Notulen Ronde Raadszaal 3 oktober 2024

Notulen van de Ronde in Raadzaal op donderdag 3 oktober 2024

1.1 Rondevoorstel Volkshuisvestingsprogramma Tijdstip:

19.00-20.20 uur

Aanwezig de voorzitter: de griffier:

P.T.H.M. Henssen A. Cortlever

de leden GOB: CDA: Stadspartij: GroenLinks/PvdA: D66: VVD: PVV: SPA: Lokaal Sittard-Geleen-Born: Forum voor Democratie: PIT:

M.W.C. Claessens J.E.E.A. Schlössels W.P.H. Paauwe J.E. Janssen R.S.F. Vogels H. Harzi J.J. Renet M.C.M.H. Schumans R.E.G.R.M. Konietzka E.V.P. Talpe

het college:

Wethouder L.G.A.J. Geilen

ambtenaar:

de heer Gorissen

te gast:

de heer Van der Laan (Circusvis) en de heer Van Grieken (Circusvis)

notulen:

M. Migo (Notuleerservice Nederland)

De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Alle partijen hebben de gelegenheid gehad hun technische vragen vooraf te stellen, zodat tijdens deze Rondevergadering het politieke debat met elkaar kan worden aangegaan. Het eerste agendapunt betreft het Rondevoorstel Volkshuisvestingsprogramma. Dit voorstel ligt voor om de raad te betrekken bij de start van het proces om tot een volkshuisvestingsprogramma te komen. Tijdens deze ronde wordt informatie gegeven over het proces door Bureau Circusvis. Dit zal gebeuren via een presentatie. Die bevat ook een aantal vraagstukken waarover het college de opinie van de ronde zal gaan vragen. De voorzitter heet wethouder Geilen en de ambtelijke ondersteuning in de persoon van de heer Gorissen hartelijk welkom. Wethouder Geilen wil graag een nuancering aanbrengen. Het is niet zozeer de bedoeling om vanavond het politieke debat aan te gaan over dit Rondevoorstel. Het gaat hier om een beeldvormend thema. Het is een opiniërende ronde, bedoeld om de diverse standpunten van de fracties op te halen. In de door de raad vastgestelde Omgevingsvisie staat het hoofdkader voor wat betreft de volkshuisvesting. Daaronder vallen vervolgens verscheidene programma’s die des colleges zijn. Vanwege het belang van het

1

onderwerp leek het het college echter verstandig om ook aan de raad te vragen wat een plek zou moeten krijgen in het volkshuisvestingsprogramma. De voorzitter geeft het woord aan de heren Van der Laan en Van Grieken van Circusvis. De heer Van Grieken en de heer Van der Laan stellen zich voor. De heer Van Grieken licht allereerst toe wat de redenen zijn om een volkshuisvestingsprogramma te maken. Hij geeft aan in de voorbereidende gesprekken te hebben geproefd dat er in Sittard-Geleen behoefte is aan een actueel afwegingskader en waarom dat het geval is. Er komt een nieuwe wet: de Wet regie op de volkshuisvesting. Daarin zal o.a. staan dat gemeenten een volkshuisvestingsprogramma moeten hebben als uitwerking van de Omgevingsvisie. Vanavond ligt de vraag voor: wat vindt u van belang om in het volkshuisvestingsprogramma terug te lezen? Wel is het aan het college om dit uitvoeringsbeleid vast te stellen. De heer Claessens (GOB) vraagt of het Rijk in de Wet regie op de volkshuisvesting eisen zal stellen over wat er in het volkshuisvestingsprogramma moet staan. De heer Van Grieken antwoordt dat dat in concept bekend is. Het is de bedoeling dat elke gemeente in Nederland in kaart brengt wat aldaar de woonbehoefte is, welke woonwensen en -vragen er leven. In Sittard-Geleen is dit beeld eigenlijk al voorhanden.

Ten tweede moet aangegeven worden hoe gestuurd wordt op de gewenste woningvoorraad. Hij licht dit kort toe met enkele voorbeelden. Het Rijk heeft tevens aangegeven dat gemeenten een Woon-zorgvisie moeten hebben en dat dit ergens in het volkshuisvestingsprogramma een plek moet krijgen. Andere belangrijke thema’s zijn: kwaliteit, verduurzaming en het aanwenden van aandachtsgroepen, aangeven hoe deze mensen in hun woonbehoeften kunnen worden voorzien. Een ander belangrijk thema is ‘leefbaarheid en veiligheid’. Bij alle genoemde punten komt dit terug: wat betekenen alle maatregelen voor de leefbaarheid en de veiligheid? Circusvis heeft alvast een reeks doelstellingen en onderwerpen uit de Omgevingsvisie gehaald die slaan op het thema wonen. Het is belangrijk in het volkshuisvestingsprogramma iets te zeggen over de betaalbaarheid van woningen. Een ander belangrijk onderwerp is de kwaliteit van de woonomgeving. Geconstateerd is dat de woningvoorraad in Sittard-Geleen behoorlijk verouderd is en verbeterd of vervangen zal moeten worden. In de Omgevingsvisie wordt daarover een aantal eisen meegegeven. Hij benoemt nog een aantal andere belangrijke thema’s die in de Omgevingsvisie worden aangestipt. De heer Janssen (GroenLinks/PvdA) wijst erop de presentatie die nu gegeven wordt enkele dagen geleden al te hebben ontvangen.

Er is straks bijna geen tijd meer voor de partijen om hun inbreng te geven. Hij roept de heren van Circusvis op niet alle slides te behandelen, omdat anders tijdnood dreigt. De voorzitter antwoordt dat hiermee rekening zal worden gehouden in de spreektijd. De heer Van Grieken toont vervolgens een plaatje van de verwachte bevolkingsontwikkeling in SittardGeleen. Hij licht dit kort toe. In Sittard-Geleen is sprake van een acute vraag naar woningen. Op de lange termijn zal de woningbehoefte echter verminderen. Dit is een belangrijk dilemma. Hij schetst vervolgens enkele andere belangrijke kenmerken van de gemeente Sittard-Geleen, onder meer over de bouwcapaciteit. De heer Talpe (PIT) heeft een vraag. De heer Van Grieken gaf aan dat er meer dan genoeg plancapaciteit is. Is puur getalsmatig gekeken of is ook gekeken naar de geschiktheid van de plannen in relatie tot de behoeften? De heer Van Grieken antwoordt dat er kwantitatief voldoende plancapaciteit is. De vraag hoe je die plancapaciteit vervolgens gaat invullen, en met welke kwaliteiten, ligt nog open. Hij vervolgt hierna zijn presentatie. We zien, eigenlijk overal in Nederland, dat vooral het middensegment van de woningen onbereikbaar is geworden voor veel mensen.

2

Ten slotte benoemt de heer Van Grieken een aantal vraagstukken. Hij sluit af met een advies en het motto: ‘kwaliteit, kwaliteit, kwaliteit’ in plaats van ‘bouwen, bouwen, bouwen’. Hij licht dit toe. Mevrouw Harzi (VVD) heeft een verduidelijkingsvraag naar aanleiding van de verwachte krimp in 2040. Waarom is er gekozen voor het jaar 2040 en bijvoorbeeld niet 2030 of 2045? De heer Van Grieken licht toe dat het niet exact om een jaartal gaat, maar om de verwachte trend. Op de korte termijn is er nog een groeiende behoefte aan woningen, maar op de langere termijn zal er naar verwachting sprake zijn van een krimpsituatie. De heer Janssen (GroenLinks/PvdA) wil hierbij opmerken dat er tien jaar geleden ook werd gezegd dat er sprake zou gaan zijn van krimp. Het tegendeel bleek echter het geval te zijn. Hij geeft aan dat er naar zijn beleving nu een te algemeen beeld wordt geschetst. De heer Van Grieken licht toe dat het genuanceerd ligt. De immigratie en de emigratie zijn lastig te voorspellen. Dat is de afgelopen jaren in heel Nederland en ook in Sittard-Geleen zichtbaar geworden. De heer Talpe (PIT) wijst erop dat je met woningcorporaties makkelijk afspraken kunt maken over de kwaliteit van de woningen.

Maar hoe ga je hiermee om als het gaat om particulier eigendom? Welke oplossingsrichtingen komt Circusvis in den lande tegen om de particuliere woningvoorraad aan te pakken? Wethouder Geilen wil graag een procesopmerking maken. Het lijkt hem verstandig om te voorkomen om te veel in details te gaan treden nu. Het zou nu moeten gaan over de wat-vraag aan de hand van de stellingen uit het rondevoorstel en wellicht ook breder. De heer Renet (SPA) heeft een verduidelijkingsvraag. Op pagina 10 staat aangegeven ‘in het meest positieve migratiescenario’. Wat verstaat Circusvis daaronder? De heer Van Grieken antwoordt dat dit uit het woonbehoefteonderzoek komt dat de gemeente heeft laten uitvoeren. Daarin staan twee scenario’s: een soort basisscenario en een positief scenario. Dat laatste scenario houdt in dat de immigratiestroom richting Sittard-Geleen, die de afgelopen jaren relatief hoog was, zich voortzet de komende jaren. In dat geval zal er sprake zijn van een positieve huishoudensontwikkeling. De heer Schlössels (CDA) stelt voor om vanavond puur verkennend te werk te gaan, het te hebben over de ins en outs van de problematiek en op termijn, met de heren van Circusvis erbij, een vervolgsessie te plannen. De voorzitter antwoordt dat de heer Schlössels hem voor is.

Hij denkt dat er nu voldoende verduidelijkingsvragen zijn gesteld en dat het tijd is te gaan luisteren naar de inbreng van de fracties. De heer Claessens (GOB) geeft aan dat GOB in een aantal sessies over het onderwerp heeft nagedacht. Hij benoemt een aantal thema’s voor het huisvestingsprogramma dat GOB belangrijk vindt: • Ouderen. GOB vindt het belangrijk dat ouderen in hun eigen, vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Hier zou de woningvoorraad op aangepast kunnen worden. Als een oudere bijvoorbeeld een bovenverdieping heeft die leegstaat, zou mogelijk bekeken kunnen worden om die te verhuren. • Jongeren. Ook voor hen moeten er voldoende betaalbare woningen komen. Ook zij moeten in hun eigen dorp of wijk kunnen blijven wonen. • Leegstaande gebouwen zouden wellicht vaker omgebouwd kunnen worden tot woningen, om de druk te verlagen op de woningmarkt. • Bouw levensloopbestendige woningen. • Pak door op de realisatie van tiny houses. • In de wijken en dorpen moet er een goede mix zijn qua woningen. • Ga na of leegstaande kerken een kans kunnen bieden voor het realiseren van nieuwe woningen.

3

• • • • • •

Het is wat GOB betreft verstandig om te bouwen voor een wat kortere periode, vanwege de verwachte demografische ontwikkelingen op de langere termijn. Flexwoningen zouden hierbij een mogelijkheid kunnen bieden. GOB is ook voorstander aandacht te besteden aan de mantelzorgwoningen en de premantelzorgwoningen. Ten aanzien van ‘het straatje erbij’ is GOB benieuwd waar nog mogelijkheden liggen. Kijk vooral naar betaalbare woningen. Deregulering zou ook een middel kunnen zijn om de woningbouw te versnellen. De heer Claessens verwijst naar de door GOB ingediende motie ‘Wonen boven winkels’. Recent is een memo ontvangen over de stand van zaken. GOB wenst dat hier nog meer ‘effort’ in wordt gestoken, om te kijken of hier nog meer mogelijk is.

De heer Schlössels (CDA) geeft aan dat de heer Claessens al bijna al het gras voor zijn voeten heeft weggemaaid. Hij voegt er de suggestie aan toe om na te gaan of voormalige boerderijen kunnen worden omgevormd tot woningen. Daarnaast wil hij graag kort ingaan op een aantal slides van Circusvis: • Op slide 4 wordt gevraagd: wat wilt u ons meegeven? Het CDA geeft hierbij aan: maak werk van snellere besluitvorming. • Naar aanleiding van slide 5 geeft de heer Schlössels aan dat de term ‘levensloopbestendige woningen’ breder getrokken moet worden, zodat daar bijvoorbeeld ook vijftigplussers kunnen gaan wonen. Hij licht dit toe. • Hij geeft, naar aanleiding van slide 6 over het prognosticeren, de heer Janssen enigszins gelijk. De verwachtingen van tien jaar geleden pakten heel anders uit. • Bij slide 11 roept de heer Schlössels op naar mogelijkheden te kijken van bijvoorbeeld kamerverhuur aan studenten, het delen van woningen en het transformeren van onder andere winkelpanden tot levensloopbestendige appartementen. • Bij slide 12 merkt de heer Schlössels op dat sprake is van koffiedik kijken als het gaat om het aantal toekomstige migranten en kenniswerkers. • Op dit moment worden bepaalde percelen, met name in de kleine kernen, in de bebouwde kom aangemerkt als buitengebied. Hij noemt hier een voorbeeld van. Hier liggen wel degelijk kansen voor inbreiding.

• De doorstroming op de woningmarkt zal veel meer vaart moeten krijgen. De heer Schlössels heeft een vraag aan Circusvis. Vroeger werd bij het verstrekken van woningen voorrang gegeven aan de eigen inwoners. Dat zou een goede zaak zijn vanwege de leefbaarheid, omdat deze mensen vaak al actief zijn in verenigingen e.d. Hoe kijkt Circusvis hiernaar? De heer Janssen (GroenLinks/PvdA) vraagt of de wethouder kan bevestigen dat de zienswijzen die tot 27 oktober kunnen worden ingediend bij de Omgevingsvisie over wonen worden meegenomen bij de volgende oriënterende ronde. • Hij vindt dat zijn collega’s veel interessante elementen hebben ingebracht die Circusvis nog niet had genoemd, onder andere over de transformatie. Hij wijst erop dat er ook veel woningen leegstaan: 1130 in deze gemeente. • Er zou op stadsdeelniveau een gedifferentieerd woningaanbod beschikbaar moeten zijn. Een mix van koop, sociale huur en middenhuur. Niet op regionaal niveau. Hoe kijkt de wethouder hiernaar? • Hij las in de beantwoording op technische vragen van PIT dat er ten aanzien van de koopwoningen in Sittard-Geleen vooral vraag is naar woningen tussen 250.000 en 300.000 euro. Het zal niet makkelijk zijn om dat te realiseren. • GroenLinks/PvdA wil graag meer sociale huurwoningen zien, ook bij nieuwbouwprojecten. Sommige gemeentes gaan heel ver om dat te faciliteren.

Hij is benieuwd hoever het staat met de uitvoering van de aangenomen motie. • Hij pleit ervoor bijzondere woonvormen zoals woongemeenschappen en tiny houses meer te subsidiëren, omdat die anders niet van de grond komen. • Kan de wethouder aangeven hoe hij kleinschalige woningbouw in het buitengebied mogelijk wil maken? Juist daar zouden geen uitzonderingsregels moeten bestaan.

4

De heer Paauwe (Stadspartij) geeft aan dat het onderwerp voor de Stadspartij een hot item is. Bij de verkiezingen bepleitte de Stadspartij al minstens 2000 nieuwe woningen per jaar. Hij is dan ook blij nu het aantal van 2440 te lezen. Hij vraagt zich wel af wie in staat is een woning van 300.000 euro te betalen. • Hij stelt de heren van Circusvis voor om de twee artikel-43-brieven van de Stadspartij te lezen. • De Stadspartij zet in op woningtoewijzing voor de eigen inwoners van Sittard-Geleen. Hij licht dit toe. • De Stadspartij roept de wethouder op om jaarlijks de prestatieafspraken met de woningbouwverenigingen goed te monitoren. Dit zou eveneens in het volkshuisvestingsprogramma kunnen worden opgenomen. • Het tv-programma Bar Laat besteedde aandacht aan het feit dat er in Nederland een tekort is van 400.000 woningen. De Stadspartij roept dan ook op om niet zomaar de sloophamer te hanteren. • Zet vooral in op nieuwbouw, zodat de wachtlijsten in Sittard-Geleen afgebouwd kunnen worden. • Er moeten straks ook woningen komen voor de mensen die in het Zuyderland gaan werken. • Ook heeft de heer Paauwe nog een vraag: gaat de portefeuillehouder nog toelichten waarom het college opteert voor inbreiding in plaats van uitbreiding? • Zolang kinderen van 25 jaar thuis móéten blijven wonen, moet er echt iets aan de woningnood worden gedaan. Hier hoort hij te weinig over.

• Mogelijk kan iets gedaan gaan worden met de chalets en andere woningen die er zijn gekomen voor de Oekraïense vluchtelingen. • Het rapport benoemt leefbaarheid en veiligheid als een ‘satéprikker’ door het hele beleid. Dat is een mooie beeldspraak. Wat de Stadspartij betreft wordt er echter gekozen voor een ‘complete rijsttafel’ voor de stad. De heer Vogels (D66) merkt op dat focus op groen nog niet is genoemd. Er dient wat D66 betreft niet ten koste van het groen te worden gebouwd. Hij noemt een aantal actuele positieve voorbeelden. • Daarnaast pleit D66 voor een goed evenwicht qua spreiding en inclusiviteit. Hij wijst erop dat er bijvoorbeeld in Rotterdam recent goede mixwijken zijn gerealiseerd. • D66 pleit voor woningen voor jong, oud, rijk, arm, studenten en zeker ook de aandachtsgroepen. • Verouderde woningen zouden als eerste gesloopt kunnen worden. De nieuwe dienen vooral duurzaam gerealiseerd te worden. • D66 pleit verder voor vereenvoudiging van de regulering als het gaat om woningsplitsing. • Hetzelfde geldt voor de realisering van tiny houses. Het zou zeker helpen als die er echt gaan komen. De heer Renet (SPA) wil de wethouder geruststellen dat er in elk geval één raadslid aanwezig was bij de Dag voor de Leefomgeving. • Er dienen wat SPA betreft woningen te komen die passen bij de lokale woonbehoeften. • De raad moet op tijd kunnen bijsturen.

Dat moet bij het vaststellen van de Omgevingsvisie dus goed geregeld worden. • SPA vindt het nodig dat er een goede spreiding komt van de sociale woningen en van nieuwe inwoners. • Wat SPA betreft moeten mensen die geboren en getogen zijn in Sittard-Geleen voorrang krijgen op de huurmarkt. • Op termijn zullen er veel woningen vrijkomen, waar nu ouderen wonen. SPA betwijfelt het of die woningen in Sittard-Geleen straks bezet zullen worden door mensen die nu bijvoorbeeld in een flatje wonen. SPA denkt dat hier vooral een kans ligt. • Hij acht het zeer goed mogelijk dat de behoefte aan extra woningen rond 2040 minder zal zijn. Die ontwikkeling zou best al eens kunnen beginnen rond 2030. Dit beperkt de noodzaak om zeer veel extra woningen te gaan bouwen. • De heer Renet werpt de vraag op: waar mikken we op de lange termijn op? En moeten we het aantal inwoners eigenlijk wel op peil houden? Je kunt er ook voor kiezen meer te gaan voor kwaliteit voor de mensen die hier wonen. Dat laatste vindt SPA belangrijk. • Ten aanzien van de arbeidsmigratie stelt de heer Renet de vraag: moeten we wel een flink overschot aan werknemers hebben ten opzichte van het aantal werkenden in deze gemeente? Beter is het om aan te sluiten bij de behoeften van de lokale bevolking. SPA wil primair kiezen voor meer kwaliteit van de leefomgeving voor de mensen die in Sittard-Geleen wonen.

5

Mevrouw Schumans (Lokaal SGB) wil graag de woonwagenbewoners aanstippen en pleit voor meer woonwagenplekken. Ze ziet graag dat dit opgenomen wordt, omdat deze opdracht van het Rijk is gekregen naar aanleiding van de uitspraak bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Mevrouw Harzi (VVD) wil namens de VVD haar waardering uitspreken voor het voorgestelde volkshuisvestingsprogramma. Het plan kan een sterke basis vormen ten aanzien van de woningmarkt in de gemeente Sittard-Geleen en die toekomstbestendig maken. • De VVD steunt het streven om betaalbare woningen te realiseren en een uitgebalanceerde woningvoorraad. De VVD wil echter ook benadrukken dat dat het best gerealiseerd kan worden door de kracht van de vrije markt optimaal te benutten. Het is dus essentieel om ruimte te geven aan private investeerders en ontwikkelaars om snel en efficiënt woningen te bouwen. • Ze vraagt aandacht voor de middeninkomens, een groep die vaak tussen wal en schip valt. De VVD juicht het gebruik van flexwoningen toe. • Mevrouw Harzi heeft een vraag over de arbeidsmigranten. Worden die in één stadsdeel geplaatst of verspreid over heel de gemeente? • Ten slotte geeft ze aan blij te zijn dat de gemeenteraad nauw wordt betrokken bij de ontwikkeling van het volkshuisvestingsprogramma. De heer Konietzka (Forum voor Democratie) kan zich grotendeels aansluiten bij de woorden van de heer Renet.

Hij wijst erop dat eveneens sprake kan zijn van een overbelast stroomnet en een overbelast wegennet. Eerst moet de basis op orde zijn, voordat er massaal gebouwd gaat worden. En de vraag moet gesteld worden: hoeveel willen we bouwen? De heer Talpe (PIT) geeft aan dat PIT van tevoren een aantal technische vragen heeft gesteld. Hij dankt het college voor de beantwoording. Er blijkt uit dat de landelijk gehanteerde bedragen voor wat betreft betaalbare woningen voor Limburgse begrippen, eufemistisch gesproken, aan de hoge kant zijn. PIT is daarom blij dat gekeken wordt naar verschillende koopklassen om te zorgen dat betaalbare woningen ook echt betaalbaar zijn voor Limburgse en Sittard-Geleense begrippen. Dit is een belangrijk punt voor de verdere uitwerking van het volkshuisvestingsprogramma. • Een belangrijke vraag is wat PIT betreft: bouwen we voor de juiste doelgroep? Daarom moet de huidige planvoorraad tegen het licht worden gehouden. • Het is als het gaat om krimp allereerst van belang te weten waardoor die veroorzaakt wordt. Is Sittard-Geleen bijvoorbeeld aantrekkelijk genoeg voor mensen van buitenaf om zich hier te vestigen? Pas als dit soort dingen duidelijk zijn, kun je krimp op een adequate manier bestrijden. • PIT pleit ook voor aandacht voor doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad. De totale woningmarkt moet in beweging komen.

• Het zal lastig worden om de woningen die in particulier bezit zijn kwalitatief te verbeteren. Daar zal een oplossing voor gezocht moeten worden. De heer Talpe wil het college meegeven vooral ook elders in het land te kijken hoe daarmee wordt omgegaan en welke instrumenten er beschikbaar zijn. • PIT kan zich vinden in het voorstel. Wethouder Geilen merkt op dat er veel waardevolle inbreng is gegeven. • De punten die zijn meegegeven krijgen een plek in de afweging. • De heer Renet wierp terecht de vraag op wat nu precies de behoefte is op de lange termijn. Het lastige aan bouwen is dat je dat eigenlijk altijd voor de lange termijn doet. De omgeving verandert sneller dan dat je daar ‘met stenen op kunt reageren’. • Er zijn in het stedelijke gebied van Sittard en Geleen zoveel transformatiemogelijkheden om woningen te realiseren dat je eigenlijk bijna niets anders meer hoeft te bouwen voor de lange termijn. Ook in de wijken van Sittard en Geleen kan er heel veel getransformeerd worden. Gelukkig zijn er steeds meer partijen die dat willen oppakken. Dat wil uiteraard niet zeggen dat er nergens nieuwbouw wenselijk is. • Niet alle woningen in particulier bezit en niet alle corporatiewoningen lenen zich ervoor om levensloopbestendig te worden of om zodanig verduurzaamd te worden dat ze vijftig jaar mee kunnen. Dus zal er vernieuwd moeten blijven worden.

De wethouder licht toe op welke manier dat gebeurt. Met een aanpak die ook bijdraagt aan een goede spreiding.

6

• •

•

•

Voor de te verwachten piek in de komende jaren zal er aanbod worden toegevoegd om uiteindelijk ook op een goede manier te kunnen afvlakken. Er zal daarbij ook nadrukkelijk gekeken worden naar flexwoningen. Ook in de dorpen zijn er best veel inbreidingslocaties. Ook daar moet goed aangesloten worden op wat precies de behoefte is. Inbreiding heeft de voorkeur boven bouwen in het buitengebied. Soms is een straatje erbij een goed keuze. Hij verwijst hierbij naar de aangenomen motie. Die wordt momenteel uitgewerkt. In de P&C-stukken zal gerapporteerd worden over de stand van zaken van die motie. In antwoord op de vraag van de heer Janssen geeft de wethouder aan dat er uiteraard zienswijzen binnenkomen op de Omgevingsvisie. Die zullen door het college worden voorzien van een reactie. Uiteindelijk beslist de raad erover. Het volkshuisvestingsprogramma komt er nadat de Omgevingsvisie wordt vastgesteld en zal daar uiteraard mee in lijn zijn. Vrijwel iedereen benoemde het belang van betaalbaarheid. Dat is een groot zorgpunt. Wal landelijk ‘betaalbaar’ wordt genoemd is dat in Sittard-Geleen niet. Maar voor 250.000 euro krijg je geen woning gebouwd. Dus zul je daarbij instrumenten en maatregelen moeten inzetten, door bijvoorbeeld de grond gratis weg te geven.

De voorzitter vraagt of er nog prangende vragen zijn. De heer Janssen (GroenLinks/PvdA) wijst erop dat er gepoogd wordt om tot regionale afstemming te komen. Dat staat ook in de Wet regie op de volkshuisvesting. De ambitie zou wat GroenLinks/PvdA moeten zijn om het op stadsdeelniveau te doen. De wethouder antwoordt dat er in de basis naar gemeenteniveau wordt gekeken. Hij heeft echter ook toegelicht hoe op wijkniveau gepoogd zal worden spreiding en vermenging te realiseren. De voorzitter bedankt iedereen voor de goede bijdragen die geleverd zijn. Hij dankt ook de heren van Circusvis voor hun goede uitleg. Hij sluit het agendapunt vervolgens af.

7

Notulen van de Ronde in Raadzaal op donderdag 3 oktober 2024

1.2 Rondevoorstel (SPA) Waterhuishouding Sittard Tijdstip:

20.30-21.00 uur

Aanwezig de voorzitter: de griffier:

P.T.H.M. Henssen A. Cortlever

de leden GOB: CDA: Stadspartij: GroenLinks/PvdA: D66: VVD: PVV: SPA: Lokaal Sittard-Geleen-Born: Forum voor Democratie: PIT:

J.H.J. Tholen T.A. Salvino J. Coumans R.S.F. Vogels L. Hoogenberg J.J. Renet P.P.H. Vola M.G.H. Habets

het college:

Wethouder L.G.A.J. Geilen

ambtenaar:

de heer Luijten

notulen:

M. Migo (Notuleerservice Nederland)

De voorzitter heropent de vergadering na een korte schorsing. Aan de orde is het Rondevoorstel van SPA over de Waterhuishouding in Sittard. Het betreft een voorstel over de waterhuishouding in het gebied vanaf Ophoven tot en met De Baandert. Deze waterhuishouding levert voortdurend grote problemen op. Om deze reden is dit voorstel geagendeerd en wordt het college gevraagd een gedegen en onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de waterhuishouding in het genoemde gebied, waarbij de oorzaken van de opgetreden veranderingen worden vastgesteld en mogelijke structurele oplossingen worden verkend. De voorzitter heet wethouder Geilen wederom welkom, evenals de ambtelijke ondersteuning in de persoon van de heer Luijten. De heer Renet (SPA) licht toe dat op 5 januari 2024 bewoners van De Baandert ernstige en nog nooit zo heftig ervaren wateroverlast in hun kelders meldden. Op 26 maart schreven zij een brief naar de gemeente. De heer Renets op 12 april gestelde vragen werden op 27 mei beantwoord door het college. Die kwamen erop neer dat de gemeente ervan uitgaat dat het hier overlast betreft die veroorzaakt wordt door regenval op het eigen perceel. Daarvoor geldt dat de perceeleigenaar verantwoordelijk is. De heer Renet licht toe waarom hij dit een te gemakkelijke reactie vindt en hier anders tegenaan kijkt. • Een andere melding betrof de grondwateroverlast.

Een in 2022 genomen raadsbesluit over klimaatadaptatie vermeldt dat de gemeente bewoners helpt met het eerste onderzoek naar de oorzaak van de overlast. Dat is nog niet gebeurd.

8

• •

• • • • • • •

De gemeente gaf het advies om de kelders beter waterdicht te maken en vermeldde dat dit een verantwoordelijkheid van de bewoners is. Ook dit vindt de heer Renet te gemakkelijk. Het Beheerplan Water- en Klimaatadaptatie 2022-2027 vermeldt op pagina 21 als een stap die vanwege grondwaterzorg genomen wordt wanneer de oorzaak van de overlast onbekend is: de gemeente onderzoekt of er sprake is van structurele overlast. De heer Renet vraagt aan de wethouder: hebben we hier te maken met grondwateroverlast of met hemelwateroverlast? En kunnen we voorzien of dit structureel is? In 2021 is er een BRP-onderzoek uitgevoerd. Dat heeft de heer Renet niet ontvangen, ondanks dat hij gericht heeft gevraagd naar berekeningen en onderzoeken. In 2024 is een evaluatie van de vier opgestelde planvormen voorzien. Wanneer ontvangt de raad die evaluatie? In 2021 is er ook een stresstest uitgevoerd. De antwoorden op de door de heer Renet gestelde technische vragen ervoer hij als het niet goed vervullen van de informatieplicht. Hij wil graag van de andere fracties weten of zij de gegeven antwoorden wel afdoende vinden. De heer Renet verwijst naar een passage op pagina 28. In de betreffende passage wordt met geen woord gerept over wateroverlast.

Ook de op 14 augustus ontvangen antwoorden op de op 7 juni gestelde vragen leggen alle verantwoordelijkheden bij de bewoners en geven aan dat de gemeente niets gaat doen om de oorzaak van de problemen te achterhalen. Er zijn niet alleen meldingen uit De Baandert over toenemende wateroverlast. Kort na de bouw van de ODA-parking ontstonden ook daar waterproblemen. De heer Renet legt kort uit hoe Sittard ontstond en uitbreidde. Hij wijst erop dat de ondergrond hetzelfde is gebleven en wat dat betekent voor de waterproblematiek. SPA vindt het noodzakelijk dat de gemeente haar zorgplicht naar haar inwoners inhoud geeft en gedegen onderzoek doet naar de oorzaken van de enorme toename van de waterproblemen in en rond Sittard. Daaruit kunnen dan maatregelen volgen. SPA vraagt de ronde om het college hiertoe op te roepen.

Wethouder Geilen geeft aan hier uiteraard op te kunnen reageren, maar de vraag is op welke manier hij dat het best kan doen. Hij wijst erop dat de heer Renet er wat geschiedenis bijhaalt en het door de raad vastgestelde beleid op het gebied van water- en klimaatadaptatie. Daar staat in wat de zorgplicht inhoudt en wanneer die wel en niet wordt ingevuld en hoe die wordt ingevuld. • De heer Renet trok de conclusie dat het college tekort is geschoten in haar passieve informatieplicht omdat het college hem niet in alle details heeft voorzien. Het betreft hier echter een casus die nog lopende is. • De wethouder licht toe welke stappen er al gezet zijn en hoe het proces verder zal gaan verlopen. Om vast te stellen of er iets aan de hand is met het grondwater zijn er bijvoorbeeld proefsleuven gegraven tot 1 meter 75 diep. Er is en wordt daadwerkelijk allerlei onderzoek gedaan. • Op dit moment vindt de afhandeling plaats van de meldingen. Raadsleden kunnen natuurlijk vragen daarin meegenomen te worden, maar de wethouder wijst erop dat de gemeente jaarlijks zo’n 16.000 meldingen krijgt. • De volgende stap is dat er, conform het beleidsplan, een aanvullende maatregel zal worden genomen. Bekeken zal worden om via reeds aanwezige of nieuwe meetnetten inzichtelijk te maken hoe de grondwaterstand zich precies gedraagt en of het een oorzaak van het probleem zou kunnen zijn.

Als dat zo is, hoewel dat dus nog niet is aangetoond, zal bekeken worden wat eraan gedaan kan worden. • De heer Renet gaf een aantal mogelijke oorzaken waar de grondwaterstand volgens hem door is gestegen, onder andere doordat er steeds meer water afgekoppeld wordt en in de bodem belandt. Als er afgekoppeld wordt, wordt echter ook gekeken waar de watervoerende laag zich bevindt. Hier wordt uiteraard zeer goed naar gekeken. • Het is goed dat de heer Renet zich inspant voor deze inwoners en extra aandacht vraagt. Hij wil echter wel de oproep doen: laat ons de stappen zetten die gezet moeten worden, om te kijken of er een oorzaak gevonden kan worden voor het probleem, in de wetenschap dat in de basis de perceeleigenaar primair verantwoordelijk is om zijn eigen water af te wikkelen en zijn eigen vastgoed droog te houden.

9

De heer Vola (Lokaal SGB) dankt de heer Renet voor het agenderen van dit belangrijke voorstel. Hij licht vervolgens toe welke feiten volgens hem de oorzaak zijn van de overlast. Hij wijst op de toegenomen verstening in een gebied dat van origine moerasachtig is. • Ook legt hij uit hoe de erfenis van de mijnbouw, de mijnen en schachten, van invloed is op hoe het grondwater zich gedraagt en welke gevolgen dit kan hebben. • Hij wijst erop dat de natuur binnen de gemeente steeds minder ruimte krijgt. Verscheidene beken kunnen bijvoorbeeld te weinig meanderen. Ook zijn er te weinig wateropvangbekkens. • Het bevreemdt hem dat Sittard Waterproof niet voltooid wordt. • De heer Vola voorziet nog meer overlast, omdat de natuur niet de ruimte krijgt die het nodig heeft. De heer Habets (PIT) dankt de heer Renet voor het inbrengen van het punt. PIT kan SPA steunen in het verzoek. Het is belangrijk dat er duidelijkheid komt voor de inwoners die last hebben van water. • PIT is verbaasd dat de gemeente heeft gekozen voor onderzoek op een diepte van 1 meter 75, terwijl de kelders vermoedelijk iets dieper zullen liggen. • PIT wil een gedegen onderzoek met gedegen uitkomsten ontvangen van het college. De heer Habets heeft echter begrepen dat de wethouder dit zojuist al heeft toegezegd. Daar dankt hij de wethouder voor.

De heer Hoogenberg (VVD) is van mening dat de problemen die de inwoners ervaren niet onderschat mogen worden. Zij verdienen een veilige omgeving zonder wateroverlast. De VVD is daarom blij dat het college hiermee bezig is en ook dat de heer Renet het heeft ingebracht. • Kan de wethouder richting de betreffende inwoners alvast een tipje van de sluier oplichten wat ze op korte termijn precies van de gemeente mogen verwachten? De heer Salvino (CDA) geeft aan dat de vorige sprekers al hebben aangegeven wat hij had willen vertellen. Misschien moet er nog aan toegevoegd worden dat de mensen gestimuleerd moeten worden in hun voor- en achtertuinen iets meer groen aan te brengen, om zo de afwatering te bevorderen. De heer Coumans (Stadspartij) heeft een vraag naar aanleiding van het antwoord op vraag 6 op de Artikel-43-vragen van SPA. Er staat: “De onderzijde van de grachten is voorzien van een waterdichte constructie, dus het water kan niet wegstromen.” Zijn de zijwanden ook voorzien van een waterdichte constructie? De heer Tholen (GOB) merkt op dat GOB uiteraard ook een zo goed mogelijke, passende oplossing wil. Dat vraagt een gedegen, zorgvuldig onderzoek. Dat wacht GOB af en hoort daarna graag van de wethouder wat hij richting de inwoners kan bieden om de waterproblematiek zo klein mogelijk te houden. De heer Renet (SPA) dankt de fracties voor de steun voor een gedegen onderzoek.

• Het betreft hier echt niet een paar putjes in de kelder die overlopen. Het gaat om grote hoeveelheden water die van alle kanten de kelders binnenkomen. • Hij wijst erop dat er eveneens overlast was op het moment dat het niet hard regende. Het is wat de heer Renet betreft hoogst twijfelachtig dat de problemen door de regen komen. • De bewoner is verantwoordelijk voor de regen die op het perceel valt, maar niet voor water dat van allerlei kanten naar het perceel toekomt. • Het gaat de heer Renet erom dat het probleem wordt opgelost. Daarvoor is het nodig eerst te weten wat de echte oorzaak is. • Het onderzoek dat de gemeente tot nu toe gedaan heeft, is wat de heer Renet betreft ‘flut’. Wethouder Geilen geeft aan dat er gedegen onderzoek wordt gedaan. Dat is een onderdeel van het reguliere proces. Het doel van het onderzoek is om te proberen om vast te stellen waar het probleem vandaan komt. Hij kan niet toezeggen dat het probleem zal worden opgelost. De gemeente zal wel doen wat binnen haar zorgplicht valt. De bewoners maar ook de raad zullen over de resultaten van het onderzoek geïnformeerd worden. • De wethouder geeft aan niet zeker te zijn dat alle punten die de heer Vola als oorzaken noemde ook werkelijk vastgestelde zaken zijn. Het moet eerst goed onderzocht worden. Hij vermoedt dat er geen

10

• • •

sprake zal zijn van een relatie met de mijnschachten. Hij adviseert hem op de kaart te bekijken waar de mijngangen lopen in Sittard-Geleen en na te gaan of die ook onder De Baandert lopen. Naar alle waarschijnlijkheid is dat niet het geval. 1 meter 75 diepte is een diepte waarop je mag verwachten dat er grondwater is, als dat aanwezig is. In antwoord op de heer Hoogenberg geeft de wethouder aan dat in november met de inwoners een ‘risicodialoog’ zal worden aangegaan. Dat zal op meerdere plekken worden gedaan. Hij legt uit wat daar aan de orde zal komen. De wethouder moet het antwoord schuldig blijven op de vraag van de heer Coumans.

De voorzitter concludeert dat alle vragen beantwoord zijn. Hij dankt iedereen voor de bijdragen en wenst iedereen nog een fijne avond. Hierna sluit hij de vergadering.

11