Informatieve raadsessie kadernota 21 maart 2023

Kadernota 2023 Informatieve sessie gemeenteraad 21 maart 2023

Voorbereiding kadernota 2023

Doel van de informatiesessie Doel: U tussentijds informeren over de voortgang in de voorbereiding van de kadernota 2023-2026 Onderwerpen: Proces tot nu toe

Besluiten/ afspraken

Hoe hebben we dat ingevuld?

Inhoudelijke uitgangspunten

Stand van zaken

Vervolgkoers/ planning

Financiële uitgangspunten

2

Voorbereiding kadernota 2023

Wat hebben wij afgesproken -1-? Raadsbesluiten: Onderwerp

Besluit

Begroting 2023

Besluitvorming kadernota naar voorjaar 2023 - Geen structurele financiële ruimte in meerjarenperspectief voor nieuwe ontwikkelingen en/ of ambities - Onduidelijkheid rijksbeleid en de impact hiervan op de gemeentefinanciën. In afwachting van de contourennota (stabiele financieringssystematiek) - Ambities coalitieakkoord/ Uitvoeringsafspraken vertalen in benodigde (extra) middelen

Raadsbesluit 10 November 2022

P&C-cyclus 2023

-

Raadsbesluit 26 januari 2023

-

-

-

Proces

In de kadernota worden op hoofdlijnen de inhoudelijke doelen, discussiepunten en de technische randvoorwaarden voor deze coalitieperiode concreter uitgewerkt. Met als basis het coalitieakkoord en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsafspraken die gebaseerd zijn op de toekomstvisie 2030. Na besluitvorming vormt de kadernota het inhoudelijke en financiële kader waarbinnen het college sturing geeft aan de geformuleerde opgaven. De kadernota zal vervolgens een nadere financiële en inhoudelijke (resultaten en prestaties) uitwerking krijgen in de (meerjaren)begroting. Inhoudelijke uitgangspunten

Financiële uitgangspunten 3

Voorbereiding kadernota 2023

Wat hebben wij afgesproken -2-? Onderwerp

Besluit

P&C-cyclus 2023 Raadsbesluit 26 januari 2023

-

Proces

-

Eerste moment: presenteren ambtelijke opgehaalde informatie Tweede moment: met elkaar hierover van gedachten te wisselen. Vervolgens het reguliere raadsproces.

Inhoudelijke uitgangspunten

-

Drie concrete onderdelen: Inhoudelijke afweging, financiële randvoorwaarden, uitvoeringskracht. We houden de veerkrachtindeling aan. Het ambtenarenapparaat levert input aan om de juiste keuzes op tafel te krijgen. We nemen daarin de lopende projecten mee.

-

De financiële veerkracht van de organisatie: wendbaarheid en weerbaarheid van onze financiële organisatie. M.a.w. hebben we voldoende middelen om uitvoering te geven aan onze ambities en beschikken we over voldoende middelen om tegenvallers op te vangen? In het financiële deel zal de financiële ruimte op hoofdlijnen worden weergegeven. We nemen toezeggingen uit eerdere P&C momenten en specifieke behandelpunten mee (o.a. “de Sittard-Geleense maat”, lokale lasten beleid, welke knoppen kunnen we draaien, efficiëntie).

Financiële uitgangspunten

-

4

Voorbereiding kadernota 2023

Hoe hebben wij dat ingevuld? De kadernota is een uitwerking van het coalitieakkoord De kadernota geeft een concrete richting aan onze strategische prioriteiten en geeft de kaders voor de financiële uitwerking van de begroting.

Onderwerp

Proces

Inhoudelijke uitgangspunten

Invulling -

21 maart – informatieve sessie over de voortgang in de voorbereiding van de kadernota.

-

Uitgangspunten blijven de doelen uit het coalitieakkoord/uitvoeringsafspraken Inzichtelijk maken ontwikkelingen op basis van financiële claims: format “wat we nu al doen”, “hoe kunnen we dingen anders doen binnen de begroting” en “waar liggen extra claims”.

-

Inzicht in de financiële ruimte: welke ruimte hebben we om keuzes te maken? Onderscheid in: • Incidentele en structurele ruimte: • Exploitatie en investeringen Op hoofdlijnen inzicht waar in de huidige begroting nog ruimte zit

Financiële uitgangspunten

-

5

Voorbereiding kadernota 2023

Inhoudelijke uitgangspunten

- Nieuwe ambities: -

Strategische prioriteiten

Toekomstvisie 2030 Coalitieakkoord Uitvoeringsafspraken Nog in onderzoek

6

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -1Onderwerpen: - Financiële context - Welke middelen zetten we in de huidige begroting al in? - Welke structurele en incidentele ruimte hebben we in de huidige begroting? - Indicatie/ richting autonome ontwikkelingen en lokale lasten - Welke maatregelen kunnen we nemen voor aanvullende financiële ruimte? - Hoe en wanneer kunnen we de (extra) financiële ruimte inzetten?

7

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -2Financiële context Huidige begroting •

Beperkte ruimte voor aangaan van nieuwe structurele verplichtingen

•

Incidentele ruimte in de jaarschijven 2023 tot en met 2025

•

Autonome ontwikkelingen, inclusief invulling ombuigingen

•

Aandacht voor de borging van structureel en reëel evenwicht (provinciaal toezicht) ▪

Geen nieuwe structurele financiële verplichtingen als de ruimte daarvoor ontbreekt.

Ontwikkeling financiële positie •

Rijksbeleid op korte termijn via circulaires

•

Nog geen duidelijkheid Rijk lange termijnperspectief

•

Rijksbeleid op (midden) lange termijn via uitwerking contourennota

•

Onzekerheden rondom diverse crises •

O.a. Energie, vluchtelingen, Oekraïne en Corona

•

Prijs- en renteontwikkeling

•

Ontwikkeling CAO en uitvoeringskracht

8

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -3Wat doen we al binnen de huidige begroting?

continuering uitvoering bestaand beleid 2023 2023 exploitatie investering

bedragen x € 1 mln.

Benodigd voor borging continuïteit uitvoering bestaand beleid

continuering uitv

Ontwikkelpad Geleen- Zuid

0,15

Ontwikkelpad Sittard-Centrum

0,15

Ontwikkelpad Geleen-Centrum

0,15

BAk - Mobiliteit

0,20

BAk - Landschap

0,15

Stadslabs

0,50

Werkbudget ontwikkellocaties

0,13

Capaciteit ruimtelijke ontwikkeling - projecten

0,33

Totaal benodigd voor borging continuïteit uitvoering bestaand beleid

1,75

4,00

0,80

4,8

Samenlevering versterkende maatregelen bedragen x € 1 mln.

bedrag

Samenleving versterkende maatregelen (4e rapportage 2022) Tijdelijke tegemoetkoming energielasten maatschappelijke instellingen (RB 1512-2022)

Inzet van middelen in ‘mensen en stenen’.

1,00

Tijdelijke tegemoetkoming energielasten inwoners (RB 26-01-2023)

1,50

Reservering voor facilitering structuurversterkende maatregelen ( maatschappelijke instellingen, inwoners, MKB)

3,50

Totaal samenleving versterkende maatregelen

6,00

9

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -4-

INVESTERINGSVOLUME 2023 -2026 bedragen x € 1 mln Ibor vervangingsinvesteringen 2023-2026 Vervangingsinvesteringen - regulier

Investeringsvolume 2023-2026

47,1

Herstelmaatregelen

8,2

Saldo Ibor vervangingsinvesteringen

55,3 Restant investeringsprogramma 2021-2024

3. Landschapspark Oost en fietspad

0,4

4. Proeftuin Zeeheldenbuurt

1,0

7. Strategisch huisvestingsplan O&K functies: capaciteit

0,3

8. Strategisch huisvestingsplan O&K functies; renovatie

3,0

9. Transformatievisie Westelijke Mijnstreek

1,0

13. Mobiliteit verbreding A2 (grondwal Baakhoven)

0,2

16. Gymnastiekvoorziening DaCapo College/ gymnastiekvoorziening Swentibold

1,0

17. Vrije investeringsruimte (Geoormerkt voor Toekomstvisie/ BAk)

7,5

Saldo restant investeringsprogramma 2021-2024

14,4

Beschikbaar op basis van afzonderlijke raadsbesluiten Gemeenschapsaccommodatie Odasingel 90

2,4

Huisvesting Wijkbeheer

8,1

Strategisch huisvestingsplan O&K - functies:

2,7

Transformatievisie Westelijke Mijnstreek (Ontwikkelpad Geleen-Zuid)

1,0

Verplaatsing ingang Kasteelpark Born

0,3

Vernieuwbouw sportpark Glanerbrook en landschapspark Burgemeester Damenpark

52,6

Vrijetijdseconomie Passantenhaven

0,1

Herinrichting en normalisatieproces WWL Tudderenderweg

0,3

Bestuurlijk - ambtelijke huisvesting

23,3

Huis aan de Markt

7,8

Unilocatie Grevenbicht - Obbicht

10,6

Corio- Glana fase 2

1,7

Stedelijke ontwikkeling centrum Sittard

4,9

Centrumontwikkeling Geleen

2,2

Ontwikkelpad Geleen-Zuid - Inrichting openbare ruimte

4,0

Mobiliteitsaanpak 2023

0,8

Saldo beschikbaar o.b.v. afzonderlijke raadsbesluiten

122,9

TOTAAL INVESTERINGSVOLUME 2023-2026

192,5

Kapitaallasten zijn structureel gedekt in de begroting

10

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -5Beschikbare structurele en incidentele ruimte Actueel begrotingsbeeld (‘onder de streep’) Begrotingssaldi bedragen x € 1 mln

2023

Begrotingssaldi na 4e rapportage 2022

2024 4,8

2025 8,9

2026

12,0

0,9

-

Niet geoormerkt Structurele ruimte: € 0,9 mln. Incidenteel ruimte voor financiële claims

-

Incidentele ruimte in 2024 Geoormerkt voor Toekomstvisie 2030/ BAk

-

Prijsstijgingen, m.u.v. Ibor en jeugdzorg, niet verwerkt in de begroting 2023 Aanname dat de gereserveerde middelen 2023 volledig worden geclaimd (via de P&C-cyclus 2023) Toekomstige ontwikkeling prijsstijgingen (verrekening via het accres)

Binnen de begroting middelen beschikbaar voor (‘boven de streep): Exploitatie nieuw beleid Exploitatieruimte nieuw beleid bedragen x € 1 mln

2023

Beschikbare exploitatieruimte nieuw beleid

2024 0

2025 0,5

2026 0,0

0

Prijsstijgingen (exploitatie)

2025

Beschikbaar voor opvangen prijsstijgingen (exploitatie) bedragen x € 1 mln

2023

2024

2025

2026

indicatie prijsstijgingen exploitatie (prijspeil 2023)

15,7

reservering loon- en prijsontwikkeling 2024 t/m 2026 Totaal beschikbaar prijsstijgingen (exploitatie)

15,7

15,7

15,7

15,7

6,7

13,1

15,7

22,4

28,8

31,4

-

11

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -6Coronagevolgen Reservering coronagevolgen

bedrag

bedragen x € 1 mln beschikbare exploitatieruimte nieuw beleid

3,8

-

Incidentele middelen Restant ontvangen steunpakketten Geoormerkt voor het opvangen van nadelige corona-effecten Via de decembercirculaire 2022 volgt nog € 1,2 mln. compensatie 2022 Wat hebben we nog nodig?

Investeringen nieuw beleid Investeringsruimte nieuw beleid bedragen x € 1 mln

2023

beschikbare investeringsruimte nieuw beleid

2024

3,1

2025

4,4

2026

0,0

totaal

0

7,5

-

Investeringsruimte geoormerkt voor Toekomstvisie 2030 (ontwikkelpaden)/ BAk Nog niet toegewezen aan individuele voorstellen Kapitaallasten zijn structureel gedekt in de begroting

Prijsstijgingen (investeringen) Beschikbaar voor opvangen prijsstijgingen (investeringen) bedragen x € 1 mln extra krediet voor het opvangen van prijsstijgingen

2023 3,18

2024

2025 1,1

2026 5,5

totaal 0

9,8

-

Circa € 10 mln krediet voor het opvangen van meerkosten (prijsstijgingen) op de lopende projectenportefeuille Kapitaallasten zijn structureel gedekt in de begroting

12

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -7Indicatie autonome ontwikkelingen:

-SHP - Claims lopen door na 2024 - In afwachting van mogelijke Rijksmaatregelen

Investeringen: AUTONOME ONTWIKKELINGEN

- Investeringen bedragen x € 1 mln Strategisch Huisvestingsplan onderwijs en kindfuncties

2024

Mobiliteitsaanpak

2025

2026

2027

5,4

pm

pm

pm

0,8

0,8

0,8

0,8

Huisvesting bijzondere doelgroepen - Verwachting dat het Rijk middelen beschikbaar stelt

Huisvesting bijzondere doelgroepen: -

Statushouders/Oekraïense ontheemden

pm

-

Asielzoekerscentrum

pm

Totaal

Mobiliteitsaanpak - In de begroting 2023 incidentele middelen ter overbrugging tot de kadernota - Geen structurele investeringsmiddelen in de begroting - Structurele verankering (wettelijke taak)

Nb. niet-limitatief: via tussentijdse rapportages

6,2

0,8

0,8

0,8

Exploitatie: Woonwagenzaken - Tudderenderweg: saneren en nieuwe plekken - Uitbreidinglocatie: nieuwe plekken (nog te bepalen)

AUTONOME ONTWIKKELINGEN - Exploitatie bedragen x € 1 mln. Woonwagenzaken Mobiliteitsaanpak

2024

2025

2026

2027

5,0 0,2

0,2

0,2

0,2

-

-

-

-

- Vastgoed (inclusief leegstand)

0,7

0,7

0,7

0,7

- Insourcing Sportstichting

0,1

0,1

0,1

0,1

Totaal

6,0

0,8

0,8

0,8

Ombuigingen: - ESCS-locatie

Mobiliteitsaanpak - In de begroting 2023 incidentele middelen ter overbrugging tot de kadernota - Geen structurele exploitatiemiddelen in de begroting - Structurele verankering (wettelijke taak) Ombuigingen - ESCS: 2024/ 2025 incidenteel; vanaf 2026 realiseren - Vastgoed: ombuiging herstelplan 2018/ leegstand - Sportstichting: onderzoek: niet insourcen Nb. niet-limitatief: via tussentijdse rapportages

13

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -8Richting lokale lasten: -

-

Beleidsmatige verhogingen OZB 2021-2024 vastgesteld in de begroting 2021 Begroting 2022 • Stijging OZB woningen ad 2,5% in 2022 niet doorvoeren in 2022 en 2023 • Hondenbelasting in 2022 en 2023 halveren Richting voor tarieven 2024: • OZB beleidsmatige verhogingen 2024 voor woningen (+ 3,5%) en niet-woningen (+ 1%) in 2024 niet doorvoeren • Hondenbelasting incidenteel in 2024 verlagen (50%) • Structurele maatregelen in afwachting van structurele middelen (contourennota)

OZB - woningen

OZB niet-woningen 4,5%

4,5%

Stijging 2024 1%

Stijging 2024 1%

Hondenbelasting € 0,8 m ln

0,4 mln

3,5%

3,5%

Stijging 2023: 1%

Stijging 2023: 1% 2,5%

Stijging 2022: 2,5%

2022

2023

2024

€ 0,4 m ln.

0,8 mln

2,5%

Stijging 2022: 2,5% 2022

2023

2024

2021

0,4 mln

0,4 mln

0,4 mln

2022

2023

2024

14

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -9Richting lokale lasten: Financiële gevolgen - Indicatief: 1% OZB woningen: € 0,2 mln; 1% OZB niet-woningen: € 0,4 mln.

LOKALE LASTEN

bedragen x € 1.000

2024

2025

OZB woningen: stijging 3,5% niet doorvoeren

700

OZB niet-woningen: stijging 1% niet doorvoeren

400

Hondenbelasting: stijging naar 100% niet doorvoeren

400

Totaal

1.500

2026

-

2027

-

-

15

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -10Conclusie huidige financiële ruimte We hebben wel incidentele middelen maar weinig structurele investeringsruimte. Richtingen aanvullende ruimte: - De incidentele ruimte in de begroting 2023/ 2025 vooralsnog inzetten voor tijdelijke maatregelen - Afwachten uitwerking contourennota; inzicht in structurele financiële ruimte vanaf 2027; werken met scenario’s: • Geen extra middelen in 2027 • Incidenteel extra middelen in 2027 • Structureel extra middelen in 2027 • In combinatie met maatregelen ter compensatie indien minder geld wordt ontvangen dan ingeschat. - Als onderdeel van de begrotingsvoorbereiding onderzoek doen naar het creëren van extra ruimte in de begroting. Regiodeal - Kans op extra middelen; - Nog nader te bepalen aandeel van Sittard-Geleen in regiodeal Zuid-Limburg van € 20 mln. - Koppeling met onderwerpen uit coalitieakkoord/ uitvoeringsafspraken (cofinanciering)

16

Voorbereiding kadernota 2023

Financiële uitgangspunten -11Inzet van de financiële ruimte

Financieel verwerken binnen de beschikbare ruimte

Autonome ontwikkelingen

Afmaken lopende zaken

Lokale lasten

Nieuwe ambities

17

Voorbereiding kadernota 2023

Stand van zaken -1-

De kadernota is in het najaar 2022 doorgeschoven naar het voorjaar 2023 vanwege het bekende ravijnjaar 2026 en het daarmee ontbreken van inzicht in het langetermijnperspectief (structurele financiële ruimte).

-

We wachten nog op de contourennota. Het rijk heeft meermaals aangegeven met de contourennota te komen, maar helaas constateren we dat het Rijk nog steeds geen duidelijkheid over het lange-termijn perspectief heeft geboden.

-

De provincie heeft ons gewezen op de beperkte ruimte voor nieuwe investeringen wegens het gebrek aan toekomstig inzicht in de structurele financiële ruimte (raadsinformatiebrief ‘Toezichtsvorm GS provincie Limburg’ van 9 februari 2023)

-

Ons uitgangspunt is prudent en conform kaders begroten. We moeten een financieel gezonde gemeente blijven. Dat maakt dat we, naast datgene wat in het begrotingsproces is besloten, weinig extra ruimte hebben om nieuwe investeringen te doen ten

goede van onze stad en onze inwoners.

18

Voorbereiding kadernota 2023

Stand van zaken -2-

Concreet betekent dit dat we de ingezette lijn van de begroting 2023 – 2026 voor nu moeten continueren: •

We maken af wat we in gang hebben gezet (vervolgbesluitvorming Glanerbrook, unilocatie Grevenbicht-Obbicht, huisvesting

Wijkbeheer). •

We verwerken de autonome ontwikkelingen in de begroting.

•

We zijn geconfronteerd met onzekere tijden (geen lange-termijn perspectief, prijsstijgingen, etc.). Daar waar we een principebesluit hebben genomen, maar waar we nog een pas op de plaats kunnen maken, nemen we dit nader in

onderzoek. Specifiek geldt dit voor bestuurlijke/ambtelijke huisvesting, huisvesting Vidar, de invulling van het Huis aan de Markt. → We geven verder invulling aan deze lopende projecten, maar willen dat wel op een verantwoorde manier doen. Medio april verwachten we de uitkomsten van dit onderzoek te kunnen evalueren. -

We kiezen ervoor nieuwe ambities te beoordelen zodra we inzicht hebben in het lange-termijn perspectief.

-

We kiezen ervoor om gehoor te geven aan de brede oproep van de raad om de lokale lasten niet te verhogen door de reeds besloten verhogingen voor 2024 niet door te voeren (OZB en hondenbelasting). De septembercirculaire is wel positief uitgevallen, met incidentele middelen. Dat maakt dat we ruimte hebben om op incidentele basis middelen in te zetten.

-

We stellen voor in april met u de uitkomsten en recente ontwikkelingen te bespreken. We kijken samen hoe we het verdere proces

van de kadernota in de juiste volgorde kunnen plaatsen en invulling kunnen geven aan nieuwe ambities. 19

Voorbereiding kadernota 2023

Vervolgkoers / planning Aard van de afstemming

-

-

Datum

Informatiesessie

21 maart

Extra tussentijdse sessie

april, datum nog te bepalen

Aanbieding stukken/ ambtelijke toelichting

11 mei

Schriftelijke technische vragenronde

23 – 26 mei

Raadsronde: beeld- en oordeelsvormende

1 juni 2023

Besluitvorming

15 juni 2023

Huidige planning gebaseerd op raadsbesluit P&C-cyclus 2023 Aanvullend: tussentijdse sessie in april • Datum nog te bepalen; • Hierbij denken we aan het met u bespreken van de stand van zaken in de verdere voorbereiding (prioriteiten, scenario’s) Behandeling van de kadernota gelijktijdig met de 1ste rapportage 2023 De ambtelijke toelichting op 11 mei vindt plaats via een videopresentatie

20