Concept accountantsverslag 2025 Gemeente Sittard-Geleen
Tekst van het document
Accountantsverslag2025 Gemeente Sittard-Geleen Deloitte | Accountants | B.V. Amerikalaan | 110 Deloitte. | 6199 | AE | Maastricht | Airport Postbus | 1864 6201 | BW | Maastricht Nederland Tel: 088 | 288 | 2888 www.deloitte.nl Aan | de | gemeenteraad | Geachte | leden | van | de | raad, van | de | gemeente | Sittard-Geleen Postbus | 18 | Graag | bieden | wij | u hierbij | ons | accountantsverslag | aan | met | be | rekking | tot | de | controle | van | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen. 6130 | AA | SITTARD | Deze | rapportage | beschrijft | op | hoofdlijnen | onze | controleaanpak | en | de | belangrijkste | aangelegenheden | die | wij | tijdens | onze | controle | in overweging hebben | genomen. | Wij | zijn | van | mening | dat | de | reikwijdte | van | onze | werkzaamheden | en | de | resultaten | daarvan | een | deugdelijke | basis | vormen | voor | ons Onderwerp | oordeel | over | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen. Accountantsverslag | 2025 De | jaarrekening | 2025 | is opgesteld | onder | verantwoordelijkheid | van | het | college | van | burgemeester | en | wethouders | van | de | gemeente | Sittard-Geleen. Datum | Bij deze | jaarrekening | hebben | wij | op | een | goedkeurende | controleverklaring | voor | het | getrouwe | beeld | verstrekt.
4 juni | 2026 | 27-mei-2026 Onze | controle | is uitgevoerd | in overeenstemming | met | onze | opdrachtbevestiging | gedateerd | d.d. | 1 augustus | 2025 | met | kenmerk | 2507A9F9E4/WK. gp | Wij | hebben | het | concept | van | dit accountantsverslag | ambtelijk | besproken | met | een | vertegenwoordiging | van | de | ambtelijke | organisatie | op | 13 | mei 2026 | en | met | uw | concerncontroller | en | wethouder | financiën | op | 20 | mei | 2026. | Graag | lichten | wij | dit | rapport | ook | toe | aan | de | commissie | B&V | tijdens | de Behandeld | door | vergadering | d.d. | 4 juni | 2026. drs EN (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)RA Audit | Partner | Hoogachtend, Tel: | 06 | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | Deloitte | Accountants | B.V. EN (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)deloitte.nl (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)+ Bs Audit | Manager Tel: | 06 | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) MN ede (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)loitten | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Op alle opdrachten | verricht | door | Deloitte, | behoudens | M&A | Diensten, | zijn de Algemene | Voorwaarden | Dienstverlening | Deloitte | Nederland, | januari | 2020 | gedeponeerd | bij de Kamer | van Koophandel | onder | nummer | 24362837 | van | toepassing. | Deloitte | Accountants | B.V.
is ingeschreven | in het handelsregister | van de | Kamer | van | Koophandel | te Rotterdam | onder | nummer 24362853. | Deloitte | Accountants | B.V. is a Netherlands | affiliate | of Deloitte | NSE | LLP, | a member | firm | of Deloitte | Touche | Tohmatsu | Limited. Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting • Belangrijkste bevindingen , conclusies en aanbevelingen 4 5 Bevindingen jaarrekening • De financiële positie van uw gemeente • Belangrijkste bevindingen uit onze controle 8 9 14 Interne beheersing • Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing 21 22 Bijlagen • Bijlage A1 -Niet-gecorrigeerde controleverschillen • Bijlage A2 -Onzekerheden in de controle • Bijlage A3 -Tekortkomingen in de toelichtingen • Bijlage B -Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 • Bijlage C -Onafhankelijkheidsbevestiging 23 24 25 26 27 31 © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag 2025 3 Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag 2025 4 Belangrijkste | bevindingen | , | conclusies | en | aanbevelingen Getrouwheid | •Wij | hebben | een | goedkeurende | controleverklaring | verstrekt | voor | het | getrouwe | beeld | van | de | jaarrekening. •De | gehanteerde | materialiteit | voor | fouten | en onzekerheden | bedraagt | € 9.
629. | 000. •Naast | onze | opdrachtbevestiging | zijn het | Bado | en | het | Controleprotocol | 2025 | , dat door | de | gemeenteraad | is vastgesteld | in de | vergadering | van | 29 | januari | 2026 | , bepalend | (geweest) | voor | onze | controle. •Wij | hebben | tijdens | onze | controle | geen | niet-gecorrigeerde | feitelijke | afwijkingen | geïdentificeerd | die | de materialiteitsgrens | te boven | gaan. Rechtmatigheidsverantwoording | •College | van | burgemeester | en wethouders | heeft | in haar | rechtmatigheidsverantwoording | geen | niet-acceptabele | fouten | en/of | geen | onduidelijkheden | gerapporteerd | groter | dan | de verantwoordingsgrens. •De | afwijkingen | tussen | de realisatie | en | de begroting | worden | in voldoende | mate | toegelicht | in de | programmaverantwoording | en | bijlage3. | 7 van | de | jaarrekening. •Wij | constateren | geen | afwijkingen | of onduidelijkheden | die door | het | college | van | burgemeester | en | wethouders | in de | paragraaf | bedrijfsvoering | toegelicht | dienen | te worden •De | gehanteerde | verantwoordings-en | rapportagegrens | bedraagt | € 9. 629. | 000 | respectievelijk | € 200. | 000. •Wij | hebben | de conclusies | van | het | college | van | burgemeester | en | wethouders | in ons | getrouwheidsoordeel | betrokken | waaruit | geen | materiële | tekortkomingen | zijn gebleken.
•Wij | hebben | geen | fouten | en/of | onzekerheden | geconstateerd | ten | aanzien | van | de SiSa-bijlage | die als bijlage | bij de jaarstukken | is opgenomen. | In Bijlage | B -Bevindingen | controle | SiSa-bijlage | 2025is | de voorgeschreven | tabel | met | fouten | en onzekerheden | opgenomen. Controleproces | Wij | blikken | terug | op | een | aangenaam | controleproces | , waarbij: •De | samenwerking | tussen | auditteam | en | gemeentelijk | personeel | heeft | in een | prettige | en open | setting | plaatsgevonden | op | locatie | van | de gemeente. | Wij danken | uw | organisatie | dan | ook | voor | diens houding | gedurende | het | controletraject. •Onze | controle | is gestart | met | de beoordeling | van | de SiSa-werklijsten. | De | werklijsten | zijn door | uw | ambtenaren | overwegend | goed | ingevuld. | Desondanks | constateren | wij , door | de | aanzienlijke | diversiteit en complexiteit | van | de | verantwoordingssystematiek | , in 13 | van | de | 40 | regelingen | bevindingen. | Wij | zullen | het | controleproces | van | de | SiSa-regelingen | met | uw | ambtelijk | apparaat | evalueren. | Ter ondersteuning | hebben | wij aangeboden | om | voorafgaand | aan | de | jaarrekeningcontrole | 2026 | een | workshop | te verzorgen | om | het | proces | nog | verder | te verbeteren.
De | verbetering | in de relatie | tussen | de | verantwoording | van | de | overlopende | post | en | de | SiSa-regelingen | is in 2025 | voortgezet. | Onze | bevindingen | hebben | vrijwel | uitsluitend | betrekking | op de | specifieke verantwoordingsvereisten | van het | Rijk. •Onze | controle | van | de | jaarrekening | is niet | gestart | met | een | volledige | set | jaarstukken. | Wel | was | de | afgesproken | vereiste | informatiezoals , | afgestemd | met | uw | ambtenaren | , beschikbaar | waardoor | dit geen gevolgen | heeft | gehad | voor | het | verloop | van | de jaarrekeningcontrole. | In de | evaluatie | zullen | wij | terugblikken | op hoe | wij het | controleproces | vanuit | beide | kanten | kunnen | optimaliseren. IT-omgeving | •Wij | hebben | ons | in samenspraak | met | de organisatie | dit boekjaar | beperkt | tot | de minimaal | noodzakelijke | IT-werkzaamheden | , ten aanzien | van | de | voor | de | accountantscontrole | relevante | (financiële) systemen | , wat | betreft | deopzet | en | het | bestaan | van | de | interne-beheersing(smaatregelen) | , en | dus | niet | op dewerking | , monitoring | en/of | eventuele | continue | verbetering.
| Net | als in voorgaande | jaren hanteren | wij | bij onze | controle | op | voorhand | een | aanpak | waarbij | wij gegevensgerichte | controlewerkzaamheden | buiten | de | IT-omgeving | plannen | , om | in te spelen | op | de | onderkende | risico’s. © 2026. | For information | , contact Deloitte The | Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 5 samenvatting | jaarrekening Belangrijkste | bevindingen | , | conclusies | en | aanbevelingen Frauderisicoanalyse | •We | hebben | vastgesteld | dat | de | geactualiseerde | frauderisicoanalyse | in september | 2025 | geagendeerd | is geweest | voor | de vergaderingvan | de | commissie | B&V. •Tevens | hebben | wij als onderdeel | van | onze | werkzaamheden | voor | de | jaarrekeningcontrole | vastgesteld | dat binnen | uw | organisatie | op | eenadequate | wijze | opvolging | wordt | gegeven | aan integriteitsmeldingen. | Tijdens | onze | controle | over | 2025 | zijn door | ons | geen | fraudegevallen | geconstateerd. Grondexploitatie | •Voor | de | grondexploitatie | hebben | wij | het | proces | , de dossiervorming | en | de | onderbouwingen | beoordeeld | waarop | het | management | de | geactualiseerde | schattingen | heeft | gebaseerd.
| Wij | hebben | onder andere | een | analyse | gemaakt | van | de realisatie | in en | de geactualiseerde | schattingen | ultimo | 2025 | versus | de | schattingen | in de | jaarrekening | 2024 | (‘backtesting’). | Ook | hebben | wij de | door | de | gemeente toegepaste | parameters | voor | onder | andere | de | toerekening | van | kosten-en | opbrengstenstijgingen | gecontroleerd. | Wij | zijn van | mening | dat | de | waardering | van | de | grondexploitaties | op basis | van | de hiervoor | beschreven | werkzaamheden | een | getrouw | beeld | weergeeft. •Uit | onze | werkzaamheden | is gebleken | dat | sprake | is van | toereikende | onderbouwingen | van | schattingen | en | uitgangspunten | , en de | onderhanden | grondexploitaties | voldoende | robuust | zijn om | onvoorziene tegenvallers | op | te vangen. | Wij | zijn daarom | van | mening | dat | de | waardering | van | de | grondexploitatie | op | basis | van | onze | werkzaamheden | en | de bevindingen | daaruit | juist | is en | consistent | is met | voorgaand jaar. Financiële | positie | •De | financiële | positie | ultimo | 2025 | is positief | met | een | gerealiseerd | saldo | van | baten | en lasten | van | € 252 , | miljoen | (2024: | € 252miljoen) , | voor | reservemutatiesen | een | voordelig | rekeningresultaat | 2025 | ad € 17 , miljoen | na | reservemutaties | (2024: | voordelig | € 106 , | miljoen).
•De | beschikbare | weerstandscapaciteit | ultimo | 2025 | bedraagt | € 658 , miljoen | (2024: | € 549 , | miljoen). | Deze | weerstandscapaciteit | is hoger | dan | de door | de | gemeente | Sittard-Geleen | onderkende | en aanwezige | risico’s | van | € 1676 , | miljoen | (2024: | € 174 , miljoen). | Dit betekent | dat | de | benodigde | weerstandscapaciteit | ruimschootsvoldoende | is om | de financiële | gevolgen | van | de | risico’s | te dekken. •De | oorzaken | van | het | voordelige | resultaat | zetten | wij in het | hoofdstuk | bevindingen | jaarrekeningcontrole | nader | uiteen. Realiteitsgehalte | begroting | •Uit | het | overzicht | van | baten | en | lasten | over | 2025 | is de | afwijking | van | de | realisatie | ten | opzichte | van | de | begroting | op programmaniveau | zichtbaar. | Het | gerealiseerde | resultaat | ten | opzichte | van | de bijgestelde | begroting | bedraagt | circa | € 17 , miljoen. | Het | verschil | van | het | saldo | van | baten | en | lasten | (resultaat | exclusief | mutatie | reserves) | tussen | de bijgestelde | begroting | op basis | van | de | derde tussenrapportage | en | realisatie | bedraagt | € 159 , miljoen | (2024: | € 268 , miljoen). | Wij hebben | de | belangrijkste | verklaringen | voor | hetpositieve | verschil | tussen | de | begroting | en | realisatie | enkele | pagina’s verderop | weergegeven. © 2026.
| For information | , contact Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 6 samenvatting | jaarrekening Belangrijkste bevindingen , conclusies en aanbevelingen •Na afloop van de interim-controle 2025 hebben wij onze belangrijkste bevindingen in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole. Interne beheersing •Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren , en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen , hebben wij gebruikgemaakt van een data-analyse tool. Hieruit zijn geen onjuistheden , onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken. •Ondanks de beleidsmatige voortgang staat het sociaal domein financieel onverminderd onder druk , wat heeft geresulteerd in nadelige exploitatieresultaten voor Jeugd (nadeel € 04 , miljoen) en WMO (nadeel € 48 , miljoen).
De gemeente blijft inspanningen leveren om kosten te beheersen , maar de volumegroei en toenemende loonsinflatie , versterkt door het ‘open-einde’ karakter van veel regelingen , maken dit een zeer complexe opgave. Sociaal Domein •De druk op Jeugd en WMO is een landelijk fenomeen , gedreven door demografische ontwikkelingen , een groeiende zorgvraag en de onzekere Rijksfinanciering op de lange termijn. Wij signaleren , net zoals het college in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing , een wezenlijk risico is voor de meerjarenbegroting. Voor de jaren vanaf 2027 is een aanzienlijke afname van de uitgaven ingeboekt (voor Jeugd bijvoorbeeld een besparing van ruim 10%). Wij zien dat de gemeente de nodige inspanningen verricht om de kosten voor jeugdzorg beheersbaar te houden. Ten aanzien van de stijgende kosten WMO , welke in belangrijke mate veroorzaakt worden door Hulp bij het huishouden , heeft uw gemeente vanaf 2026een nieuw normenkader opgesteld. Dit moet bijdragen aan het beter beheersen van de kosten , zonder nadelige gevolgen voor de inwoners welke zorg behoeven. •Wij hebben in de boardletter , zoals toegelicht in de vergadering van de commissie B&V van 4 december 2025 , gerapporteerd overhet speerpunt ‘Uitputting SiSa-regelingen’ van de commissie B&V. Wij verwijzen u dan ook naar de boardletter voor een uitgebreide beschrijving van onze constateringen.
Speerpunt •Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen , onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd. Er is geen sprake van niet-gecorrigeerde controlebevindingen in de jaarrekening. Overig •In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden. Bevindingen jaarrekening Bestuurlijke samenvatting © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag Bijlagen 2025 7 Interne beheersing Bevindingen © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. jaarrekening Accountantsverslag 2025 8 De | financiële | positie | van | de | gemeente De | vermogenspositie | van | uw | gemeente | is verbeterd | Eigen | vermogen | (x | € | 1. 000) | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 Het | BBV | , de | verslaggevingsregels | voor | gemeenten | , maakt | een | duidelijk onderscheid | tussen | resultaatbepaling | en | resultaatbestemming. | Alle | baten | en | Eigen | vermogen | per | 1 januari | 141. | 684 | 116. | 452 | 99. 618 | 71. | 473 lasten | dienen | via het | overzicht | van | baten | en | lasten | in de | jaarrekening | te lopen. | Er | mogen | geen | baten | of | lasten | rechtstreeks | in het | eigen | vermogen | Tussentijdse | resultaatbestemming | 23. | 506 | 12. | 239 | 1. 509 | 5. 106 worden | gemuteerd.
| De | mutaties | in het | eigen | vermogen | vinden | plaats | door middel | van | de | resultaatbestemming. | Gerealiseerd | resultaat | 1. 708 | 12. | 995 | 15. 324 | 23. 038 Het | gerealiseerd | totaalsaldo | van | baten | en | lasten | over | het | boekjaar | 2025 | Gerealiseerd | totaal | saldo | baten | en | lasten | 25. | 213 | 25. | 234 | 16. 833 | 28. | 144 bedraagt | € 252 , | miljoen | voordelig. | Per | saldo | is tussentijds | € 235 , | miljoen | aan de | reserves | gedoteerd | , zodat | het | uiteindelijk | gerealiseerde | resultaat | over | Eigen | vermogen | per | 31 | december | 166. | 898 | 141. | 684 | 116. | 452 | 99. | 618 2025 | circa | € 17 , miljoen | voordelig | bedraagt. | Dit | resultaat | is afzonderlijk vermeld | onder | het | eigen | vermogen | in de | balans. Hiernaast | tonen | wij de | ontwikkeling | van | het | eigen | vermogen. | De | omvang van | het | eigen | vermogen | bedraagt | ultimo | 2025 | circa | 247% , | van | het balanstotaal | (ultimo | 2024: | 22% | van | het | balanstotaal) | en | is wederom toegenomen | ten | opzichte | van | de | voorgaande | jaren. | Exploitatieresultaat | (x | € | 1. 000) Saldo | baten | en | lasten | Totale | baten | 506. | 680 Het | feitelijke | saldo | van | baten | en | lasten | in een | jaar | is weergegeven | als het | Totale | lasten | -/- | 481.
| 467 gerealiseerde | totaalsaldo | van | baten | en | lasten. | Daarnaast | kent | de | gemeente het | gerealiseerde | resultaat. | Dit | is het | gerealiseerde | totaalsaldo | van | baten | en | Gerealiseerd | totaal | saldo | baten | en | lasten | 25. | 213 lasten | plus | of min | de | tussentijdse | resultaatbestemming. | Deze | tussentijdse | Af: | stortingen | in | reserves | -/- | 56. | 345 resultaatbestemming | bestaat | uit | de | onttrekkingen | aan | en | stortingen | in reserves | gedurende | het | boekjaar. | Deze | mutaties | in reserves | vinden | plaats | op | Bij: | onttrekkingen | aan | reserves | 32. | 839 basis | van | door | de | gemeenteraad | genomen | besluiten. | Het | gerealiseerde resultaat | is dus | mede | het | gevolg | van | de | eerdere | politieke | besluitvorming. | Gerealiseerd | resultaat | 1. 708 © 2026. | For information | , contact | Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen | 2025 | 9 samenvatting | jaarrekening De | financiële | positie | van | de | gemeente Weergave | belangrijkste | afwijkingen | tussen | de | jaarrekening | en | de | Overzicht | afwijkingen | (Afgerond | , x € 1. 000) | Bedrag | Effect bijgestelde | begroting | op | basis | van | de derde | tussenrapportage.
Nevenstaand | hebben | wij de belangrijkste | verklaringen | voor | de | positieve | Mutatie | algemene | uitkering | 2. 500 | + afwijkingen | tussen | de begroting | en de | realisatie | opgenomen. | Hierbij | hebben wij de afwijkingen | vóór | reservemutaties | weergegeven. | Hogere | inkomsten | OZB | 3. 300 | + Deze | positieve | afwijkingen | worden | voornamelijk | veroorzaakt | door: | hogere | Meevaller | programma | 2 Verkeer | , Vervoer | en | Waterstaat | 3. 000 | + baten | dan | begroot | als gevolg | van | het laat | beschikbaar | komen | van | informatie | Meevaller | programma | 5 Sport | , Cultuur | en | groen | 2. 000 | + over | de | omvang | van | de | algemene | uitkering | en de | hogere | OZB | inkomsten (voordelig | € 25 , miljoen | en | € 33 , miljoen | respectievelijk) | , maar | ook | door | Kostenbesparing | programma | 6 Sociaal | Domein | 2. 300 | + meevallers | (b. v. lagere | energiekosten | of incidenteel | hogere | baten) | en uitgestelde | werkzaamheden | op | de | programma’s | 2 Verkeer | , Vervoer | en | Overige | afwijkingen | geaccumuleerd | 2. 700 | + Waterstaat | (circa | € 30 , miljoen) | en | 5 Sport , Cultuur | en | Groen | (circa | € 20 , miljoen). | Tenslotte | is er nog | een | kostenbesparing | zichtbaar | op | het | Saldo | baten | en | lasten | (voor | reservemutaties) | 15.
800 programma | 6 Sociaal | Domein | van | ongeveer | € 23 , miljoen | ten | opzichte | van de bijgestelde | begroting. | Wij | verwijzen | u naar | verderop | in het | Lagere | onttrekkingen | aan | reserves | 9. 500 | -/- accountantsverslag | voor | een | uitgebreide | analyse | over | de toenemende kosten | binnen | het | sociaal | domein | (Jeugd | en WMO). | Hogere | dotaties | aan | reserves | 4. 600 | -/- Totaalsaldo | jaarrekening | 1. 700 © 2026. For information | , contact Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 10 samenvatting | jaarrekening De | financiële | positie | van | de | gemeente Solvabiliteit | Kengetallen | voor | gemeente | Sittard-Geleen | (begroot | en | werkelijk | over | de | periode | 2022-2028) De | solvabiliteit | geeft | inzicht | in | de | mate | waarin | de gemeente | in staat | is aan | haar financiële | verplichtingen | te | voldoen. | Als | sprake | is van | een | forse | schuld | en | veel | Structurele | exploitatieruimte eigen | vermogen | (totaal | van | algemene | en | bestemmingsreserves) | , hoeft | een | hoge | Solvabiliteit schuld | geen | probleem | te zijn | voor | de | financiële | positie. | Hoe | hoger | de | 30% solvabiliteitsratio | , hoe | groter | de | weerbaarheid | van | de | gemeente.
| 10% Uw | solvabiliteit | van | 25% | classificeert | voor | wat | betreft | de | door | de | VNG | opgestelde | 25% | 8% normen | als | gemiddeld | risicovol. | De | hoge | afwijking | ten | opzichte | van | de | begroting 2025 | geeft | een | vertekend | beeld. | De | verbeterde | positie | was | reeds | bij de | 20% | 6% jaarrekening | van | 2024 | al zichtbaar. | 15% 4% Netto | schuldquote | 10% | 2% Hoe | hoger | de | schuld | , hoe | hoger | de | netto | schuldquote. | De | netto | schuldquote weerspiegelt | het | niveau | van | de | schuldenlast | van | de | gemeente | ten | opzichte | van | 5% | 0% de | eigen | middelen | en | geeft | een | indicatie | van | de ‘druk’ | van | de | rentelasten | en | -2% aflossingen | op de | exploitatie. | Uw | netto | schuldquote | van | 73% | classificeert | volgens | 0% de | VNG | normen | als minst | risicovol. | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2022202320242025202620272028 De | lagere | begrote | netto | schuldquote | komt | voornamelijk | voort | uit het | feit dat | er geen | noodzaak | is om | langdurig | te | financieren. | De | netto | schuldquote | blijkt | vele | Norm | Begroot | Werkelijk | Begroot | Werkelijk malen | gunstiger | dan | begroot | (102%).
| Waarschijnlijk | is dit het | gevolg | van | een hogere | ambitie | in het | investeringsniveau | van | de | vaste | activa | dan | uiteindelijk | is | Netto | schuldquote gerealiseerd. | Ook | in de | begroting | 2026 | is de | begrote | schuldquote | beduidend hoger | dan | de | realisatie | over | 2025. | Wij | adviseren | bij de | begroting | 2027 | expliciet | te | 120% toetsen | of de | begrote | netto | schuldquote | realistisch | is en | —indien | nodig | —het investeringsambitieniveau | of | de | timing | van | projecten | aan | te passen | 100% . Structurele | exploitatieruimte | 80% Voor | de | beoordeling | van | de | financiële | positie | is ook | van | belang | te kijken | naar | de | 60% structurele | baten | en | lasten. | Structurele | baten | zijn bijvoorbeeld | de | algemene uitkering | uit het | gemeentefonds | en | de opbrengsten | uit de | onroerende | 40% zaakbelasting. | Dit | kengetal | geeft | aan | hoe | groot | de | structurele | exploitatieruimte | 20% is , doordat | wordt | gekeken | naar | de | structurele | baten | en | lasten | en | deze | worden vergeleken | met | de | totale | baten. | Een | positief | percentage | betekent | dat | de | 0% structurele | baten | toereikend | zijn | om | de | structurele | lasten | (waaronder | de | rente | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 en | aflossing | van | leningen) | te | dekken.
De | structurele | exploitatieruimte | van | 40% , | in 2025 | classificeert | volgens | de | VNG | als | Norm | Begroting | Werkelijk minst | risicovol. | Dit is overigens | onder | andere | het | gevolg | van | de | afwijkingen tussen | begroting | en | realisatie | zoals | weergegeven | op | de | voorgaande | pagina. © 2026. | For | information | , contact | Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen | 2025 | 11 samenvatting | jaarrekening De | financiële | positie | van | de | gemeente Voorspellende | waarde | van | uw | begroting | Saldo | baten | en | lasten | | Begroting | vs | realisatie De | jaarrekening | 2025 | sluit | met | een | positief | gerealiseerd | resultaat | van | circa | (x € 1 | miljoen) € 252 , | miljoen | en € | 17 , miljoen | na | verwerking | van | de | mutaties | in reserves. | 25 De | begroting | is voor | uw | gemeente | een | belangrijk | sturingsinstrument. | Het | is | 15 een | kaderstellenddocument | waarmee | de | gemeenteraad | financiële | en beleidsmatige | kaders | vaststelt | waarbinnen | het | college | haar | beleid | en | doelen | 5 kan | realiseren. | In de | programmaverantwoording | en | bijlage | 3.
7 | geeft | het college | per | programma | op | hoofdlijnen | een | verklaring | voor | de | gerealiseerde | (5) afwijkingen | ten | opzichte | van | de | begroting | na | wijziging. | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 Kwaliteit | en | transparantie | van | de | jaarstukken Bij de | jaarrekeningcontrole | hebben | wij | vastgesteld | dat | uw | jaarstukken | 2025 voldoen | aan | de | vereisten | uit | het | BBV. | Wij | hebben | bij onze | werkzaamheden | Baten | | Begroting | vs | realisatie | (excl. | mutaties | reserves) de | jaarstukken | integraal | doorgenomen | en | hebben | daarbij | –naast | de | (x | € 1. 000) verenigbaarheid | van | jaarverslag | en | jaarrekening | –vanuit | het | belang | en | 550 begrip | van | de | gebruikers | van | de | jaarstukken | vooral | gelet | op | de | 500 toegankelijkheid | en begrijpelijkheid | van | de | daarin | opgenomen | toelichtingen en | analyses. | Laat | onverlet | dat | wij tussen | concept | jaarrekening | en | definitieve | 450 jaarrekening | een | aantal | correcties | hebben | laten | doorvoeren | en | dat | er | sprake | 400 is van | correcties | vanuit | de | kant | van | de | gemeente | ten | opzichte | van | het | eerste | 350 concept.
| Wij | vragen | de | organisatie | om | kritisch | het | proces | van | de | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie jaarrekening | te beoordelen | om | verbeteringen | te identificeren. | 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 Lasten | | Begroting | vs realisatie | (excl. | mutaties | reserves) (x | € 1. 000) 550 500 450 400 350 Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 © 2026. For | information | , contact | Deloitte | The | Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen | 2025 | 12 samenvatting | jaarrekening De | financiële | positie | van | de | gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 | miljoen) Het | weerstandsvermogen | is toegenomen Het | weerstandsvermogen | bestaat | uit de | relatie | tussen | de | beschikbare | 80 weerstandscapaciteit | en | de benodigde | weerstandscapaciteit | op basis | van | de | door de | gemeente | geschatte | risico’s. | Nevenstaand | geven | wij | het | verloop | vanaf boekjaar | 2022 | weer. | 60 Beschikbare | weerstandscapaciteit De | door | uw | gemeente | berekende | beschikbare | weerstandscapaciteit | bedraagt | € | 40 658 , | miljoen | (2024: | € 549 , miljoen).
| De | beschikbare | weerstandscapaciteit | is toegenomen | ten | opzichte | van | voorgaand | jaar | doordat | de | algemene | reserve | is | 20 gestegen. | De | algemene | reserve | bestaat | uit verschillende | onderdelen | , namelijk: een | minimale | buffer | van | 2% | van | het | begrote | totaalsaldo | aan | lasten | en | een surplus | welke | vrij besteedbaar | is. - Benodigde | weerstandscapaciteit | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 De | inventarisatie | van | risico’s | –die | in de | paragraaf | ‘Weerstandsvermogen | en | Benodigde | weerstandscapaciteit | Beschikbare | weerstandscapaciteit risicobeheersing’ | van | het | jaarverslag | is opgenomen | –geeft | een | indicatie | van | de financiële | omvang | van | de belangrijkste | (specifieke) | risico’s , inclusief | een | schatting van | de | kans | dat | het | geïdentificeerde | risico | zich | voordoet | , om | daarmee | de | Ratio | weerstandscapaciteit benodigde | weerstandscapaciteit | te kunnen | bepalen. | Daarbij | geeft | het | college | een doorlopend | inzicht | in de grootste | risico’s | (qua | financiële | impact | en kans) | voor | uw | 500 , gemeente | , en is vermeld | welke | risico’s | zijn vervallen | en/of | nieuw | zijn geïdentificeerd. | Ook | is een | inhoudelijke | toelichting | gegeven | op | nieuw gedefinieerde | en | gewijzigde | risico’s | in de top | van | de | belangrijkste | risico’s.
| 400 , Uw | gemeente | heeft | op basis | van | deze | risico-inventarisatie | berekend | wat | de benodigde | weerstandscapaciteit | is. Het | berekende | bedrag | voor | specifieke | risico’s | 300 , bedraagt | € 1676 , | miljoen | (2024: | € 174 , | miljoen). | Ten | opzichte | van | 2024 | is hiermee | sprake | van | een | lichte | daling. | Uw | weerstandscapaciteit | van | € 658 , miljoen is ruim | toereikend | in relatie | tot | de | berekende | risico’s | van | € 1676 , | miljoen | en | 200 , kwalificeert | hiermee | als ruim | voldoende. 100 , - 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Ratio | weerstandscapaciteit © 2026. For | information | , contact | Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen | 2025 | 13 samenvatting | jaarrekening Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf | het | boekjaar | 2023 | is het | college | verplicht | in de | jaarrekening | een | Begrotingscriterium | Voorwaardencriterium rechtmatigheidsverantwoording | op | te nemen | waarin | zij zich | verantwoordt | Bij de | rechtmatigheidsverantwoording | vormt | het | begrotingscriterium | een | Het | voorwaardencriterium | heeft | betrekking | op de | eisen | die | worden | gesteld over | de | rechtmatige | totstandkoming | van | de baten | , lasten | en | belangrijk | toetsingscriterium.
| Financiële | beheershandelingen | , die ten | aan | de | uitvoering | van | de | financiële | beheershandelingen. | De | eisen | c. q. balansmutaties | (inclusief | begrotingsrechtmatigheid). | grondslag | liggen | aan | de | baten | , lasten | en | balansmutaties | , dienen | tot | stand | te | voorwaarden | zijn | afkomstig | uit de | relevante | wet-en | regelgeving | zoals zijn gekomen | binnen | de | grenzen | van | de | geautoriseerde | begroting | en | de | opgenomen | in het | normenkader | , en hebben | betrekking | op | aspecten | als Verantwoordings-en | rapportagegrens | hiermee | samenhangende | programma’s | (begrotingscriterium). | Uitgangspunt | doelgroep | , termijn | , grondslag | , administratieve | bepalingen | , normbedragen | , Via het | controleprotocol | heeft | de | gemeenteraad | de | verantwoordings-en | hiervoor | is het | niveau | waarop | de raad | de | budgetten | in de | begroting | en | bij | bevoegdheden | , bewijsstukken | , recht | , hoogte | en | duur. rapportagegrens | vastgesteld. | De | gehanteerde | verantwoordings-en | investeringen | geautoriseerd | heeft. | In de | begroting | zijn de | bedragen | voor | de | Gemeenten | stellen | via de | financiële | verordening | en/of | onderliggende | nota’s rapportagegrens | bedraagt | € 96 , miljoen | respectievelijk | € 200. | 000.
| De | lasten | en | baten | vermeld | die | door | de | raad | zijn | vastgesteld. | Dit houdt | in dat | kaders | vast | die | van | invloed | zijn op | verslaggeving. | Het | gaat | hier | om | de verantwoordingsgrens | heeft | het | college | gehanteerd | bij het | opmaken | van | de | de | financiële | beheershandelingendienen | te passen | binnen | de | begroting. | invulling | van | de | ruimte | die | het | BBV | geeft | voor | eigen | gemeentelijke | kaders. rechtmatigheidsverantwoording | en de | uiteindelijke | conclusie | daaromtrent. | Denk | hierbij | aan | grenzen | voor | het | activeren | van | investeringen | , Fouten | en | onduidelijkheden | die | de | verantwoordingsgrens | niet | De | gemeenteraad | en | het | college | hebben | , middels | de | financiële | verordening | afschrijvingstermijnen | , omgang | met | reserves | en | voorzieningen | en dergelijke. overschrijden | , zorgen | voor | een | positieve | uiting | van | het | college | waaruit | en | het | controleprotocol | , afspraken | gemaakt | in welke | situatie | Deze | vallen | onder | het | getrouwe | beeld | en | vallen | per | definitie | onder | de blijkt dat | de | in de | jaarrekening | verantwoorde | baten | en | lasten | alsmede | de | lastenoverschrijdingen | onrechtmatig | maar | acceptabel | zijn | reikwijdte | van | de | reguliere | accountantscontrole.
balansmutaties | rechtmatig | tot | stand | zijn gekomen. | De | rapporteringsgrens | (lastenoverschrijdingen | zijn en | blijven | onrechtmatig | , maar | zijn onder | Ook | voorwaarden | die direct | invloed | zijn | de | verslaggeving | het bepaalt | de | diepgang | van | de toelichting | van | het | college | in de | paragraaf | voorwaarden | acceptabel | wat | betekent | dat | het | college | deze | niet | hoeft | toe | te | van | op | c. q. bedrijfsvoering. | lichten | in de | paragraaf | bedrijfsvoering). | getrouwe | beeld | van | de | jaarrekening | worden | opgenomen | in de rechtmatigheidsverantwoording. | Hierbij | kan | worden | gedacht | aan | het | niet Uit de in de | jaarrekening | opgenomen | rechtmatigheidsverantwoording | naleven | van | voorwaarden | met | betrekking | tot | recht | , hoogte | , duur | , termijnen | , blijken | een | aantal | onrechtmatigheden. | Deze | zijn juist verantwoord | in de | Wij | hebben | vastgesteld | dat | het | college | specifieke | werkzaamheden | heeft | normbedragen | , doelgroep | en | grondslag | bij bijvoorbeeld | bijstandsverlening | , rechtmatigheidsverantwoording. | uitgevoerd | ten | aanzien | van | het | begrotingscriterium. | Er | is sprake | van | een | maatschappelijke | ondersteuning | , inkomensoverdrachten | en | het | opleggen begrotingsonrechtmatigheid | van | € 90 , miljoen.
| De | van | belastingen | dat | tot | gevolg | heeft | dat | de | bijhorende | lasten | of opbrengsten Normenkader | begrotingsonrechtmatigheid | bestaat | voor | 75 , miljoen | uit overschrijdingen | onjuist | of onvolledig | zijn. Het | niet | naleven | van | deze | voorwaarden | heeft Het | college | heeft | het | van | toepassing | zijnde | normenkader | in kaart | gebracht. | van | lasten | en | voor | € | 15 , miljoen | uit overschrijdingen | van | direct | invloed | op | het | getrouwe | beeld | van | deze | posten | in de | jaarrekening. Het | normenkader | en | de | financiële | verordening | is door | de | gemeenteraad | investeringskredieten. | De | overschrijdingen | zijn (tezamen) | lager | dan | de vastgesteld | in de vergaderingen | van | 29 | januari | 2026 | respectievelijk | 5 juni | verantwoordingsgrens | van | € 96 , miljoen. | Deze | overschrijdingen | passen | Aanbestedingen 2025. | Wij | hebben | vastgesteld | dat | dit | normenkader | leidend | is geweest | voor | binnen | het | door | de | gemeenteraad | vastgestelde | beleid | , zoals | opgenomen | in het | college | om | te | komen | tot | de | rechtmatigheidsverantwoording | en | de | de | financiële | verordening | en | het | controleprotocol.
| Hierdoor | is de | gehele | Uw | gemeente | voert | in het | kader | van | de | controle | op | de | naleving | van | de toelichtingen | in de paragraaf | bedrijfsvoering. | In de | financiële | verordening | overschrijding | acceptabel | in het | kader | van | de | aanbestedingsregels | jaarlijks | een | uitgebreide | ‘spendanalyse’ | uit. Wij zijn eveneens | specifieke | richtlijnen | opgenomen | over | de | wijze | en | diepgang | rechtmatigheidsverantwoording. | constateren | dat | er in 2025 | geen | sprake | is van | overtredingen | van | EU- van | rapporteren | over | rechtmatigheid | en | de wijze | waarop | het | college | om | De | overschrijdingen | van | de lasten | ten | opzichte | van | de begroting | zijn per | aanbestedingsrichtlijnen. dient | te | gaan | met | begrotingsafwijkingen. | programma | op | een | toereikende | wijze | toegelicht | in de programmaverantwoording. | Er resteert | dan | ook | geen | niet-acceptabele | . onrechtmatigheid. © 2026. For information | , contact | Deloitte | The Netherlands.
| Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 14 samenvatting | jaarrekening Rechtmatigheidsverantwoording Misbruik en oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook formuleren en hierna acteren van beleid ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen: 1. Dient de gemeente haar risico-appetijt te definiëren ; 2. De bedrijfsprocessen te evalueren ten aanzien van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik ; 3. Het beoordelen in hoeverre de bestaande harde , en zachte , beheersmaatregelen de risico’s binnen de processen mitigeren danwelin staat zijn misbruik en oneigenlijk gebruik op te sporen ; en 4. Periodiek te evalueren of het bestaande M&O-beleid wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen werken. De uitkomsten van voorgaande zullen in belangrijke mate al worden opgenomen in de interne controles. We hebben uw organisatie voorgaand jaar geadviseerd om een centraal M&O beleid op te stellen. Middels gesprekken met uw ambtenaren constateren wij dat er momenteel een concept document is opgesteld. Hierin zijn voorgaande punten verwerkt. Wij zullen kennisnemen van het definitieve concept document en uw organisatie van feedback voorzien. Bevindingen jaarrekening Bestuurlijke samenvatting © 2026.
For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag Bijlagen 2025 15 Interne beheersing Voorraad | onderhanden | werk | (grondexploitatie) Grondexploitaties | Het | controleproces | van | de | waardering | van | de | voorraad | onderhanden | Bij onze | beoordeling | van | de | door | de | gemeente | gehanteerde werk | , bouwgronden | in exploitatie | veronderstellingen | voor | het | actualiseren | van | de | grondexploitaties | –vooral De | balanspost | met | de | belangrijkste | schattingen | in de | jaarrekening | betreft | de | De | risico’s | voor | de | grondexploitaties | zijn in essentie | terug | te brengen | tot | vijf | de | uitgangspunten | voor | planning | (fasering) | , programmering | en | prijsbeleid | , voorraad | onderhanden | werk | , waaronder | de bouwgronden | in exploitatie | P’s: | maar | ook | de | parameters | voor | kosten-en | opbrengstenstijging | en | de (grondexploitatie). | Deze | balanspost | is door | de | schattingen | die | een | rol | spelen | •Planning: | is de | tijdsplanning | van | de | projecten | afgestemd | op de | gehanteerde | rekenrente | (rente-omslagmethode) | , hebben | wij | het | volgende bij het | ramen | van | de | in 2025 | e. vnog | te realiseren | baten | ad. | € 98 , miljoen | en | (on)mogelijkheden | in de markt. | Immers | , de | marktbehoefte | bepaalt | in overweging | genomen: lasten | ad.
| € 84 , miljoen. | De | nog | te realiseren | baten | en lasten | vormen | samen | welke | projecten | welk | realiseren | zijn. | •Of | de | afzonderlijke | veronderstellingen | redelijk | lijken , onderling met | de | boekwaarde | de | basis | voor | de waardering | in de | jaarrekening | , oftewel | op | moment | te | afhankelijk | intern | consistent | zijn , | of | de | veronderstellingen | redelijk het | verwachte | resultaat | bij afsluiting | van | de projecten. | Dit | leidt | tot een | •Programmering: | in de afgelopen | jaren | hebben | economische | en | en voorziening | indien | het | college | verwacht | dat | het | project | verlieslatend | is en | ontwikkelingen | geleid | tot | belangrijke | wijzigingen | in vooral | de | lijken | wanneer | ze | collectief | of in samenhang | met | andere | veronder- tot (tussentijdse) | winstneming | bij een | verwachte | winst. | Voor | de | waardering | woningbehoefte. | Is er een | kritische | analyse | gemaakt | van | de | ‘mix’ | van | stellingen | worden | beschouwd. van | grondexploitatie | dient | de | gemeente | per | individueel | project | te bepalen | woningen | (huur | , koop | , vrije | kavels | , appartementen | , etc.
) in de | projecten | , | •Of | de | veronderstellingen | in de | markt | de | waarneembare of de | gemeente | de | boekwaarde | plus | de | in de toekomst | nog | te realiseren | in relatie | tot | de huidige | marktvraag | in de | gemeente? | veronderstellingen | op | passende | wijze | weerspiegelen | , met | andere kosten | en | opbrengsten | , naar | beste | schatting | , terugverdient. | •Prijs: | de | verkoopprijzen | van | woningen | , en | dus | van | grond | , hebben | langere | woorden: | is er consistentie | met | de | algemene | economische | omgeving | en tijd onder | druk | gestaan. | Deze | situatie | is omgeslagen | in een | grote | vraag | de | economische | omstandigheden | in/bij | de | gemeente? De | bouwgronden | in exploitatie | van | de | gemeente | Sittard-Geleen | kennen | naar | woningen | en grond | , waardoor | de grondprijs | zich | in een | hoog | tempo | •Of | de | veronderstellingen | aansluiten | op de | (vastgestelde) | plannen relatief | korte | looptijden | , | het | schattingselement | afneemt. | in positieve | zin ontwikkelt. | Is afgewogen | welke | prijzen | kunnen | worden | (besluiten) | van | de | raad. waarmee | Hiermee | gehandhaafd | en welke | grondprijzen | bovenwaarts | moeten | worden | •Of | de | veronderstellingen | consistent | zijn met | de ervaringscijfers | van | de is er ook | sprake | van | een | lager | risicoprofiel.
| Van | de | nog | te realiseren | kosten | bijgesteld | als | gevolg | de | de | positieve | andere | woorden: | is historische | informatie | representatief heeft | circa | 53% | betrekking | op | de in 2024 | geopende | grondexploitatie | van | grotere | vraag | en | gemeente | (met ‘Herontwikkeling | kleine | steeg’. | Het | geschatte | eindsaldo | van | de | marktontwikkelingen? | voor | toekomstige | situaties?). grondexploitatie | is € 14 , | miljoen | waarvoor | een | voorziening | gevormd | is. | •Plankosten: | door | de toenemende | vraag | naar | woningen | en | dus | naar | De | grondexploitaties | zijn door | het | college | voor | de | jaarrekening | 2025 bouwcapaciteit | is sprake | van | een | toenemende | stijging | van | de | opnieuw | doorgerekend | (geactualiseerd) | en waar | nodig | zijn de De | gemeente | Sittard-Geleen | schat | ultimo | 2025 | in dat | de | totale | omvang | van | bouwkosten. | Is afgewogen | welke | prijzen | kunnen | worden | gehandhaafd | verwachtingen | bijgesteld | , waarmee | tevens | is beoordeeld | of het de | niet | terug | te verdienen | kosten | op | de | gehele | grondexploitatie | circa | € 49 , | en | welke | prijzen | bovenwaarts | moeten | worden | bijgesteld | als gevolg | van | onderhanden | werk | in de | jaarrekening | op | een | juiste | wijze | is gewaardeerd | , en miljoen | bedraagt.
| Hiervoor | is een | voorziening | getroffen. | de | grotere | vraag | en | de | hierbij | horende | prijsontwikkelingen? | of er mogelijk | een | (aanvullende) | verliesvoorziening | noodzakelijk | is. •Parameters: | zijn de | parameters | voor | kosten | en | opbrengstenstijgingen opportuun | , beredeneerd | vanuit | de | huidige | situatie | en de | best | mogelijke inschatting | van | de | toekomstige | ontwikkeling | van | de | grondprijzen | en | de plankosten? De | 5 P’s | vormen | de basis | voor | de | actualisatie | van | de | grondexploitaties | zoals opgenomen | in uw | paragraaf | ‘Grondbeleid’. © 2026. For information | , contact | Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 16 samenvatting | jaarrekening Vastgoed | en | voorzieningen Vastgoed | Voorzieningen Eind | 2025 | bedraagt | de | boekwaarde | van | de | materiële | vaste | activa | van | de | De | gemeente | Sittard-Geleen | heeft | voorzieningen | gevormd | voor | de | De | voorziening | ter | egalisering | van | kosten | bestaat | voornamelijk | uit | de gemeente | Sittard-Geleen | € 522 | miljoen | (2024: | € 437 | miljoen). | De | materiële | mogelijke | verliezen | , risico’s | of verplichtingen | , ter egalisering | van | kosten | en | voorziening | groot | onderhoud | van | diverse | gebouwen | en | installaties.
vaste | activa | zijn conform | het | BBV | opgesplitst | in: investeringen | met | een | voor | beklemde | middelen | van | derden. | Omdat | het | saldo | van | de voorzieningen | Het | schattingselement | betreft | het | moment | van | uitvoeren | van | het economisch | nut , investeringen | met | een | economisch | nut | waarvoor | ter | voor | een | deel | op schattingen | gebaseerd | is , hebben | we | bij de | onderhoud | en | de | geraamde | te | maken | kosten. | Organisatorisch | gezien | blijft bestrijding | van | de | kosten | een | heffing | kan | worden | opgelegd | , en | investeringen | jaarrekeningcontrole | extra | aandacht | besteed | aan | de | onderbouwing | en | het | inschatten | en | tijdig | verwerken | van | de | verschillen | tussen | het | ingeschatte in de | openbare | ruimte | met | uitsluitend | maatschappelijk | nut. | De | grootste | plausibiliteit | van | de gebruikte | uitgangspunten | en | veronderstellingen | en het | werkelijk | uitgevoerde | onderhoud | een | complex | proces. componenten | binnen | de | materiële | vaste | activa | betreffen | de gebouwen | (€ 215 | miljoen) | en | de | grond- | , weg-en | waterbouwkundige | werken | (€ 239 | De | voorzieningen | gevormd | voor | verplichtingen | , verliezen | en | risico’s | , voor | Wij | onderschrijven | het | belang | van | een | recent | onderhoudsplan | als miljoen).
| Hierin | is een | balansverschuiving | van | ruim | € 15 | miljoen | zichtbaar. | een | bedrag | van | € 114 , | miljoen. | Hiervan | betreffen | de | twee | grootste | onderbouwing | van | de | onderhoudsvoorziening | , evenals | het | optimaliseren Dit betreft | de | parkeergarage | Zuyderland | , welke | in het | verleden | onterecht | als | voorzieningen | de | voorziening | inzake | pensioensverzekering | gewezen | van | het | proces | van | het | administratief | bijwerken | van | de bestemd | tot | verkoop | is gepresenteerd. | Dit is door | uw | college | ook | als | wethouders | (zogeheten | APPA | à € 68 , miljoen) | en | de | voorziening | Spaarverlof | onderhoudsvoorzieningen. | Wij | hebben | van | uw | medewerkers | begrepen | dat dusdanig | besloten | in de | vergadering | van | 4 februari | 2025. | (€ 44 , miljoen). | uw | gemeente | de | onderhoudsplannen | in 2026 | moet | actualiseren. | Graag Daarnaast | zijn | de belangrijkste | investeringen | in de | materiële | vaste | activa | de | treden | wij | met | uw | medewerkers | in overleg | over | de | geplande | herijking | van investeringen | in de Unilocatie | en | Graetheide. | Hiervoor | heeft | uw | De | voorziening | van | pensioenverzekering | gewezen | wethouders | neemt | met | deze | onderhoudsplannen | en | de | financiële | gevolgen | hiervan.
gemeenteraad | de | komende | jaren | investeringskredieten | beschikbaar | gesteld | circa | € 42 , miljoen | toe. | Vanaf | 1 januari | 2028 | gaan | de | pensioenen | van om | de locaties | verder | te ontwikkelen. | politieke | ambtsdragers | over | naar | het | nieuwe | pensioenstelsel | en | worden | de | Tot | slot zijn | er de voorzieningen | middelen | van | derden | waarvan | de pensioenen | overgedragen | aan | het | ABP. | Vooruitlopend | op | deze | overdracht | bestemming | gebonden | is. Het | schattingselement | betreft | het | moment Het | algemeen | gemeentelijk | beleid | houdt | in dat | de | verkoop | van | overtollig | heeft | de | commissie | BBV | in 2025 | o. a. een | nieuwsbericht | geplaatst | omtrent | waarop | de | middelen | worden | ingezet. | De | voorzieningen | zijn kenmerkend gemeentelijk | vastgoed | wordt | voortgezet. | Dit vastgoed | is opgenomen | onder | de | gevolgen | voor | de | omvang | van | de | voorziening | per | balansdatum | 2025. | De | omdat | deze | niet | voor | een | ander | doel | mogen | worden | aangewend. | Historisch de voorraden | voor | een | bedrag | van | € 14 , miljoen.
| Door | de | wijziging | in | gemeente | Sittard-Geleen | heeft | de | voorziening | geactualiseerd | in het | licht van | gezien | zijn | de | voorzieningen | riolering | (€ 18 , miljoen) | en | afval | (€ 39 , miljoen) bestemming | van | maatschappelijk | gebruik | naar | verkoop | is er een | indicatie | op | de | Wtp(wet | toekomst | pensioenen). | Daarbij | is in de | paragraaf | de grootste | voorzieningen. | De | gemeente | mag | op | deze | taken | geen | voordeel een | mogelijke | bijzondere | afwaardering | van | de | boekwaarden | van | de | risicobeheersing | en | weerstandsvermogen | een | beschrijving | gegeven | van | het | behalen | (art. | 229c | gemeentewet). betreffende | panden. | Gedurende | onze | controle | hebben | wij | geen | bevindingen | financiële | risico | bijbehorend | bij deze | actualisatie. geconstateerd | betreffende | de | duurzame | waardevermindering | van | het | Na | onze | controle | resteren | geen | ongecorrigeerde | verschillen | in de vastgoed | , omdat | de | betreffende | panden | nagenoeg | geen | boekwaarde | meer | De | mutatie | van | de | voorziening | spaarverlof | komt | voort | uit het | toenemende | voorzieningen | ultimo | 2025. hebben. | verlofsaldo | , alsmede | het | toegenomen | uurtarief | per | medewerker | ten opzichte | van | voorgaand | jaar. | Spaarverlof | is kenmerkend | doordat | deze | nooit verjaard.
| Het | auditteam | adviseert | periodiek | het | verlofsaldo | van medewerkers | te beoordelen | op | risico’s | voor | de continuïteit | van | de bedrijfsvoering | en | op financiële | consequenties | in het | geval | van | uitbetaling. © 2026. | For information | , contact | Deloitte | The Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen 2025 | 17 samenvatting | jaarrekening Sociaal | Domein Ontwikkeling | kosten | Sociaal | Domein | Toenemende | druk | WMO | WMO Voorgaand | jaar | hebben | wij u | geïnformeerd | over | de | landelijke | trend | van | De | kosten | de | Wet | Maatschappelijke | Ondersteuning | in | €18. | 000. | 000 stijgende | kosten | binnen | het | sociaal | domein | , bestaande | uit jeugdzorg | en | voor | (WMO) | €16. | 000. | 000 WMO. | De | toenemende | kosten | werden | veroorzaakt | door | zowel | een | toename | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen | zijn gestegen | €14. | 000. | 000 in de | zorgvraag | , als | de | prijzen | per | zorgproduct. | De | zorgvraag | bestaat | hierbij | van | circa | € 444 , | miljoen | naar | € | 492 , | miljoen | in 2025. | Binnen | alle uit twee | aspecten: | duur | en | zwaarte. | In de | regel | is er | sprake | van | een | open- | stromen | WMO | is een | toename | waarneembaar. | €12. | 000. | 000 einde | regeling.
| Mensen | die | zorg | ontvangen | stromen | nauwelijks | uit. | Dit | is | Ook | bij WMO | zien | wij | stijgende | lijn | aanzien | de | €10. | 000. | 000 met | name | zichtbaar | bij | de | WMO | –Huishoudelijke | hulp. | een | ten | van | €8. 000. | 000 gehanteerde | tarieven | voor | zorgverlening. | Dit | komt | boven | op | de Daarbij | zien | we | dat | zorgaanbieders | op | dit | moment | te | maken | hebben | met | stijgende | zorgvraag | die | voortkomt | uit | de | vergrijzing | van | de | €6. 000. | 000 sterk | oplopende | kosten | als gevolg | van | loonstijgingen | en | oplopende | bevolking. | Dit leidt | ertoe | dat | ook | voor | de | WMO-zorg | €4. 000. | 000 huisvestingslasten. | Dit | leidt | ertoe | dat | financiële | posities | van | zorginstellingen | verhoudingsgewijs | meer | budget | noodzakelijk | voor | de | uitvoering | van | €2. 000. | 000 in toenemende | mate | onder | druk | komen | te | staan | wat | naar | verwachting | een | de | zorgtaken. | €0 prijsopdrijvend | effect | heeft | op | de | kosten | van | het | sociaal | domein | van | de | HBH | Begeleiding | Beschermd | Vervoers- | PGB gemeente.
| Beheersing | kosten | Jeugdzorg | voorziening In dit | licht | zien | we | landelijk | reeds | ‘systeem’ | jeugdzorgaanbieders | die | niet | wonen meer | aan | de | financiële | verplichtingen | kunnen | voldoen | waarbij | aan | Uw | organisatie | is er | in 2025 | in geslaagd | om | de | lasten | jeugdzorg | te | 2024 | 2025 gemeenten | op | basis | van | het | convenant | ‘Bevorderen | continuïteit | jeugdhulp’ | beheersen. | Er | is slechts | een | geringe | stijging | waarneembaar | van | € 39 een | (verplichte) | bijdrage | aan | deze | instellingen | wordt | opgelegd. | miljoen | naar | € 394 , | miljoen. | Hier | zijn | ambulante | jeugdzorg | (€ circa Nevenstaand | hebben | wij de | kostenontwikkeling | de | belangrijkste | 25 | miljoen) | , jeugdzorg | met | verblijf | (circa | € 5 miljoen) | , | Jeugdzorg van | Jeugdbescherming | & | jeugdreclassering | (circa | € 24 , miljoen) | en zorgproducten | weergegeven. | Nevenstaande | grafieken | zijn | niet | direct | maatwerk | (circa | € 3 miljoen) | de | belangrijkste | stromen. | Wij | hebben | €30. | 000. | 000 herleidbaar | tot | de | jaarstukken | of | de | begroting. | van | uw | medewerkers | begrepen | dat | de | gemeente | zich | inspant | om | de zorgvraag | te | matchen | met | het | juiste | product. | Er | wordt | gestuurd | op | €25. | 000. | 000 een | passende | complexiteit | en | zorgduur.
| Hierdoor | wordt | het | effect van | de | stijgende | zorgprijzen | grotendeels | beperkt. | €20. | 000. | 000 €15. | 000. | 000 €10. | 000. | 000 €5. 000. | 000 €0 Ambulante | Verblijf | Maatwerk | Jeugdbescherming jeugdzorg | en | reclassering 2024 | 2025 © 2026. | For | information | , contact | Deloitte | The | Netherlands. | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | beheersing | Accountantsverslag Bijlagen | 2025 | 18 samenvatting | jaarrekening Overige controleobservaties Controleproces SiSa Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa2025. Hierbij controleren en evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij constateren dat , ondanks hoopvolle berichtgeving , het aantal SiSa- regelingen wederom is toegenomen tot 40 SiSa-regelingen in 2025. Wij constateren dat de voorbereiding van de SiSacontrole een lastig proces blijft. Het verantwoordingsproces wordt bemoeilijkt door de hoge mate aan diversiteit en complexiteit in de gevraagde verantwoordingssystematiek. Hierdoor blijft de controle lastig om in één format te vangen. Dit leidt ertoe dat , ondanks de inspanningen van uw ambtelijke apparaat in het aanreiken van de vereiste controle-informatie , wij nog meerdere bevindingen constateren.
De bevindingen kennen geen structureel karakter en zijn divers van aard. Wel zien wij dat ten opzichte van 2024 de controle van de overlopende posten die samenhangen met de SiSa-regelingen is verbeterd. Wij zijn voornemens met uw medewerkers te evalueren hoe wij gezamenlijk het proces kunnen verbeteren. Bevindingen jaarrekening Bestuurlijke samenvatting © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag Bijlagen 2025 19 Interne beheersing Fraude , integriteit , en naleving wet-en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet-en regelgeving Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast , in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden , ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet-en regelgeving (corporate compliance) , inclusief de aard , omvang en frequentie van de inschattingen , het proces dat u daarbij hanteert , en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad.
Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s , waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Fraude en integriteit Wij hebben vastgesteld dat u in 2025 een geactualiseerde frauderisicoanalyse heeft vastgesteld. Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen , die wij vervolgens bespreken met de gemeente. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. In onze boardletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit , en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties , en hierover tijdig met ons in contact treedt. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college , inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving , de werking en efficiency van de bedrijfsvoering , en de naleving van de van toepassing zijnde wet-en regelgeving.
Als accountant verkrijgen wij een redelijke , maar geen absolute , zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat , als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten , doordat sprake kan zijn van samenspanning , valsheid in geschrifte , het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken , of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge , maar geen absolute mate van zekerheid , waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Bevindingen jaarrekening Bestuurlijke samenvatting © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag Bijlagen 2025 20 Interne beheersing Internebeheersing © 2026. For information , contact Deloitte The Netherlands. Accountantsverslag 2025 21 Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025 De aanbesteding en implementatie van het nieuwe financiële pakket vormt een natuurlijk moment om de IT-omgeving naar een hoger niveau te brengen.
We adviseren u te bekijken in hoeverre de geconstateerde detailbevindingen verbeterd kunnen worden in het nieuwe financiële pakket , zodat van daaruit een verdere verbetering van de IT-omgeving gerealiseerd kan worden. Deze implementatie vraagt veel van uw organisatie , maar een zorgvuldig proces zal leiden tot verbeteringen van uw bedrijfsvoering en de daarbij behorende processen. Boardletter 2025 , toegespitst op de interne (financiële) beheersing Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet , het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing , voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving van de voor de accountantscontrole relevante financiële systemen leiden ertoe dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Belangrijke nadelen zijn onder andere: Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2025 zoals toegelicht in de vergadering van de commissie B&V van 4 december 2025.