RV Deelname Fase 3 Warmtenet Zuid-Limburg

Gemeente

Sittard-Geleen born

Voorstel aan Gemeenteraad Registratienummer: Z/24/557797 Onderwerp Deelname Fase 3 Warmtenet Zuid Limburg Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. Conform Artikel 169 lid 4 Gemeentewet geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen over het aangaan van de Ontwikkelovereenkomst Fase 3 Warmtenet Zuid-Limburg. 2. De bijdrage Sittard-Geleen in fase 3 van € 765.000, vooruitlopend op het te nemen bestemmingsvoorstel jaarrekening 2023, voor te financieren uit de incidentele middelen ten behoeve van wijkuitvoeringsplannen.

Inleiding In het Klimaatakkoord is overeengekomen dat Nederland in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Meer dan 90% van de woningen en gebouwen wordt in Nederland nog met aardgas verwarmd. Om de doelstelling van 2050 te halen moet Nederland stapsgewijs van het aardgas af. Gemeenten hebben de regierol om de gebouwde omgeving aardgasvrij te maken. Voor veel woningen is verwarming met een warmtenet op hoge temperatuur een goed alternatief voor aardgas. In Zuid-Limburg blijkt de restwarmte van de bedrijven op chemiesite Chemelot genoeg om 70.000 tot 130.000 woningen in Zuid-Limburg te verwarmen. De gemeenten Beek, Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Sittard-Geleen, Stein, de Provincie Limburg en Enpuls Warmte Infra doen als publieke partijen samen onderzoek naar de haalbaarheid van het aanleggen van een regionaal duurzaam warmtenet. Het uitgangspunt van Warmtenet Zuid-Limburg (WZL), is het gebruik van onbenutte fossiele restwarmte die op chemiesite Chemelot geproduceerd. In de toekomst is de verwachting dat Chemelot verduurzaamt en later kunnen ook andere duurzame bronnen worden gekoppeld aan het warmtenet. WZL is een project dat op grote schaal positief kan bijdragen aan de klimaatdoelstellingen en de betaalbaarheid van de warmtevoorziening in Zuid-Limburg.

Dit leidt tot een forse daling van het aardgasverbruik en vermindering van C02-uitstoot, en daarmee aan een duurzamere toekomst voor de regio. In januari 2023 is het WZL-traject gestart met betrekking tot een grootschalig warmtenet in ZuidLimburg. In oktober 2023 is door de tien betrokken gemeenten111, Provincie Limburg en Enpuls Warmte Infra Fase 2 WZL gestart. In Fase 2 van WZL is toegewerkt naar een ontwikkelovereenkomst (zie bijlage 1). Deze ligt nu voor ter besluitvorming. X,

burgemeester,

mr. J.Th^LM. Vèrheijen

Voorstel aan Gemeenteraad

Gemeentesecretaris,

J.A.M. Heesen

O-, b-a-

pagina 1 van 8

Gemeente

Sittard-Geleen

Bom

De ontwikkelovereenkomst voor Fase 3 van WZL, de ontwikkelfase, is gericht op het uitwerken van de mogelijkheden voor realisatie van een eerste gedeelte van het regionale warmtenet in Zuid Geleen (‘Proof of Concept’ (hierna: PoC)). Hiertoe wordt in Fase 3 een businesscase ontwikkeld op basis van de gehele startscope in Zuid Geleen (d.w.z. bedrijventerrein Krawinkel, Geleen-Zuid en een deel van Geleen-Centrum, zie bijlage 3 in het Projectplan bijlage 2). Deze is gericht op grote afnemers, zoals woningcorporaties en bedrijven (inclusief MKB), en op particuliere woningeigenaren. Tijdens Fase 3 worden middels de ‘basis of design’ de ontwerpparameters voor het groot regionaal netwerk vastgelegd. De ontwikkelovereenkomst loopt tot aan het moment van besluitvorming over de opstart van de realisatie, Fase 4 WZL. Deze besluitvorming wordt eind 2025/begin 2026 verwacht. De daadwerkelijke realisatie van het warmtenet vindt plaats in Fase 4 van WZL, door het dan op te richten warmtebedrijf WZL.

De doelen van Fase 3 WZL zijn: • Onderbouwing van een duurzaam warmtenet voor de grotere regionale WZL-scope middels een ‘Proof of Concept’ (PoC) op beperkte schaal in Zuid Geleen, en gebaseerd op een acceptabel aanbod voor woningeigenaren. • Een uitgewerkt plan voor eerste realisatie van netwerk en bronnen gereed te hebben, op basis van contracten en financiering. • Een warmtebedrijf in oprichting te hebben voor de (mogelijke) realisatie in Fase 4. Op basis van de genoemde documenten in de bijlagen heeft de stuurgroep WZL op 24 april 2024 positief besloten op het voorstel tot deelname aan Fase 3 WZL. Om dit besluit van de stuurgroep afzonderlijk te laten bekrachtigen, wordt voorliggend voorstel aan de betrokken tien gemeenten, de Provincie Limburg en Enpuls Warmte Infra voorgelegd en gevraagd om deelname aan Fase 3 middels het aangaan en ondertekenen van de ‘Samenwerkings- en Ontwikkelovereenkomst Warmtenet Zuid-Limburg (WZL) t.b.v. Fase 3’ (hierna: ontwikkelovereenkomst, zie bijlage 1). ui Beek, Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Sittard-Geleen, Stein.

Beoogd effect Door het realiseren van een warmtenet op Zuid-Limburgse schaal wordt bijgedragen aan de doelstelling van de Transitievisie Warmte van Sittard-Geleen om toe te werken naar een betaalbaar duurzaam alternatief voor aardgas in de gebouwde omgeving.

Voorstel aan Gemeenteraad

pagina 2 van 8

Gemeente

Sittard-Geleen bom Argumenten 7.7 De gemeenteraad kan, conform artikel 169 lid 4 Gemeentewet, wensen en bedenkingen over het aangaan van de overeenkomst indienen. Op grond van artikel 160 lid 1 onder de Gemeentewet is het college in ieder geval bevoegd tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten. Daaronder valt ook het aangaan van overeenkomsten. Artikel 169 lid 4 Gemeentewet vermeldt vervolgens dat de raad vooraf inlichtingen over de uitoefening van deze bevoegdheden ontvangt, als de raad daarom verzoekt of als de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In dat laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Gelet op de impact van de aanleg van het warmtenet voor onze inwoners en ondernemers en de middelen die worden beschikbaar gesteld wordt de deelname aan Fase 3 WZL aan de raad voorgelegd 1.2 Door deelname aan fase 3 WZL kan Sittard-Geleen een grote stap zetten in de warmtetransitie en verder invulling gaan geven aan het raadsbesluit Transitievisie Warmte. Op basis van het klimaatakkoord hebben gemeenten de regie op het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving voor 2050. De raad heeft op 5 november 2021 hiervoor de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld.

Voor veel van onze woningen en gebouwen is de aanleg van een warmtenet op basis van de restwarmte van Chemelot cruciaal. Binnen de warmtetransitie heeft zowel Sittard-Geleen als ook de gehele regio Zuid-Limburg nog een hele weg te gaan. Van het aardgas af is het doel, maar daar moeten nog vele stappen voor gezet worden. Ook in de Toekomstvisie 2030 van onze gemeente is hier een duidelijke relatie mee gelegd en ambitie voor opgesteld. Om de gestelde doelen uit de TVW, de ambitie en doelen uit de Toekomstvisie, maar ook de doelen uit het klimaatakkoord te behalen, is het ontwikkelen van het warmtenet cruciaal.

7.3 Doorbet realiseren van een regionaal warmtenet wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie in Zuid-Limburg. Door te verwarmen met een warmtenet is er minder aanvullende elektriciteit nodig om van het aardgas af te gaan. In Zuid-Limburg is er sprake van netcongestie. Dat wil zeggen dat er onvoldoende transportcapaciteit van elektriciteit is, waardoor (grotere) aansluitingen op dit moment niet (of nauwelijks) gerealiseerd kunnen worden. Hierdoor vertraagt de energietransitie in Zuid-Limburg. Woningen en gebouwen hebben als alternatief voor aardgas op de lange termijn grofweg twee opties: verwarmen met een (elektrische) warmtepomp of aansluiting op een warmtenet (waar mogelijk). Het grootschalig verwarmen met een elektrische warmtepomp levert een extra elektriciteitsvraag op bij woningen en gebouwen. WZL richt zich op het realiseren van een warmtenet op basis van restwarmte. Hierdoor wordt een alternatief voor aardgas gerealiseerd waardoor de elektriciteitsvraag niet nog verder toeneemt. Door het realiseren van een warmtenet, in plaats van verwarming met elektrische warmtepompen, draagt WZL bij aan het verminderen van de uitdaging van netcongestie in Zuid-Limburg.

1.4 Om de haalbaarheid van een warmtenet op Zuid-Umburgse schaal te onderzoeken is het belangrijk om op kleine schaal te starten met een ‘Proof of Concept’ (PoC) in Zuid Geleen. Zuid Geleen is geselecteerd voor het Proof of Concept (PoC) van Fase 3 WZL. Door te starten in Zuid Geleen kan de haalbaarheid van een warmtenet op Zuid-Limburgse schaal worden aangetoond. Uitgangspunt voor de keuze voor een specifiek pilotgebied is het beperken van overdimensioneringsproblemen^1 en bijbehorende financiële risico’s bij aanleg van warmtetransportleidingen. In Fase 3 wordt toegewerkt naar een haalbare businesscase en een acceptabel aanbod aan kleinverbruikers. Voor meer informatie hierover zie hoofdstuk 1, bijlage 2. Zuid Geleen is naar voren gekomen als meest geschikte gebied hiervoor. In Zuid Geleen zijn potentieel voldoende grote afnemers (o.a. woningcorporaties, (MKB-) bed rijven, maatschappelijk Voorstel aan Gemeenteraad

pagina 3 van 8

Gemeente

Sittard-Geleen Torn vastgoed), maar ook particuliere woningeigenaren aanwezig om de haalbaarheid van een warmtenet aan te kunnen tonen. Daarnaast ligt Zuid Geleen nabij Olefins 4 op Chemelot, waarin in 2019 een uitkoppelpunt voor restwarmte reeds is gerealiseerd. Voor meer toelichting op de keuze voor de geografische scope in Zuid Geleen zie bijlage 3 Geografische scope Fase 3 in het projectplan (bijlage 2). 121 Aanleg van te grote transportleidingen in relatie tot een onzekere hoeveelheid afname van warmte (verwachte afname ten opzichte

van daadwerkelijke afname).

1.5 Zuid Geleen is door de stuurgroep WZL vastgesteld als geschikte startscope van het warmtenet Op 24 april 2024 heeft de stuurgroep WZL er mee ingestemd om Zuid Geleen uit te werken als startscope van het warmtenet. De gemeente Sittard-Geleen kan door de ontwikkeling van Fase 3, en mogelijk de realisatie in Fase 4, een eerste deel van het warmtenet op haar grondgebied realiseren. Hiermee krijgt Sittard-Geleen een unieke mogelijkheid om een wezenlijke start te maken met de warmtetransitie. De gemeente Sittard-Geleen is in Fase 3 WZL de ‘ontwikkelgemeente’. 1.6 Voor Fase 3 WZL worden meerdere subsidieaanvragen voorbereid die bijdragen aan de financiële haalbaarheid van het warmtenet in Zuid Geleen. Voor de uitvoering van Fase 3 worden meerdere (Europese) subsidieaanvragen voorbereid (waaronder OPZuid en ELENA). Indien deze subsidies worden toegekend wordt de bijdrage aan WZL Fase 3 hiermee verlaagd. Ook worden in Fase 3 meerdere subsidieaanvragen voorbereid voor de daadwerkelijke uitvoering in Fase 4, waaronder de Europese JTM subsidie. Deze subsidies leveren een positieve bijdrage aan de financiële haalbaarheid van de realisatie van het warmtenet in Zuid Geleen.

1.7 Deelname aan Fase 3 WZL levert kennis en inzicht op voorde uitrol van het regionale warmtenet voor alle betrokken gemeenten in Warmtenet Zuid-Limburg. Een concreet ontwerp van het (gehele) regionale warmtenet is op dit moment niet wenselijk. Dit zou namelijk kunnen leiden tot schijnzekerheid die het vertrouwen in het regionale warmtenet kan schaden. Door het uitwerken en onderzoeken van de haalbaarheid van een warmtenet in Zuid Geleen wordt kennis en inzicht opgedaan voor het gehele regionale warmtenet. In Fase 3 WZL wordt middels het PoC inzicht en kennis vergroot, waardoor onzekerheden en risico’s minder worden. Meer informatie staat tevens in bijlage 2 en 3. 1.8 De Wet collectieve warmte (Wcw) stelt dat warmtebedrijven voor de meerderheid in publieke handen moeten zijn. Warmtenet Zuid-Limburg richt zich op de realisatie van een volledig publiek warmtenet. Hierdoor is een eerlijke prijs voor warmte mogelijk en kunnen de gemeenten regie houden op hun eigen warmtetransitie. Veel van de huidige warmtenetten zijn grotendeels in handen van commerciële warmtebedrijven. Deze bedrijven stellen hoge rendementseisen en leggen risico’s zoveel mogelijk bij de overheden. De Wcw gaat uit van de maatschappelijke taak in de warmtetransitie en bevat daarom het uitgangspunt van de publieke taak (meerderheidsbelang).

Landelijk worden hiervoor gunstige financieringsvoorwaarden gecreëerd, waaronder ook een landelijk waarborgfonds om risico’s af te dekken. De recente negatieve berichtgeving rondom, met name de prijsontwikkeling van de aansluiting op een warmtenet ten opzichte van aardgas, laat de noodzaak zien van het realiseren van een warmtenet dat in publieke handen is. WZL richt zich daarom op een volledig (100%) publiek warmtenet. Door het realiseren van een publiek warmtenet wordt het marktfalen van warmtenetten in commerciële handen kleiner. Middels een publiek warmtenet kan immers meer worden gestuurd op beprijzing van het warmtenet en zijn de winstmarges lager. Hierdoor is de verwachting dat een eerlijke prijs voor de warmte kan worden gerealiseerd. Hierdoor moet de transitie voor iedereen betaalbaar blijven. Zie voor meer informatie hierover bijlage 3.

Voorstel aan Gemeenteraad

pagina 4 van 8

Gemeente

Sittard-Geleen born De 0,9 fte beleidsmedewerkers is specifiek nodig voor de combinatie met de wijkuitvoeringsplannen warmtetransitie voor de wijken in Zuid Geleen en WZL. Deze formatie is opgenomen in het reguliere functieboek.

2.2 Het bestemmingsvoorstel voorde bijdrage uit het resultaat van de jaarrekening 2023 komt pas in juli ter behandeling in de raad. Om in te kunnen stemmen met de samenwerkingsovereenkomst dient de financiële bijdrage door de raad te zijn beschikbaar gesteld. In de jaarrekening 2023 wordt voorgesteld om uit het rekeningresultaat 2023 de bijdrage voor Fase 3 te bekostigen omdat alle incidentele duurzaamheidsmiddelen zijn bestemd door aankomende of lopende duurzaamheidsprojecten. De besluitvorming van de raad over de jaarrekening vindt pas op 4 juli plaats. De besluitvorming van de raad over deelname Fase 3 is geagendeerd voor de raad van 27 juni. Daarom wordt vooruitlopend op de besluitvorming over de jaarrekening 4 juli voorgesteld om de volledige aanwezige incidentele middelen voor de realisatie van de wijkuitvoeringsplannen in te zetten als voorfinanciering vooruitlopend op het jaarrekeningbesluit. Kanttekeningen 1.1 Indien niet alle betrokken partijen de ontwikkelovereenkomst ondertekenen en daarmee niet akkoord gaan met de kostenverdeling leidt dit tot vertraging in het besluitvormingsproces en de start van Fase 3. In mei 2024 nemen de colleges van de gemeenten, Gedeputeerde Staten en bestuur van Enpuls Warmte Infra een besluit tot deelname aan Fase 3. Nadat de (raads)besluitvorming is doorlopen wordt de ontwikkelovereenkomst getekend.

Onderdeel van de ontwikkelovereenkomst is de verdeling van de kosten voor Fase 3 over de diverse partijen. Indien een partij besluit niet deel te nemen aan Fase 3, dienen de kosten te worden herverdeeld. Hiertoe zal, als dit aan de orde is, zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel voor verdeling van de bijdragen ter besluitvorming worden voorgelegd. Een dergelijke situatie leidt tot vertraging in de besluitvorming en start van Fase 3 WZL.

1.2 Het slagen van WZL is mede afhankelijk van de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte, Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie en de nieuwe Energiewet. Voor de ontwikkeling van het grootschalig warmtenet is inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte (Wcw) en Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) randvoorwaardelijk. Ook de aanpassing van de Energiewet is voorwaardelijk in verband met deelname van Enexis/Enpuls voor de levering van warmte (aanpassing van de bevoegdheden van de netbeheerders). Op dit moment is deze wetgeving in ontwikkeling. In april 2024 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie.

2.11ndien de raad niet instemt met het bestemmingsvoorstel bij de jaarrekening 2023 heeft dit gevolgen voor de uitrol van wijkuitvoeringsplannen warmtetransitie. Indien de raad niet instemt met het bestemmingsvoorstel in de jaarrekening zal de voorfinanciering overgaan tot een definitieve financiering. Dit betekent dat er voor de realisatie van wijkuitvoeringsplannen beperkte middelen aanwezig zijn. Inclusie In Fase 3 WZL wordt onderzocht hoe de doelgroep met beperkte financiële middelen, zowel zij die in een koop- als huurwoning wonen, deel kan nemen aan de energietransitie door het aanleggen van een warmtenet. Op deze manier kan deze doelgroep van het aardgas afgaan met beperkte investeringen. In Zuid Geleen zijn veel inwoners behorende tot deze doelgroep waardoor het voor hen mogelijk wordt om deel te nemen aan de warmtetransitie in Sittard-Geleen.

Voorstel aan Gemeenteraad

pagina 6 van 8

Gemeente

Sittard-Geleen Horn diverse Ministeries en andere partijen zoals Energie Beheer Nederland (EBN), Gasunie, de Europese Investeringsbank (EIB) en de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) nauw contact gehouden over de ontwikkelingen van WZL. Het betreffen belangrijke partijen wiens betrokkenheid benodigd is voor de regionale opschaling van het warmtenet. Vervolg Bij positieve besluitvorming door de gemeenten, Provincie en Enpuls Warmte Infra wordt de ontwikkelovereenkomst door de partners ondertekend en start Fase 3 WZL. De verwachting is dat deze tot eind 2025 duurt. Vervolgens volt er een investeringsvoorstel waarna al dan niet wordt gestart met daadwerkelijke realisatie, Fase 4 WZL.

Openbare besluitenlijst Tekst openbare besluitenlijst: De gemeenteraad van Sittard-Geleen heeft geen wensen en bedenkingen tegen het aangaan van de ontwikkelovereenkomst Fase 3 Warmtenet Zuid-Limburg. Bijlagen Bijlage 1 - Samenwerkings- en Ontwikkelovereenkomst Warmtenet Zuid Limburg Fase 3 Bijlage 2 - Projectplan Fase 3 WZL Bijlage 3 - Oplegnotitie besluitvorming gemeenten Fase 3 WZL Bijlage 4 - Vraag en antwoord WZL Fase 2 Bijlage 5 - Notitie kostenverdeling Fase 3 WZL Bijlage 6 - Raadsbesluit deelname Fase 3 Warmtenet Zuid Limburg

Voorstel aan Gemeenteraad Steller: E-mail: Team:

Reg. nummer Economische en Duurzame Ontwikkeling

Reg. datum Reg.nummer(s) bijlagen :

14 mei 2024

Portefeuillehouder:

I.A.M.H. Tillie

Voorstel aan Gemeenteraad

pagina 8 van 8