Smart City visie Sittard Geleen versie 2.0.pdf
Tekst van het document
Smart City VISIE
Sittard-Geleen
sittard-geleen
smart city
SMART city gemeente Sittard-Geleen
inhoud visie Hoofdstuk
Hoofdstuk
1. Hoofdstuk
voorwoord
4 Inwoners en ondernemers aan het woord
Hoofdstuk
2.
met visie richting een slimme stad
de eerste stappen richting de Smart City van morgen
10 Smart City van morgen
6 Nieuwe kansen 7 Smart City 8 Visie op Smart
3.
4.
aan de slag
15 Aan de slag
Hoofdstuk
5.
nawoord
19 Wethouder
aan het woord
11 Sittard-Geleen
Vandaag
11 Smart City
initiatieven
City
sittard-geleen
Smart City
2
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Smart City
Gemeente Sittard-Geleen
In opdracht van de gemeente Sittard-Geleen
1 oktober 2021
Uitvoerend: Jelmer B.V. Kerklaan 5 3645 ES VINKEVEEN
sittard-geleen
smart city
3
SMART city gemeente Sittard-Geleen
1. VOORWOORD Dionne Klaessen woont in Sittard-Geleen. Zij vertelt over Sittard-Geleen en vertelt hoe zij denkt over een slimme stad. Die uitleg past goed bij de Smart City visie van Sittard-Geleen.
vragen naar hun mening en ideeën. Ik hoop dat over 10 jaar het leven van inwoners gemakkelijker en fijner is doordat we data slim gebruiken.
“Sittard-Geleen is een gemoedelijke stad. De stad ligt middenin de regio. Inwoners van Sittard-Geleen geven om elkaar. Ik hoop dat Sittard-Geleen zich blijft ontwikkelen. Ook in de toekomst. Als Sittard-Geleen data goed gebruikt, maakt dat het leven van de inwoners en ondernemers makkelijker en leuker.
Het is goed om de jeugd en scholen en bedrijven erbij te halen. Ik denk dat het ook belangrijk is dat inwoners altijd kunnen zien wat de gemeente doet. En dat inwoners het kunnen laten weten als zij willen meedenken. Veel mensen zijn soms bang voor de ontwikkelingen in de techniek. Die angst komt vaak doordat de mensen niet goed weten hoe de ontwikkelingen werken. Daarom vind ik dat de gemeente altijd in contact moet blijven met de inwoners. Zodat alle inwoners mee kunnen komen.
De mensen waarover de data gaat zijn het belangrijkste. Ik vind het belangrijk dat de gemeente niet alleen naar data kijkt. De gemeente moet ook blijven luisteren naar de verschillende verhalen van inwoners. Ook hoop ik dat de gemeente blijft
Dionne Klaessen - Inwoner van gemeente Sittard-Geleen
sittard-geleen
smart city
4
SMART city gemeente Sittard-Geleen
2. MET VISIE RICHTING EEN SLIMME STAD
sittard-geleen
smart city
5
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Nieuwe kansen! Technologie verandert ons leven ingrijpend. Nu en in de toekomst. Ook voor het
Het doel van de gemeente Sittard-Geleen om een Smart City te worden, hangt
leven in de stad biedt nieuwe technologie veel kansen. In Sittard-Geleen grijpen
samen met de toekomstvisie 2030. In de toekomstvisie 2030 schreven inwoners,
we die kansen aan om nieuwe dingen te ontwikkelen en bestaande problemen
organisaties, bedrijven en de gemeenteraad hoe onze gemeente er in 2030 uit
op een andere manier op te lossen. Zo willen we het leven in onze gemeente ver-
moet zien. Het belangrijkste is dat we een veerkrachtige gemeente willen zijn.
beteren en nog aangenamer maken. Een stad, gebied of regio die nieuwe techno-
Dat betekent dat we in goede én moeilijke tijden positief, toekomstgericht en
logieën benut, noemen we ook wel een slimme stad.
sterk willen zijn. Nieuwe technologie kan ons daarbij helpen. In deze Smart City visie lees je hoe we de kansen willen benutten, zodat we van Sittard-Geleen een
Wij zijn niet de enige gemeente die dat doet. Ook andere gemeenten ontwikke-
veerkrachtige, Smart City maken.
len slimme steden. De veertig grootste gemeenten (G40) van ons land schreven daarover zelfs een visiedocument. Daarin leggen zij uit wat ze verstaan onder een slimme stad. De ontwikkeling naar een slimme stad is “een transitie waarbij de gemeente, zelfstandig of in samenwerking met partners, gebruikmaakt van informatie en communicatietechnologieën (ICT) die bijdragen aan stedelijke en maatschappelijke opgaven”. In dit document lees je hoe wij die omschrijving vertalen naar onze gemeente. Daarbij gebruiken we de Engelse term Smart City.
sittard-geleen
smart city
6
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Smart City In een Smart City gebruik je data en technologie om de kwaliteit van het leven
tussen gemeenten, overheden, bedrijven en kennisinstellingen. Hier
in de stad te verbeteren. Hoe dat werkt? In een Smart City meten we met
ontwikkelen en testen we de technologieën die ons kunnen helpen in de
behulp van nieuwe technologieën verschillende dingen. Denk bijvoorbeeld
ontwikkeling van een Smart City.
aan de inwoners die rondfietsen op de snuffelfiets.Dat levert data op. Die data zorgt voor meer kennis over de stad. Met die kennis kunnen we de stad
“Smart City is een stad waarin data, duurzaamheid en slimme toepassingen, allemaal middelen zijn om die gezondere leefomgeving te creëren.”
vervolgens aanpassen aan de wensen en het gedrag van de inwoners. Kortom: de technologie in een Smart City maakt het werk van de gemeente beter, gemakkelijker en sneller. De openbare ruimte is een belangrijk onderdeel van de stad. Het is een mooie omgeving om nieuwe technologieën op zo’n manier toe te passen dat de inwoner er baat bij heeft. Zo kunnen we in een Smart City: -
de straat beter inrichten
-
de openbare ruimte slimmer beheren
-
een duurzamere stad ontwikkelen
-
beter communiceren met de inwoners en bedrijven in een stad
Een Smart City worden heeft nog een voordeel. Het geeft ons de kans om als gemeente meer en beter contact te krijgen met inwoners en bedrijven. Ook kunnen inwoners en bedrijven helpen bij het verzamelen, aanleveren en beheren van gegevens in een openbare databank. Zo weet de gemeente beter wat er speelt onder de inwoners. Daarnaast krijgen inwoners meer zicht op
De gemeente staat er natuurlijk niet alleen voor. In Smart City Sittard-Geleen
dat wat er speelt in de buurt. Zo kunnen data en technologie onze democratie
willen we graag samenwerken met lokale bedrijven, kennisinstellingen en
versterken.
andere gemeenten. Daar bereiden we onszelf goed op voor. Daarom doen we mee aan de city deal ‘Een slimme stad, zo doe je dat’. Dit is een samenwerking
sittard-geleen
smart city
7
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Visie op Smart City
In Sittard-Geleen hebben we de visie om:
• voorop lopen op het gebied van Smart City. Door data en technologie slim te gebruiken, laten we zien hoe je de leefkwaliteit en gezondheid van een stad en gemeente kunt verbeteren. • een veerkrachtige stad zijn en blijven. De Smart City ontwikkelingen helpen ons om nu en in de toekomst een sterke, positieve en toekomstbestendige gemeente te blijven. • technologie en data slim inzetten om maatschappelijke doelen te behalen. • zoveel mogelijk samenwerken met bedrijven, inwoners, scholen en maatschappelijke instellingen in de ontwikkeling naar een Smart City. • dat inwoners meedenken, meebeslissen en vooral meedoen. Dat kan alleen als inwoners de juiste kennis hebben. Kennis over de openbare ruimte vergroten we via de Tuinman filosofie.
Dat doen we door: • een routekaart te maken die ons helpt via een ‘Smart City-bril’ naar de doelen van de gemeente te kijken; • oplossingen voor de stad eerst te testen in de proeftuin; • samen te werken aan de Smart City ontwikkeling en te leren van anderen. sittard-geleen
smart city
8
Smart City gemeente Sittard-Geleen
3. DE EERSTE STAPPEN RICHTING DE Smart City VAN MORGEN
sittard-geleen
smart city
9
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Smart City van morgen Slim gebruikmaken van data en technologie in de stad. De gemeente moet hier nog veel in ontdekken. Ook zijn er steeds nieuwe ontwikkelingen. De visie op Smart City verandert daarom voortdurend. In deze visie vertellen we hoe we als gemeente slim om willen gaan met nieuwe ontwikkelingen.
Om het dagelijks beheer goed uit te voeren, moeten we als gemeente meegaan
Deze vier speerpunten maken van Sittard-Geleen een veerkrachtige stad, waar
met nieuwe ontwikkelingen. Doen we dat niet, dan kan het dagelijks beheer
men uitdagingen niet uit de weg gaat, maar aanpakt.
bijvoorbeeld veel duurder worden. Of worden de inwoners ontevreden over het beheer, omdat de ruimte er niet zo uitziet als zij graag willen. Daarom vindt de
Veerkracht betekent niet alleen dat we om kunnen gaan met tegenslagen, maar
gemeente het belangrijk om nieuwe ontwikkelingen op het gebied van data en
ook dat we gebruikmaken van kansen en nieuwe technologieën. Zo zorgen we
technologie in de gaten te houden en te gebruiken. Natuurlijk alleen als het de
dat we klaar zijn voor de toekomst.
gemeente helpt. De toekomstambassadeurs schreven in de toekomstvisie (http://www.sittard-
In het Sittard-Geleen van de toekomst:
geleen.nl/toekomstvisielive) dat zij willen dat Sittard-Geleen in 2030 een veer-
•
krachtige stad is, die:
zetten we technologie en data in voor het behalen van maatschappelijke doelen.
•
in balans is. Een stad in een bijzondere, aantrekkelijke regio en Euregio.
•
denken we als een Smart City in alles wat we doen.
•
elkaar versterkt, dankzij economische, sociaal-culturele, ecologische
•
is het duidelijk welke data we waar verzamelen. Ook is duidelijk hoe
•
en institutionele veerkracht.
we het gebruiken, wie de data beheert en houden we rekening met de
een belangrijke meerwaarde levert, zowel voor de inwoners in de ge-
privacy van inwoners;
meente als voor de regio. •
•
bijdraagt bij aan een gezond, ondernemend, innovatief en duurzaam
telt ieders stem en kunnen we iedereen horen die gehoord wil worden door data en technologie slim te gebruiken.
Sittard-Geleen. sittard-geleen
smart city
10
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Sittard-Geleen vandaag
Smart City initiatieven
De visie en de aanpak zijn een vervolg
In Sittard-Geleen gebruiken we al een aantal technologieën in de openbare
op dat wat we al hebben gedaan in
ruimte die goed binnen een Smart City passen. Denk bijvoorbeeld aan:
Sittard-Geleen. We zijn altijd een stad
•
de snuffelfietsen waarmee we de luchtkwaliteit meten;
geweest waar we nieuwe technolo-
•
de vochtsensor waarmee we droogte in jonge planten voorkomen;
gieën benutten om de stad veiliger en
•
de slimme regenton voor beter waterbeheer;
aangenamer te maken. Ook heeft die
•
de introductie van slimme verlichting, camera’s en verkeersregelinstal-
eigenschap ons economisch vooruit
laties (iVRI);
geholpen. Zo gebruikten we als eerste
•
de inspiratiegids voor de leefomgeving Sittard-Geleen 2020;
regio de natriumlamp als openbare verlichting. De weg van Beek naar Geleen
•
de ontwerpcatalogus openbare ruimte Sittard-Geleen.
was daardoor een voorbeeld voor de hele wereld.
Hieronder vertellen we meer over deze projecten.
Partner van de Future City Foundation Sittard-Geleen heeft veel contact met andere partijen die zich bezighouden met Smart City ontwikkelingen. Zo werden we in 2019 premium partner van de Future City Foundation. Dit is een organisatie die nieuwe technologie toepast in regio’s, steden en dorpen. Ze brengen medewerkers van gemeenten, bedrijven en andere organisaties met elkaar in contact. Samen proberen ze van die regio’s, steden en dorpen slimme gemeenschappen te maken.
sittard-geleen
smart city
11
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Pitch Carroussel Op 18 april 2019 heeft de gemeente samen met de Future City Founda-
Snuffelfiets City Deal Living Lab Zeehelden buurt
tion een pitch-carrousel gehouden in het Fortuna stadion. Had je een
In de proeftuin Zeeheldenbuurt
goed idee voor jouw woon- en
bedenken ze hoe je een buurt slim
werkomgeving van de toekomst?
inricht en beheert. Daarbij houden
Dan kon je dit laten zien. Kinderen
ze rekening met de gevolgen van
maakten tekeningen en maquettes
klimaatverandering. Door bewoners
om te laten zien hoe zij vonden
mee te nemen in het maken van
dat hun wijk er in de toekomst uit
nieuwe plannen voor de inrichting
moest zien. Bedrijven uit het hele
van de wijk, weet de gemeente beter
land lieten zien welke slimme
wat de bewoners van de wijk vin-
ideeën zij hadden. Vijftien bedrij-
den en willen. De gemeente verza-
ven mochten hun idee uitleggen
melt ook ‘harde data’ over de buurt.
aan een jury. Een geslaagde dag
Dat zijn cijfertjes zonder emoties
waar ruim honderd mensen kennis
en meningen. Door de cijfertjes en
met elkaar maakten en van elkaar
meningen van bewoners samen
leerden.
te brengen, krijgt de gemeente een
2019 is Sittard-Geleen gestart met de ‘snuffelfiets’. Een snuffelfiets is
Sittard-Geleen is aangesloten bij
een klein kastje die aan je fiets (of
de city deal ‘Een slimme stad, zo
rolstoel) kan worden gehangen.
doe je dat’. In de city deal werken
In dat kastje zitten sensoren die
overheden en bedrijven samen aan
de temperatuur, luchtkwaliteit en
slimme ideeën en handige instru-
trillingen meten. Ongeveer 50 inwo-
menten. Met die instrumenten
ners zetten vrijwillig een meetkast-
kunnen we de stad verbeteren en
je op hun fiets. Daarmee verzamel-
er een fijne plek van maken. De city
den ze zelf data en leerden ze veel
deal test de instrumenten ook en
over hun buurt. Ook konden ze laten
gebruikt ze dan in de stad. Zo zor-
zien wat er verbeterd kan worden
gen we dat de instrumenten goed
in de buurt. Na het verzamelen start
en juist werken als ze in de ‘echte
het analyseren samen met studen-
stad’ worden gebruikt.
ten van Zuyd Hogeschool.
goed beeld van wat er speelt in de wijk. Zo kan de gemeente samen met bewoners werken aan een plan voor de toekomst.
sittard-geleen
smart city
12
SMART city gemeente Sittard-Geleen
De voorbeelden op de vorige pagina zijn vanuit verschillende beleidsvelden gestart. De Smart City visie Sittard-Geleen helpt alle Smart City ideeën samen te brengen: nieuwe én al uitgevoerde ideeën. De visie helpt om bij het ontwikkelen van ideeën rekening te houden met alles wat er in de openbare ruimte speelt. Ook zorgen de projecten ervoor dat iedereen de data en informatie vanuit de verschillende plekken in de gemeente kan bekijken en gebruiken. Ook delen we ervaringen en geleerde lessen met elkaar, zodat Sittard-Geleen leert van alle projecten. Nieuwe ideeën helpen ons om de doelen waar te maken die de gemeente wil bereiken. Die doelen staan beschreven in beleidsdocumenten. Heeft iemand een nieuw idee, dan kijken we altijd of het idee ons helpt bij het behalen van de beleidsdoelen. Is dat niet zo? Dan voeren we het niet uit. Helpt het ons wel om de doelen te behalen, dan gaan we het idee uitproberen. Als de proef klaar is, kijken we of het idee echt heeft geholpen. Alleen dan is de proef geslaagd. Als de proef is geslaagd, passen we het idee overal in de gemeente toe.
sittard-geleen
smart city
13
SMART city gemeente Sittard-Geleen
4. aan de slag
sittard-geleen
smart city
14
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Aan de slag In de Smart City Sittard-Geleen benutten we kansen die digitale middelen ons bieden. We gebruiken de technologie om van de stad een gezondere en fijnere plek te maken. Een groot deel van de toepassingen van data en technologie moet nog uitgevonden worden en getest worden. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe een Smart City er in de toekomst uitziet. Sittard-Geleen weet dus nog niet precies wat ze moeten doen om een Smart City te worden. We gaan dus nog veel met elkaar ontdekken. Door dit visiedocument weten we hoe we op de weg blijven, maar nog niet precies wat aan het einde van de weg is. Voor deze visie hebben we wel een soort routekaart gemaakt. Deze routekaart biedt houvast bij hoe we op weg gaan naar een Smart City. In deze visie geven we ook drie principes mee, waaraan we ons vasthouden. Dat zijn de principes
Menselijk: de mens centraal > Waarvoor
‘menselijk’, ‘samen’ en ‘doen’. Menselijk wil zeggen dat we het doen voor onszelf. Techniek moet ons helpen Bij het integreren van data en technologie binnen de gemeente staan
om ons leven en onze leefomgeving te verbeteren. Het zijn deze doelen waar we
3 principes centraal:
aan werken en als techniek daarbij kan helpen dan gebruiken we die.
sittard-geleen
smart city
15
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Samen: iedereen denkt mee over alles > Hoe
Doen: handen uit de mouwen > Waarmee
Met online middelen kunnen we de inwoners beter betrekken. In Sittard-Geleen
Het derde principe is doen: we gaan gewoon aan de slag. We kijken vooral naar
zorgen we ervoor dat inwoners zo veel mogelijk worden gevraagd om mee te
de oplossingen en ideeën die ergens anders al gebruikt worden. Echt nieuwe op-
denken. Hiermee krijgen we informatie of “data” over de wens van de inwoner.
lossingen waar ergens anders op de wereld nog geen ervaring is opgedaan, tes-
De data en informatie hoeven niet alleen van de gemeente te komen. Ook bij-
ten we eerst in het klein uit. We durven te proberen.
voorbeeld inwoners, andere overheden, bedrijven en kennisinstituten kunnen de data en informatie aanleveren. Samen weten we immers veel meer dan alleen. In onze gemeente willen we tegelijkertijd samenwerken met inwoners, bedrijven en onderwijsinstellingen. Zo’n samenwerking wordt een ‘quadruple helix’ genoemd. De inwoners worden in het idee van de quadruple helix altijd betrokken bij het bedenken van oplossingen. In het platform dat we opzetten om samen te werken, is iedereen gelijk en kijken we gezamenlijk welke oplossingen nodig zijn om de toekomstvisie te bereiken. Gemeente Sittard-Geleen brengt kennisinstellingen, overheden, inwoners en bedrijven samen in een gemeenschap. In die gemeenschap werken alle partijen samen om slimme initiatieven te ontwikkelen.
sittard-geleen
smart city
16
SMART city gemeente Sittard-Geleen De routekaart start met de vraag waar we als gemeente naar toe willen gaan.
Als de ‘hoe vraag’ beantwoord is, gaan we uitzoeken welke Smart City
Het waartoe is opgeschreven in de Toekomstvisie. Als bepaald is wat de
oplossingen kunnen helpen om de waarden te bereiken. De ‘hoe vraag’ wordt
doelen zijn die we willen bereiken, worden plannen gemaakt over hoe we
dus een ‘waarmee vraag’. We kijken welke soort data we kunnen gebruiken,
de doelen zouden kunnen bereiken. Daarin staat dan vooral wat we gaan
welke Smart City oplossingen bruikbaar kunnen zijn en wat we moeten doen
doen. Hierbij wordt dan ook gekeken hoe we digitale en technologische
om het uit te kunnen voeren. Deze drie vragen beantwoorden we samen met
oplossingen kunnen gebruiken om onze doelen te halen. Dan gaan we
de inwoners, de gemeenteraad, het bedrijfsleven en het onderwijs. Daarna
concreet uitwerken hoe we deze oplossingen kunnen toepassen. Daarna
gaan we de oplossingen monitoren en kijken we samen met de inwoners of
passen we ze ook daadwerkelijk toe en monitoren we of het werkt. Als de
het resultaat goed is. Zo doorlopen we de hele tijd de onderstaande route.
oplossingen inderdaad werken, dragen ze bij aan het behalen van de doelen die we ons gesteld hadden.
sittard-geleen
smart city
17
SMART city gemeente Sittard-Geleen
Om de stap te kunnen maken naar een smart city, moeten we veel ingewikkelde
om veilig over straat te kunnen. Als dit allemaal duidelijk is kunnen we samen
keuzes maken. Om de juiste beslissingen te nemen, gebruiken we een speciaal
een oplossing bedenken. Dit kan bijvoorbeeld een slim verkeerslicht (iVRI) bij
model. Het model vertelt welke data de ambtenaren en bestuurders nodig heb-
kruispunten zijn. Zo’n slim verkeerslicht ziet verkeer aankomen en reageert op
ben om de juiste beslissingen te kunnen nemen. In de figuur hierboven laten
de situatie. Tijdens het bedenken van het beleid heeft de gemeente ook samen
we dit model zien. De ‘waartoe-fase’ is de fase waarin bestuurders beslissingen
met de inwoners bedacht hoe we kunnen meten wat veilig is. Als het slimme
nemen. Zij denken na over nieuwe ideeën en welk doel we met zo’n idee willen
verkeerslicht er staat beginnen we direct met meten. Is het kruispunt inderdaad
behalen. Als die fase klaar is, start de ‘hoe-fase‘. In deze fase bedenken we hoe we
veiliger geworden? Dan plaatsen we meer slimme verkeerslichten door de stad.
de beslissingen van bestuurders op de beste manier in de praktijk kunnen bren-
Dit besluit nemen we dan samen met de inwoners.
gen. Hebben we dit bedacht? Dan gaan we naar de ‘waarmee’ fase. Daarin werken we de oplossing tot in detail uit en kijken we hoe we de oplossing gaan uitvoeren.
Bij het toepassen van slimme technologieën zorgt Sittard-Geleen ervoor dat er alleen mensen bij de persoonlijke data kunnen die betrokken zijn bij het project. Daardoor is het veilig en krijgt de overheid niet zomaar persoonlijke data. De samengevatte data maken we zo veel mogelijk wel openbaar.
In Sittard-Geleen werken we samen aan de Smart City van de toekomst. Dat doen we gestructureerd en samen met de inwoners. Als we een idee uitvoeren, houden we rekening met het hele plaatje. We blijven onszelf hier altijd in verbeteren. We moeten niet vergeten dat Smart City nog nieuw is. Dat betekent dat we nieuwe dingen moeten uitproberen en dat we soms ook fouten maken. Als dat gebeurt doet de gemeente daar niet geheimzinnig over, maar vertellen we dit
Met een voorbeeld verduidelijken we dit model. Het doel van een nieuw idee bepalen we in de ‘waartoe-fase’. Een voorbeeld van zo’n doel is “We zorgen voor
eerlijk. Zo kan iedereen feedback geven, kunnen we fouten herstellen én leren we van elkaar.
een veilige leefomgeving”. Dit doel bestaat uit heel veel verschillende onderdelen. De leefomgeving is natuurlijk een ruim begrip. Daarom bedenken ambtenaren samen met inwoners, het bedrijfsleven en het onderwijs wat een veilige leefomgeving precies is. Eén van de onderdelen van een veilige leefomgeving, kan bijvoorbeeld verkeersveiligheid zijn. De gemeente gaat dan onderzoeken aan welke eisen veilig verkeer moet voldoen en wat de inwoners nodig hebben sittard-geleen
smart city
18
D
SMART city gemeente Sittard-Geleen
5. naWOORD wil inwoners betrekken en je wil dat “ Jemensen zoveel mogelijk mee aan het stuur staan als je beleid maakt”
- Leon Geilen
Wethouder Sittard-Geleen
sittard-geleen
smart city
19
SMART city gemeente Sittard-Geleen
sittard-geleen
smart city