Raadspresentatie WZL Q4-2023

Warmtenet Zuid-Limburg Raadsinformatiesessie 2: Q4-2023

Doel en inhoud Doel • Informeren waar het project ‘Warmtenet Zuid-Limburg’ staat.

• Verkennen aandachtspunten raadsleden bij leidende principes in de ontwikkeling. Inhoud • Deel 0: Historie Het Groene Net

• Deel 1: Stand van zaken en context • Deel 2: Toelichting komende fases WZL • Deel 3: Rol van de Raad in fase 2 • Deel 4: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes • Deel 5: Vooruitblik

2

Deel 0 van 5 Historie Het Groene Net

3

Historie Het Groene Net • Warmtenet in de gemeente Beek, Sittard-Geleen en Stein • 2010: eerste gedachte • 2015: Samenwerkingsovereenkomst HGN • Doel: Ontwikkelen, realisatie en exploitatie warmtenet in Beek, Sittard-Geleen en Stein. • Realisatie in kralen (stapsgewijs)

Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

4

Stand van zaken Het Groene Net • Splitsing in ontwikkeling: • HGN Noord (restwarmte: Biomassacentrale) • HGN Zuid (restwarmte Chemelot) • HGN Noord: • deels gerealiseerd Sittard (bron: biomassacentrale) • ligt vanaf 2019 stil • HGN Zuid: • Jan 2018-dec 2019: uitwerking plan HGN Zuid • 5 dec 2019: Project niet haalbaar; risico’s en financiering • Ambtelijke werkgroep 2020-2022: Risico’s niet opgelost, financiering blijft probleem • ligt vanaf 2019 stil Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

5

Deel 1 van 5 Stand van zaken en context 6

Stand van zaken en context Regionale Structuur Warmte (2022) Thema: bovenlokale warmte

RSW: Inventarisatie TVW‘s Zuid-Limburg

RSW: Grootste nationale baten inzet restwarmte Chemelot ​

Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

Opstart Warmtenet Zuid-Limburg Doel WZL-proces: Fase 1 ‘Het organiseren van regionale samenwerking ter realisatie van het regionaal warmtenet WZL. Hierbij wordt rekening gehouden met de beoogde publieke rol van de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw). Uiteindelijk doel is de fysieke aanleg van een regionaal warmtenet. Daarvoor is het nodig dat een solide uitvoeringsorganisatie wordt opgericht.’

Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

8

Context: WZL Fase 1 - afgerond Bronzekerheid ✔ • Warmtebronnen Chemelot • Verduurzaming Chemelot • Alternatieve duurzame bronnen

Leerlessen ✔ • Bestaande warmteprojecten • Samenwerkingsvormen

Juridische check ✔ • Huidige wetgeving • Wetsvoorstel collectieve warmtevoorziening

Financiering ✔ • JTM-traject (EIB) • Opties in beeld

Consultaties ✔ • Lokale stakeholders • Nationale stakeholders

Risicoanalyse ✔ • Risicoregister • TECOP Checklist Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

9

Conclusies Fase 1: contouren WZL Kernwaarden • Maatschappelijk waarde • Duurzaam • Efficiënt Samenwerkingsvorm

• Zelfstandig publiek Nutsbedrijf, in lijn met Wcw. Duurzaamheid

• Starten met aardgas besparen o.b.v. restwarmte Chemelot. • Verduurzaming warmtenet: op termijn van hoge naar middelhoge temperatuur. • Verduurzaming Chemelot, of duurzame warmtebronnen of beiden. Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

10

Conclusies Fase 1: contouren WZL Partners: korte termijn

Partners opschaling

Belanghebbenden

• 10 gemeenten (grootste maatschappelijk baten) • Provincie Limburg • Enexis/ Enpuls

• EBN • Invest-NL • Gasunie

• • • • • • •

Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

Chemelot Woningeigenaren (MKB-) bedrijven Woco’s EZK, BZK Waterschap …

11

Gefaseerde ontwikkeling WZL (formule-) Ontwikkelen, voorwaardelijk contracteren, proof of concept aantonen

Partijen niet inzichtelijk*

Q2 -’24

Q2-Q3 ’23

Kwartiermaken

Warmtelevering operationeel, doorontwikkelen, opschalen

Voorbereiden

Ontwikkelen

Partijen gekend, posities uitwerken

Position Paper

Ontwikkelovereenkomst

~’45(?)

~‘26

Q2-Q3 ‘25

Realiseren

Opschalen

Initieel op kleine schaal

Financial Close Statuten (Entiteit)

Deel 1 van 5: Stand van zaken en context

Oplevering werken 12

Deel 2 van 5 Toelichting komende fases WZL 13

Majeure uitdaging Bestaande gebouwde omgeving

• In grote getalen gebouw- en woningeigenaren laten overschakelen.

è Formule tot aansluiting ontwikkelen = balans vinden tussen meerdere belangen: • • • • • •

Kostenplaatje eindverbruiker Verminderen afhankelijkheid van aardgas Duurzaamheid, CO2-reductie en klimaatdoelstellingen Solide bedrijfsvoering publiek nutsbedrijf Financierbare investeringen Overgang naar alternatieve duurzame warmtebronnen

Deel 2 van 5: Toelichting komende fases WZL

14

Fase 3: Proof of concept op kleine schaal Binnen beperkte scope • Technisch ontwerp • Opstellen begroting • Formule ontwikkelen o

Mogelijke combinatie met subsidies (totaalpakket isolatie, aansluitbijdrage…).

• Contracteren van klanten o

Bewijs leveren: succesvolle aansluitformule.

• Europese subsidies en financiering • Business case

Eindproduct: investeringsvoorstel • • • •

Gemeente(n) Enexis/ Enpuls Provincie Europese investeringsbank – JTM subsidie/financiering

Deel 2 van 5: Toelichting komende fases WZL

15

Warmtenetten in Z-L: geen bestaande geschikte entiteit Project / Realisatie

Techniek

Governance

Inzetbaarheid

Beperkingen

Mijnwater

LT-GEO met W/K uitwisseling

Publiek

Nieuwbouw / A-B Oudere bestaande label bestaande bouw bouw

Het Groene Net

HT-restwarmte

PPS

Nieuwbouw / bestaande bouw

Laagbouw, particulier woningbezit, MKB

Wijkwarmtenetten:

HT-WKK / HTrestwarmte

Privaat

Nieuwbouwwijken

Bestaande bouw, m.u.v. overheid, zorg, WoCo, utiliteit

Hoogveld, ’t Loon, Welten, Céramique, Belvédère

Deel 2 van 5: Toelichting komende fases WZL

16

Toelichting fase 2: voorbereiding fase 3 Ø Nog geen bestaande geschikte entiteit. Ø Hoe gaan we samenwerken, "organisatie", met oog op de korte termijn (fase 3) én de lange termijn (regionaal warmtebedrijf waarbij gemeenten en (publieke) partijen stapsgewijs kunnen instappen n.a.v. verdere uitrol). Ø Concrete afspraken in een ontwikkelovereenkomst voor eerste ontwikkeling van het warmtenet. Ø Aanpassen Samenwerkingsovereenkomst Het Groene Net om ontwikkeling WZL mogelijk te maken. Deel 2 van 5: Toelichting komende fases WZL

Ø Verder uitwerken startfinanciering via EIB (JTM)

17

Deel 3 van 5 Rol van de raad in fase 2 18

Rol van de raad in fase 2 Ø Verkennen aandachtspunten bij de leidende principes in de ontwikkeling. Ø Instemmen met de kaders voor de ontwikkelovereenkomst en (mogelijke) investering vervolgproces. Ø Aandachtspunt: meerdere partners en belanghebbenden aan zet, niet enkel de raad. Partners: korte termijn

Partners opschaling

Belanghebbenden

• 10 gemeenten (grootste maatschappelijk baten) • Provincie Limburg • Enexis/ Enpuls

• EBN • Invest-NL • Gasunie

• • • • • • •

Deel 3 van 5: Rol van de raad in fase 2

Chemelot Woningeigenaren (MKB-) bedrijven Woco’s EZK, BZK Waterschap …

19

Betrokkenheid en rol van de gemeenteraad in warmtetransitie & ontwikkeling warmtenet Wanneer heeft de raad een stem? Vooraf • Besluit tot al dan niet deelname aan een uitvoeringsorganisatie. • Instemmen met beoogd doel en uitgangspunten van een regionaal warmtenet en de benodigde investeringen.

Tijdens exploitatie • Updaten Transitievisie Warmte (waar nodig, tenminste elke 5j.). • Vaststellen warmtekavel(s), Wijkuitvoeringsplannen en Omgevingsplan (bevoegdheid college onder omgevingswet). o

Belangrijk hierbij is participatie, democratisch tot stand gekomen.

• Controlerende functie bij investeringsbesluiten – voorwaarden voor financiering toetsen. • Besluitvorming van Wgiw (Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) - (doorzettingsmacht). Deel 3 van 5: Rol van de raad in fase 2

20

Vragen? over onderdelen 1, 2 en 3 21

Deel 4 van 5 Verkennen aandachtspunten bij leidende principes 22

Inleiding dilemma’s Stel; je krijgt de keuze wil je meedoen met een warmtenet of niet… Ø Als je niet meedoet…

kan het dat het warmtenet er niet komt, of duurder is voor jouw buren die wel meedoen. blijf je afhankelijk van de aardgasprijs. kan je, of moet je mogelijk, zelfstandig van het aardgas af wanneer het aardgasnetwerk verdwijnt (isoleren, warmtepomp, vloerverwarming etc.). o komt er mogelijk wel/niet een alternatieve oplossing die wel/niet betaalbaar is. o betaal je meer indien je later alsnog wenst aan te sluiten op het warmtenet. o o o

Ø Als je wel meedoet… o o o o

dan heb je geen keuzevrijheid van warmteleverancier. ga je (wellicht) een langjarig contract aan. word je ontzorgd. dan doe je dat niet zomaar; hoe zou zo’n warmtenet er moeten uitzien om voor jou een goede oplossing te zijn? Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

23

(Optie: mentimenter) www.menti.com

Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

24

Dilemma 1 van 4

Zo laag mogelijke kosten voor inwoner.

versus Rendement op investering voor gemeente.

Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

25

Dilemma 2 van 4 Verleiden van woning- gebouweigenaren (om aan te sluiten op het warmtenet).

versus Druk zetten door een afsluitdatum van aardgas vast te leggen voor de wijk. Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

26

Dilemma 3 van 4 Afwachtende houding gemeente t.o.v. het warmtebedrijf om keuzes te maken ten aanzien van warmtenetten.

versus Proactieve houding gemeente door zelf warmtekavels vast te leggen en te verankeren in de transitievisie warmte. Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

27

Dilemma 4 van 4 Volledig duurzame warmte (van meet af aan).

versus Laagste kosten voor inwoners. Deel 4 van 5: Verkennen aandachtspunten bij leidende principes

28

Deel 5 van 5 Vooruitblik 29

Randvoorwaarden en leidende principes ontwikkelovereenkomst Voorbeelden van mogelijke randvoorwaarden en/of principes • Minimale vereisten duurzaamheid (versus economisch optimum). • Geen lock-in Chemelot, duurzame (back-up) bronnen (versus zo laag mogelijke investeringen, efficiency). • Einddoel: een regionaal warmtenet, daar waar maatschappelijk rendement grootst is. • Nutsbedrijf: geen ‘rendementsdenken’, wel zo laag mogelijke kosten voor de inwoner. • Transparantie inzake businesscase en aansluitkosten. • Principes voor tariefstructuren: o o

Cost + (het kost wat het kost + een voorziening voor continuïteit (risicobuffer) en verduurzaming). Een uniform tarief voor Zuid-Limburg (socialiseren).

• Eisen naar gemeenten wanneer het nutsbedrijf aan de slag gaat op het grondgebied; o o o

Capaciteit Borging in Transitievisie Warmte, Warmtekavels Raad instrumentaal (Wgiw)

• Vereisten voor een investeringsbesluit en verdeelsleutel investeringen. • … Deel 5 van 5: Vooruitblik

30

Welke keuze moet er gemaakt worden? Welke keuze leggen we voor aan de raad? Gaan we door naar fase 3?

• Kan de raad instemmen met het beoogde doel, de voorgestelde samenwerking, de oprichting van een organisatie en de benodigde investeringen?

Deel 5 van 5: Vooruitblik

31

Hoe nemen we u verder mee?

•

Informatiemoment(en) raad (Q1 2024)

•

Oordeelsvorming en besluit ontwikkelovereenkomst fase 3 (Q2 2024)

Deel 5 van 5: Vooruitblik

32

Vragen? 33

Dank voor uw aandacht 34