Document · PDF

Presentatie informatiesessie raads- en burgerleden 29 augustus 2024

Thema-bijeenkomsten 29 augustus 2024, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: 19:00-20:15 Ontwikkelingen P&C-cyclus - financiën (s.v.p. uiterlijk 23 augustus bij de griffie aangeven of u deelneemt aan de sessie) (Buhler)2.522 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Informatiesessie

Ontwikkelingen P&C-cyclus/ financiën Raads- en burgerleden 29 augustus 2024

Programma Toelichting ontwikkelingen (gemeente) financiën Toelichting ontwikkelingen begrotingsopzet Vervolgproces

Doel van de sessie: Raads- en burgerleden informeren over:

Ontwikkelingen in de begrotingsopzet Ontwikkelingen (gemeente) financiën

Vooruitlopend op de begrotingsbehandeling

Raad in positie brengen voor de start van begrotingsbehandeling

Toelichting ontwikkelingen financiële positie

Sturen op realisatiekracht Inzicht in financiële ontwikkelingen Sittard-Geleen

Uw thema’s

Ambities en realisatie

§ Geld is niet het grootste probleem § Capaciteit en keuzes maken, daar draait het om § Naast de vele extra taken en geld van de Rijksoverheid Rol gemeenteraad: keuzes maken, aandacht voor realisatie

Ontwikkeling vermogen Gemeenten zijn in 2022 wederom rijker geworden (we zien dat ook terug in de cijfers over 2023) Ontwikkeling vermogen Nederlandse gemeenten in mld Excl. Gemeente Almelo, Dordrecht en Twenterand

§ Gemeenten zijn in een tijdsbestek van 3 jaar meer dan € 10 miljard (€ 10.000.000.000) ‘rijker’ geworden!

Ontwikkeling gerealiseerd resultaat Nederlandse gemeenten in mld Excl. Gemeente Almelo, Dordrecht en Twenterand

Eind 2022 hadden nog maar 11 gemeenten een onvoldoende financiële conditie

Ontwikkeling vermogen Gemeenten zijn in 2022 en 2023 wederom rijker geworden: zelfde beeld voor de gemeente Sittard-Geleen Ontwikkeling vermogen Sittard-Geleen

Gemeenten houden veel geld over

Ontwikkeling gerealiseerd resultaat Sittard-Geleen

Ontwikkeling Overlopende passiva Vooruitontvangen subsidies nemen toe

§ De nog te besteden subsidies zijn de afgelopen jaren fors toegenomen. § De gemeente heeft ultimo boekjaar 2022 nog meer dan € 12,8 miljoen aan subsidies die te verzilveren zijn en waar dus activiteiten voor verricht moeten worden en capaciteit voor benodigd is. In 2023 is dit opgelopen naar € 27,1 miljoen. § Landelijk is er sprake van een vergelijkbaar beeld.

Landelijke ontwikkeling vooruit ontvangen subsidies

§ Belangrijke reden hiervoor is dat er steeds meer specifieke uitkeringen worden verstrekt aan gemeenten en hiermee ook de SiSa-bijlage in aantal en omvang toeneemt (2022: 30 regelingen en 2023: 35 regelingen.

Baten en lasten De baten ontwikkelen zich sneller dan de lasten Baten Nederlandse gemeenten | Excl. Mutatie reserves

§ Resultaten ontstaan door sterke toename van de baten over de afgelopen jaren. § Begrote en gerealiseerde baten en lasten liggen structureel uit elkaar. Het verschil bij de baten is groter dan bij de lasten. § Beschikbare middelen omzetten in beleid en bestedingen gaat langzaam.

Lasten Nederlandse gemeenten | Excl. Mutatie reserves

Een lastige tegenstelling. Wat valt (financieel) op ?

Ravijnjaar algemene uitkering

Het Ravijn

Ontwikkeling algemene uitkering

Baten Onroerend zaakbelasting * € 1.000

2019

2020

2021

2022

2023

OZB

4.200.000

4.400.000

4.700.000

4.900.000

5.200.000

+ 5%

+ 4,76%

+ 6,8%

+ 4,26%

+ 5,9%

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

+ 2,6%

+ 1,3%

+ 2,7%

+ 10%

+ 3,8%

+ 2,9%

+ 2,8%

+ 2,3%

CPI index CPI

VNG: financiële conditie 2022

Financiële conditie

Financiële positie is erg sterk

Eind 2022 hadden nog maar 11 gemeenten een onvoldoende financiële conditie (t.o.v. 16 gemeenten in 2021 en 42 in 2020). Van dat aantal hebben 7 gemeenten een 13 financiële conditie van 5,5, 2 gemeenten

VNG: financiële conditie

Financieel beeld Gemeente Sittard-Geleen

Financiële positie (verleden en prognose) gemeente Sittard-Geleen

X 1 miljoen

2020

2021

2022

2023

2020-2023

Begroting

2024

Begroting

2025

20242027

Begroting

2026

2027

1,6

3,1

3,0

-/- 0,2

7,5

2,5

11,5

-/- 0,3

-/- 1,4

12,3

Saldo van Baten en Lasten begroot na wijziging

-/- 9,4

-/- 4,6

-/- 9,7

-/- 11,2

-/- 34,9

Nvt

Saldo van Baten en Lasten

4,9

8,6

28,1

16,8

58,4

Nvt

Vaste activa

393

449

454

472

+ 79

543

538

532

509

+ 37

Voorraad grond

-/- 5

+ 17

Reserves

116

+ 53

-/- 36

Voorzieningen

Schulden (vast)

349

382

375

368

+ 19

366

359

361

343

-/- 25

Geld derden

+ 19

Saldo van Baten en Lasten begroot primair

Realisatie 4 jaar

Begroot 4 jaar (begroting 2024)

Samenvattend beeld

•

Financiële positie van gemeenten op een hoogtepunt

•

Toekomstig financiële beeld is een aandachtspunt

•

Realisatiekracht (uitvoerbaarheid) is het knelpunt Keuzes maken is het beslispunt

Samenvattend beeld in detail Wat valt financieel op?

1. Financiële positie van gemeenten is gezond en vanaf 2019 verbeterd 2. Gemeenten houden bij de jaarrekening vanaf 2020 veel (incidenteel) geld over, reserves groeien sterk 3. (Te) groot verschil tussen de ‘wereld’ van de begroting en de ‘wereld’ van de realisatie - Achterblijvende besteding van (bestemming)reserves - Achterblijvende investeringen - Achterblijvende ontwikkeling van grondexploitaties - Sterk oplopende pot: nog te besteden subsidies en specifieke uitkeringen - Achterblijvende besteding van de onderhoudsvoorzieningen en vooruitontvangen gelden van derden - Hoge voordelige saldo vanaf 2019 4. Gedurende het begrotingsjaar worden de begrote baten en lasten fors verhoogd 5. Gemeenten komen bij de begroting structurele gelden tekort en houden bij de jaarrekening fors (incidenteel) geld over

Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), its global network of member firms, and their related entities (collectively, the “Deloitte organization”). DTTL (also referred to as “Deloitte Global”) and each of its member firms and related entities are legally separate and independent entities, which cannot obligate or bind each other in respect of third parties. DTTL and each DTTL member firm and related entity is liable only for its own acts and omissions, and not those of each other. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.com/about to learn more. Deloitte provides industry-leading audit and assurance, tax and legal, consulting, financial advisory, and risk advisory services to nearly 90% of the Fortune Global 500® and thousands of private companies. Our professionals deliver measurable and lasting results that help reinforce public trust in capital markets, enable clients to transform and thrive, and lead the way toward a stronger economy, a more equitable society and a sustainable world. Building on its 175-plus year history, Deloitte spans more than 150 countries and territories. Learn how Deloitte’s more than 415,000 people worldwide make an impact that matters at www.deloitte.com.

This communication contains general information only, and none of DTTL, its global network of member firms or their related entities is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte organization shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2024. For information, contact Deloitte Netherlands.

Toelichting ontwikkelingen begrotingsopzet

Vertrekpunt

Thema’s, onder andere: • Ordening van de financiële en inhoudelijk informatie (stuurbaarheid) • Ordening op basis van veerkrachten • Verbetering van de meetbaarheid (indicatoren) • Diepgang van de financiële informatie

Uit het RKC-rapport (2020): • Toegankelijke en digitale P&C-cyclus • Stuurbaarheid verbeteren met en door indicatoren • Ordening van informatie (o.b.v. opgaven) Uit het onderzoeksprogramma 2024 • Doorwerkonderzoek toegankelijkheid begroting (naar verwachting in de 2de helft 2024)

Waar willen we naartoe • • •

Ontwikkelbehoeften raad:

Raadsbesluit Kadernota 2023 Raadbesluit P&C-cyclus 2024 Overige opmerkingen uit raadsdebatten P&C-cyclus

Lange termijn aanbevelingen uit het RKC-rapport

Eigen ontwikkelbehoeften

Een meetbare en stuurbare P&C cyclus digitaal opgebouwd en gepubliceerd

Raadsbesluit P&C-Cyclus 2024 Ontwikkellijnen:

Ontwikkeling begrotingsopzet

- Groeimodel - Volgende stappen in begroting 2026 e.v..

Wat hebben nu we gedaan

Na de 1ste rapportage / begroting 2025 2de product

• Koppeling veerkrachten met programma’s • Nieuwe opbouw en inrichting programmabladen

• Naast verplichte beleidsindicatoren op enkele programma’s eigen indicatoren • Kwalitatieve doelstellingen

Routekaart begrotingsopzet

Begrotingsstructuur: Vaste structuur: taakvelden  Programmabegroting Variabele structuur: opgaven coalitieakkoord  Begroting op hoofdlijnen

Begrotingsstructuur: Breed Sociaal Domein (inhoud) Programma 6 inclusief onderwijs (P4) en volksgezondheid (P7)

Wat hebben we gedaan

Begrotingsstructuur: • Koppeling veerkrachten met bijdragen uit (sub)programma’s • Onderverdeling programma’s in subprogramma’s • Financiële verdieping op niveau van subprogramma’s

Wat doen we in de begroting 2025

Begrotingsstructuur: Doorontwikkeling naar een opgavegerichte begroting  Concrete richting

Waar willen we naar toe

Een stuurbare P&C-cyclus Welke stappen zetten wij in de begroting 2025

Aanleiding -

• Meer structuur op de programmabladen; •

Van losse onderdelen naar samenhang via subprogramma’s;

•

Koppeling middelen aan subprogramma’s;

•

Daarmee een eerste stap richting koppeling tussen middelen en inhoud.

• Geen onderscheid meer in de begroting op hoofdlijnen en de programmabegroting • Koppeling veerkrachten met de bijdragen uit de (sub)programma’s (BOH) • Digitale begroting voorbereiden en publiceren in LIAS; • Beknopter rapporteren inclusief gebruikmaken van de digitale mogelijkheden;

Aanbevelingen RKC-rapport Verzoeken uit de raad • Samenhang op inhoud • Verdieping op middelen • Relatie tussen inhoud en middelen Eigen ontwikkelbehoeften

Uitwerking (sub) programma’s Ingerichte structuur in LIAS Programma’s

Subprogramma’s

Bestuur & Ondersteuning

Participatie en communicatie

Programma’s

Subprogramma’s

Sport, cultuur en groen

Sport Maatschappelijk vastgoed Cultuur Natuur en landschap Stedelijk groen Erfgoed en beeldkwaliteit

Bestuur en perspectief Bestuurlijke samenwerking Dienstverlening Algemene middelen

Veiligheid

Sociale veiligheid

Sociaal Domein

Sociale basis Onderwijs en jeugd (Gezondheids) Preventie Participatie en Bestaandszekerheid WMO Jeugdwet

Milieu

Milieu Klimaatadaptatie en water Energie Warmte Duurzaamheid

Zorg en veiligheid Ondermijning Externe veiligheid Toezicht en handhaving leefbaarheid Andere veiligheidsthema's Verkeer, vervoer en waterstaat

Mobiliteit en verkeer

Economie

Chemie, industrie en bedrijventerreinen

Logistiek

Vrijetijdseconomie, detailhandel en (stads)centra (Eu)regionale samenwerking, arbeidsmarkt MKB ondersteuning en dienstverlening

Wonen, omgevingsbeleid Wonen en stedelijke ontwikkeling Omgevingsbeleid Stedelijke ontwikkeling

Wijzigingen: • Programma 4 (onderwijs) en programma 7 (volksgezondheid) worden inhoudelijk en financieel opgenomen in het programma sociaal domein • Programma 4 vervalt. • Programma 5 Sport, cultuur en groen i.p.v. Sport, cultuur en recreatie • Programma 7 betreft Milieu • Programma 8 Wonen, omgevingsbeleid en stedelijke ontwikkeling i.p.v. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. • We gaan van 9 naar 8 programma’s; zonder nummering

Uitwerking binnen de begrotingsopzet Eerste uitwerking (inhoudelijk en financieel) binnen de nieuwe begrotingsopzet •

Op het centrale programmablad (generieke zaken):

1. Inhoud programma in korte samenvatting; 2. Koppeling met de veerkracht (/veerkrachten); 3. Totaal budget op programmaniveau inclusief toelichting op hoofdlijnen; •

Op het sub-programmablad (verdieping en specifieke zaken):

1. Inhoud; compact met de 7-W-vragen als leidraad 2. Exploitatiebudgetten en bijstellingen en kredietvoteringen; 3. Monitoring •

Eerste stap in het verdiepen op financiële informatie

•

Conform wens van de raad

•

Totale baten en lasten op programmaniveau, én

•

Totale baten en lasten op (sub)programmaniveau, én

•

Financiële bijstellingen op (sub)programmaniveau Op deze wijze is de raad beter in positie bijstellingen van begroting (relatie inhoud en middelen) te beoordelen

Relatie begroting op hoofdlijnen - programmabegroting Uitgangspunten •

Apart hoofdstuk in LIAS.

•

Opgavegericht: veerkrachten staan centraal.

•

Vooral visualiseren en tekst als ondersteuning (inclusie).

•

Vanuit de begroting in hoofdlijnen kan doorgelinkt worden naar de teksten in de (sub)programma’s.

Opbouw •

Inleiding Toekomstvisie, veerkrachten en relatie met begroting.

•

Pagina per veerkracht. § Korte beschrijving van de veerkracht in termen

van opgaven en (letterlijk) gebaseerd op teksten Toekomstvisie en coalitieakkoord. § Staat van de veerkracht, met een beschrijving van

waar we in 2025 op inzetten (‘hoog over’). § Concrete aanpakken, projecten, resultaten die

gelinkt worden aan de teksten van de programma’s en de subprogramma’s.

Begroting op hoofdlijnen

(sub)programma’s

n ate t l esu

ten c je pro ‘under c - Prog onstruc ramma 4 tion’ w ordt nog - Num verwijde mers wo rd rden nog - In LI weggeha AS word ald en links/ ingerich koppelin t tussen gen veerkrac subprog hten en ramma’s - Kopp elingen w erken al applicat leen in d ie e digital e

Groeimodel Denkrichtingen doorontwikkeling stuurbaarheid

- Ontwikkeling richting een opgavegerichte begroting - Koppeling tussen inhoud en middelen (beïnvloedbaarheid)

Een meetbare P&C-cyclus Welke stappen zetten wij in de begroting 2025 • Monitoring maakt onderdeel uit van de inrichting van het sub-programmablad. • Toepassing monitoring divers: • Opname verplichte BBV-beleidsindicatoren • Bij enkele subprogramma's opname van eigen gedefinieerde indicatoren. • Kwalitatieve doelstellingen inclusief beschrijving van de wijze van monitoring

Groeimodel • Uniforme opzet voor sturing en monitoring met eigen gedefinieerde indicatoren • Koppeling met de ontwikkeling richting een opgavegerichte begroting

Een digitale en toegankelijke P&C-cyclus • Introductie LIAS bij 1e programmarapportage 2024 • Doorontwikkeling bij begroting 2025:

• Nieuwe indeling inclusief financiële verdieping per programma; • Bijstellingen op sub-programmaniveau; • Begroting op hoofdlijnen maakt integraal onderdeel uit van het product; • Compactere teksten met doorklikopties naar onderliggende (beleids)documenten; • Digitale koppeling begroting op hoofdlijnen met programmabegroting

Van Hoofdprogramma naar Sub-programma:

Van Hoofdprogramma naar Sub-programma: Van het hoofdprogramma (Bestuur en Ondersteuning) wordt gepresenteerd: - Waar draagt dit programma aan bij? - Wie of wat dragen aan dit programma bij? - De financiële tabel incl. analyse op hoofdlijnen

c n o C

s r e f j i c t ep

En van Sub-programma naar verdieping:

Van Hoofdprogramma naar Sub-programma: Om vervolgens de verdieping in te gaan per sub-programma naar: - Inhoud - Financiën - Monitoring

e c n o C

s r e f j i c pt

Begroting op hoofdlijnen

ud *

ho met in g n i l e p ief kop

Inclus

* Koppeling veerkrachten met de bijdragen uit de (sub)programma’s

Het P&C-Portal Functies:

• Wij presenteren onze financiële documenten op één plek (alle P&C-producten) • Bij Financieel Beleid presenteren wij de financiële verordening, kadernota’s etc. • 4 jaar terug in de tijd (per. 20202023; PDF- bestanden) • Vanaf publicaties in LIAS: Mogelijkheid om “over” de publicaties heen op onderwerpen te zoeken

Voorbeeld portal Gemeente Venlo:

Een digitale en toegankelijke P&C-cyclus Groeimodel:

• Presentatie van het P&C-Portal; • Digitaal becommentariëren van P&C-producten, inclusief de optie tot het stellen van technische vragen; • De verdere transitie van document (Pdf-bestand) naar webpagina. • Voorkeur voor visuele presentatie, tekst als ondersteuning

Vervolgproces

Vervolgproces Vervolg o.b.v. Raadsbesluit P&C-cyclus 2024 augustus datum 29-08-2024 datum 26-09-2024 datum 09-10-2024 14-10-2024 15-10-2024 18-10-2024 31-10-2024 datum 12/13-11 2024 14-11-2024

omschrijving Informatiesessie ontwikkelingen P&C cyclus/ financiën september omschrijving Aanbieding aan de raad, incl. ambtelijke toelichting oktober omschrijving Themasessie Financieel spreekuur wethouder middelen Termijn indiening schriftelijke technische vragen Aanbieding beantwoording schriftelijke technische vragen Ronde november omschrijving Besluitvorming Indiening begroting bij GS provincie Limburg (provinciaal toezicht)

Nb. gecombineerde behandeling met 2de rapportage 2024 en belastingmaatregelen 2025

Videopresentatie, waarin de begroting financieel op hoofdlijnen wordt toegelicht.

9 oktober (19.00 – 22.00) in de Hanenhof • Doelgroep: alle raad- en burgerleden • Inleidende presentatie • Informatie-uitwisseling over inhoudelijke en financiële thema’s • Meer voorbereidingstijd (2 weken); meer tijd voor de sessie Voorstel 14 oktober (19.00 – 20.30). Inloopuurtje waarin raadsleden vooruitlopend op het proces van de schriftelijke technische vragen, (technische) vragen kunnen stellen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=SittardGeleen&id=26729ec5-ea56-4268-a6d4-fdf0ca014c6b