Bijlage 2a.2 - Ingekomen brief Graetheidecomite

Stichting Graetheide Comité Secretariaat: Kanaalweg 6-B, 6129 AZ Berg a/d Maas E-mail: info@graetheidecomite.nl Website: www.graetheidecomite.nl Bankrekening Rabo NL25RABO01679.05.635 Het Graetheide Comité is opgericht in 1976. Doel van het comité is het opkomen voor het leefklimaat in het Graetheide-gebied, met meer aandacht voor natuur, milieu en recreatie en het tegengaan van de vestiging van (industriële) activiteiten die hiermee in strijd zijn.

Opmerkingen over de Gebiedsvisie Omgeving Chemelot 2021 Vastgesteld door het bestuur van het Graetheidecomité in haar vergadering op 23-11-2021. Graetheide groen Het zal u niet verbazen dat we na 45 jaar inzet om Graetheide te behoeden voor grootschalige economische activiteiten nu met groot genoegen over Graetheide lezen: “Graetheide blijft groen. En dit groen gaan we versterken. Er komen geen aan Chemelot gerelateerde economische activiteiten op Graetheide.” (blz. 54) Dat wordt in de Gebiedsvisie op een aantal plaatsen verder uitgewerkt en ook het belang van een ecologische verbindingszone tussen de Maasvallei over Graetheide naar Grasbroek en het Limbrichterbos wordt meermalen genoemd. Het Graetheidecomite is blij dat er nu door alle partners in de Gebiedsvisie : Chemelot, DSM, Provincie en gemeenten deze groene keuze is gemaakt! We zijn ook positief over de volgende uitspraak in de Gebiedsvisie:. Komende jaren versterken we als onderdeel van de balans in het gebied het landschap en de natuur op het Graetheideplateau (blz. 66). In het plan ontbreekt echter een tijdsplanning. Veel van de geschetste ontwikkelingen zoals de ecologische verbindingszone werden ook al in de “Regiovisie Westelijke Mijnstreek 2009 – 2020” genoemd. Na 10 jaar is er nog geen begin van een plan gemaakt. We hopen op meer voortvarendheid dan in de laatste decennia.

Omdat Graetheide voor met Chemelot gerelateerde economische activiteiten niet meer nodig is is er geen reden waarom DSM de gronden nog in eigendom zou willen behouden. Een grondoverdracht aan een natuurbeheersorganisatie voor het deel van de ecologische verbindingszone zou onderzocht moeten worden. Het resterende deel kan aan agrariers of aan een op te richten gebiedscoöperatie overgedragen worden. Uitbreiding op de Lexhy We lezen in Gebiedsopgave 4 over de Lexhy als openingszin: “Komende jaren werken we samen aan het versterken en uitbreiden van het bestaande landschappelijk raamwerk en de recreatieve toegankelijkheid van De Lexhy/het Lexhybos. (blz.72) We zijn hier zeer verheugd over. Maar het Graetheidecomite wil daar graag een tijdsplanning bij zien : realiseren uiterlijk in 2023. Het Graetheideomité is erkend als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI).

We lezen in de Gebiedsopgave over de Lexhy vervolgens: Op basis van de ontwikkeling van de huidige campus en de uitbreiding daarvan op de site zal blijken óf, op welk moment en in welke mate er behoefte is aan een uitbreiding van de campus binnen dit landschappelijk raamwerk. Die behoefte zal naar de mening van de Campusdirectie en van GS er niet voor 2030 en mogelijk pas na 2040 zijn (uitspraken in vergadering Provinciale Staten maart 2020). Het Graetheidecomité is van mening dat een beslissing over de Lexhy uitgesteld moet worden totdat er concrete investeringsplannen zijn. Ook over infrastructurele werken zoals het viaduct op de kruising Urmonderbaan-Oude Postbaan moet dan pas beslist worden. De Gebiedsopgave 4 (de Lexhy) dient pas opgepakt te worden als er aantoonbare behoefte aan dit gebied is. Het Graetheidecomité zou graag zien dat de behoefte aan nieuwe ruimte ook inzichtelijk en controleerbaar gemaakt wordt. Daarom stellen we voor dat Chemelot start met een openbare grondboekhouding voor de hele site. Volgens de Gebiedsvisie kunnen op de Lexhy 4000 nieuwe arbeidsplaatsen gerealiseerd worden. De Gebiedsvisie stelt: Alleen onderdelen die bij het campus-ecosysteem horen, hebben hier een plek.

De Brightlands Chemelot Campus betreft een terrein dat gericht is op activiteiten die betrekking hebben op research en development en kleinschalige, kennisintensieve productiebedrijven. Op de campus vinden geen grootschalige industriële activiteiten plaats. (blz. 56). We staan daar positief tegenover als het om echte Campus-ontwikkelingen gaat (research, development en kleinschalige proefproducties). Wat kleinschalig is moet echter goed omschreven worden. Op de huidige Campus staat een proeffabriek die per jaar 10.000 ton PET-flessen verwerkt. Zoiets moet op de Lexhy niet toegelaten worden. Wij denken dat de proefproducties die hier komen kleiner dan 10 kg/h moeten zijn. Want als volgens Chemelot een proeffabriek al 10.000 ton per jaar is, dan kan kleinschalige productie dus nog groter zijn. Volgens het BCI-rapport uit 2017 zou ¾ van de Lexhy voor kleinschalige productie nodig zijn. DSM/Chemelot heeft in een reactie op de concept gebiedsvisie aangegeven op de Lexhy ook bedrijven voor recycling (Circular Hub) te willen vestigen. Dit en andere productie, ook kleinschalig, op de Lexhy wijzen we af. Volgens de gebiedsvisie is het streven om tussen de gebouwen zo veel mogelijk van het bestaande groen te handhaven. Als er 4000 mensen komen te werken, voor een groot deel in productiebedrijven is dat onmogelijk.

Voor ons geldt als voorwaarde voor uitbreiding naar de Lexhy dat dit te combineren moet zijn met de status van goudgroene natuur (omgedoopt in natuurnetwerk Limburg in de nieuwe provinciale Omgevingsvisie). We verzoeken de gemeenteraad een duidelijk standpunt in te nemen over de grootte van kleinschalige proeffabrieken om te voorkomen dat DSM/Chemelot daar een fabriek van 10.000 ton/jaar kan bouwen onder het motto dat dit kleinschalig is. Bovendien moeten productiebedrijven (ook al zijn ze innovatief en kleinschalig) van de Lexhy geweerd worden. 9000 nieuwe arbeidsplaatsen Citaat uit gebiedsvisie: Op basis van het Masterplan 2030 en prognoses van de Campus schatten we in dat er de komende 20 jaar (dus tot 2040) circa 9.000 directe banen bijkomen op Chemelot, dit is inclusief de campus. Verhoudingsgewijs, zien we circa 5.000 nieuwe arbeidsplaatsen op de campus en het Industrial Park tot 2030 en 4.000 nieuwe arbeidsplaatsen op de uitbreidingslocatie de Lexhy (blz. 26). Dit betekent een verdubbeling van het aantal werknemers op Chemelot. Bovenop deze 9000 nieuwe arbeidsplaatsen is er bij Chemelot in de komende 10 jaar ook nog een 2

vervangingsbehoefte van 3000 medewerkers. En nu al zijn er in Limburg 20.000 openstaande vacatures. Deskundigen stellen dat er de komende decennia in Limburg een tekort aan arbeidskrachten zal blijven bestaan. De bevolking en in het bijzonder de actieve beroepsbevolking in het gebied neemt in aantal af. De werknemers zullen van buiten de regio moeten komen, zo concludeert de gebiedsvisie. De ontwikkeling van de Chemelot Circular Hub in combinatie met de toenemende vraag naar personeel in de zorg en de vergrijzing, maakt dat mensen van buiten naar de regio moeten worden aangetrokken (blz. 17). Het is echter zo dat in heel NW-Europa dit probleem optreedt. Die werknemers zullen dus voornamelijk uit Azië en Afrika moeten komen. Het hier vestigen van nieuwe bedrijven als op voorhand al duidelijk is dat de meerderheid van de werknemers uit het buitenland moet komen is onjuist. Misschien is het daarom beter nieuwe bedrijven te vestigen in gebieden waar voldoende arbeidskrachten aanwezig zijn. Over de huisvesting van 9000 nieuwe huishoudens wordt in de Gebiedsvisie niet gerept. Dit probleem hebben de opstellers blijkbaar over het hoofd gezien. Het verkeer op de weg neemt volgens de Gebiedsvisie enorm toe. Het aantal vrachtwagenritten groeit van 2.000 ritten per etmaal nu naar 5.000 per etmaal in 2040.

Het personenvervoer groeit van circa 12.600 ritten per etmaal nu naar circa 33.000 ritten per etmaal in 2040 (blz. 28). Dit leidt tot problemen in een gebied dat nu al bovengemiddeld volgebouwd is. De bebouwingsdichtheid in Sittard-Geleen en Stein is drie keer zo groot als het gemiddelde in Limburg en Nederland. Dat is logisch omdat er hier veel industrie bij elkaar zit, maar om dan nog gewoon verder te gaan met volbouwen lijkt ons niet gewenst. De wens van DSM/Chemelot om in de regio 9000 nieuwe arbeidsplaatsen te realiseren is volgens ons een veel te grote aanslag op de leefbaarheid. Wij zouden graag zien dat alleen nieuwe activiteiten toegelaten worden die een wezenlijke bijdrage leveren aan de verduurzaming van Chemelot. Het Masterplan Chemelot 2030 gaat hier ook van uit. Chemelot houdt zich echter niet aan haar eigen Masterplan. Daarom vinden wij dat dit in de Gebiedsvisie vastgelegd moet worden. Circular Hub DSM wil een “nieuwe waardeketen” opzetten. Hieronder vallen allerhand activiteiten om afval om te zetten in bruikbare grondstoffen. Op zich is dit een uitstekend initiatief, maar wij vinden dat DSM/Chemelot zich moet beperken tot zaken die wezenlijk bijdragen aan de verduurzaming van Chemelot. Dat is dan met name de vervanging van aardgas en nafta door duurzame grondstoffen.

De initiatieven in die “nieuwe waardeketen” betreffen tot nu toe echter alleen projecten die aan de verduurzaming van Chemelot geen bijdrage leveren. Het gaat dan b.v. om recycling van autobanden, PET-flessen en varkensmest. Die projecten vragen ruimte en gaan ten koste van het leefmilieu. Er is ook geen sprake van een “waardeketen” want het zijn allemaal losstaande projecten. Ze zijn wat betreft de procestechnologie niet met elkaar en niet met de bestaande fabrieken verbonden. Een goed voorbeeld is de recycling van autobanden. De fabriek neemt ruimte in die beter benut kan worden en ze gebruikt een deel van de nog beschikbare ruimte voor emissie van stikstof. De elektrische energie moet van de Noordzee gehaald worden en de werknemers moeten van elders komen. De bijdrage aan de verduurzaming van Chemelot is nul en de bijdrage aan de leefbaarheid in de omgeving is negatief. Maar de economie groeit, dat wel. De opmerking op blz. 48 van de Gebiedsvisie: In 2040 functioneert Chemelot nog steeds als één inrichting doordat bedrijven en/of installaties binnen de keten aan elkaar zijn verbonden waarbij het product van de ene installatie dient (of kan dienen) als grondstof voor de andere is dan ook volstrekt onjuist als het huidige beleid van DSM/Chemelot getolereerd wordt. 3

Studenten op Chemelot De Onderzoeksraad voor de Veiligheid ziet de aanwezigheid van grote aantallen studenten in de huidige situatie als problematisch. De Technische Veiligheidscommissie (commissie Helsloot) heeft geconstateerd dat de aanwezigheid van studenten binnen zone 1 (waaronder ook een groot deel van de Campus valt) tegen de regels is. Zij willen een deel van de Campus als zone 2 kwalificeren (een publieksdeel). Dit kan echter alleen als een wijziging van een ministeriele beschikking aangaande de Bevi wordt doorgevoerd. Bovendien moet er de garantie zijn dat bij een gasuitbraak de situatie binnen 2 uur opgelost moet zijn zodat degenen die in gasdichte ruimtes zitten weer naar buiten kunnen. Zolang dit niet geregeld is wil de TVC de bestaande situatie wat betreft aanwezigheid van studenten tolereren. Het Graetheidecomité is tegen het tolereren van de huidige situatie. Uiteraard moeten studenten wel op de site stages en afstudeeronderzoeken kunnen doen. Maar klassikaal onderwijs kan beter in de richting van Geleen verplaatst worden.

4