Jaarstukken 2025 Sittard-Geleen
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 202 5 Colofon Jaarstukken 2025 Samenstelling Gemeente Sittard-Geleen team Financiën Postbus 18 6130 AA Sittard Inlichtingen Tel: 14 046
2 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................................ 2 VOORWOORD .................................................................................................................................................. 4 BESTUURLIJK VOORWOORD ............................................................................................................................. 5 CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT ................................................................. 7 1. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 8 2. JAARVERSLAG ............................................................................................................................................. 22 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING ........................................................................................................... 22 2.1.1 BESTUUR EN ONDERSTEUNING ......................................................................................................................... 22 2.1.2 VEILIGHEID ...................................................................................................................................................
29 2.1.3 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT ................................................................................................................. 35 2.1.4 ECONOMIE ................................................................................................................................................... 38 2.1.5 SPORT, CULTUUR EN GROEN ............................................................................................................................ 44 2.1.6 SOCIAAL DOMEIN .......................................................................................................................................... 50 2.1.7 MILIEU ........................................................................................................................................................ 59 2.1.8 WONEN, OMGEVINGSBELEID EN GEBIEDSONTWIKKELING ....................................................................................... 65 2.1.9 OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ....................................................................................................... 70 2.1.10 GEMEENTEFONDS ........................................................................................................................................
70 2.1.11 OVERZICHT OVERHEAD ................................................................................................................................. 71 2.1.12 BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING .................................................................................................. 71 2.1.13 ONVOORZIEN ............................................................................................................................................. 72 2.2 PARAGRAFEN ........................................................................................................................................... 73 2.2.1 LOKALE HEFFINGEN ........................................................................................................................................ 73 2.2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING.................................................................................................. 85 2.2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .................................................................................................................... 95 2.2.4 FINANCIERING ............................................................................................................................................
102 2.2.5 BEDRIJFSVOERING........................................................................................................................................ 109 2.2.6 OPENBAARHEID .......................................................................................................................................... 116 2.2.7 VERBONDEN PARTIJEN .................................................................................................................................. 119 2.2.8 GRONDBELEID ............................................................................................................................................ 143 3. JAARREKENING ......................................................................................................................................... 149 3.1 BALANS ........................................................................................................................................................ 149 3.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING OVER HET BEGROTINGSJAAR ................................................... 152 3.3 TOELICHTINGEN .............................................................................................................................................
153 3.3.1 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ............................................................................... 153 3.3.2 TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER ................................................................................................. 157 3.3.3. TOELICHTING OP DE BATEN EN LASTEN ............................................................................................................ 171 3.3.4 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN JAARREKENING 2024 ......................................................................................... 172 3.3.5 STRUCTURELE MUTATIES RESERVES JAARREKENING 2024 .................................................................................... 178 3.4 RESERVES EN VOORZIENINGEN .......................................................................................................................... 179 3.5 SPECIFICATIE GEWAARBORGDE GELDLENINGEN ..................................................................................................... 210 3.6 SISA BIJLAGE ................................................................................................................................................. 211 3.7 BIJLAGE SUBPROGRAMMA’S VERDEELD OVER DE PROGRAMMA’S ..............................................................................
235 3.8 BIJLAGE BBV - TAAKVELDEN ............................................................................................................................. 261 3.9 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ............................................................................................................... 267 4. BIJLAGEN .................................................................................................................................................. 268 4.1 COLLEGEVERKLARING ENSIA ............................................................................................................................ 268 4.2 OVERZICHT GEPUBLICEERDE RAADSINFROMATIEBRIEVEN 2025 ................................................................................ 269 4.3 RAPPORTAGE OPVOLGING REKENKAMERONDERZOEKEN 2025. ................................................................................ 272 3 4.4 MONITORING BBV-INDICATOREN ..................................................................................................................... 281 4.5 PORTEFEUILLEVERDELING ................................................................................................................................. 284 4.6 BEGRIPPENLIJST .............................................................................................................................................
285 4 VOORWOORD Aan de raad, Hierbij ontvangt u ter vaststelling de jaarstukken 2025, waarin het College van B&W zowel inhoudelijk als financieel verantwoording aflegt over het beleid dat zij het afgelopen jaar heeft gevoerd. De jaarstukken zijn onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening 2025. Deze vormen de afsluiting van de planning en control- cyclus 2025 (P&C). De jaarstukken worden getoetst door de accountant. De accountant oordeelt over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Voor de uitvoering van deze controle heeft de accountant het vastgestelde controleprotocol gehanteerd. De jaarstukken 2025 zijn te benaderen via onze website www.sittard-geleen.nl, zowel in de Pdf-format als de link naar de digitale webapplicatie Lias. De gemeenteraad stelt de jaarstukken 2025 vast in de raadsvergadering van 9 juli 2026. Sittard-Geleen, 26 mei 2026 Burgemeester en Wethouders van Sittard-Geleen 5 BESTUURLIJK VOORWOORD Voor u ligt de jaarrekening 2025 van de gemeente Sittard -Geleen. Met een positief resultaat van € 1,7 miljoen. In een periode waarin gemeenten te maken hebben met grote maatschappelijke, economische en financiële uitdagingen, is dat een resultaat waar we met trots maar ook gepaste behoedzaam op terug kijken. 2025 was opnieuw een dynamisch jaar. Internationale ontwikkelingen waren ook lokaal voelbaar.
Stijgende prijzen voor het levensonderhoud en energie, druk op de arbeidsmarkt en een groeiende zorgvraag om maar enkele voorbeelden te noemen hadden direct invlo ed op onze inwoners, ondernemers en organisaties. Juist in die omstandigheden hebben wij samen met inwoners, verenigingen, maatschappelijke partners en ondernemers gewerkt aan een sterke, leefbare en dynamische gemeente. Veel bereikt in een gemeente die volop in ontwikkeling is In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet in de uitvoering van onze ambities voor de toekomst van Sittard - Geleen. Zo hebben we in het fysieke domein de Tuinmanwerkwijze veelal voortgezet om initiatieven zoveel mogelijk met de inwoner te ontwikkelen. Denk aan de proeftuin Zeeheldenbuurt en Vidar in de Wijk. Maar ook de dorpsvisies van Einighausen en Guttecoven. De woonopgave was in 2025 wederom een belangrijk aandachtspunt. Met bijvoorbeeld het volkshuisvestingsprogramma Goed wonen in Sittard -Geleen 2025–2030 hebben we gewerkt aan voldoende en passende woningen in stad en dorp. Tegelijkertijd is verder gewerkt aan gebiedsontwikkelingen zoals Chemelot, het Graetheideplateau en Lexhy. De oprichting van Stichting Sittard-Geleen Marketing versterkt de verbinding tussen evenementen, promotie en gastvrijheid.
Op gebied van evenementen heeft onze gemeente wederom een sterk jaar achter de rug: de Oktoberfeesten, Mama’s Pride, de Popronde, Sin t Rosa en andere evenementen bewezen opnieuw hun grote waarde voor onze gemeente. Voor economie en arbeidsmarkt stond samenwerking centraal. Samen met onderwijs, ondernemers en regionale partners is in het Werkcentrum in Geleen gewerkt aan ondersteuning van werkzoekenden en werkgevers, onder meer in relatie tot de ontwikkelingen rond VD L-Nedcar. Daarnaast investeren we in toekomstbestendige bedrijventerreinen en een sterk vestigingsklimaat voor het midden- en kleinbedrijf. Ook binnen cultuur zijn belangrijke stappen gezet. Binnen De Domijnen is met een nieuwe directeur en nieuwe Raad van Toezicht gewerkt aan een stevig en gezond fundament voor de toekomst. Voor Museum Het Nieuwe Domein is gewerkt aan een vernieuwd concept waarin ontmoeting en verbinding centraal staan. Binnen het sociaal domein hebben we verder gewerkt aan een toekomstbestendige aanpak waarin preventie, eigen kracht en inclusie centraal staan. Met de Lokale Inclusieagenda 2025–2029 zetten we verdere stappen naar een gemeente waarin iedereen mee kan doen. Vidar speelde hierin opnieuw een belangrijke rol, onder andere bij begeleiding naar werk, inkomen, scholing en participatie.
Ook op het gebied van armoede en schulden zijn stappen gezet via pilots zoals Op de Rit en Samen Kundig , waarbij vroegsignalering en persoonlijke ondersteuning centraal staan. Veiligheid vroeg ook in 2025 om voortdurende inzet. Samen met politie, Openbaar Ministerie en andere partners werkten we aan bijvoorbeeld aan de aanpak van ondermijning, jeugdcriminaliteit en complexe zorg - en veiligheidsvraagstukken. 6 Daarnaast bleef duurzaamheid hoog op de agenda staan. Er zijn warmteplannen opgesteld voor verschillende wijken en dorpen en in Limbrichterveld -Noord werken we verder aan de proeftuin aardgasvrije wijk. Meer dan 2.500 woningen kregen energieadvies en ruim 650 woningen werden geïsoleerd. Ook werkten we verder aan de vernieuwing van onze gemeentelijke huisvesting. Zo zijn stappen gezet voor het Huis aan de Markt op de voormalige V&D -locatie in Sittard. En is gewerkt aan de verhuizing van de stadswinkel in het kader van de verbouwing van het stadhuis in Geleen. Aanvullend is hard aan de weg getimmerd aan het ontwerp en de voorbereidingen van de werkzaamheden voor de nieuwe huisvesting van Vidar en de vernieuwing van de Hanenhof. Financiële uitdagingen en vooruitkijken Ondanks de grote opgaven sluiten we 2025 af met een gezond financieel resultaat. Tegelijkertijd blijven de financiële vooruitzichten voor gemeenten onzeker.
De druk op onder meer jeugdzorg, woningbouw, duurzaamheid en ondersteuning neemt toe, terwijl de beschikbare middelen niet altijd gelijke tred houden. Daarom blijven we scherp sturen op een gezonde financiële basis, zonder de maatschappelijke opgaven uit het oog te verliezen. Ook in 2025 hebben we laten zien dat Sittard -Geleen een gemeente is die investeert in de toekomst en samenwerkt aan een sterke en veerkrachtige samenleving. Wij danken iedereen die zich hier dagelijks voor inzet. Samen maken wij Sittard -Geleen sterker. 7 CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT 8 1. INLEIDING INLEIDING EN LEESWIJZER Met de jaarstukken 2025 ronden wij de P&C -cyclus 2025 af. In deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het in 2025 gevoerde beleid en de middelen die we hiervoor hebben ingezet. We blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de bijbehorende budgetten uit de begroting 2025. De gerealiseerde resultaten en bestede budgetten zetten we af ten opzichte van de actuele begroting 2025. De programmabegroting 2025 vormt hiervoor het vertrekpunt. De indeling van onze jaarstukken 2025 stemt overeen met de wettelijk voorgeschreven indeling. Naast het jaarverslag, bestaande uit de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen, betreft dit de jaarrekening en een aantal verplichte bijlagen.
In hoofdstuk 1 lichten wij het jaarrekeningresultaat 2025 op hoofdlijnen toe. Hoofdstuk 2 ‘Jaarverslag’ bestaat uit de programmaverantwoording en de - verplichte – paragrafen. In de programmaverantwoording blikken wij per programma terug op de bereikte res ultaten en de hiervoor ingezette middelen. Tot slot geven wij in de programmaverantwoording een toelichting op wettelijk voorgeschreven onderdelen: algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. In de programma - verantwoording volgen wij de begrotingsstructuur uit de programmabegroting 2025. Om de verschillende onderwerpen op de programma’s in samenhang te rapporteren, hebben wij de programmabladen ingericht op basis van de in de begroting 2025 geïntroduceerde subprogramma’s. In de paragrafen gaan wij in op het gevoerde gemeentelijk beleid met betrekking tot een aantal specifieke onderwerpen. Dit onderdeel omvat de 8 verplicht in het BBV 1 voorgeschreven paragrafen, zoals lokale heffingen, verbonden partijen, weerstandsvermogen-risicobeheersing, financiering en bedrijfsvoering. Vervolgens presenteren wij in hoofdstuk 3 onze gemeentelijke jaarrekening. Deze jaarrekening bestaat uit de balans, inclusief toelichting en de programmarekening. In deze programmarekening lichten wij per subprogramma de verschillen tussen de actuele begro ting en de jaarrekening toe.
Verder hebben wij in dit hoofdstuk onder andere de analyse op de begrotingsrechtmatigheid en de verantwoording van de specifieke uitkeringen (SISA) 2 opgenomen. We sluiten dit hoofdstuk af met paragraaf 3.8 ‘de rechtmatigheids - verantwoording’. Via deze paragraaf legt het college in de jaarrekening direct verantwoording af over de mate waarin zij in 2025 rechtmatig heeft gehandeld. In de uitwerking van deze paragraaf hebben wij rekening gehouden met de richtlijnen uit de Kadernota Rechtmatigheid 2025, op 29 september 2025 gepubliceerd door de Commissie BBV. De belangrijkste wijzigingen in deze Kadernota hebben betrekking op de aanscherping van de verantwoordingsgrens (van 3% naar 2% van de totale lasten) en een gecombineerd percentage (2% voor zowel rechtmatigheidsfouten als onduidelijkheden gezamenlijk). In de rechtmatigheidsverantwoording gaan we hier verder op in. We ronden de jaarstukken 2025 af met een aantal bijlagen. Naast de reguliere bijlagen : ENSIA-verklaring 3, monitoring BBV -indicatoren, portefeuilleverdeling college en de begrippenlijst hebben we 2 nieuwe bijlagen toegevoegd. In bijlage 4.2 hebben we een overzicht opgenomen met alle raadsinformatiebrieven die we in het afgelopen jaar hebben gepubliceerd. Daarnaast rapporteren we, op basis van een aanpassing van art 185a Gemeentewet, in paragraaf 4,3 over de opvolging van de rekenkameronderzoeken.
1 BBV: Besluit Begroting en Verantwoording 2 SISA: Single Information Single Audit. Dit betreft de verantwoording van specifieke rijksuitkeringen 3 ENSIA: Eenduidige Normatiek Single Informatie Audit. Dit betreft het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten. Leeswijzer financiën Voor het opstellen van de jaarstukken heeft het Rijk regels opgesteld. Deze regels zijn vastgelegd in het BBV. Voor wat betreft het opnemen van financiële tabellen hebben de belangrijkste voorschriften betrekking op: - | het maken van onderscheid in baten (opbrengsten), lasten (kosten) en mutaties in reserves; - | het presenteren van bedragen op basis van de begroting - voor wijziging - (primitieve begroting), de begroting - na wijziging (actuele begroting) - en rekening (realisatie). De financiële cijfers in de tabellen zijn weergegeven in duizendtallen, tenzij anders is aangegeven. Een plusbedrag betekent een voordeel voor de | begroting/jaarrekening, een negatief bedrag een nadeel voor de begroting/ jaarrekening. Dit geldt zowel voor de baten als de lasten. In paragraaf 2.1 Programmaverantwoording gaan wij per programma op hoofdlijnen in op de herkomst en besteding van de budgetten en de analyse van het resultaat. De | gedetailleerde | verschillenanalyse | per | programma | hebben | wij | uitgewerkt | in | paragraaf | 3.7 | Bijlage subprogramma’s.
FINANCIËLE RESULTATEN IN 202 | 5 In deze paragraaf vatten wij de financiële resultaten over het jaar 2025 | samen. Voor een gedetailleerdere toelichting | van | de | inhoudelijke | en | financiële | resultaten | op | programmaniveau | verwijzen | wij | naar eerdergenoemde paragrafen 2.1 Programmaverantwoording en 3.7 Bijlage subprogramma’s. In onderstaande tabel hebben wij de saldi uit de programmaverantwoording samengevat. Tabel: Samenvatting programmaverantwoording Primitieve | Actuele | Rekening | Afwijking bedragen x € 1.000 | begroting | begroting | (verschil rekening- actuele begroting) (d) = (c)- (b) Programmaverantwoording 2025 | (a) | (b) | (c) in € | in % Bestuur & Ondersteuning | 242.378 | 261.823 | 263.916 | 2.092 | 0,45% Veiligheid | -17.427 | -18.129 | -17.788 | 341 | 0,07% Verkeer, vervoer en waterstaat | -27.228 | -24.274 | -23.157 | 1.117 | 0,24% Economie | -6.844 | -15.463 | -15.673 | -210 | -0,05% Sport, cultuur en groen | -36.285 | -44.535 | -44.926 | -391 | -0,09% Sociaal Domein | -152.315 | -157.179 | -159.035 | -1.856 | -0,40% Milieu | 4.478 | 4.384 | 5.172 | 788 | 0,17% Wonen, omgevingsbeleid en stedelijke | -6.537 | -6.628 | -6.801 | -173 | -0,04% ontwikkeling Saldo programmaverantwoording | 218 | 0 | 1.708 | 1.708 | 0,37% ¹ Afwijking gerelateerd aan de begrotingsomvang (€ 460 mln.) Leeswijzer tabel In de primitieve begroting (kolom a) zijn de bedragen
uit de oorspronkelijke begroting, conform raadsbesluit van 12 november 2024, opgenomen. De actuele begroting (kolom b) geeft de bedragen tot en met de 3de rapportage 2025 weer. In deze rapportage hebben wij het begrotingsbeeld voor het laatst bijgesteld. De daadwerkelijke realisatiecijfers per programma hebben wij in de kolom realisatie (kolom c) opgenomen. Het verschil tussen de realisatie en de actuele begroting blijkt tenslotte uit kolom d. De gepresenteerde bedragen zijn saldobedragen; het verschil tussen de totale baten en lasten van het programma. Voor programma Bestuur en ondersteuning is dit een positief saldo. Dit komt doordat binnen dit programma d | e uitkeringen uit het gemeentefonds en de belastingopbrengsten worden verantwoord. De saldi van de overige programma’s zijn, met uitzondering van 9 programma Milieu, negatief. Binnen deze programma’s worden afgezien van eventuele specifieke inkomsten, de lasten verantwoord om het betreffende programma uit te kunnen voeren. Toelichting tabel Bedragen x € 1.000 | 2025 Actueel begrotingssaldo 2025 | 0 Realisatie 2025 (voor bestemming) | 1.708 Afwijking (verschil realisatie - actuele begroting) | 1.708 Uit de tabel blijkt dat: - | de actuele begroting 2025 (na de 3de rapportage 2025) resulteert in een sluitende begroting. Bij het onderdeel tussentijdse rapportages gaan we hier verder op in.
- | de realisatie in het begrotingsjaar 2025 per saldo € 1, | 7 mln. voordelig is. - | de afwijking, het verschil tussen de realisatie 2025 en de actuele begroting 2025 per saldo € 1, | 7 mln. voordelig is. - | gerelateerd aan de begrotingsomvang (begroting 2025 € 460 mln.) de afwijking 0, | 4% bedraagt. De realisatiecijfers over het begrotingsjaar 2025 zijn per saldo € 1, | 7 mln. voordelig. Wij merken op dat dit bedrag het saldo vóór bestemming is. Onder dit voordelige resultaat ligt een aantal verplichtingen die doorwerken naar 2026. Bij het onderdeel ‘Jaarrekeningresultaat 2025’ en in de besluitvorming gaan wij hier nader op in. Ook geven we in dit onderdeel een analyse van het verschil tussen de actuele begroting 2025 en de realisatie 2025 van € 1,7 mln. In het vervolg van deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op: - | Planning & Control (P&C) cyclus 2025, - | een analyse op hoofdlijnen van de afwijking tussen de realisatie 2025 en de actuele begroting 2025, - | de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. P&C-CYCLUS 2025 Algemeen Met de jaarstukken 2025 ronden wij de P&C-cyclus 2025 af. In deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het in 2025 gevoerde beleid. We blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de inzet van de bijbehorende budgetten uit de begroting 2025.
De gerealiseerde resultaten en bestede budgetten zetten we af ten opzichte van de actuele begroting 2025. De programmabegroting 2025 | vormt hiervoor het vertrekpunt. Vervolgens hebben we in onze tussentijdse rapportages de begroting waar nodig bijgesteld op basis van autonome ontwikkelingen en beleidskeuzes. Onderstaand | is | de | cyclus | schematisch | weergegeven, | waarbij | we | vervolgens | de | ontwikkeling | van | het begrotingsbeeld in de begroting 2025 en de 3 tussentijdse rapportages op hoofdlijnen samenvatten. Kaderbrief 2024 | Begroting 2025 -30 mei 2024 - | - 12 november 2024 - Jaarstukken | 1sterapportage -5 juni 2025 - 2025 | 2de rapportage - 12 november 2025 - -9 juli 2026 - | 3de rapportage -18 december 2025 - - 10 Kaderbrief 2024 - Begroting 2025 Aansluitend op de kadernota 2023-2026 zijn in de kaderbrief 2024 de contouren weergegeven voor de uitwerking van de begroting 2025. Deze contouren hadden onder andere betrekking op: - | De ambities uit het coalitieakkoord en de uitvoeringsafspraken die vastliggen in de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026 (‘speerpunten’); - | Het volgen van het VNG begrotingsadvies bij de voorbereiding van de begroting; - | De eerder besloten beleidsmatige verhoging van de lokale lasten in 2025 e.v. niet in te vullen.
De vertaling van deze contouren en andere ontwikkelingen heeft geresulteerd in een vastgestelde begroting 2025-2028. We hebben in 2025 gewerkt aan de hand van een begroting 2025-2028: - | die | voldoet | aan | de | voorwaarden | van | de | provinciaal | toezichthouder | om | voor | repressief begrotingstoezicht in aanmerking te komen; - | die ondanks de dreiging van ‘ravijnjaar’ tot en met 2027 voordelige (structurele) begrotingssaldi heeft; - | met alleen in 2028 een klein tekort, waardoor het anticiperen op maatregelen, zoals aangekondigd in de kaderbrief 2024 niet nodig was; - | waarbij binnen de begroting structurele middelen zijn opgenomen om weerbaar (opvangen risico’s) en wendbaar (ruimte voor opgaven en ambities) te kunnen zijn; - | met een uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026, waarbij via diverse speerpunten activiteiten tijdelijk worden aangejaagd, geïntensiveerd of van een impuls worden voorzien; - | waarbij de effecten van loon- | en prijsstijging op onze begroting gedekt kunnen worden uit de beschikbare inflatiemiddelen; - | met een geactualiseerd risicoprofiel dat volledig is afgedekt in de algemene reserve risicobeheersing en daarnaast bovenop de ondergrens een surplus in de algemene reserve beschikbaar is; - | waarin het speerpunt lokale lastenverlichting (OZB en hondenbelasting) voor een bedrag van € 1,5 mln structureel is verwerkt.
- | met een investeringsprogramma 2025 voor Ibor-vervangingen van € 16,5 mln. Tussentijdse rapportages Bijstelling begrotingsbeeld In lijn met het raadsbesluit P&C-cyclus 2025 | hebben we in 2025 | met 3 tussentijdse rapportages gewerkt. Vooruitlopend hierop is het begrotingsbeeld 2025 ook bijgesteld met de structurele doorwerking uit de 3de rapportage 2024. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingssaldo/- ruimte door de bijstellingen uit de tussentijdse rapportages samengevat. Tabel ontwikkeling begrotingsruimte 2025 Ontwikkeling begrotingsruimte | 2025 bedragen x € 1.000 Vertrekpunt - begrotingssaldo programmabegroting 2025 | 218 Bijstellingen tussentijdse rapportages 3e rapportage 2024 | 1.535 1e rapportage 2025 | -3.242 2e rapportage 2025 | 2.610 3e rapportage 2025 | 1.305 Saldo bijstellingen tussentijdse rapportages | 2.208 Actueel begrotingssaldo na 3de rapportage 2025 | 2.426 Per saldo hebben we de begroting in de tussentijdse rapportages met € 2,2 mln. voordelig bijgesteld. Rekening houdend met het voordelig saldo van € 0,2 mln. in de begroting 2025, resulteerde dat in actueel voordelig 11 begrotingssaldo in de 3de rapportage 2025 van € 2,4 mln. Op basis van besluitvorming over de 3 | de rapportage 2025 hebben we het voordelig begrotingssaldo toegevoegd aan de algemene reserve. Na verwerking van deze toevoeging bedroeg het actueel begrotingssaldo € 0.
In onderstaande tabel | hebben wij de belangrijkste | 4 financiële bijstellingen uit deze 4 rapportages in beeld gebracht. Het gaat hier over bijstellingen die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Tabel – begrotingsaanpassingen Specificatie tussentijdse bijstellingen | 2025 bedragen x € 1.000 Circulaires gemeentefonds (mei, september en december) | 1.274 Actualisatie kapitaallasten (financiering/ afschrijvingen) | 4.054 Trajecten Vidar | -240 Wmo | -1.143 Participatie- bestaanszekerheid | 181 Herstelplan De Domijnen | -600 Aankoop Mijnweg 2 'De Loonhal' | -960 Bijdrage fase 4a Warmtenet Zuid Limburg | -600 Het Anker | -300 Aanvullend budget Aziatische duizendknoop | -243 Toeristenbelasting | 204 Regioarchief | -452 Dividend Enexis | 495 BsGW resultaat 2024 | 246 Extra middelen / afrekening 2024 VSV/ RMC | 262 Voorbereiding uitwerking iStrategie/ uitvoeringsprogramma's | -300 Onderhoudsvoorziening gymzalen (schoolgebouwen) | 208 Borging uitvoeringskracht bestaande taken | -350 Post robuuste begroting | 547 Sittard-Geleen 25 jaar | -500 Vrijval vouchers milieuparken | 314 Calamiteiten Tudderenderweg | -305 Vrijval restantbudget energietoeslag | 646 Kredietbank Limburg - afwikkeling 2024 | 564 Correctie applicaties Suite- CODA | 388 Overige posten (< € 0,2 mln.) | -1.182 Totaal bijstellingen tussentijdse rapportages | 2.208 De voordelige bijstellingen hebben betrekking op
financiële vertaling van de effecten uit de circulaires met betrekking tot het gemeentefonds en de bijstelling van de kapitaallasten (ontwikkeling financiering en actualisatie afschrijvingen). De grootste nadelige bijstellingen hebben betrekking op de bijstellingen met betrekking tot de Wmo en de aankoop Mijnweg 2 ‘De Loonhal’. 4 Bijstellingen > € 0,20 mln. 12 Overige financiële ontwikkelingen Naast de actualisatie van het begrotingsbeeld hebben we in de tussentijdse rapportages een aantal financiële ontwikkelingen verwerkt, die geen invloed hebben op het begrotingssaldo. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: - | Het verwerken van de gevolgen van de loon- en prijsstijgingen op onze begroting voor een totaalbedrag van € 16,5 mln. ten laste van de middelen die hiervoor in onze begroting zijn gereserveerd (3de rapportage 2025); - | Het beschikbaar stellen van (aanvullende) kredieten voor een | totaalbedrag | van € 28,5 mln. (1ste rapportage 2025: € 17,3 mln.; 2de rapportage 2025: € 2,8 mln. en 3 | de rapportage 2025: € 8,4 mln.) - | Het overhevelen van een aantal incidentele (restant) budgetten naar 2026 ad € 24,5 mln. zodat deze budgetten direct in 2026 ingezet kunnen worden voor het verder uitvoeren en afronden van deze activiteiten (3de rapportage 2025). In deze overheveling is een bedrag van € 12,6 mln begrepen voor aanvulling van de stelpost inflatie.
JAARREKENINGRESULTAAT 202 | 5 Uit de tabel ‘Samenvatting programmaverantwoording” blijkt dat het | jaarrekeningresultaat € 1,7 mln. voordelig is. In paragraaf 3.7 hebben wij per subprogramma de verschillen tussen de begroting | - na wijziging - en realisatie geanalyseerd. Tabel: jaarrekeningresultaat Bedragen x € 1.000 | 2025 Actueel begrotingssaldo 2025 | 0 Realisatie 2025 (voor bestemming) | 1.708 Afwijking (verschil realisatie - actuele begroting) | 1.708 Analyse op hoofdlijnen Actueel begrotingssaldo 2025 In de 3de rapportage 2025 hebben wij het begrotingsbeeld 2025 voor het laatst bijgesteld. Resulterend in een voordelig begrotingssaldo van € 2, | 4 mln. dat op basis van de resultaatbestemming volledig is toegevoegd aan de algemene reserve. | Na verwerking van deze bestemming was sprake van een sluitende jaarschijf 2025 (saldo € 0). Deze laatste rapportage heeft onder andere tot doel te voorkomen dat | de realisatie in de jaarrekening fors afwijkt van het actuele begrotingsbeeld. In de 3de rapportage 2025 hebben we gemeld dat het niet is te voorkomen | dat de realisatie in de jaarrekening op onderdelen gaat afwijken van de actuele begroting.
In het raadsvoorstel over deze rapportage hebben we expliciet melding gemaakt van onderstaande posten en ontwikkelingen die leiden tot een verschil tussen de realisatie | en | de | jaarrekening | en | het | actuel | e | begrotingssaldo. | Concreet | ging | het | over | de | volgende begrotingsposten en ontwikkelingen: Begrotingsposten - | Vrijval van de post onvoorzien ad € 0,3 mln. - | Onderuitputting geraamde kapitaallasten voor | voorgenomen investeringen. Ontwikkelingen Ontwikkelingen die we nu in beeld hebben, maar waarvan de financiële impact | bij de voorbereiding van de 3 | de rapportage nog niet bekend was: - | de decembercirculaire 2025, - | openeinde regelingen sociaal domein/ afrekening centrumregelingen, - | actualisatie waarde- en volumeontwikkeling (niet) woningen / belastingen, 13 14 - bevindingen accountantscontrole. In de analyse op hoofdlijnen van het verschil tussen de realisatie en het actueel begrotingssaldo zien de genoemde posten en ontwikkelingen terugkomen. Dit toont aan dat wij via de P&C -cyclus de ontwikkelingen zo goed mogelijk proberen te monitoren. Realisatie 2025 De realisatie in de jaarrekening leidt tot een voordelig saldo van € 1, 7 mln. Het verschil tussen de actuele begroting en de realisatie op basis van de jaarrekening 2025 bedraagt € 1, 7 mln. voordelig. Gerelateerd aan het begrotingstotaal5 betekent dit een afwijking van 0,4%.
Onderstaand geven we eerst een analyse op hoofdlijnen, waarna we op hoofdlijnen de afwijkingen tussen de actuele begroting en de realisatie toelichten. Analyse afwijking op hoofdlijnen Tabel: Toelichting op hoofdlijnen verschil jaarrekening – actuele begroting Afwijking bedrag x € 1 mln V- voordeel N - nadeel Overdracht pensioenafspraken De gemeente heeft deelgenomen aan een landelijk onderzoek naar de overdracht van pensioenaanspraken van (voormalig) wethouders naar het ABP per 1 januari 2028. Hieruit blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde hoger is dan de huidige voorzieningen. De Commissie BBV heeft in december 2025 nieuwe richtlijnen vastgesteld. Hierdoor moeten oudere pensioenaanspraken in één keer contant worden gemaakt en jaarlijks opnieuw worden berekend op basis van onder meer rente en andere financiële parameters. Dit zorgt voor een negatief resultaat van € 3,4 mln. Om schommelingen op te vangen stellen wij voor eventuele toekomstige vrijval van de voorziening te reserveren in een (nieuwe) bestemmingsreserve “Overdrachtswaarde ABP”. Het risico blijft daarnaast opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. -3,4 N Decembercirculaire 2025 De uitkomst van decembercirculaire 2025 zorgt voor een positief resultaat van € 2,5 mln. zie tevens ook de raadsinformatiebrief van 12 februari 2026. In dit bedrag is € 0,9 mln. bestemd als compensatie voor een aantal taken.
2,5 V Onderuitputting onvoorzien, nieuw beleid, taakmutaties gemeentefonds Vrijval van de post onvoorzien (€ 0,3 mln.), niet bestede middelen nieuw beleid (€ 0,6 mln.), zijnde geraamde kapitaallasten van niet gevoteerde investeringsbedragen, en diverse taakmutaties gemeentefonds (€ 0,3 mln.). 1,2 V Taakstelling zwemwater Het niet realiseren van deze taakstelling ad € 1,2 mln in 2025 is in lijn met eerdere besluitvorming afgedekt in de achtervang in de algemene reserve risicobeheersing. Op basis van de omvang van het rekeningresultaat is deze achtervang niet ingezet. -1,2 N Mutaties reserves Het saldo van de onttrekkingen en stortingen aan de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing (positief resultaat € 0,6 mln.) zijn niet volledig doorgevoerd omdat het rekeningsaldo voldoende is om dit nadeel op te vangen. 0,6 V Belastingen (OZB) De afwijking van € 1,8 mln. ten opzichte van de actuele begroting is het gevolg van hogere OZB- opbrengsten (woningen en niet-woningen) dan geraamd. Gebaseerd op de laatste prognoses over onder andere areaal , bezwaren en leegstand die wij eind 2025 van de BsGW hebben ontvangen. 1,8 V Rente schatkistbankieren Een incidenteel voordeel op de ontvangen rente voor het schatkistbankieren van € 0,2 mln als gevolg van de renteontwikkeling en het aanhouden van een hoger saldo bij de schatkist. 0,2 V 5 Begroting 2025: € 460 mln.
15 Afwijking bedrag x € 1 mln V- voordeel N - nadeel Substitutie onderhoud door investeringen wegen De werkzaamheden op het gebied van openbare wegen betroffen afgelopen jaar met name vervangings- en herstelwerkzaamheden. Daardoor is meer ingezet op investeringen die gedekt zijn uit het beschikbare investeringskrediet. Daarnaast hebben we in 2025 een nieuw contract afgesloten met een aannemer die vanaf januari 2025 niet volledig inzetbaar was, resulterend in een lagere productie. Deze oorzaken resulteren in een incidenteel voordeel van € 0,8 mln. 0,8 V Energiekosten openbare verlichting Er is een voordeel gerealiseerd op de energiekosten van de openbare verlichting ter hoogte van € 0,6 mln. Enerzijds is dit voordeel gerealiseerd door Ledverlichting en anderzijds door een voordelige afrekening over 2024 die nu in de cijfers is verwerkt. 0,6 V Gladheidsbestrijding RWM Hogere kosten van de RWM, in relatie tot gladheidsbestrijding door extra strooiwerkzaamheden, leveren een nadeel op van € 0,2 mln. -0,2 N Wmo Het nadeel van € 0,3 mln. wordt veroorzaakt door: - een positief resultaat op de woningaanpassingen (€ 0,2 mln.), doordat er minder vraag naar woningunits is geweest en een aantal woningunits is hergebruikt. - een nadeel voor Huishoudelijke ondersteuning (€ 0,6 mln.) doordat er sprake is van dubbele vergrijzing en inwoners langer thuis blijven wonen.
- een voordeel door de toename van de eigen bijdragen van inwoners (€ 0,3 mln.) als gevolg van een stijging van de vraag naar Huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en dagbesteding. - een nadeel bij Beschermd Wonen en Safehouses (€ 0,4 mln.) doordat er meer vraag is naar deze voorzieningen. - resteert een voordelige post diverse kleine verschillen (€ 0,2 mln.). -0,3 N Jeugdwet Het voordeel van € 1,7 mln. wordt veroorzaakt door: - een voordeel door de afname voor kosten Jeugdhulp ambulant (€ 0,8 mln.) door sturing op verkorten van de trajectduur, het afschalen van zorgzwaarte en het bevorderen van de uitstroom, naast een verschuiving van zwaardere- naar lichtere vormen van ambulante zorg. - een voordeel door afname van kosten voor Jeugdhulp met verblijf (€ 1,0 mln.) door intensieve sturing op uitstroom naast creëren van meer kostenbewustzijn bij de gecertificeerde instellingen. - een restant nadeel van de post diverse kleine verschillen (€ 0,1 mln.). 1,7 V Participatie en bestaanszekerheid Het nadeel van € 3,6 mln. wordt veroorzaakt door: - een nadeel doordat meer mensen vanuit de Participatiewet en een (nog te lage) tariefstelling bij het Werkbedrijf door lopende contracten (1 mln.) - een voordeel doordat minder mensen werkzaam zijn met ondersteuning van een loonkostensubsidie a.g.v. de toenemende complexiteit van de doelgroep ( 0,5 mln.).
- een nadeel doordat de beoogde onttrekking uit de algemene reserve risicobeheersing van € 2,4 mln. is niet verwerkt vanwege het positieve jaarrekeningresultaat van de gemeente. - een nadeel bij de debiteuren sociale zaken (€ 0,4 mln.). Enerzijds is er meer teruggevorderd dan verwacht a.g.v. fraude, correctie bijstand (€ 0,3 mln. voordeel). Anderzijds heeft de beoordeling van de mate van inbaarheid van het debiteurensaldo geresulteerd in een hogere dotatie aan voorziening dubieuze debiteuren (€ 0,7 mln. nadeel). - een nadeel doordat de beoogde dividenduitkering (€ 0,4 mln.) lager uitvalt door een relatief hoog ziekteverzuimpercentage i.c.m. een niet kostendekkende no riskpolis, naast het niet plaatsen van nieuwe kandidaten vanwege het tijdelijk stopzetten van de activiteiten van Vidar Loont B.V. - een restant voordeel van de post diverse kleine verschillen (€ 0,1 mln.). -3,6 N Duurzaamheidsprojecten Onze personele inzet in duurzaamheidsprojecten wordt betaald vanuit een uitkering van het rijk. (subsidie CDOKE). De toerekening van overhead en substitutie van personele lasten levert per saldo een eenmalig voordeel op van € 0,5 mln. 0,5 V Veiligheidsregio Zuid-Limburg Voordeel als gevolg van een eenmalige teruggave op de bijdrage aan de VRZL, gebaseerd op de definitieve jaarrekening 2025 van deze gemeenschappelijke regeling.
0,3 V Kleine verschillen (< € 0,2 mln) 0,2 V Totale afwijking (verschil realisatie 2025 - actuele begroting 2025 1,7 V 16 In bovenstaande tabel hebben we de oorzaken van het verschil tussen de realisatie in de jaarrekening en het actueel begrotingssaldo geanalyseerd. Oorzaken boven > € 0,2 mln . hebben we afzonderlijk toegelicht. We hebben de oorzaken gerubriceerd in een aantal categorieën, aansluitend op de onderwerpen die in de 3 de rapportage 2025 zijn benoemd. Categorie Bedragen x € 1 mln a Loon- en prijsontwikkeling 0,8 rente schatkist bankieren 0,2 energiekosten openbare verlichting 0,6 b Openeinde regelingen sociaal domein -2,2 Wmo -0,3 Jeugd 1,7 Participatie en bestaanszekerheid -3,6 c Bijstellingen eind 2025 0,6 overdracht pensioenafspraken -3,4 decembercirculaire 2,5 taakstelling zwemwater -1,2 mutaties reserves 0,6 belastingen (OZB) 1,8 jaarrekening 2025 GR Veiligheidsregio Zuid-Limburg 0,3 d Onderuitputting 1,2 onder onvoorzien, nieuw beleid, taakmutaties gemeentefonds 1,2 e Overige verschillen 1,3 substitutie onderhoud door investeringen wegen 0,8 gladheidsbestrijding RWM -0,2 duurzaamheidsprojecten 0,5 kleine verschillen 0,2 Totale afwijking 1,7 Ad a) In de tussentijdse rapportages hebben we de diverse begrotingsposten bijgesteld voor effecten van loon – prijsontwikkeling.
Na verwerking van deze bijstellingen resteerde op de stelpost inflatie een bedrag van € 5,5 mln. Dit bedrag hebben we samen met het resultaat uit de septembercirculaire 2025 ad € 7,1 mln overgeheveld naar de stelpost inflatie 2026. Aanvullend is er in de jaarrekening sprake van een voordeel van € 0,8 mln door enkele voordelige ontwikkelingen in tarieven e.d. Ad b) Omdat binnen het sociaal domein wordt gewerkt met openeinde regelingen en we voor het onderdeel jeugd afhankelijk zijn van de afrekening uit de centrumregeling (gemeente Maastricht) zijn de daadwerkelijke resultaten pas na het einde van het boekjaar bekend. In de 3de rapportage 2025 hebben we dit gemeld. Ad c) Zoals eerder in deze paragraaf beschreven, hebben we in de 3 de rapportage 2025 een aantal posten en ontwikkelingen benoemd die in de jaarrekening 2025 tot een afwijking van het actuele begrotingssaldo kunnen leiden. De oorzaken in deze categorie zijn daar voorbeelden van. 17 Daarnaast is begin 2026 bij het opmaken van de jaarrekening 2025 gebleken dat een aantal geraamde bijdragen uit reserves niet nodig zijn. De middelen blijven daarmee beschikbaar in onze reserves, hetgeen onze vermogenspositie versterkt. Ad d) Het niet volledig inzetten van geraamde budgetten heeft betrekking op: - de post onvoorzien ad € 0,3 mln.
Deze post beschikbaar voor het incidenteel dekken van onvoorziene gebeurtenissen is in 2025 niet ingezet; - binnen de algemene middelen zijn kapitaallasten geraamd voor geoormerkte investeringen uit het investeringsprogramma 2021 -2024 en de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024 -2026. Het daadwerkelijk beschikbaar stellen van kredieten voor deze investeringen is in afwachting van afzonderlijke raadsvoorstellen. De incidentele vrijval van deze kapitaallasten bedraagt € 0,6 mln. - middelen die via de circulaires gemeentefonds beschikbaar worden gesteld voor taakmutaties. In de jaarrekening valt een bedrag van € 0,3 mln . vrij uit taakmutaties sociaal domein die in 2025 niet zijn ingezet. Ad e) Aanvullend op bovenstaande categorieën is een aantal afwijkingen het gevolg van autonome ontwikkelingen , andere werkwijze etc. FINANCI ËLE POSITIE Algemeen In de Toekomstvisie 2030, het coalitieakkoord “Samen zorgvuldig, verbindend doorpakken’ en de uitvoeringsafspraken hanteren wij een ordening gebaseerd op de 4 veerkrachten: s ociaal, economisch, ecologisch en institutioneel. Naast deze inhoudelijke veerkrachten speelt ook financiële veerkracht een belangrijke rol in de uitvoering van onze begroting.
Een veerkrachtige financiële positie betekent dat we wendbaar zijn om invulling te geven aan nieuwe ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven en weerbaar zijn om onverwachte tegenvallers of risico’s op te kunnen vangen. Om inzicht te geven in de veerkracht van onze financiële positie kijken wij naar een aantal elementen. Schematisch ziet dat er als volgt uit: Structureel en reëel sluitende begroting Voor de beoordeling van de financiële positie ligt het accent op het streven naar het realiseren van een structureel sluitende begroting en meerjarenraming. Uit het actueel begrotingsbeeld op basis van de 3de
rapportage | 2025 | blijkt dat | we | in | de | meerjarenraming | voordelige | (structurele) | begrotingssaldi | hebben. Kanttekening hierbij is dat de omvang van deze saldi in de meerjarenraming afnemen. Daarnaast signaleren we, zoals ook in de 3de | rapportage 2025 gerapporteerd, een aantal ontwikkelingen en risico’s waardoor onze begroting onder druk kan komen te staan. Het gaat dan bijvoorbeeld over: - | De structurele doorwerking van de kapitaallasten van majeure investeringen; - | De druk op de beschikbare inflatiemiddelen; - | De druk op de houdbaarheid van het sociaal domein - | De wens om de tijdelijke speerpunten uit de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024 | -2026 verder voort te zetten. Via de P&C-cyclus rapporteren wij over de ontwikkeling van ons begrotingsbeeld en doen wij waar nodig voorstellen om de balans tussen ambities, beschikbare middelen en uitvoeringskracht te borgen. De jaarrekening 2025 | sluit met een voordelig resultaat voor | bestemming van € 1,7 | mln. Bij het onderdeel jaarrekeningresultaat 2025 hebben wij de oorzaken van dit resultaat op hoofdlijnen toegelicht | . Zoals aangegeven hebben deze oorzaken voornamelijk een incidenteel karakter. Weerbaar/ weerstandscapaciteit Weerbaarheid gaat het over de mate waarin wij in staat zijn financiële risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in ons weerstandsvermogen.
Dit weerstandsvermogen geeft aan over hoeveel incidentele middelen we beschikken om risico’s en/of onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de begroting in het gedrang komt. Ons weerstandsvermogen blijkt uit de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing. Algemene reserve risicobeheersing In de algemene reserve risicobeheersing dekken wij ons risicoprofiel af. Dit doen we op basis van onderstaande spelregels uit de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing. - | De dekkingsgraad weerstandsvermogen bedraagt 100% (1,0); - | In deze reserve vindt 100% risicoafdekking plaats. Het risicoprofiel is gebaseerd op het totaal van de gekwantificeerde | risico’s | en | het | restrisico. | Het | restrisico | wordt | gebaseerd | op | 1% | van | het begrotingstotaal; - | Overschotten/ tekorten in deze reserve verrekenen we met de algemene reserve. Tabel opbouw algemene reserve risicobeheersing bedragen x € 1 mln. | Niet-kwantificeerbare | kwantificeerbare | Totaal benodigd risico's | risico's | weerstandscapaciteit Beschikbaar (stand begroting 2026¹) | 4,50 | 9,04 | 13,54 Additionele storting jaarrekening 2025 | 0,50 | 2,72 | 3,22 Weerstandscapaciteit jaarrekening 2025 | 5,00 | 11,76 | 16,76 Storting van de algemene reserve naar de algemene reserve risicobeheersing | 3,22 t.b.v.
100 % dekkingsgraad ¹ Laatste actualisatie van de algemene reserve risicobeheersing In bovenstaande tabel zijn de financiële gevolgen van de actualisatie van ons risicoprofiel voor de algemene reserve risicobeheersing in beeld gebracht. Op basis van dit profiel en een 100% dekkingsgraad blijkt dat we in 2025 een aanvulling uit de algemene reserve nodig hebben van € 3,22 mln. Deze aanvulling bestaat uit: - | De aanpassing van de waardering van het restrisico6 aan de actuele omvang van het begrotingstotaal (circa € 500 mln.) 6 1% van het begrotingstotaal 18 - | De actualisatie van het risicoprofiel op basis van kwantificeerbare risico’s, met name risico’s op het gebied van de Wmo en jeugdhulp. Via de besluitvorming over deze jaarstukken 2025 stellen wij voor deze mutatie te verrekenen met het surplus in de algemene reserve, zodat er uiteindelijk sprake is van 100% dekking van ons risicoprofiel. | Voor een gedetailleerde toelichting op bovenstaande tabel verwijzen wij naar paragraaf | Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Algemene reserve In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing is de ondergrens van de algemene reserve bepaald op 2% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel geven wij inzicht in het verloop van de algemene reserve | .
31-12-2025 | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 Beginstand | 35.946 | 27.604 | 21.589 | 21.029 Mutaties | -8.342 | -6.015 | -560 | -560 Eindstand | 35.946 | 27.604 | 21.589 | 21.029 | 20.469 Deze saldi zijn als volgt opgebouwd: waarvan | 31-12-2025 | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 buffer 2% | 9.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 bestemmingen | 4.018 | 7.169 | 6.015 | 560 | 560 onttrekking volkshuisvesting | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 surplus | 22.928 | 9.435 | 4.574 | 9.469 | 8.909 Eindstand | 35.946 | 27.604 | 21.589 | 21.029 | 20.469 De algemene reserve bestaat uit de volgende onderdelen: - | Een ondergrens van 2% van het begrotingstotaal. Deze ondergrens is aangepast aan de actuele omvang van het begrotingstotaal (circa € 500 mln.); - | Een aantal bestemmingen gebaseerd op eerdere raadsbesluiten. Dit betreft voornamelijk de incidentele dekking van de speerpunten uit de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026. - | Op basis van besluitvorming over de begroting 2026 wordt tot en met 2029 jaarlijks € 1 mln. ingezet voor het volkshuisvestingsprogramma. - | Het surplus is het bedrag dat beschikbaar is bovenop de ondergrens en na aftrek van de specifieke bestemmingen. Het surplus kan incidenteel ingezet worden voor ontwikkelingen.
Financiële kengetallen De kengetallen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. Wij hebben de kengetallen becijferd op basis van de cijfers in de jaarrekening 2025 en vergeleken met de cijfers uit de jaarrekeningen 2023 | en 2024 | en de begroting 2025. Voor de definities en streefwaarden van de kengetallen verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.2. 19 Tabel -– financiële kengetallen Kengetallen | Realisatie | Realisatie | Begroting | Realisatie 2023 | 2024 | 2025 | 2025 1a. Netto schuldquote | 67% | 73% | 102% | 73% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen | 67% | 73% | 102% | 71% 2. | Solvabiliteitsratio | 20% | 22% | 16% | 25% 3. | Grondexploitatie | 0% | 0% | 1% | 0% 4. | Structurele exploitatieruimte | 4% | 2% | 2% | 4% 5. | Gemeentelijke belastingcapaciteit* | 100% | 98% | 105% | 105% Uit bovenstaande tabel blijkt dat kengetallen op basis van de jaarrekening 2025 ten opzichte van de jaarrekening 2024 nagenoeg gelijk zijn gebleven. Alleen de gemeentelijke belastingcapaciteit is verslechterd. Dit geeft aan dat onze belastingdruk boven het landelijk gemiddelde ligt. Er is dus weinig ruimte om de inkomsten via belastingen te verhogen. Dit geeft beperkte flexibiliteit aan de inkomstenkant. Ten opzichte van de begroting 2025 zijn de kengetallen | verbeterd.
| Met | name | de | solvabiliteit | is | verbeterd. | Dit | komt | door | het | voordelige jaarrekeningresultaat en het niet inzetten van geraamde onttrekkingen uit een aantal reserves. Wendbare begroting Wendbaarheid gaat over de mate waarin wij over middelen beschikken om tijdig in te kunnen spelen op nieuwe landelijke ontwikkelingen en lokale ambities. Ofschoon het kengetal structurele exploitatieruimte op basis van de | jaarrekening | 2025 | positief | is, neemt | de | omvang | van | voordelig | structureel | begrotingssaldo | in | de meerjarenraming af. In de begroting 2026 heeft de wendbaarheid van de begroting invulling gekregen door: - | Met ingang van 2026 € 0,5 mln. exploitatieruimte op te nemen voor nieuwe ambities, jaarlijks oplopend tot een bedrag van € 2,0 mln. in 2029 - | Voor de jaarschijven 2026 tot en met 2029 jaarlijks € 10 mln. investeringsruimte voor nieuwe ambities op te nemen. In de begroting 2026 zijn over de inzet van deze middelen enkele besluiten genomen. Samenvatting financiële positie In deze paragraaf hebben we de verschillende elementen die de veerkracht van onze financiële positie bepalen in beeld gebracht. Op basis hiervan kunnen we concluderen dat: - | Op basis van de | 3de rapportage 2025, | de begroting 2026 | en de meerjarenraming 202 | 7-2029 | het structureel begrotingsevenwicht geborgd is.
- | Ons geactualiseerd risicoprofiel 100% is afgedekt in de algemene reserve risicobeheersing; - | Het surplus in de algemene reserve incidenteel kan worden ingezet om onvoorziene tegenvallers en/ of ontwikkelingen op te vangen; - | Onze financiële kengetallen ten opzichte van de jaarrekeningen 2023 en 2024 en de begroting 2025 nagenoeg gelijk zijn gebleven en voor solvabiliteit is verbeterd; - | In onze begroting vanaf 2026 exploitatie- | en investeringsmiddelen beschikbaar zijn om invulling te geven aan de wendbaarheid van onze begroting. Daarnaast draagt de post onvoorzien van jaarlijks € 0,5 mln., samen met de algemene reserve risicobeheersing bij aan de versterking van de weerbaarheid van onze financiële positie. Samenvattend kunnen we op basis van de jaarrekening 2025 concluderen dat onze financiële positie veerkrachtig is. Tegelijkertijd | constateren | we | dat | de | omvang | van | de | voordelige | (structurele) | begrotingssaldi | in | de 20 21 meerjarenraming 2027 -2029 afnemen. Aanvullend blijkt uit een verdere doorkijk een aantal ontwikkelingen/ risico’s, waardoor onze begroting onder druk kan komen te staan. Om de balans tussen ambities, beschikbare middelen en uitvoeringskracht te blijven bor gen, zijn mogelijk aanvullende maatregelen. Via de P&C -cyclus komen we hierop terug. 22 2.
JAARVERSLAG 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING 2.1.1 BESTUUR EN ONDERSTEUNING We willen in Sittard -Geleen gelijkwaardig samenwerken en beslissen met inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente. De richting van Sittard -Geleen is daarom ook door de samenleving zelf geformuleerd in de Toekomstvisie 2030, gebouwd op vier veerkrachten. De veerkrachten sociaal, ecologisch en economisch geven zicht op ‘wat’ we gaan doen. De institutionele veerkracht vertaalt ‘hoe’ we dat gaan doen. De gemeente draagt bij aan het realiseren van de Toekomstvisie en heeft daarom binnen de veerkrachten acties bepaald in haar programmabegroting. Onze gemeente is van de samenleving. Sittard -Geleen maken we sámen. De institutionele veerkracht gaat over de samenwerking met inwoners, organisaties, bedrijven en overheden. Over hoe we zaken aanpakken, waardoor samenwerken echt sámen werken wordt. In buu rten, wijken, kernen, de gemeente en de regio. Zo maken we onze gemeente met elkaar; minder vanuit het gemeentehuis en meer vanuit de gehele samenleving. Het programma bestuur en ondersteuning geeft invulling aan deze institutionele veerkracht en ondersteu nt en verbindt de gemeentelijke organisatie. Als breinaald door de veerkrachten. Dit vraagt wat van onze manier van werken. Meer van ‘buiten naar binnen’. Waarbij we gelijkwaardig samenwerken, transparant en vanuit vertrouwen.
In deze samenwerking: • beslissen inwoners mee hoe de leefomgeving eruit moet zien, • vertrouwen we in actief burgerschap en initiatieven die daaruit ontstaan en ondersteunen de inwoner daar waar dat niet lukt, • werken we vanuit ‘wat buiten nodig heeft’, faciliteren we, en maken mogelijk, • is de gemeente voor iedereen bereikbaar, • houden we in onze contacten met de inwoners meer rekening met verscheidenheid. Wij zijn als gemeente dienstbaar en nemen waar nodig verantwoordelijkheid. Wij nemen inwoners mee in de afwegingen en keuzes die gemaakt worden. We zijn een betrouwbare partner in het samenspel met de samenleving. We zijn duidelijk over wat wel en niet kan en welke rol de gemeente heeft. Het realiseren van waarde voor onze inwoners, organisaties en bedrijven staat voorop. In richting van bovenstaande motivatie, zijn in 2025 binnen het programma bestuur en ondersteuning verschillende werkzaamheden en acties uitgevoerd. Naast reguliere activiteiten binnen dit programma, zijn bijzondere acties in 2025 uitgevoerd. In navolgende paragrafen worden deze bijzondere acties toegelicht. FINANCIËN Het geld dat beschikbaar is in dit programma, wordt gebruikt om de kosten van andere programma’s te dekken. De inkomsten bestaan vooral uit bedragen van het Gemeentefonds en belastingopbrengsten, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB) en andere lokale belastingen.
De belangrijkste uitgaven zijn bedoeld voor de interne organisatie (bedrijfsvoering). Het gaat hierbij om kosten voor personeel, financiën, inkoop, huisvesting, ICT, communicatie en andere ondersteunende taken. De kosten die verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen (college, raad) en de directe ondersteuning worden ook in dit programma verantwoord. Binnen het taakveld 'burgerzaken' zijn veel wettelijke taken. Deze worden uitgevoerd via de stadswinkel, zoals het klantcontactcentrum en de afdeling burgerzaken. Alle toevoegingen en onttrekkingen van reserves die met dit programma te maken hebben zijn ook hier verwerkt. Waarom ontstaat een overall positief resultaat van € 2,1 mln.: • | De | gemeente | heeft | deelgenomen | aan | een | landelijk | onderzoek | naar | de | overdracht | van pensioenaanspraken van (voormalig) wethouders naar het ABP per 1 januari 2028. Hieruit blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde hoger is dan de huidige voorzieningen. De Comm | issie BBV heeft in december 2025 nieuwe richtlijnen vastgesteld. Hierdoor moeten oudere pensioenaanspraken in één keer contant worden gemaakt en jaarlijks opnieuw worden berekend op basis van onder meer rente en andere financiële parameters. Dit zorgt voor een negatief resultaat van € 3,4 mln.
Om schommelingen op te vangen stellen wij voor eventuele toekomstige vrijval van de voorziening te reserveren in een (nieuwe) bestemmingsreserve “Overdrachtswaarde ABP”. Het risico blijft daarnaast opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. • | De uitkomst van decembercirculaire 2025 zorgt voor een positief resultaat van € 2,5 mln. zie tevens ook de raadsbrief van 12 februari 2026. • | Vrijval van de post onvoorzien (€ 0,3 mln.), niet bestede middelen nieuw beleid (€ 0,6 mln.) en diverse taakmutaties gemeentefonds (€ 0,3 mln.). • | De taakstelling ESCS is niet gerealiseerd (negatief resultaat € 1,2 mln.), en het saldo van de onttrekkingen en stortingen aan de algemene reserve en de algemene reserve risicobeheersing (positief resultaat € 0,6 mln.) zijn niet volledig doorgevoerd omdat het rekeningsaldo voldoende is om dit nadeel op te vangen. • | Gebaseerd op de laatste prognoses over onder andere areaal en leegstand die wij eind 2025 van de BsGW hebben ontvangen, zijn de belastingopbrengsten (OZB woningen en niet-woningen) € 1,8 mln hoger dan geraamd. • | Een incidenteel voordeel op de ontvangen rente voor het schatkistbankieren van € 0,2 mln. • | Diverse kleine voordelige verschillen van totaal € 0,4 mln.
Begroting voor | Begroting na | Rekening | Resultaat bedragen x € 1.000 | wijziging | wijziging 2025 | 2025 | 2025 | 2025 Baten | 323.540 | 338.924 | 348.407 | 9.483 Lasten | -81.761 | -67.802 | -72.353 | -4.551 Saldo Baten en Lasten | 241.780 | 271.122 | 276.054 | 4.932 Onttrekkingen | 4.351 | 17.213 | 13.986 | -3.227 Toevoegingen | -3.753 | -26.511 | -26.124 | 387 Saldo Reserves | 598 | -9.298 | -12.138 | -2.839 Totaal | 242.378 | 261.823 | 263.916 | 2.092 PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Inhoud Participatie van de samenleving bij de opgaven in Sittard-Geleen is ons uitgangspunt. Hoe wij de samenleving daarbij betrekken, is beschreven in de Leidraad Doorontwikkeling Participatie, het Participatiekader en de Participatieverordening Sittard-Geleen. In veel gevallen werken we al ‘van buiten naar binnen’ in verschillende 23 programma’s en projecten, zoals Proeftuin Zeeheldenbuurt, Vidar in de wijk, de Lokale Inclusie Agenda en via de werkwijze van de Tuinman. Om vragen uit de samenleving goed te bedienen, werken we gebiedsgericht in ontwikkelpaden, dorpsvisies en gebiedsplannen. Onze participatiewaarden worden hierbij praktisch toegepast. We geven, waar mogelijk, ook ruimte aan de samenleving om taken van ons over te nemen.
Via het uitdaagrecht (zoals opgenomen in de Participatieverordening) heeft in 2025 het bestuur van het gemeenschapshuis in Limbricht de zorg voor het onderhoud van het gebouw overgenomen. De nota Participatie initiatiefnemers Omgevingswet (vastgesteld in 2024) bevat beleidsregels en een handreiking om participatie van de samenleving bij ruimtelijke opgaven door initiatiefnemers te bevorderen. In 2025 hebben wij | op | basis | van | deze | nota | invulling | gegeven | aan | onze | adviserende | en | toetsende | rol | bij | alle omgevingsplanactiviteiten | in | Sittard-Geleen. | Onze | participatieadviseur | beantwoordt | vragen | of | biedt ondersteuning bij participatieprocessen van initiatiefnemers. De stadsdeelnemers worden actief bet | rokken bij vragen van initiatiefnemers over de omgeving waarin het plan of de activiteit plaatsvindt. We werken met de samenleving samen aan een goede openbare ruimte. Dat doen we al jaren volgens de werkwijze Tuinman. | In 2025 is deze werkwijze verder versterkt om goed te verbinden aan bijvoorbeeld de uitvoering van de omgevingsvisie. De werkwijze is voor onze organisatie een kompas en gedeeld principe hoe we werken, samenwerken en ons verbinden met de samenleving.