Notulen Ronde Raadzaal 5 november 2026
Tekst van het document
Ze vindt het opmerkelijk dat een besluit met mogelijk grote financiële gevolgen pas na de begrotingsbehandeling wordt besproken. Ze vraagt waarom de besluitvorming is doorgeschoven en of dit uitsluitend met planning en voorbereiding te maken heeft, of dat ook de financiële positie van de gemeente een rol speelt. Ze benadrukt dat ze niet beweert dat het besluit bewust wordt uitgesteld om de financiële gevolgen buiten de begrotingsbehandeling te houden, maar vindt dat de timing wel vragen oproept. De begrotingsruimte staat onder druk, het structurele saldo wordt in 2030 negatief en de schuldquote loopt op. Bovendien moet de begroting volgens de provincie uiterlijk in 2030 structureel en reëel in evenwicht zijn. Wanneer een grote investering of aankoop ertoe leidt dat de begroting niet langer aan die eis voldoet, kan preventief provinciaal toezicht volgen. In dat geval heeft de gemeente mogelijk vooraf toestemming van de provincie nodig voor begrotingswijzigingen en belangrijke uitgaven. Dat kan de financiële bewegingsruimte aanzienlijk beperken. PIT wil daarom op 17 december niet alleen een plan zien, maar vooral een volledig en transparant financieel overzicht, inclusief investeringskosten, kapitaallasten, structurele exploitatiekosten, afkoopsommen van bestaande contracten en de gevolgen voor de meerjarenbegroting.
Ze benadrukt dat er ook positieve ontwikkelingen in de begroting staan. PIT ondersteunt onder meer het nieuwe plan voor Geleen-Zuid, de inzet op betaalbare woningen en de ondersteuning van inwoners met geldzorgen. Wel moeten ambities volgens de fractie samengaan met realistische financiële keuzes en meetbare resultaten. Daarom kondigt zij drie moties aan. De eerste motie vraagt om concrete en meetbare resultaten van Vidar, zodat duidelijk wordt wat de investering oplevert en welk perspectief inwoners krijgen. De tweede motie richt zich op de woningbouw, de fractie wil niet alleen plannen tellen, maar ook inzicht geven in het aantal daadwerkelijk gebouwde en opgeleverde woningen en voor welke doelgroepen deze bestemd zijn. Met de derde motie wil PIT laten onderzoeken hoe inwoners met een laag inkomen geholpen kunnen worden wanneer zij noodzakelijke medische zorg voor hun huisdier niet kunnen betalen. Daarbij kijkt de fractie naar het voorbeeld van Maastricht, waar hiervoor ongeveer 10.000 euro beschikbaar is. Voor Sittard-Geleen zou een kleiner bedrag mogelijk al een groot verschil kunnen maken. Ze sluit af met de boodschap dat beleid merkbaar moet zijn in het dagelijks leven van inwoners. PIT wil een gemeente die naast haar inwoners staat, gemeenschappen versterkt, mensen perspectief biedt en zorgvuldig met gemeenschapsgeld omgaat.
De begroting is daarbij geen doel op zich, maar een middel om de samenleving te ondersteunen. 14 De heer Smeijsters (PIT) vraagt aandacht voor gemeenschapshuizen, verenigingen en culturele en muziekorganisaties. Eerder dit jaar ontvangen verschillende maatschappelijke accommodaties een eenmalige financiële bijdrage, maar in de begroting voor 2027 staat opnieuw dat meerdere accommodaties financieel onder druk staan en hun exploitatie niet sluitend krijgen. Volgens hem laat dit zien dat eenmalige steun geen structurele oplossing biedt. Behalve ’t Plenkhoes zijn er in de begroting geen afzonderlijke investeringen in deze accommodaties opgenomen. De gemeente werkt nog steeds met een subsidieregeling uit 2019, waarvan zij in mei 2024 zelf concludeert dat deze niet goed functioneert. Vervolgens wordt een uitgebreid onderzoek voor 2025 aangekondigd en een nieuw beleid voor medio 2026. Beide termijnen zijn inmiddels verstreken, terwijl de raad nu wordt gevraagd de programmabegroting vast te stellen zonder de noodzakelijke informatie en het vernieuwde beleid. Ook het ondersteuningsloket voor maatschappelijke accommodaties komt volgens de heer Smeijsters moeilijk van de grond, omdat onvoldoende inzicht bestaat in de daadwerkelijke behoeften. De onzekerheid heeft gevolgen, verenigingen stellen plannen uit, vrijwilligers raken ontmoedigd en waardevolle initiatieven komen niet tot stand.
Daarnaast heeft PIT vragen over het evenementenbeleid. De fractie is niet tegen evenementen, maar wil weten of voldoende gemeenschapsgeld naar waardevolle evenementen voor inwoners gaat en hoe de beschikbare ondersteuning wordt verdeeld. Voor PIT gaat het niet alleen om investeren in gebouwen, maar vooral om investeren in de mensen die de leefbaarheid van de gemeente dragen. Hij vraagt of de wethouder bereid is keuzes te maken op onderwerpen waarop het bestaande beleid al langere tijd niet goed functioneert. Tot slot verzoekt hij het college de nog onbeantwoorde technische vragen ruim voor de raadsvergadering alsnog te beantwoorden, zodat PIT de antwoorden eventueel kan verwerken in een motie. De heer Klein (Lokaal Sittard-Geleen-Born) sluit zich aan bij de kritiek op de afwezigheid van het volledige college. Hierdoor blijven veel vragen onbeantwoord en kan de raad zijn controlerende taak onvoldoende uitvoeren. Hij vindt dit een vorm van minachting voor de raad. Ook de bestuurscultuur stelt hem niet gerust. Zolang het college bepaalt welke informatie de raad krijgt en belastende informatie afzwakt of geheimhoudt, kan de raad zijn werk niet goed doen. Hij vindt het bovendien onwenselijk dat wethouders betrokken zijn bij de afhandeling van Woo-verzoeken.
Volgens hem laat de praktijk steeds opnieuw zien dat de raad pas achteraf met belangrijke feiten en financiële tegenvallers wordt geconfronteerd. Als voorbeeld noemt hij de ambtelijke huisvesting. Het college had de raad volgens hem een jaar eerder kunnen informeren, zodat een besparing van 1,6 miljoen euro mogelijk was geweest. Hij wil zich daarom niet laten opjagen met het argument dat uitstel iedere maand 140.000 euro kost. Vervolgens uit hij kritiek op de uitgaven aan grote projecten. Hij vindt het onbegrijpelijk dat de gemeente duizenden euro's uitgeeft aan zaken als de krokettenmuur in Glanerbrook, die nauwelijks wordt gebruikt, terwijl een subsidieaanvraag van de Molukse gemeenschap voor een buurtfeest wordt afgewezen. Hij vindt het verschil in behandeling niet uit te leggen, zeker omdat de gemeente bij andere evenementen wel subsidie verstrekt. Ook vraagt hij zich af of de burgemeester op de hoogte is van de afwijzing, omdat deze eerder excuses aanbiedt voor de manier waarop de gemeente met de Molukse gemeenschap omgaat. Volgens hem heeft de gemeente op dit punt nog iets goed te maken. Ook de leefbaarheid van accommodaties en verenigingen baart hem zorgen. Verschillende accommodaties zijn slecht onderhouden en kunnen de energielasten nauwelijks betalen. Toch werkt de gemeente toe naar een situatie waarin verenigingen de volledige kosten zelf moeten dragen.
Hij vindt dat onredelijk, omdat bij de bouw en het onderhoud onvoldoende aandacht is besteed aan verduurzaming, isolatie en zonnepanelen. Hij vreest dat accommodaties hierdoor uiteindelijk leeg komen te staan. Daarnaast vindt hij het frustrerend dat het college plannen met verenigingen lanceert zonder vooraf goed overleg te voeren, waarna de uitwerking jaren op zich laat wachten. Ook het idee van een schouwburg noemt hij een proefballonnetje, waarvoor volgens hem voorlopig geen financiële ruimte bestaat. Verder plaatst hij vraagtekens bij de digitalisering en het Smart City-project. Hij vindt dat de gemeente hierin doorslaat en noemt als voorbeeld dat bezoekers van een verzorgingshuis een parkeerapp nodig hebben om hun auto te kunnen parkeren. Ook vraagt hij hoe de gemeente blijft functioneren wanneer de stroom 72 uur uitvalt. Als inwoners worden opgeroepen zich op zo'n situatie voor te bereiden, moet de gemeente zelf eveneens operationeel kunnen blijven. Hij wijst erop dat de begroting mede positief uitvalt doordat projecten niet worden uitgevoerd vanwege personeelstekorten. Zo is er nog geen voortgang bij de twee geplande woonwagenlocaties en zijn er ondanks eerder beschikbaar gesteld geld nog geen extra standplaatsen op kleine kampjes gerealiseerd. 15 Hij vindt het zorgelijk dat de gemeente hiervoor al jaren onvoldoende personeel heeft.
Ook het hoge ziekteverzuim en de forse uitgaven aan extern personeel baren hem zorgen. Hij vraagt zich af waarom externe medewerkers vaak niet bij de gemeente willen blijven werken en of er wel sprake is van een veilige werkomgeving voor het eigen personeel. Daarnaast maakt hij zich zorgen over de afdeling inburgering en participatie van Vidar. Medewerkers krijgen volgens hem te maken met inwoners met trauma's, taalachterstanden en culturele verschillen, maar beschikken niet altijd over voldoende kennis en middelen om hen goed te begeleiden. Daardoor vallen mensen uit beeld en verdwijnen zij uit het zicht van Vidar, terwijl hun problemen blijven bestaan. Hij pleit daarom voor betere opleiding en ondersteuning van medewerkers. Ook de ontwikkelingen rond Chemelot vindt hij zorgelijk. Volgens de heer Klein wordt een te rooskleurig beeld geschetst, terwijl bedrijven zich terugtrekken en mogelijk minder investeren in veiligheid en onderhoud. Hij vraagt wie controleert of de veiligheid van omwonenden en werknemers voldoende wordt gewaarborgd en verzoekt wethouder Kubben de zorgen hierover bij de provincie onder de aandacht te brengen. Verder wijst hij erop dat het aantal studenten is gedaald van 1.200 naar 600, terwijl gemeentelijke informatie nog steeds uitgaat van 1.200 studenten.
Ook vraagt hij waarom de gemeente niet optreedt tegen een volgens hem illegale lozing via een pijp, waarbij de toegestane hoeveelheden worden overschreden. Bij de kapvergunningen stelt hij dat er in een concreet geval honderd bomen worden gekapt, terwijl slechts 55 bomen zijn vergund. Hij vraagt om inhoudelijke antwoorden op de schriftelijke vragen hierover en stelt dat de gemeente het aantal gekapte bomen structureel te laag weergeeft. Ook vindt hij het ongeloofwaardig dat er geen onderhoudsachterstand bij bomen zou zijn, terwijl sinds 2018 op het onderhoud wordt bezuinigd. Hij pleit voor beter onderhoud en zo nodig extra middelen om de achterstand in te halen. Tot slot vraagt hij om meer spreektijd en een nieuwe debatronde waarin het volledige college aanwezig is, zodat de raad daadwerkelijk vragen kan stellen en het debat kan voeren. Onder protest sluit hij zijn bijdrage af. De heer Claessens (JA21) sluit zich aan bij de kritiek op de afwezigheid van het volledige college. Hij bedankt zowel de medewerkers voor de beantwoording van de technische vragen als de raadsleden die de vragen hebben voorbereid. Volgens hem hoeft de vergadering niet ieder afzonderlijk project opnieuw te behandelen, maar moet de raad vooral kijken naar het bredere financiële beeld.
Dat beeld baart JA21 zorgen, het verwachte tekort loopt op van ongeveer 650.000 euro na de eerste rapportage naar 3,3 miljoen euro. Bij Vidar bedraagt het financiële nadeel ongeveer 1,6 miljoen euro. Daarvoor is inmiddels een verklaring, onder meer door nieuwe afspraken over de regeling voor vervroegde uittreding en de seniorenregeling, maar volgens hem is een verklaring nog geen oplossing. Hij vraagt hoe het college voorkomt dat de raad volgend jaar opnieuw achteraf met structurele tegenvallers wordt geconfronteerd en welke concrete stuurinformatie de raad gedurende het jaar ontvangt. Ook bij het onderhoud van sportvelden wil hij de financiële ontwikkelingen nauwlettend volgen. Hij vindt het verstandig om onderhoud op basis van een meerjarenplan te begroten, maar wijst op de forse bedragen, een startbedrag van 3,3 miljoen euro en vervolgens jaarlijks 1,1 miljoen euro. Bovendien zijn zes locaties nog niet in de berekening opgenomen. Ook bij Glanerbrook ziet hij financiële risico's. Optisport heeft een indicatieve claim van 565.000 euro ingediend en voor 2027 en 2028 worden aanvullende financiële gevolgen verwacht waarvan de omvang nog onbekend is. JA21 wil niet dat dergelijke claims automatisch uit de algemene middelen worden betaald. De raad moet eerst inzicht krijgen in de aanleiding, de hoogte van de kosten en de mogelijkheden om deze te beperken.
Verder benadrukt hij dat financiële informatie over grote projecten betrouwbaar moet zijn. Bij de inrichting Beheer en Leefomgeving blijkt het bedrag in de projectrapportage uiteindelijk 515.000 euro te zijn in plaats van de eerder vermelde 579.000 euro. Hoewel dit verschil de gemeentefinanciën niet direct in gevaar brengt, moet de informatie volgens hem wel kloppen om de controlerende taak van de raad goed uit te kunnen voeren. Hij waarschuwt dat de algemene reserve geen pinautomaat is en dat volgende rapportages niet mogen worden gebruikt om iedere nieuwe tegenvaller achteraf glad te strijken. JA21 pleit daarom voor realistisch begroten, tijdig bijsturen en de raad eerder informeren. Als het college hierover voldoende zekerheid biedt, kan de fractie de rapportage kritisch maar constructief beoordelen. De heer Roso (JA21) bespreekt vervolgens de begroting en de belastingmaatregelen. Hij is positief over het feit dat de parkeertarieven niet worden verhoogd, al vindt hij deze tarieven nog steeds te hoog. Ook 16 waardeert hij dat het OZB-tarief voor woningen voorlopig gelijk blijft. Hij vraagt wel of het college kan bevestigen dat er in december geen verdere lastenverzwaring van de OZB volgt. Ondanks deze maatregelen stijgen de woonlasten gemiddeld met 54 euro en neemt de afvalstoffenheffing met ruim 12 procent toe. Hij vindt daarom dat iedere euro kritisch moet worden bekeken.
Over de hondenbelasting stelt hij dat JA21 zich inmiddels afvraagt waarom deze belasting nog wordt geheven. De opbrengst bedraagt ongeveer 411.000 euro. Hoewel eerder een motie is ingediend om de afschaffing uit te werken, kan hij daarvan geen resultaat terugvinden. JA21 bereidt daarom een amendement voor om de hondenbelasting af te schaffen. Daarnaast vraagt hij aandacht voor de betaalbaarheid van de kermissen, met name die in Geleen. De gemeente kan hier volgens hem invloed op uitoefenen via de tarieven die standhouders betalen. De kermissen moeten aantrekkelijk en betaalbaar blijven voor zowel bezoekers als exploitanten. Hij sluit zich daarom aan bij de vragen van PIT over een uitsplitsing van de kosten en opbrengsten. Hij pleit ervoor belastingen fundamenteel te bespreken en ook daadwerkelijk af te schaffen wanneer daar aanleiding toe is. De heer Bok (SP) plaatst vraagtekens bij het ogenschijnlijk sluitende begrotingsbeeld van 500 miljoen euro aan inkomsten en uitgaven. Volgens hem is dit een rooskleurig scenario, zeker gezien de problemen bij grote projecten en een mogelijk tekort van 12 miljoen euro door de gemeentelijke huisvesting. Hij wijst op de financiële problemen waarmee inwoners te maken hebben, stijgende woonlasten, zorgkosten, energiekosten en boodschappen. Mensen moeten daardoor soms kiezen tussen zorg, voldoende eten en het verwarmen van hun woning.
Hij vindt het contrast groot tussen deze dagelijkse zorgen en de gemeentelijke uitgaven aan bijvoorbeeld meerdere gemeentehuisvestingen. Hoewel hij erkent dat de gemeente niet alle financiële problemen kan oplossen, vraagt hij of zij wel een substantiële bijdrage kan leveren. De SP overweegt daarom moties en onderzoeksvoorstellen in te dienen in aanloop naar de kadernota. Tegelijkertijd spreekt hij waardering uit voor de inspanningen van het college en de ambtenaren. Hij noemt onder meer de aanpak van armoede en schuldhulpverlening, extra middelen voor levensreddende voorzieningen, ondersteuning bij verduurzaming, cofinanciering van het Volkshuisvestingsfonds en de versterkte aanpak van dak- en thuisloosheid. Hij sluit zich aan bij de vraag van PRO of inwoners die net buiten de inkomensgrenzen vallen toch voor voorzieningen in aanmerking kunnen komen, of dat de gemeente in ieder geval beter zicht op deze groep kan krijgen. Volgens hem kunnen verstandige financiële keuzes en besparingen ruimte creëren om opnieuw in inwoners te investeren. De SP dient daarnaast een onderzoeksvoorstel in naar een forensenbelasting. Deze lokale heffing zou gelden voor mensen die niet in de gemeente wonen, maar er wel een tweede woning of vakantiehuis bezitten. Volgens hem maken deze eigenaren gebruik van gemeentelijke voorzieningen zonder dat daar voldoende compensatie tegenover staat.
Hij vindt het bovendien moeilijk uit te leggen dat woningen als vakantiehuis worden gebruikt, terwijl jongeren soms nog bij hun ouders op zolder wonen. Ook sluit hij zich aan bij het verzoek van de Stadspartij om een leegstandsheffing te onderzoeken, omdat er naar schatting ongeveer 2.000 woningen in de gemeente leegstaan. Vervolgens vraagt hij aandacht voor sociale grondfinanciering. Een aanzienlijk deel van de woningprijs bestaat volgens hem uit de grondwaarde, waardoor woningen voor veel mensen onbetaalbaar worden en grondspeculatie aantrekkelijk blijft. Met het instrument Betaalbaar Thuis van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten kunnen inwoners een woning kopen zonder ook de onderliggende grond in eigendom te krijgen. De gemeente kan er daarbij voor zorgen dat de woning ook voor toekomstige kopers betaalbaar blijft. Hij vraagt of het college bereid is te onderzoeken of dit instrument in het gemeentelijke woonbeleid kan worden opgenomen. Tot slot bespreekt hij de personeelstekorten in de zorg, die volgens hem een bedreiging vormen voor de zorgvoorzieningen in Zuid-Limburg en met name Parkstad. Hij stelt voor om opnieuw te kijken naar het concept van een zusterflat, betaalbare huisvesting voor zorgmedewerkers in de buurt van het ziekenhuis. Daarmee kan de gemeente mogelijk nieuw zorgpersoneel aantrekken en de personeelstekorten terugdringen.
Hij vraagt of het college bereid is de mogelijkheden hiervoor te onderzoeken. Ook de heer Bok betreurt de afwezigheid van het volledige college. De voorzitter schorst de vergadering voor tien minuten. De vergadering wordt om 21.50 uur hervat. 17 Wethouder Kubben bedankt de raad voor de technische vragen die zijn gesteld en beantwoord. Ook gaat hij in op de teleurstelling over het feit dat het college niet voltallig aanwezig is. Hij benadrukt dat het college half juni is begonnen en dat hij voor de zomer heeft voorgesteld om te experimenteren met zijn aanwezigheid bij de financiële behandelingen. Hij heeft de raad gevraagd om deze werkwijze na enkele maanden te evalueren, maar heeft hierover in de zomer geen concrete signalen ontvangen. Hij stelt voor om de werkwijze te bespreken in de commissie Begroting en Verantwoording en te bekijken of volgend jaar een andere verdeling wenselijk is, bijvoorbeeld door het college bij de begroting voltallig aanwezig te laten zijn. De heer Klein (Lokaal Sittard-Geleen-Born) vraagt waarom deze evaluatie in de commissie Begroting en Verantwoording moet plaatsvinden en niet in het fractievoorzittersoverleg of de raad. Wethouder Kubben licht toe dat de commissie alleen bedoeld is als eerste evaluatiemoment. Vervolgens gaat hij in op de financiële vooruitzichten.
Het college ziet dat de financiële positie van de gemeente de komende jaren verslechtert en dat het ravijnjaar dichterbij komt. De ambities uit het coalitieakkoord en het voortzetten van bestaand beleid vragen om een ombuigingsprogramma. Het college is zich hiervan bewust en werkt aan een uitvoeringsprogramma waarin de benodigde capaciteit en financiële gevolgen inzichtelijk worden gemaakt. Bij de kadernota worden de raad de keuzes voorgelegd die nodig zijn om de begroting op orde te houden. De begroting die nu voorligt, is vooral gebaseerd op bestaand beleid. Ook gaat hij in op de weerbaarheid van de gemeente en de samenleving. Er komt op korte termijn een visie op weerbaarheid, waarin onder meer de gevolgen van een langdurige stroomuitval, cyberveiligheid en digitale onafhankelijkheid aan bod komen. Daarbij wordt ook gekeken naar de gevolgen voor de personele capaciteit en de continuïteit van de gemeentelijke organisatie. De burgemeester houdt zich nadrukkelijk bezig met veiligheid en weerbaarheid. Ook de aanpak van overlastgevende jeugd heeft de aandacht van het college. Bij digitale onafhankelijkheid wordt gekeken naar meer zelfstandigheid op Europees niveau. Dit vraagt de komende jaren om investeringen en kan aanvankelijk juist tot hogere kosten leiden.
Over de gemeentelijke belastingen zegt de wethouder dat de definitieve WOZ-waarden en de gevolgen daarvan voor de OZB-tarieven in december duidelijk worden. Omdat de woningwaarden zijn gestegen, kan het individuele tarief mogelijk iets dalen. Het college ziet op dit moment echter geen ruimte om de OZB te verlagen. Als de raad de tarieven nu al wil verlagen, moeten daar volgens de wethouder ook taken tegenover staan die worden geschrapt. Het college stelt voor om eventuele aanpassingen integraal bij de kadernota te bespreken. Ook de hondenbelasting komt aan de orde. Het college heeft de motie om de belasting stapsgewijs af te bouwen serieus opgepakt. De opbrengst van ongeveer 400.000 euro is inmiddels nodig om de kosten rond honden te dekken. Hij noemt onder meer de inzet van boa’s, het aanspreken van eigenaren die hun hond niet aanlijnen, het afhandelen van meldingen, het legen van prullenbakken en het onderhoud van speelveldjes. Als de hondenbelasting wordt afgeschaft, blijven deze kosten bestaan en moeten ze uit de algemene middelen worden betaald. Het college staat open voor verdere bespreking en stelt voor om de afschaffing voor 2028 bij de kadernota te betrekken. Als de raad de belasting al volgend jaar wil afschaffen, moet duidelijk worden waar de benodigde 400.000 euro vandaan komt.
Bij de behandeling van de afzonderlijke fracties gaat de wethouder eerst in op de vragen van gob. Het inloopspreekuur bij de begrotingsmarkt wordt geëvalueerd, omdat de ambtelijke inzet de afgelopen jaren niet in verhouding staat tot het aantal aanwezige raadsleden. Over de voorziening voor de sportvelden van Glanerbrook geeft hij aan dat de velden van drie voetbalverenigingen en een tennisvereniging er momenteel niet in zijn opgenomen. Dat betekent echter niet dat het onderhoud stopt. Het college wil samen met de verenigingen een tijdpad bepalen voor de overgang naar het nieuwe sportpark en bekijken welk onderhoud in de tussentijd nodig is om de verenigingen overeind te houden. De actualisatie van de voorziening voor Glanerbrook volgt volgens de wethouder de gebruikelijke financiële systematiek en is gebaseerd op de voorschriften van het BBV. Ook de accountant staat achter deze werkwijze. De begroting is volgens wethouder Kubben meer resultaatgericht ingericht. Het college wil deze werkwijze verder ontwikkelen, zodat de resultaten en maatschappelijke effecten van beleid beter meetbaar worden. Hij erkent dat dit een ingroeimodel is en dat de organisatie tijd nodig heeft om deze omslag te maken. Over de financiële steun vanuit het Rijk is hij minder optimistisch.
De circulaires leveren wel extra middelen op, waaronder 1,6 miljoen euro voor loon- en prijsontwikkelingen, maar deze 18 compensatie is tot nu toe onvoldoende. De kosten stijgen sneller dan de middelen die de gemeente ontvangt en er is nog geen zekerheid dat het Rijk dit tekort volledig compenseert. De tijdelijke financiële overbrugging voor bepaalde partners en projecten is volgens hem juist bedoeld om hen duidelijkheid te geven en te voorkomen dat activiteiten stilvallen in afwachting van de kadernota. Dit geldt ook voor de groene agenda. Over de Petrusschool verwijst hij naar de inhoudelijke portefeuillehouder. Ook het verenigingsloket is volgens hem niet vertraagd, maar is opgenomen in het coalitieakkoord. Op verzoek van de voorzitter zegt hij toe dat vragen die hij niet zelf kan beantwoorden, zo veel mogelijk schriftelijk worden afgehandeld. Hij vraagt de fracties daarbij duidelijk aan te geven welke vragen nog openstaan. Bij de vragen van het CDA herhaalt de wethouder dat de ontbrekende sportvelden niet uit het onderhoud verdwijnen en dat hierover met de verenigingen afspraken worden gemaakt. Ook de pilot rond het station en het centrum van Limbricht moet met de inhoudelijke portefeuillehouder worden besproken. Over het project ’t Plenkhoes benadrukt hij dat het beschikbare budget taakstellend is.
Als de kosten hoger uitvallen, moet eerst worden gekeken of onderdelen van het programma kunnen worden geschrapt voordat aanvullende middelen aan de raad worden gevraagd. Verder wijst hij erop dat ongeveer 2.500 huishoudens kwijtschelding van lokale belastingen ontvangen. Over netcongestie zegt hij dat gemeenten pas recent een overzicht hebben ingediend van projecten die elektriciteit nodig hebben. Het is daarom nog niet bekend welke projecten wel of geen stroom kunnen krijgen. Zodra daarover meer duidelijkheid bestaat, wordt de raad geïnformeerd. Aan PRO geeft de wethouder aan dat het college de monitoring van maatschappelijke effecten verder wil verbeteren. De raad moet kunnen zien wat het effect is van beleid en de middelen die daarvoor worden ingezet. Over de lokale inclusieagenda verwijst hij naar de inhoudelijke portefeuillehouder. Ook gaat hij in op de ondersteuning van huishoudens met lage inkomens. De gemeente hanteert bij verschillende regelingen al ruimere inkomensgrenzen dan landelijk gebruikelijk, zoals 110 procent voor bijzondere bijstand en 130 procent voor de regeling Kansen voor alle kinderen. Dat er toch inwoners buiten de regelingen vallen, is volgens hem onvermijdelijk. De raad kan hierover zelf het politieke debat voeren, al zijn er ook wettelijke grenzen aan de mogelijkheden van gemeenten om inkomenspolitiek te voeren.
Over het project aan de Lahrstraat en Sint Rosa meldt de wethouder dat vooruitgang is geboekt met de grondverwerving, maar dat nog niet alle benodigde gronden in bezit zijn. Het college werkt ondertussen aan een conceptplan en voert gesprekken met betrokken partijen, waaronder over de mogelijkheden voor tiny houses. Een concrete planning kan hij nog niet geven, maar de voorbereidingen lopen. Het college verwacht bij een volgend P&C-moment meer informatie te kunnen geven. Over Chemelot benadrukt hij dat het college het belang van de inwoners vooropstelt. Er is contact met de directie van Chemelot, de provincie en het Rijk. Verdere concrete voorstellen kunnen tijdens de politieke bespreking worden ingebracht. De visie op digitale onafhankelijkheid komt op korte termijn naar de raad. De wethouder reageert verder op de opmerkingen van de Stadspartij over de hoogte van de belastingen. Hij benadrukt dat de gemeente niet het hoogste OZB-tarief voor woningen heeft, al ligt het tarief voor niet- woningen wel hoog. Over de genoemde 4,4 miljoen euro aan rente en afschrijvingen stelt hij dat er geen sprake is van een structurele meevaller. Doordat projecten later worden opgeleverd, beginnen de rente- en afschrijvingslasten ook later, maar uiteindelijk blijven deze kosten bestaan.
De heer Raven (Stadspartij) wijst erop dat in de stukken op pagina drie een aanduiding staat die op een structureel effect duidt. Wethouder Kubben erkent dat er een fout in de stukken staat, omdat op een andere pagina zowel incidentele als structurele effecten worden vermeld. Hij zegt toe dat dit wordt gecorrigeerd en benadrukt dat er geen sprake is van een structurele financiële meevaller. Verder ziet het college geen ruimte om de OZB te verlagen op basis van de berekening van de Stadspartij. De stelpost inflatie van 3,4 miljoen euro is volgens de wethouder nodig om de begroting voor 2027 sluitend te krijgen. Ook licht hij toe dat de afvalstoffenheffing volledig kostendekkend is. Als de raad besluit een deel van de kosten niet meer via deze heffing te laten betalen, moeten die kosten op een andere plek in de begroting worden opgevangen. Elke euro die via de afvalstoffenheffing wordt opgehaald, is nodig voor het ophalen, verwerken en verbranden van afval. Over woningbouw benadrukt hij dat er verschillende ontwikkelingen lopen, waaronder de herstructurering in Geleen-Zuid en projecten in de dorpen. Ook is er structureel 1 miljoen euro per jaar beschikbaar voor het volkshuisvestingsprogramma. De bouwproductie komt niet direct op gang, maar volgens hem zijn er 19 in de gemeente op verschillende plekken bouwactiviteiten zichtbaar.
Het onderzoek naar de Toon Hermans-locatie is gestart en het college komt hier later op terug. De leegstandsheffing kan voorlopig nog niet worden ingevoerd, omdat de wettelijke mogelijkheden hiervoor zijn uitgesteld tot de zomer van 2027. De gemeente beschikt daardoor nog niet over het benodigde instrumentarium. De vragen over de inzet en zichtbaarheid van boa’s, de veiligheid en de overlast door fatbikes wil hij verder bespreken met de burgemeester en de inhoudelijke portefeuillehouder. Het college werkt aan de aanpak van deze onderwerpen en informeert de raad dit jaar nog over de betreffende locatie. Over de ontwikkeling van de ESCS-locatie geeft de wethouder aan dat hij met de betrokken voetbal- en tennisverenigingen, de jeu de boules baan, SGL en andere partijen heeft gesproken. Verschillende verenigingen gaan de komende weken met hun leden in gesprek over de toekomst van het gebied. Het college heeft daarnaast een marktconsultatie uitgevoerd. De raad wordt hierover geïnformeerd. Bij de kadernota moet een integraal beeld worden gegeven van de kosten en investeringen voor het sportpark, de commerciële ontwikkeling en de natuurontwikkeling. Voor de renovatie van de stadssporthal is nog geen partij gevonden. De wet die leegstandsheffing mogelijk maakt is uitgesteld tot zomer 2027.
De vijf accommodaties die financieel onder druk staan, kunnen volgens de wethouder niet allemaal door de gemeente worden gered. Wel wil het college per accommodatie maatwerk blijven bieden en bij de kadernota bekijken of meer financieel inzicht kan worden gegeven. Bij D66 gaat de wethouder in op de stijgende woonlasten en de afvalstoffenheffing. De stijging van de afvalkosten komt onder meer door hogere kosten voor CO2-heffing, brandstof, personeel en nieuwe huisvesting. De gemeente heeft als opdrachtgever en aandeelhouder beperkte mogelijkheden om deze kosten te beïnvloeden zonder dat de dienstverlening in gevaar komt. Wel probeert het college de kosten zo veel mogelijk te beperken. Zo zijn bij de begroting van de afvalverwerker enkele onzekere kostenposten geschrapt. De definitieve OZB-tarieven worden in december vastgesteld, wanneer de laatste gegevens van BsGW beschikbaar zijn. Over woningbouw wijst hij opnieuw op de structurele middelen voor het volkshuisvestingsprogramma en de verschillende lopende projecten. De vragen over de woonbouwmonitor wil hij met de inhoudelijke portefeuillehouder bespreken. De tijdelijke financiële overbrugging voor Stadslabs en het Ambitieus MKB is volgens hem nodig om te voorkomen dat deze projecten stilvallen. D66 vraagt om aantoonbare resultaten en inzicht in de maatschappelijke impact.
De wethouder begrijpt die wens en wil hierover verder spreken, zodat bij de kadernota kan worden beoordeeld of de projecten worden voortgezet. Ook de onderwerpen digitale veiligheid, digitale soevereiniteit en de energietransitie vragen volgens hem om een afzonderlijke inhoudelijke bespreking. In reactie op Forum voor Democratie benadrukt hij dat het geld in de begroting niet van het college is, maar ten goede komt aan de inwoners. Ongeveer de helft van de begroting gaat naar het sociaal domein, waaronder wettelijke taken zoals het verstrekken van bijstandsuitkeringen. Dat de begroting jaarlijks groeit, betekent volgens hem niet automatisch dat de gemeentelijke organisatie groter wordt. De stijging komt ook door hogere uitkeringen, loon- en prijsontwikkelingen en kosten voor werkzaamheden aan wegen, riolering en groen. Een kerntakendiscussie is volgens de wethouder vooral een politieke afweging die de raad zelf moet voeren. Het college legt bij de kadernota wel een uitvoeringsprogramma en de financiële gevolgen van het coalitieakkoord voor. Hij waarschuwt ervoor om niet te gemakkelijk op onderhoud en voorzieningen te bezuinigen. De gemeente heeft eerder ervaren dat achterstallig onderhoud uiteindelijk tot hogere kosten en kapitaalvernietiging leidt.
Over de gemeentelijke huisvesting in Geleen benadrukt hij dat het college niet zelfstandig heeft besloten om 12 miljoen euro extra uit te geven. De overschrijding is eerder gemeld en de raad heeft tijdens een recente themasessie informatie gekregen. In december moet de raad richting geven aan het vervolg van het dossier. Het college onderzoekt nog enkele vragen die tijdens de themasessie zijn gesteld. Over de energietransitie merkt hij op dat inwoners verschillende opvattingen hebben en dat de mening van de achterban van één politieke partij niet zonder meer gelijkstaat aan die van alle inwoners. Ook over de wettelijke taken op het gebied van migratie verschillen het college en Forum voor Democratie van mening. Het college zal bij de kadernota inzicht geven in de uitvoerbaarheid en de financiële gevolgen van het coalitieakkoord, maar bereidt niet zelf een afzonderlijke kerntakendiscussie voor. Verder reageert de wethouder op de inbreng van de PVV. Hij benadrukt dat het college dagelijks werkt aan de maatschappelijke belangen van de inwoners, onder meer op het gebied van zorg, het sociaal domein en de openbare ruimte. Het college deelt de opvatting dat participatie bij voorkeur leidt tot zelfstandigheid en inkomen uit werk, maar erkent dat dit niet voor iedereen haalbaar is en dat sommige 20 inwoners een beschutte werkomgeving nodig hebben.
De stijging van de afvalstoffenheffing noemt hij noodzakelijk vanwege de hogere verwerkingskosten. Over veiligheid en ondermijning verwijst hij naar de inhoudelijke portefeuillehouder. Ook de aanpak van drugscriminaliteit en de vraag of een repressievere aanpak nodig is, moeten daar worden besproken. Hij benadrukt dat de resultaten van het beleid uiteindelijk ook zichtbaar moeten zijn op straat. De visie op AI wordt buiten de P&C-cyclus afzonderlijk besproken, omdat de ontwikkelingen grote veranderingen met zich meebrengen en voldoende tijd vragen. Tot slot wijst hij op de ontwikkelingen in de regio, die tot de slimste regio's ter wereld wordt gerekend. Onder meer in rond Chemelot lopen initiatieven op het gebied van innovatie en AI. De raad krijgt hierover op verschillende momenten de gelegenheid om verder met het college in gesprek te gaan. De voorzitter stelt voor om de beantwoording van de wethouder af te ronden en de vergadering daarna te schorsen. De interrupties en het verdere debat kunnen dan maandag worden voortgezet. De heer Roso (JA21) geeft aan dat zijn fractie maandag niet aanwezig kan zijn vanwege een afspraak met de Rekenkamercommissie. Omdat deze afspraak al meerdere keren is verplaatst, wil hij deze laten doorgaan. Wethouder Kubben wijst erop dat het college volgende week bij de raadsvergadering voltallig aanwezig is.
De heer Claessens (gob) steunt het voorstel om de beantwoording deze avond af te ronden en tijdens de raadsvergadering meer ruimte te creëren voor het debat. Ook de PVV en D66 kunnen zich daarin vinden. De voorzitter stelt vervolgens voor eerst de beantwoording af te wachten, daarna te inventariseren welke vragen nog openstaan en de mogelijkheid te bieden deze schriftelijk in te dienen. Voor de raadsvergadering van volgende week wordt gekeken naar verruiming van de spreektijd. Maandag kunnen de fracties zich dan volledig op de raadsvergadering voorbereiden. De heer Klein(Lokaal Sittard-Geleen-Born) is het daar niet mee eens. Hij vraagt om duidelijkheid over de extra spreektijd en wijst erop dat bij eerdere begrotingsbehandelingen niet daadwerkelijk meer spreektijd beschikbaar kwam. Hij stelt voor om maandag met het voltallige college terug te komen en de behandeling dan af te ronden. De voorzitter geeft aan dat de meerderheid het voorstel steunt en dat de agendacommissie kritisch naar de spreektijd zal kijken. Wethouder Kubben vervolgt zijn beantwoording bij de VVD-fractie. De VVD vraagt om een verlaging van de OZB. De wethouder verwijst naar de kadernota als het moment om hierover keuzes te maken. Als de raad de OZB al voor het komende jaar wil verlagen, moet zij ook aangeven waarop minder wordt ingezet.
Over de hondenbelasting geeft hij aan dat het college bereid is serieus te kijken naar een stapsgewijze afschaffing, mogelijk vanaf 2028. De kosten voor de bijbehorende taken blijven echter bestaan en moeten dan uit andere middelen worden betaald. De algemene middelen zijn volgens hem geen onuitputtelijke geldbron. Als daaruit tekorten ontstaan, blijft uiteindelijk mogelijk alleen een verhoging van de OZB op woningen over. Het college heeft al geprobeerd de stijging van de afvalstoffenheffing te beperken en besteedt hier aandacht aan in de aandeelhoudersvergadering. De kostenverhoging komt volgens de wethouder niet voort uit de wens van de afvalverwerker om meer te verdienen, maar uit verschillende kostenontwikkelingen. Over het huisvestingsdossier merkt hij op dat de begrotingsbehandeling losstaat van de besluitvorming hierover. In het investeringsprogramma is nog 19 miljoen euro beschikbaar, waarvan 12 miljoen euro nodig is voor de huisvesting. De raad kan in december verschillende richtingen kiezen. De discussie gaat vooral over de gevolgen voor andere projecten. Ook vragen over parkeerplaatsen en het schrappen van lokale regels voor ondernemers kunnen met de betreffende portefeuillehouder worden besproken. Hij vindt het bovendien te vroeg om vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek al een proef toe te zeggen. Eerst moet het onderzoek worden afgerond.
De raad kan bij de kadernota aangeven welke ambities moeten worden versneld of juist uitgesteld. 21 Vervolgens gaat hij in op de vragen van de PIT-fractie over het sociaal beleid en de stijgende Wmo- kosten. Hij wijst erop dat dit onderwerp regelmatig terugkomt in de P&C-cyclus. Het college kijkt uit naar de uitkomsten van de commissie Van Ark die zich over de jeugdzorg buigt. Mogelijk leidt dit tot voorstellen voor een stelselwijziging, maar ook dan duurt het nog enige tijd voordat dit financieel effect heeft voor gemeenten. Over de investeringen en de beperkte financiële ruimte benadrukt hij dat het college transparant is over de steeds kleiner wordende marges, terwijl de ambities niet evenredig afnemen. Verdere keuzes over het temporiseren van investeringen, waaronder IBOR-projecten, moeten bij de kadernota worden gemaakt. De wethouder benadrukt daarnaast dat het uitstel van het huisvestingsdossier naar december niets te maken heeft met het provinciale toezicht of het vaststellen van de begroting. Het dossier is ingewikkeld en het college heeft tijd nodig gehad om de kostenoverschrijding zorgvuldig te beoordelen. De financiële tegenvaller is al in de eerste programmarapportage aangekondigd en in de tweede rapportage verder uitgewerkt. Daarom vindt in december een afzonderlijke raadsvergadering plaats.
Bij de beantwoording van Lokaal Sittard-Geleen-Born gaat hij in op de opmerkingen over de bestuurscultuur en de besluitvorming. Hij benadrukt dat de ambtelijke organisatie besluiten voorbereidt, maar dat het college verantwoordelijk blijft voor de besluitvorming, ook wanneer besluiten in mandaat worden genomen. De suggestie dat besluiten buiten het college om worden genomen, klopt volgens hem staatsrechtelijk niet. Over het huisvestingsdossier bevestigt hij dat het college al maanden op de hoogte is van de kostenstijging en dat deze daarom ook in de eerste programmarapportage is opgenomen. De wethouder geeft aan dat een deel van de subsidieaanvraag van de Molukse gemeenschap is gehonoreerd. Het overige deel valt buiten de geldende subsidieregels, waarvan het college niet kan afwijken. Hij vindt het daarom onjuist om te stellen dat de aanvraag volledig is afgewezen. De brief van de ondernemingsraad wordt als bijlage bij de stukken voor de vergadering in december aan de raad verstrekt. Over het ziekteverzuim binnen de gemeentelijke organisatie stelt hij dat dit rond de 6 procent ligt en binnen de benchmark voor overheden valt. Hij is bovendien tevreden over de instroom van medewerkers en de aantrekkelijkheid van de gemeente als werkgever. De Chemelot Campus is volgens hem een onderwerp voor een politieke bespreking.
De heer Klein (Lokaal Sittard-Geleen-Born) stelt dat zijn vragen over het woonwagenkamp niet beantwoord zijn. De voorzitter geeft aan dat de resterende vragen worden geïnventariseerd en schriftelijk worden beantwoord. De heer Engels (Forum voor Democratie) merkt op dat ook de laatste twee vragen van zijn fractie nog onbeantwoord zijn. Wethouder Kubben benadrukt dat hij en de ambtenaren bijna drie uur lang vragen hebben meegeschreven. Waar vragen niet direct zijn beantwoord, volgt alsnog een schriftelijke reactie. De wethouder gaat naar aanleiding van de vragen van JA21 in op de tegenvallende resultaten bij Vidar. Hij geeft aan dat dit onderwerp vooral met de inhoudelijke portefeuillehouder moet worden besproken. Vanuit financieel perspectief benadrukt hij dat Vidar ook een investering in inwoners is, bijvoorbeeld door hen te begeleiden naar werk, beschutte werkplekken aan te bieden of ondersteuning te bieden bij een uitkering. Over de sportvelden geeft hij aan dat eventuele aanvullende claims van Optisport niet automatisch uit de algemene middelen worden betaald. Dergelijke voorstellen worden altijd afzonderlijk aan de raad voorgelegd. Hij is het met JA21 eens dat de algemene reserve geen pinautomaat mag zijn. Hij stelt verder dat hij de parkeertarieven in Sittard-Geleen redelijk vindt en wijst erop dat parkeren nu eenmaal geld kost.
Ook de hondenbelasting en de woonlasten komen opnieuw aan bod. De wethouder verwijst naar de kadernota voor een verdere discussie over de vraag waarom de gemeente hondenbelasting heft. Over de kermissen legt hij uit dat het beschikbaar stellen van openbare ruimte, energieaansluitingen en overnachtingsplaatsen voor exploitanten de gemeente geld kost. Daarom vraagt de gemeente pachtgeld. Als de raad de tarieven voor attracties wil verlagen, moet zij daarvoor zelf voorstellen doen en aangeven hoe dit wordt gefinancierd. Daarna behandelt hij de vragen van de SP. De fractie noemt de sluitende begroting te rooskleurig. De wethouder benadrukt dat de begroting voor 2027 daadwerkelijk sluit, maar dat dit niet zonder moeilijke 22 keuzes en het overhevelen van middelen uit reserves mogelijk is. De provincie heeft de begroting beoordeeld en daarbij enkele opmerkingen gemaakt over het woondossier. Hij benadrukt dat de gemeente structureel investeert in volkshuisvesting en leefbaarheid en dat er verschillende initiatieven lopen. De SP vroeg daarnaast naar de mogelijkheid om een forensenbelasting in te voeren. De wethouder vindt het te vroeg om daar direct een antwoord op te geven en stelt voor de voor- en nadelen richting de kadernota te bespreken. Ook de leegstandsheffing is eerder aan bod gekomen.
De vraag of het instrument Betaalbaar Thuis in het woonbeleid kan worden opgenomen, is volgens hem aan de portefeuillehouder. Tot slot gaat hij in op het Zuyderlanddossier en de mogelijke gevolgen van personeelstekorten en demografische ontwikkelingen. Een zusterflat ziet hij niet als een passende oplossing voor deze tijd. Volgens hem is dit concept verouderd en sluit het niet aan bij de huidige inzichten over een menswaardige woonvorm. Hij adviseert de fractie hierover verder met de portefeuillehouder in gesprek te gaan. De heer Klein (Lokaal Sittard-Geleen-Born) maakt een punt van orde. Hij vindt dat de wethouder feitelijke onjuistheden heeft verteld en dat hij daar niet meer op kan reageren. Volgens hem holt dit de democratie uit. De voorzitter wijst erop dat de raad ervoor heeft gekozen de behandeling niet op maandag voort te zetten. Wel zegt hij toe dat de afhandeling van de motie over de zichtbaarheid van gob schriftelijk wordt toegelicht en dat de vragen over de andere portefeuilles voor de raadsvergadering worden beantwoord, bij voorkeur uiterlijk dinsdag. Daarnaast wordt een correctie aangebracht in de tweede programmarapportage. Op pagina 8 staat bij het bedrag van 4,4 miljoen euro ten onrechte dat het om een structureel overschot gaat, dit moet incidenteel zijn.
De heer Raven (Stadspartij) geeft aan dat hij hier in een tweede termijn uitgebreider op zou zijn ingegaan. Hij vindt dat de wethouder de financiële betekenis van het bedrag heeft afgezwakt, terwijl het volgens hem voor meer dan 2 miljoen euro in verschillende jaren in de begroting doorwerkt. Hij wil daarom weten welke gevolgen de correctie heeft en waarom de eerdere toelichting volgens hem een onjuist beeld geeft. Wethouder Kubben licht toe dat hij heeft erkend dat de bedragen en de doorwerking in de begroting kloppen, maar dat hij heeft willen benadrukken dat het geen structureel voordeel is dat tot in lengte van jaren blijft bestaan. De voorzitter concludeert dat daarmee dat de vergadering wordt gesloten en bedankt de aanwezigen.