Brede maatschappelijke verkenning Zuid Limburg-Raadsbijeenkomst Sittard-Geleen 26 maart 2024

Naar een toekomstbestendige inrichting van de zorg in Zuid-Limburg Raadsbijeenkomst Sittard-Geleen, 26 maart 2024

Dit rapport is uitsluitend bestemd voor gebruik door de cliënt. Niets uit dit rapport mag worden verspreid, geciteerd of gereproduceerd voor distributie buiten de eigen organisatie zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gupta Strategists. Dit materiaal werd gebruikt door Gupta Strategists tijdens een mondelinge presentatie, en is niet het volledige verslag van de gevoerde discussie.

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

2

Link naar animatie: Burgerkracht - Praat Mee tafels 'Zorg in de Mijnstreek' – YouTube

3

Het voorkeursscenario moet bijdragen aan de ambitie uit het regioplan: ’Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg’ Inhoudelijke thema’s [Regioplan Zuid-Limburg]

Veilige, sociale, gezonde leefomgeving

Gezonde generatie

Elementen van scenario’s [voorbeelden, niet limitatief]

Interventies Bevorderen gezondheid

Interventies De juiste zorg op juiste plek

• Preventie • Samenwerking sociaal domein en eerste lijn • Zelfmanagement • 1,5 lijns consult • Telemonitoring en thuismetingen • Triage en consultatie in de wijk

Vergroten aanbod personeel

• Taakdifferentiatie • Vergroten deeltijdfactor • Verzuimreductie

Mentale gezondheid

Locatieprofielen Zuyderland

• Concentratie complexe zorg • Integrale spoedzorg i.s.m. HAP en VVT • Electief centrum

Zorgoptimalisatie

Mitigerende maatregelen

Vitaal ouder worden

Interventies

• Optimalisatie openbaar vervoer • Alternatieve vervoersopties • Verbeterde informatievoorziening aan patiënt

4

Zuyderland is één van de schakels in het brede netwerk van zorg en ondersteuning voor inwoners van Zuid-Limburg Positie van het ziekenhuis in de brede netwerk Inwoners met hoogcomplexe en/of zeldzame aandoeningen

3e lijn

Universitair medische centra en expertisecentra

Inwoners met ziektenbeelden die medisch specialitische interventie vragen

Tweedelijn

(Topklinische) ziekenhuizen Zelfstandige klnieken

Inwoners die chronisch ziek zijn of serieuze gezondheidsklachten hebben

Eerstelijn

Huisartsenzorg Wijkverpleging Paramedici

Nuldelijn

Buurtteams Maatschappelijk werk Schuldhulpverlening Informele Zorg

Inwoners die ondersteuning nodig hebben bij sociale en/of gezondheidsvraagstukken

Omdat passende zorg en ondersteuning vraagt om een optimale samenwerking tussen alle schakels in het netwerk, ontwikkelen we een toekomstscenario voor gezondheid en zorg in Zuid-Limburg met daarbinnen de rol van het Zuyderland

5

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

6

Proces I De regietafel werkt tot april toe naar een gedragen scenario voor gezondheid en zorg en de rol van Zuyderland hierin november - december Gedeelde probleemstelling

januari - februari Gezamenlijke oplossingen

maart - april Gedragen keuzes

Stakeholder dialoog

Burgerdialoog Werkagenda Gezondheid en Zorg Regietafel

+ Locatieprofielen ziekenhuiszorg

Synthese huidige inzichten Aanvullende analyses 7

Voorkeursscenario richt zich op het dichten van de zorgkloof, locatieprofielen Zuyderland zijn een onderdeel hiervan Interventies op zorgkloof ziekenhuiszorg 1.1 2.2 Zorgvraag 3.3 4.4

Zorgaanbod

Bevorderen gezondheid(svaardigheden) in regio om vraag naar (ziekenhuis)zorg te verminderen Inzetten op de juiste zorg op juiste plek, bijvoorbeeld door afgestemde ketenzorg en digitalisering, om de (acute) zorgvraag (bij het ziekenhuis) te verminderen

Verkleinen van het personeelstekort door het vergroten van de instroom en verbeteren van behoud van personeel Locatieprofielen Zuyderland (incl spoedzorgconcept) naar toekomstbestendige ziekenhuisinrichting

• Om een helder beeld te hebben van de uitdaging die de zorgkloof meebrengt, is het noodzakelijk om eerst te onderzoeken welke impact interventies 1 2 3 hebben op de kloof • Andere locatieprofielen Zuyderland 4 hoeft alleen ingezet te worden om het laatste deel van de kloof te dichten, aangezien de voorkeur uitgaat naar interventies 1 2 3 • Aanvullend op de herinrichtingsopties zullen waar nodig mitigerende maatregelen 5 getroffen worden om impact voor burgers te verzachten

8

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

9

Stakeholder Dialoog I Er hebben meer dan 50 verkennende gesprekken plaatsgevonden met relevante stakeholders Regietafel ✓ Burgerkracht ✓ Huisartsen Oostelijk ZuidLimburg ✓ Huisartsen Westelijke Mijnstreek ✓ Ambulancezorg Limburg ✓ CZ ✓ Zuyderland • Lea Bouwmeester (onafhankelijke voorzitter) • Gupta Strategists (ondersteuning regietafel)

Stakeholders ✓ Stadsregio Parkstad ✓ Gemeentes Zuid-Limburg ✓ Ziekenhuisalliantie ✓ GGD Zuid Limburg ✓ Mijnstreekcoalitie ✓ Netwerk Acute Zorg Limburg ✓ Provincie Limburg ✓ Alliantie Nationaal Programma Heerlen Noord ✓ VGZ ✓ Brightlands Smart Services campus ✓ MKB Limburg

✓ Hoogeschool Zuyd ✓ VWS ✓ BZK ✓ MUMC ✓ VieCuri ✓ St.Jans Gasthuis ✓ Laurentius ✓ Sevagram ✓ Meander ✓ Cicero Zorggroep ✓ IGJ ✓ NZa (via CZ) ✓ Interne gremia Zuyderland

10

Stakeholder dialoog I De verkennende gesprekken geven inzicht in gedeelde zorgen die geadresseerd moeten worden in vervolg (1/2) Zorgen stakeholders

Toelichting

Aandachtpunten vervolg

Sociaaleconomische en gezondheidssituatie Mijnstreek

Inwoners van de Mijnstreek leven gemiddeld vaker in armoede en zijn minder gezond. Tussen subregio’s/wijken bestaan grote verschillen. Dit vraagt juist om investering in preventie en zorg en geen afbouw

Houd bij inrichting (integrale) zorgaanbod rekening kenmerken regio zoals verminderde zelfredzaamheid, beperkte digitale- en gezondheidsvaardigheden, generatieproblematiek etc.

Mobiliteit inwoners Mijnstreek

Relatief veel inwoners zijn aangewezen op openbaar vervoer dat onvoldoende aansluit op behoefte. Ook zijn er heel regelmatig files op A76 Toegankelijkheid van zorg staat onder druk

Weeg impact op brede toegankelijkheid nadrukkelijk mee bij afweging scenario’s en onderzoek oplossingen op mobiliteitsvraagstuk te verminderen

Ondersteuning (Wmo Het realiseren van voldoende aanbod aan ondersteuning en Jeugdwet) is nu al uitdaging. Herschikking van ziekenhuiszorg kan probleem vergroten

Maak goede inschatting van effect van verschillende scenario’s op vraag naar ondersteuning

Beschikbaarheid huisartsenzorg

De druk op de huisartsen in de Mijnstreek is groot en zal naar verwachting toenemen. Door aanpassing van locatieprofielen van Zuyderland kan vraag toenemen

Neem in uitwerking, doorrekening en weging van scenario’s de impact op de huisartsenzorg nadrukkelijk mee

Personeelstekort Zuyderland

De personele uitdagingen die ZMC ervaart en voorziet worden herkend en gedeeld er is begrip dat zorgaanbod hierdoor moet veranderen

Maak transparant voor welke functies het tekort het grootst is en welke bijdrage de scenario’s hebben aan vermindering van dit tekort

11

Stakeholder dialoog I De verkennende gesprekken geven inzicht in gedeelde zorgen die geadresseerd moeten worden in vervolg (2/2) Zorgen stakeholders

Toelichting

Spoedzorg (incl. Er zijn grote zorgen over sluiting SEH: acute verloskunde en • Gezondheidsrisico’s voor inwoners nemen sterk toe IC) • Alternatieve inrichting spoedzorg dan SEH zijn onbekend en onbemind • Sluiting SEH is voorbode voor verdere afbouw van ziekenhuisfuncties (ervaringen Kerkrade/Brunssum)

Aandachtpunten vervolg • • •

Toets scenario’s op kwaliteits- en bereikbaarheidsnormen Ontwikkel alternatieve opties voor organisatie van spoedzorg in samenhang met HAP en RAV Zorg dat voorkeursscenario toekomstbestendige integrale locatieprofiel omvat

De huidige lateralisatie van ziekenhuisfuncties tussen Sittard-Geleen en Heerlen wordt begrepen en geaccepteerd. Als verdergaande lateralisatie resulteert in afbouw van de kliniek op één van de locaties zijn er zorgen dat bezoekmogelijkheden te sterk beperkt worden

Beoordeel scenario’s met verplaatsing van klinische functies altijd in samenhang met het mobiliteitsvraagstuk in de regio

Werkgelegenheid Zuyderland

De ziekenhuizen in Sittard-Geleen en Heerlen zijn belangrijk voor werkgelegenheid. Aanpassing van locatieprofielen kan aantrekkingskracht verminderen

Onderzoek de verwachte mobiliteit van werknemers tussen beide locaties en neem uitkomsten mee om impact van scenario’s op werkgelegenheid te wegen

Aantrekkelijkheid regio

Voorzieningen, zoals ziekenhuizen, zijn van belang voor vestigingsklimaat en daardoor aantrekkelijkheid van regio voor werkgevers en inwoners

Neem impact van wijzigingen in ziekenhuiszorg in de regio op aantrekkelijkheid voor werkgevers en inwoners mee in afweging tussen scenario’s

Afbouw kliniek

12

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

13

Burgerdialoog I Tijdens de eerste vier Praat Mee Tafels zijn de kernvragen en onderliggende vraagstukken van burgers uitgediept Kernvragen ‘Zorg in de Mijnstreek’

1. Acute zorg: Hoe zorgen we ervoor dat iedereen tijdige toegang heeft tot acute zorg? 2. Planbare zorg: Hoe zorgen we ervoor dat niet-acute (=planbare) zorg goed bereikbaar is voor iedereen? 3. Ketenzorg: Hoe zorgen we ervoor dat de organisatie van zorg (over de gehele keten) goed samenwerkt met jou, andere professionals en je omgeving? 4. Gezondheid: hoe verminderen we zorgbehoefte en bevorderen we gezondheid en geluk?

5. Medewerkers: Hoe zorgen we dat er genoeg mensen in de zorg werken, zelfs als er in heel Nederland niet genoeg personeel is? Welke andere ideeën kunnen we bekijken? Onderliggende vraagstukken die kernvragen raken a. b. c. d.

Vervoer: kan ik de zorg tijdig bereiken Informatie: weten wat wie waar doet; weten wat je kan doen en mag verwachten Vaardigheden van mensen: Met en zonder hulpbronnen De letterlijke input vanuit burgers is te Betaalbaarheid: individueel en collectief lezen in de verslagen via onderstaande link Praat mee tafel Zorg in de Mijnstreek Resultaten - Burgerkracht Limburg

14

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

15

Vertrekpunt bij de ontwikkeling van scenario’s is het spanningsveld tussen kwalitatief goede en bereikbare zorg voor inwoners (Verwacht) personeelstekort na interventies zorgvraag en –aanbod

Bij reizen naar niet dichtstbijzijnde locatie neemt reistijd fors toe

OK

12%

Huisartsen HAP

10%

SEH

7%

Triagisten HAP

5%

IC

-4%

Polikliniek

-9%

46 min

48 min +23 min

OV

+23 min

spits

+6 min

+8 min

Buiten spits

17 min

17 min

Heerlen

Sittard

31 min +15 min +5 min 11 min

Dichtsbijzijnde

-16%

Dit is de gemiddelde reistijd vanaf stadhuis van alle gemeenten in de regio. Reistijden vanuit randgebieden kunnen aanzienlijk hoger liggen

Personeelstekort in de acute keten vraagt concentratie op kwaliteit te kunnen blijven garanderen….

….Verdere concentratie van zorg leidt tot een toename van reistijden voor inwoners in de regio

Kliniek

16

Regietafel is gestart met acht scenario’s voor ziekenhuisinrichting samengesteld uit gesprekken met burgers en organisaties uit de regio Burgerdialogen

Stakeholderdialogen

1. Huidig Ziekenhuisinrichting zoals nu, met op beide locaties een volledige SEH, spoed OK’s en IC

2. Delateralisatie Waarbij de ziekenhuiszorg weer wordt ontvlochten en alle specialismen op beide locaties werken

3. Maximaal efficiënt Één hoogcomplexe acute locatie en één dagziekenhuis (vergelijkbaar met scenario in zomer ’23)

4. Maximaal beschikbaar Behoud van twee 24/7 ziekenhuislocaties waar zo veel als mogelijk de functies behouden blijven

5. Maximaal flexibel Flexibele bouw, waarbij keuze pas in 2030 wordt gemaakt o.b.v. tekorten dan

6. Maximaal de wijk in 1 ziekenhuislocatie, waarbij artsen en verpleegkundigen ziekenhuiszorg samen met huisartsen in de wijken leveren

7. Één centrale locatie 1 ziekenhuislocatie voor gehele mijnstreek op een nader te bepalen locatie

8. Gefaseerd naar centraal In 2030 verhuist locatie Heerlen naar nieuwe centrale locatie en als Sittard is afgeschreven gaat die zorg ook naar de nieuwe locatie 17

Scenario’s zijn eerst getoetst aan zeven randvoorwaarden: als een scenario daar niet aan voldoet is het afgeschreven Randvoorwaarden voor scenario

Toelichting – Een succesvol scenario…..

Sluitend netwerk

… is ketensamenwerking gegarandeerd is dit scenario

Personeel

… overbrugt de zorgkloof

Kwaliteit en veiligheid

… leidt tot kwalitatief goed en veilige zorg

Zorgplicht

… garandeert de zorg die elke patiënt nodig heeft

Betaalbaarheid

… moet financieel realistisch zijn en daarmee niet leiden tot financiële problemen bij één van de zorgpartners, gemeenten of verzekeraars

Veranderbereidheid

… heeft voldoende draagvlak en is realistisch

Governance

… heeft een realistische samenwerkingsvorm

18

Scenario maximaal beschikbaar is het enige scenario dat voldoet aan de randvoorwaarden Scenario

Voldoet aan randvoorwaarden?

1. Huidig

Scenario’s lossen de structurele tekorten in de acute zorg niet op 2. Delateralisatie 3. Maximaal efficiënt

Dit scenario concentreert verder dan strikt noodzakelijk vanuit personeelstekorten en zorgt dat er geen HAP in de nacht kan zijn

4. Maximaal beschikbaar 5. Maximaal flexibel

Scenario lost personeelstekort in beginsel niet op en zorgt voor langere tijd voor een ongewenste onzekerheid voor inwoners

6. Maximaal de wijk in

Uitgangspunten binnen scenario is onvoldoende bewezen om te combineren met de impactvolle stap naar één ziekenhuislocatie

7. Één centrale locatie 8. Gefaseerd naar centraal

Scenario’s vragen onverantwoord hoge maatschappelijke kosten en investeringen die niet financierbaar zijn voor Zuyderland

19

Binnen het scenario Maximaal beschikbaar zijn nog diverse vragen die beantwoord moeten worden Locatieverdeling maximaal beschikbaar [Uitgangspunten]

+ Locatie I

+ Locatie II

7x24 open Poliklinische zorg Dagbehandeling Planbare zorg en opnames Integrale hoog complexe spoedzorg i.s.m. huisartsen en ouderenzorg • Hoog complexe zorg en Intensive Care • • • • •

• • • • •

7x24 open Poliklinische zorg Dagbehandeling Planbare zorg en opnames Integrale spoedzorg i.s.m. huisartsen en ouderenzorg

Openstaande vragen [uitwerking komende weken] Hoe kunnen we met innovatieve integrale spoedzorg zoveel mogelijk patiënten zo goed mogelijk behandelen?

Welke operaties op welke locatie? Hoeveel en welk soort bedden op welke locatie? Hoe komen we tot vervoersoplossingen om de zorg voor iedereen bereikbaar te houden?

Welk type locatie komt in welke gemeente?

20

Agenda 1. Aanleiding brede maatschappelijke verkenning 2. Aanpak 3. Uitkomsten dialoog met stakeholders 4. Uitkomsten burgerdialoog 5. Onderzochte scenario’s en keuze voor basisscenario 6. Vragen vanuit de Raad

21