bijlage vraag 6 - eindverantwoording resultaten project Visievorming en Proeftuin Centrum Geleen

Eindverantwoording resultaten project “Visievorming en Proeftuin Centrum Geleen” Zaaknummer SAS-2019-06137, uiterlijk 16 september 2021 verzoek tot afrekening van subsidie (subsidievaststelling) te overleggen aan Provincie Limburg.

Proeftuin Centrum Geleen Het centrum van Geleen kent een grote winkelleegstand, en terugloop van bezoekers. Verschillende zaken verdienen extra aandacht. Vanuit de proeftuin wordt ingezet op extra aandacht voor imagoversterking en het bevorderen van het aanzien van het winkelbeeld (imago en branding) en extra inzet om de beleving van het centrum te verbeteren (evenementen en cultuur). Daarnaast is ook parkeren onderdeel van de proeftuin. De mogelijkheid van gratis parkeren in het centrum is een belangrijke voorwaarde geweest om ondernemers en vastgoedeigenaren van commercieel vastgoed te enthousiasmeren om mee te participeren in de proeftuin. Bovengenoemde thema’s maakten onderdeel uit van de Proeftuin Centrum Geleen en zijn in samenspraak met Centrum Management Geleen, Gemeente Sittard-Geleen en Provincie Limburg aangepakt. De Proeftuin Centrum Geleen was vooral ook mede gericht op de effecten van de te nemen maatregelen op de omzet van de ondernemers in het centrum. Daarbij was de monitoring van de maatregelen een belangrijke randvoorwaarde om lering te kunnen trekken over de effecten van de gestarte activiteiten. De looptijd van de Proeftuin Centrum Geleen zou oorspronkelijk 16 maanden duren en eindigen op 31 december 2020. Covid19 In maart 2020 maakte het kabinet de eerste maatregelen bekend om het coronavirus te bestrijden.

De horeca werd gesloten en alles was erop gericht om drukke plekken te voorkomen. Dat stond haaks op de te ontwikkelen activiteiten in de proeftuin, die was er juist op gericht om meer bezoekers naar het centrum te trekken. In deze onzekere omstandigheden werden activiteiten vooruitgeschoven en werd de looptijd van de proeftuin verlengd. Begin 2021 was die onzekerheid er nog steeds en de vooruitzichten bleven ongewijzigd. Het monitoren van passanten en parkeren i.r.t. effecten op de omzet van ondernemers kon niet meer vergeleken worden met voorgaande jaren. Ook het organiseren van evenementen werd onmogelijk. Dat alles heeft ertoe geleid dat we uiteindelijk samen hebben geconstateerd dat het niet zinvol is de proeftuin door te zetten. De proeftuin Centrum Geleen is beëindigd in het 2e kwartaal van 2021. De eindafrekening dient voor 21 september 2021 ingediend te worden bij de Provincie Limburg. Resultaten

1

Van de 125 leden Centrum Management Geleen zijn 46 ondernemers bereid gevonden om met de onafhankelijk accountant een gesprek aan te gaan over de omzetgegevens. Uiteindelijk hebben daarvan 36 ondernemers de omzetcijfers aangeleverd. Uit deze omzetmonitor kwam naar voren dat er sprake was van een omzetstijging van 2% in 2019. Echter als we per categorie kijken dan zien we dat er in 2019 voor de categorie horeca een omzetstijging is van 26,6%, in de categorie dagelijks een stijging van 3,8% en in de categorie niet dagelijks sprake is van een omzetdaling van 2,4%. Het jaar 2020 en 2021 zijn niet meer representatief vanwege de COVID-19 beperkende maatregelen. Er is twee maal een tussenrapportage aangeleverd. De eerste rapportage betrof de periode september 2019 t/m december 2019. Deze rapportage is voor de Provincie Limburg aanleiding geweest om in te stemmen met een vervolgsubsidie voor de Proeftuin Centrum Geleen. De tweede rapportage betrof de uitzonderlijke periode januari 2020 t/m oktober 2020 waarin de COVID-19 pandemie een negatieve impact gaf v.w.b. de te ontwikkelen activiteiten gericht op meer reuring in het centrum van Geleen. De activiteiten met betrekking tot het organiseren van vernieuwende evenementen in het centrum kwamen daardoor niet meer van de grond. Daarvoor in de plaats zijn andere experimenten gekomen.

De monitoring is vanaf dat moment, met name als gevolg van COVID-19, niet meer bruikbaar voor verdiepende analyses. Er is sprake van een versterkte band en verbeterde samenwerking tussen ondernemers in het centrum, het Centrum Management Geleen, de Vereniging van Eigenaren Commercieel Vastgoed en de gemeente Sittard-Geleen. Met respect voor elkaars rollen en bevoegdheden is een bestendige samenwerkingsrelatie opgebouwd. De Provincie Limburg heeft via de ambtelijke werkgroep hier mede aan gefaciliteerd. De kennis die in deze proeftuin is opgedaan stellen wij graag beschikbaar voor andere gemeenten.

Gerealiseerde activiteiten 1. Parkeren

2

De gemeente heeft vanaf maandag 2 september 2019 het nultarief doordeweeks ingevoerd voor de eerste twee uur parkeren op de drie parkeerterreinen: Koningsplein, Marktplein en Elisabethstraat. Het parkeren op de drie parkeerlocaties moet bijdragen aan meer bezoekers voor het centrum van Geleen. Vanaf 1 januari 2021 is het parkeerbeleid gewijzigd en is bovengronds parkeren niet meer gratis. Hiervoor in de plaats is het eerste uur in de marktgarage gratis parkeren ingevoerd met uitzondering van de zaterdagen. Ook is het tarief in de marktgarage aangepast van 1,90 naar 1 euro per uur. Mede op basis van de Toekomstvisie en daarbij het profiel voor het centrum van Geleen wordt onderzocht hoe het parkeerbeleid een structurele bijdrage kan gaan betekenen voor het centrum. 2. Dagdealweken

Het Centrum Management Geleen heeft de tien weken durende promotiecampagne ‘Dagdealweken’ ontwikkeld en uitgevoerd in de periode november 2019 –januari 2020). Door middel van aantrekkelijke klantenacties van diverse ondernemers in het centrum worden consumenten aangetrokken om op een bepaalde dag in de week naar het centrum van Geleen te komen met als achterliggend doel extra bezoekers te lokken en dat dan weer gerelateerd aan het doen van aankopen in het centrum. Het concept is ontwikkeld en zal in de post Corona fase herhaald gaan worden waarbij de tijdsduur zal worden ingekort en de kosten én opbrengsten voor rekening van de ondernemers / Centrummanagement moeten komen. 3. Glazen Huis

In de decembermaand van 2019 is voor het eerst het Glazen Huis in het centrum van Geleen georganiseerd. In het weekend voor de kerst is het opgebouwd en is voor twee goede doelen geld ingezameld. In relatie met het Glazen Huis hebben horeca ondernemers ook een actie gehouden t.b.v. een van de goede doelen van het Glazen Huis. Er is een amuse kroegentocht georganiseerd in het centrum Geleen die naast het goede doel ook heeft bijgedragen aan meer bezoekers in deze drukbezochte horecavoorzieningen. Link aftermovie Glazen Huis https://www.youtube.com/watch?v=Ddu0KXRAtRc

3

De inzet is erop gericht om dit evenement in de post Corona periode jaarlijks in december te gaan herhalen. 4. Fietsknooppunten

Sinds een aantal jaren mag er in het voetgangersgebied in het centrum van Geleen worden gefietst. Dit is voor Geleen, ten aanzien van andere centra, een ‘unique selling point’. Door de fietsknooppunten door het centrum te laten gaan dwing je de recreatieve fietser om ook door het centrum te fietsen en daardoor creëer je een situatie dat er in het centrum gebruik wordt gemaakt van rustpunten met mogelijk meer bestedingen. Vóór deze realisatie lagen de fietsknooppunten buiten het centrum. De route: Peschstraat  Norbetijnenstraat  Op de Vey  Rijksweg Centrum (langs busstation)  Raadhuistraat (door Poort van Drielsma)  Markt (rustpunt bij lokale horeca) Bezienswaardigheden die tijdens het rustmoment kunnen worden bezocht, te weten: 1. Oude raadhuis 2. Wilhelmina fontein 3. Jonas en de Walvis 4. Mozaïekdelen tegen muren stadhuis 5. Galfetti gebouw 6. Poort van Drielsma 7. Buro Pinkpop (met bezoek aan Pinkpop museum Visit Zuid-Limburg – Routepunt heeft het recreatieve routenetwerk in Zuid-Limburg hierop aangepast. 5. Fietsbezorgdienst Graag Gebracht Geleen

Fietsbezorgdienst Graag Gebracht Geleen (GGG) is sinds maart 2020 actief. GGG

4

is een duurzame fietsbezorgdienst die ondernemers als extra service aan hun klanten kunnen aanbieden. Deze dienst wordt van maandag tot en met zaterdag aangeboden tussen 16.00 en 20.00 uur. Op dit moment maken reeds veel leden van Centrum Management Geleen gebruik van de fietsbezorgdienst Graag Gebracht Geleen. Alle bestellingen van Online Warenhuis Geleen worden in Geleen standaard bezorgd door GGG. Periode maart 2020 – maart 2021: Aantal bezorgde bestellingen: Gemiddeld aantal bestellingen per maand:

1055 88

Over deze cijfers zijn we zeker niet ontevreden. Met GGG spelen we in op de trend om producten thuis te laten bezorgen. Dit doen we met een bakfiets op een duurzame en milieuvriendelijke manier. Wij geven in Geleen daadwerkelijk inhoud aan duurzame stadsdistributie. We zien ook kansen en mogelijkheden om producten die op de weekmarkt in Geleen worden gekocht door GGG thuis te laten bezorgen. Dit zou een extra impuls aan de weekmarkt kunnen geven. De marktmeesters en marktkooplieden staan hier positief tegenover. Er ligt een plan dat door de huidige coronaperikelen nog niet is uitgerold. Centrum Management Geleen zal de bezorgdienst, ook na de beëindiging van de proeftuin, verder blijven exploiteren. 6. Invulling leegstaande panden

De proeftuin heeft gefaciliteerd in de aanschaf van drie beamers. Deze worden gebruikt tijdens evenementen in leegstaande panden. Dit zorgt voor de bevordering van de aantrekkelijkheid en extra beleving in het centrum. Deze beamers zullen ook voor andere commerciële en/of maatschappelijke doelstellingen worden ingezet. Er is sprake van zowel beeld als geluid. 7. BNSP -ontwerpwedstrijd wonen (Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen)

5

Het centrum van Geleen is ingezet als studielocatie voor ontwerpers. Zij konden realistische en vrijzinnige ideeën aanleveren voor het nieuwe wonen. Een wenkend perspectief dat de woon- en leefklimaat van dit centrum duurzaam verbetert. Uit een inzending van 47 ingediende ideeën is door een vakjury aan twee geselecteerde teams gevraagd om deze ideeën verder uit te werken. DTNP met Geleen KRAAKT Geleen en team New Urban Networks met het verspreide paleis. De ontwerpteams hebben de inwoners en ondernemers betrokken bij de uitwerking van hun plannen via digitale workshops. Op 26 februari 2021 werden de plannen gepresenteerd aan de gedeputeerde Dritty en beide wethouders Houtakkers en Meekels. Vanaf 3 maart zijn de maquettes te zien in de etalages van de leegstaande winkels in de Gravenstraat en de Salmstraat. De plannen zullen worden betrokken bij de verdere uitwerking van het ontwikkelpad Centrum Geleen. 8. Online Warenhuis Geleen

Online Warenhuis Geleen (OWG) is sinds 27 oktober 2020 actief. Met OWG proberen we lokaal winkelaanbod online zichtbaar te maken. De producten van lokale ondernemers in de meest bijzondere combinaties samen in één online warenhuis. Online zichtbaarheid en digitalisering worden steeds belangrijker. Heel veel winkeliers zijn hier echter nog onvoldoende mee bezig. Met OWG bieden we een platform waarbij ondernemers hun online zichtbaarheid kunnen vergroten. Wij leveren hiermee tevens een bijdrage aan de verdere digitalisering van de winkelstraat. Door collectiviteit proberen we dit extra te bevorderen. Tussen eind november (2020) en begin april (2021) zijn er 309 online bestellingen gedaan. De piek lag in de maand december nadat het kabinet besloot dat alle niet essentiële winkels met ingang van 16 december hun deuren moesten sluiten. Wij zien dat acties op het platform belangrijk zijn om de verkoop via het platform te stimuleren. Op dit moment maken 24 ondernemers gebruik van het platform. Daarnaast zijn we met een aantal ondernemers in gesprek. Als Centrummanagement richten we ons momenteel alléén op het centrum van Geleen. In de toekomst zouden we dit kunnen uitbreiden naar ondernemers in de periferie en de wijkcentra. Alle bestellingen van Online Warenhuis Geleen worden in Geleen standaard bezorgd door fietsbezorgdienst Graag Gebracht Geleen.

Hierdoor combineren we 2 lokale initiatieven met elkaar. 9. Duurzame mobiele groen elementen

6

Door het centrum van Geleen van meer groen te voorzien proberen we de aantrekkelijkheid en verblijfsduur te vergroten. De groenelementen worden onderhouden door ondernemers en twee, in het centrum gevestigde, dagbestedingen zijnde Dagopvang Samen Bijzonder (voor mensen met een licht/matig verstandelijke beperking) en Elis Dagbesteding (voor ouderen). De dagbestedingen zullen ook betrokken worden bij het aanplanten van de plantenbakken. Hierdoor is het een maatschappelijk, sociaal en duurzaam initiatief, waarbij gebruikers van het centrum betrokken worden. Het adopteren van een groenelement door bewoners behoort ook tot de mogelijkheden. De groenelementen worden medio augustus 2021 geleverd en geplaatst. 10. Openbare mini bibliotheken

Begin september gaan we twee minibibliotheken plaatsen in het centrum van Geleen. Bij deze minibibliotheken kan iedereen gratis boeken lenen of ruilen. Dit willen wij combineren met een Kinderzwerfboekstation. Dit is een minibibliotheek gericht op kinderen. Onze minibibliotheken gaat deel uitmaken van het netwerk van MiniBibliotheek.nl. In het kader van duurzaamheid en circulariteit zorgen we dat boeken een tweede leven krijgen en voorkomen we dat boeken bij het oud papier terechtkomen. 11. Belevings enquête

De proeftuin voor het centrum van Geleen bestaat uit meerdere projecten. Om te toetsen hoe consumenten en andere stakeholders deze projecten hebben ervaren is samen met de gemeente een belevingsenquête opgesteld. 202 personen hebben de enquête in augustus/september 2020 ingevuld. In de enquête stonden 4 projecten centraal: 1. 2 uur gratis parkeren (op de 3 parkeerterreinen in het centrum); 2. De Dagdealweken; 3. Fietsbezorgdienst Graag Gebracht Geleen; 4. Het Glazen Huis; Bij elk project stonden 4 vragen centraal: 1. Bent u bekend met het project? 2. Hoe vaak heeft u er gebruik van gemaakt? 3. Hoe tevreden bent u hierover?

7

4. Heeft dit project een positief effect op uw koopgedrag? Over de 2 uur gratis parkeren, de fietsbezorgdienst en het Glazen Huis was het merendeel van de ondervraagden zeer tevreden. Ze waren bekend met de projecten en vonden het goede initiatieven. De dagdealweken waren bij veel ondervraagden bekend. Het bleek dat minder mensen dan verwacht gebruik hebben gemaakt van de dagdealweken. 12. Monitoring (passanten, parkeren) Parkeren In totaal neemt het aantal transacties in 2019 t.o.v. 2018 af met 12%. Tijdens de Proeftuin is de afname 5%. Door het vrij parkeren op drie parkeerterreinen wordt er 50% minder geparkeerd in de Marktgarage: bezoekers verplaatsen zich naar de gratis parkeerplaatsen. De daling ten opzichte van 2018 is in de maanden vóór de Proeftuin groot. Met de Proeftuin komt de daling met 5% ongeveer op het niveau van Sittard (6%). Over 2020 en verder is het niet zinvol om conclusies te trekken over parkeerbewegingen vanwege COVID-19.

Passanten De passantentellingen zijn over geheel 2019 lager dan in 2018. In 2019 zien we dat we in de maanden september t/m december weer in een stijgende lijn verkeren net zoals ook zichtbaar is in de parkeercijfers. In 2019 is ook landelijk beeld opgevraagd bij Locatus en geeft o.b.v. de verstrekte informatie een afname van -9% aan. Er zijn drie referentiesteden vergeleken met Geleen. Over de eerste fase van de proeftuinperiode september t/m december blijkt de procentuele afname van het aantal bezoekers in die centra t.o.v. dezelfde periode in 2018: Centrum Geleen: - 8%

8

Centrum Venray: - 16% Centrum Valkenswaard: - 8% Centrum Winterswijk: - 5% Geleen komt daarmee net onder het landelijk gemiddelde referentiecentra (- 9%).

13. Voorbereidingen van evenementen die niet door konden gaan door COVID-19 Het BBQ-evenement Smokey South is niet door kunnen gaan vanwege COVID-19. Voor dit evenement zijn voorbereidingskosten gemaakt, hiervan is besloten dat deze uit de proeftuinmiddelen gedekt kunnen worden. Leerervaringen Ondanks de COVID-19 belemmeringen zijn er wel degelijk leerervaringen te melden uit deze proeftuin. Gestart vanuit een wantrouwen van ondernemers richting gemeente heeft het centrum management zich voor de volle 100% ingezet om in de proeftuin activiteiten en projecten te lanceren die goed zijn voor het centrum van Geleen. Hierin gesteund en gefaciliteerd door gemeente en Provincie Limburg. Deze intensieve samenwerking en met elkaar het gesprek aan te gaan, is de basis geweest voor het versterken van de onderlinge verhoudingen en het vertrouwen in elkaar. Het proces van de proeftuin heeft een betere relatie opgeleverd ook voor de toekomst. Ook noemenswaardig is de creativiteit om toch nog met passende ideeën, binnen zowel de Corona beperkende maatregelen te komen als binnen landelijke actuele thema’s, zoals digitalisering en duurzaamheid. Hoe in periode van lock down toch nog omzet te creëren bij ondernemers door bijvoorbeeld de fietsbezorgdienst Geleen Graag Gebracht en het Online Warenhuis Geleen te lanceren. Initiatieven waar zeker andere centra van kunnen leren.

Verankering en vervolg Een voorwaarde van de Provinciale Subsidie is dat de aanpak na afloop van de proeftuin verankerd wordt en dat leerervaringen uit de proeftuin beschikbaar kunnen worden gesteld. Het inzetten op activiteiten in het centrum van Geleen wordt langs drie lijnen geborgd. Dit zijn de lijn van Centrum Management Geleen, het Stadslab Geleen Circulair (hier co-creëren CMG, ontwerpers, ondernemers, Chemelot, ZoWonen en scholen. Activiteiten zijn gericht op de transformatie naar een samenleving zonder gebruik van fossiele brandstoffen en

9

activiteiten die circulariteit bevorderen), het ontwikkelpad Centrum Geleen waarlangs de concretiseringslag voor het centrum van Geleen, zoals verwoord in de stadsvisie 2030, met toekomstambassadeurs en samenleving verder gestalte krijgt. In feite wordt op alle bovengenoemde ontwikkelingen met de samenleving en/of stakeholders gewerkt aan een toekomstbestendig centrum dat aansluit bij de toekomstvisie 2030. De resultaten van de ontwerpwedstrijd voor het nieuwe wonen (BNSP) hebben geleid tot de twee ontwerpen Geleen Kraakt Geleen en Het Verspreide Paleis. Beide ideeën worden meegenomen bij de verdere concretisering van de toekomstvisie. Financiële verantwoording De financiering van de proeftuin is tot stand gekomen door inbreng van 3 partijen, Centrum Management Geleen, Gemeente Sittard-Geleen en Provincie Limburg. Het Centrum Management Geleen heeft vanuit haar reguliere begroting middelen ingezet t.b.v. de proeftuin. De gemeente Sittard-Geleen heeft € 310.000 beschikbaar gesteld voor de Proeftuin en de Provincie Limburg heeft in totaliteit € 428.000 beschikbaar gesteld. Naast de proeftuin middelen hebben provincie en gemeente ieder nog eens € 25.000 beschikbaar gesteld voor het BNSP project. De totaal beschikbaar gestelde middelen voor de proeftuin bedragen € 923.000. Van deze beschikbaar gestelde middelen is € 511.000 besteed aan de genoemde activiteiten.

Er resteert dan nog een bedrag van € 222.000 aan Provinciale middelen en € 95.000 aan gemeentelijke middelen. Binnen de reguliere begroting van het centrum management blijft een bedrag van € 95.000 beschikbaar. Voor het Online Warenhuis Geleen zijn nog niet alle toegekende middelen ingezet. Voor deze activiteit is afgesproken dat de middelen over meerdere jaren kunnen worden uitgesmeerd en daarmee als bijdrage dient in de opstart en ontwikkelkosten. Het Centrum Management zal voor het verdere vervolg zelf een oplossing moeten vinden voor het toekomstbestendig verdienmodel van het Online Warenhuis Geleen.

10

Onderwerp Beschikbare middelen voor Proeftuin Geleen

Activeiten

Financieel overzicht Proeftuin Geleen

Fase1:

Totaal Provincie

Opmerking

Besluit dd 21-11-2019 Besluit dd 21-11-2019

190.000 47%

115.750

51.963 Besluit dd 21-11-2019 4.130 Besluit 12-12-2019

Besluit dd 21-11-2019

43.500 Besluit 12-12-2019

11.980 Besluit dd 21-11-2019 Besluit dd 04-12-2019 1.414 Besluit 13-05-2020 gemaakte kosten corona

3.500

137.000 34%

BEGROTING & REALISATIE Centrummanagement Gemeente 81.000 20%

13.166 54.248

408.000

Aanpassing parkeerregime t.g.v. consument PR & communicatieplan promoten 2 uur gratis parkeren 51.963 7.630

Gerealiseerde activiteiten: Parkeren

Dagdealweken Filmprojecties leegstaande panden 25.146 54.248 1.414

2.174

Imago & Branding

Glazen huis (onderdeel Fabelachtig Geleen (incl btw)) Fabelachtig Geleen Annulering evenement a.g.v. corona maatregelen

115.750 2.174

Evenementen & Cultuur

43.500

112.986

Monitoring

119.250

238.000

69.588

428.000

301.824

Monitor proeftuin omzet (incl btw) Monitor parkeercijfers Geleen Centrum Monitor verkooppunten Monitor Passanten

173.000

Totaal besloten activiteiten fase 1 PTG

310.000

77.014 104.000

17.750

185.000

11.412 515.000

106.176

923.000

Resterende middelen voor Proeftuin Geleen fase 1 Fase2:

Beschikbaar gestelde middelen

Totaal beschikbaar gestelde middelen Proeftuin Geleen (fase 1 en fase 2)

315.014

93.205

190.750 94.250

14.165 1.107 2.710

206.191

115.412

66.185 12.500

1.737 96.159

221.809

621.176

Aanpassing parkeerregime t.g.v. consument

12.610 14.165 2.214 5.422

19.720

94.591

215.409

Totaal in te zetten middelen voor Proeftuin Geleen fase 2 Parkeren

1.737

89.308

94.250

Imago & Branding

Warenhuis Geleen Project BSNP (Wonen)

209.085

95.692

Besluit 13-05-2020

CG. 12.610 proeftuin Besluit 12-12-2019 Besluit 12-12-2019 554 Besluit 16-03-2021 1.356 Besluit 16-03-2021

66.185 Besluit 03-06-2020 12.500 Voorbereidingskosten € 50.000. Voorstel: Gemeente draagt € 25.000 bij vanuit Wonen / Provincie € 25.000 waarvan € 12.500 uit

Fietsroutenetwerk Visit Limburg Fietsbezorgdienst 'Graag Gebracht Geleen' Openbare bibliotheek (in de vorm van een kast in OR) Aankleding door afscheiding met bloemdecoratie

510.908

554 1.355

Subtotaal activiteiten fase 2 PTG

412.092

Belevingsenquete

Totaal ingezette middelen Proeftuin Geleen

Monitoring

Resterende middelen Proeftuin Geleen

11