. De balans met onze regionale en lokale economie, leefbaarheid en kwaliteit van landschap en natuur staat hierbij voorop. Participatie in iedere fase van het proces

Deel I: Energiegebruik Energiebesparing

• In 2030 tenminste 20% minder energiegebruik • Stimuleren en bieden van handelingsperspectief • Voorbeeldfunctie gemeente (eigen vastgoed)

Mobiliteit

• Veel mobiliteit is niet regio gebonden (85%) • Vanaf 2030 zijn alle nieuwe auto’s emissieloos • Regionaal mobiliteitsprogramma • Laadinfrastructuur om elektrisch rijden te ondersteunen • Verduurzaming openbaarvervoer (zero-emission 2030)

Deel II: Energiebronnen Zon op dak

• Veel potentie en draagvlak • Bod 0,21 TWh (24% van geschikte grote daken benutten in 2030) • 0,07 TWh op kleine daken

Zon in restruimten

• Mogelijk binnen strikte criteria • Bod 0,02 TWh • Nog geen locaties bepaald

Bod in RES 0,37 TWh

Ter vergelijking: Bod in concept RES 0,66 PJ = 0,183 TWh

Regionale structuur warmte (aanbodzijde) Warmteopties met grootste CO2 reductie en lokale beschikbaarheid hebben voorkeur Voorkeursvolgorde warmtebronnen 1. Direct bruikbare warmte – zoals restwarmte uit afvalverbranding en diepe geothermie. Dit voorkomt elektrificatie van het energiesysteem 2. Op te waarderen warmte – zoals aquathermie en laagtemperatuur restwarmte. Hiervoor is elektriciteit nodig om op te waarderen 3. Te maken warmte – betreft warmte die nog geheel moet worden opgewekt, bijv. met groen gas of waterstof

Deel III: Energiesysteem Leidende principes

• Stapsgewijze en integrale aanpak • Besparen en benutten lokale bronnen • Flexibiliteit • Niet afwentelen

Doorkijk na 2030

• Elektriciteit uit zon, wind & water • Innoveren op warmteopties en opslag • Kernenergie, Groen gas en waterstof • Netimpact Elektriciteit en Warmte

 Besparingsdoelstelling 20%|pagina 22  Kleinschalige opwekking 0,07 TWh| pagina 10  50% lokaal eigendom borging|pagina 47  Discussie geothermie CIB 25 mei|HVC 26 mei  Haalbaar & betaalbaar pagina 8, 23  Andersoortige energietechnieken hoofdstuk 11  Samenwerking heeft helder kader borging| pagina 67 • Zoeken naar mogelijkheden de ambitie óók te realiseren (wind als optie openhouden)

Sliedrecht • Nu al: Energiebesparing en zon op dak > noregret • Zonnevelden langs de Betuwelijn en besluitvorming daarover > gemeente blijft bevoegd gezag! • Het verkennen van mogelijkheden voor kleine windturbines in coöperatieve vorm • Verder uitwerken bronnenstrategie

Het college biedt u de RES 1.0 ter vaststelling aan

 De RES 1.0 is een regionaal beleidskader  Lokaal borgen, toetsen, uitwerken en koppelen  Iedere 2 jaar herijken op weg naar doelen 2030  Daarmee stapsgewijze ontwikkeling Betaalbare, betrouwbare, duurzame en rechtvaardige energievoorziening voor Sliedrecht, haar inwoners en bedrijven. En forse CO2 reductie!

Uitgangspunten

• Aan de slag met energiebesparing en isolatie • Iedereen moet mee kunnen doen • Keuzevrijheid, maar aardgas is op termijn geen optie • Durven stappen te zetten (mits haalbaar en betaalbaar)

De Transitievisie Warmte betreft de vraagzijde De TVW is een visie, waar met de kennis van nu: • Warmteoptie per wijk en een fasering van wijken • Alternatief met laagste maatschappelijke kosten, geen uitspraak kosten eigenaar/bewoner • Nog geen besluit over alternatieven en einddatum van aardgas >opt-out! • Randvoorwaarden nog niet op orde

Warmte-opties

In alle gevallen warmtevraagbeperking 1. Warmtenet 2. All-electric 3. Duurzaam gas 4. Variatie binnen buurten: opt-out

Warmte-opties Warmtenet Isolatie

All electric

Duurzaam gas

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten het maximale doen binnen de bestaande schil (basisniveau)

Techniek in de woning

Midden-temperatuur afgiftesysteem en een afleverset. Relatief weinig impact in de woning.

Laag-temperatuur afgiftesysteem en een warmtepomp. Relatief veel impact in de woning

Midden-temperatuur afgiftesysteem en een hybride warmtepomp. Relatief veel impact in de woning

Infra-structuur

Warmtenet. Relatief veel impact in de ondergrond.

Extra verzwaard elektriciteitsnet. Relatief weinig impact in de ondergrond.

(Bestaande) gasnet. Relatief weinig impact in de ondergrond.

Bronnen

Mix van duurzame, lokale bronnen. Bij lage temperatuur bronnen hoort nog een collectieve warmtepomp.

Landelijke, op termijn duurzame elektriciteitsmix

Op termijn duurzaam gas

Opt-out

All electric en lokale bronnetten. Opt-out is onwenselijk.

Lokale bronnetten

All electric en lokale bronnetten. Opt-out is wenselijk.

Gehanteerde criteria

•

Laagste maatschappelijke kosten • • •

•

Duurzaam • • •

•

Startanalyse Planbureau voor de leefomgeving Openingsbod Stedin Warmtetransitiemodel Over Morgen CO2 reductie Lokale energiebronnen Voorkeursvolgorde warmte

Inpasbaarheid ondergrond en openbare ruimte

Transitiepaden Transitiepad Gebouwen

Warmteoptie

In een transitiepad schetsen we per buurt de route om tot een warmteoptie te komen. Die route bevat zowel een fasering als tussenstappen. Het transitiepad beschrijft ook wat voor soort aanpak erbij hoort, zoals een wijkgerichte aanpak of een doelgroepgerichte aanpak

Perspectief op duurzame bronnen

Tempo

Opt-out

Varianten

Warmtenetbuurten Alle gebouwen gaan op natuurlijke momenten naar het basisniveau van isolatie, installatie en elektrisch koken. Een 70°C-warmtenet in de wijk met een afleverset in de woning. Er is in deze buurt een duurzaam bronperspectief zoals geothermie of aquathermie. In de opstartfase van een nieuw warmtenet zijn nog tijdelijke transitiebronnen nodig, zoals aardgas. Deze buurten volgen een wijk- of doelgroepgerichte aanpak waarbij de buurt in een bepaald tempo aansluit op het warmtenet. De snelheid waarin verschillende doelgroepen in een buurt wel of niet aansluiten is vooral afhankelijk van landelijke subsidies, financiering en regelgeving. Binnen deze buurten zullen all-electric en lokale bronnetten als opt-out voorkomen. Om de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk te houden is opt-out in deze buurten niet wenselijk. We onderscheiden twee varianten in dit transitiepad: 

Starten vanaf 2021 of reeds gestart/reeds op een warmtenet. Dit zijn de meest kansrijke buurten om te starten met een warmtenet, en worden met name bepaald door de aanwezigheid van corporatiebezit waar SAH-subsidie voor is.



Starten vanaf 2031. Deze wijken zijn niet kansrijk om nu mee te starten, maar komen wel in beeld vanaf 2031.

Uitwerking • • • •

Kennis en ervaring in proeftuin Sliedrecht Oost Doelgroepgericht, voorlichten en faciliteren Tussenfase: Wet collectieve warmtevoorziening en randvoorwaarden (haalbaar/betaalbaar) Uitnodigingskader • • • •

•

Benut kracht van de samenleving Leidraad voor gesprek Op basis van inhoudelijke criteria Ontwikkelen van haalbare en betaalbare casus

Forse impact op leven van inwoners!

HVC. Aardwarmte Sliedrecht 26 mei 2021

Warmtenet Sliedrecht/ Papendrecht.

duurzame warmtebron. aardwarmte

Aardwarmte is duurzame warmte lokaal gewonnen uit de diepe ondergrond. De aardbodem bevat natuurlijke waterhoudende lagen: hoe dieper, des te warmer het water in de aarde Boren naar 2 tot 3 km diepte; Aarde is 3 graden per 100 meter warmer

geothermie. wat doet hvc?

Nederland • 22 werkzame bronnen • Ca. 200.000 GJ, een kleine 10.000 huishouden/per bron

HVC 1 werkzame bron in het Westland 3 projecten in voorbereiding voor realisatie in 2022; 5 projecten in ontwikkeling; Hoorn, Den Helder, Lelystad Heemskerk en Sliedrecht; Verkenningen in Purmerend en Almere

Geothermie. wat kan er in Sliedrecht?

In Papendrecht en Sliedrecht zouden in theorie 3 doubletten passen; Beoogde locatie Sliedrecht: ‘De Driehoek” Vanwege de schaalgrootte zijn er minimaal 5.000 à 6.000 woningen nodig per doublet om exploitatie te starten: Komende jaren richting dit volume • 700 woningen reeds gecontracteerd; • Voor 2.500 woningen zijn raamcontracten getekend; • Bestaande Eneco warmtenet (Papendrecht) met ca. 1.000 woningen Geschatte vraagpotentie tot 2030: 6.000 – 10.000 woningen

Geothermie. zijn er risico’s? Boringen kennen altijd risico’s, deze zijn klein en beheersbaar: Voor start boring vinden zeer gedetailleerde onderzoeken plaats naar het risico van aardwarmte (controle door TNO/ SodM); Het KNMI monitort trillingen in de bodem in landelijk dekkend netwerk. Operator heeft beheersplan en grijpt waar nodig in • •

Geothermie is fundamenteel niet te vergelijken met gaswinning Olie en gas boringen in de omgeving hebben niet tot

• •

trillingen geleid Geothermie onttrekt netto geen massa uit de bodem Geen breuklijnen in de omgeving

Geothermie. omgevingsfactoren

Waar moeten we rekening mee houden in de omgeving? Geluids-en lichtoverlast tijdens de boring (3 maanden, met uitloop tot 6 in totaal) Relatief klein gebouw na aanleg, dan geen geluidsoverlast meer

Vragen of opmerkingen?

hvcgroep.nl

Na vaststelling van RES en TVW • • •

Borgen in omgevingsvisie en lokaal beleid Uitwerken van bronnenstrategie Focus op besparing en zon op dak | handelingsperspectief

• •

Faciliteren lokaal eigendom | energiecoöperatie Optimaal benutten rol Tablis Wonen als startmotor voor warmtetransitie in samenwerking met HVC No-regret maatregelen, lokale betrokkenheid, zichtbare resultaten en iedereen kan mee doen

Grote en realistische stap naar 2030!