Bijlage 2 Rapport Veiligheid in samenwerking

51 De DALY is een maatstaf, ontwikkeld door de World Health Organization, die het effect van gezondheidsrisico’s

uitdrukt in het aantal verloren levensjaren. Daarbij worden zowel verloren levensjaren door overlijdens als een verlaagde kwaliteit van leven als gevolg van ziektelast of verwonding meegerekend. Het gebruik van de DALY methode maakt het mogelijk de effecten van verschillende risico’s te vergelijken. Onder andere het RIVM, het IFV en de Gezondheidsraad maken gebruik van de DALY methode. .

50

Verkeersveiligheid Chemelot streeft ernaar grond- en afvalstoffen zoveel mogelijk te vervoeren via de veilige(re) transportmodaliteiten buisleiding, trein of water. Chemelot is echter nog steeds in grote mate afhankelijk van wegtransport en aangezien veel hernieuwbare grondstoffen (nog) niet vervoerbaar zijn via buisleiding zal dit de komende jaren vermoedelijk ook zo blijven. In de huidige situatie komen vanuit heel Nederland (en vanuit België en het achterland in Duitsland) vrachtwagens naar Chemelot om grondstoffen aan te leveren of afvalstoffen en eindproducten mee te nemen. Deze aanvoer van grondstoffen brengt met name risico met zich mee door de verkeersbewegingen die hiermee gepaard gaan. Dit risico dient in de integrale veiligheidsafweging te worden betrokken. Onderstaand twee rekenvoorbeelden. Toegenomen verkeersveiligheid door een reductie van transportbewegingen Tussen 2009 en 2018 vielen jaarlijkse gemiddeld 80 verkeersdoden door ongevallen met vrachtwagens. In die periode werd jaarlijks gemiddeld 10 miljard kilometer gereden door vrachtwagens. Per 100.000 gereden vrachtwagen kilometer valt er dan dus gemiddeld 0,0008 dodelijk slachtoffer.

Als we ervan uitgaan dat het gemiddelde dodelijke slachtoffer 40 jaar is en er per dodelijk ongeval daardoor gemiddeld 40 gezonde levensjaren (DALY’S) verloren gaan betekent dit dat elke 100.000 vrachtwagenkilometers gemiddeld 0,032 DALY’s kosten. Om 1 DALY te besparen zouden dan 3.125.000 vrachtwagen kilometers uitgespaard moeten worden. Wanneer de inschatting gemaakt wordt dat de plaatsing van een dergelijke installatie in het gebied rond Chemelot tenminste 3.125.000 vrachtwagen kilometers uitspaart kan gesteld worden dat het veiligheidsniveau omhoog gaat. Merk overigens op dat het hier om een conservatieve schatting gaat aangezien in de berekening alleen dodelijke ongevallen zijn opgenomen en geen rekening is gehouden met (zwaar) gewonden. Verplaatsing Salpeterzuurfabriek van IJmuiden naar Chemelot DSM Agro BV heeft in 2009 een Salpeterzuurfabriek verplaatst van IJmuiden naar site Chemelot. In de uitgangssituatie werd per trein jaarlijks 116.000 ton ammoniak van Chemelot vervoerd naar IJmuiden om daar verwerkt te worden tot kunstmest.

In een convenant hadden DSM Agro BV en de overheid afgesproken deze ammoniaktransporten te stoppen omdat transport over het spoor dwars door dorpskernen en stadscentra van de explosieve stof ammoniak externe veiligheidsrisico’s met zich mee brengt.52 Door de fabriek te verplaatsten van IJmuiden naar Chemelot en daar het volledige proces te laten plaatsvinden waren de ammoniaktransporten niet meer nodig waardoor deze ontwikkeling per saldo een positief veiligheidseffect had voor de omgeving Chemelot en de rest van Nederland waar dit transport langs kwam.

Geluidsoverlast (Chemische) industrie kan gepaard gaan met geluidsoverlast voor de omgeving en bekend is dat geluidsoverlast gepaard kan gaan met verlies aan gezonde levensjaren (DALY’S). Door het gebruik van stillere technieken kan dus gezondheidswinst geboekt worden. Ook het verplaatsten van industrie uit andere gemeenten in Limburg naar Chemelot of de directe omgeving, verder weg van de bewoonde wereld, kan daarmee per saldo leiden tot een hoger veiligheidsniveau door een reductie in geluidsoverlast.

52 Convenant DSM Afbouw ammoniaktransporten

51

Dat met het terugdringen van geluidsoverlast gezondheidswinst te behalen is blijkt uit het feit dat het RIVM schat dat de ziektelast als gevolg van geluidoverlast voor heel Nederland ongeveer 28.000 DALY’S is. Luchtkwaliteit De kwaliteit van de lucht die mensen dag in dag uit inademen heeft een groot effecten op hun gezondheid en kwaliteit van leven. De levensverwachting van mensen die leven in sterk vervuilde lucht is aanzienlijk lager dan die van mensen die leven in schone lucht. Naar schatting gaan jaarlijks ruim 150.000 DALY’S verloren als gevolg van vervuilde lucht. De aanwezigheid van chemische industrie kan leiden tot een slechtere luchtkwaliteit.53 Op provinciaal niveau ligt de levensverwachting in Limburg ongeveer een jaar korter als gevolg van een slechte luchtkwaliteit. Nieuwe initiatieven kunnen dus tot een verhoging van het veiligheidsniveau leiden wanneer ze een positief effect hebben op de luchtkwaliteit. De luchtkwaliteit kan verbeterd worden door processen die nu gebruik maken van fossiele brandstoffen zoals aardgas of nafta te elektrificeren. Omdat elektrificatie een nieuwe techniek is kan het op korte termijn leiden tot een verlaging van het (EV) veiligheidsrisico, maar dit zal op de lange termijn ruimschoots gecompenseerd worden door de reductie in luchtvervuiling.

Een andere wijze waarop de luchtkwaliteit, en daarmee de veiligheid, verhoogd kan worden is door de extra uitstoot op de ene locatie op de andere locatie te compenseren. Dit betekent dat het bouwen van een nieuwe fabriek met een negatieve invloed op de luchtkwaliteit bijvoorbeeld toegestaan kan worden wanneer ergens anders in de regio een fabriek met een vergelijkbare of grotere uitstoot gesloten wordt. Natuurlijk kan vanuit integraal veiligheidsperspectief de extra uitstoot ook op een ander domein gecompenseerd worden. Werkgelegenheid Een laatste element dat meegenomen moet worden in de afweging om een activiteit wel of niet toe te staan is de werkgelegenheid die de activiteit met zich meeneemt. Werkgelegenheid heeft een relatie met veiligheid omdat uit onderzoek blijkt dat langdurige werkloosheid een dramatisch effect heeft op de levensverwachting. Zo is bijvoorbeeld op veertig jarige leeftijd het verschil in levensverwachting tussen mannen uit de laagste inkomens (bijstandsniveau) en het hoogste dociel meer dan 8.5 jaar.54 In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is het economische belang dus niet tegengesteld aan veiligheid, maar zijn het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Nieuwe activiteiten die een mogelijk groter EV-risico met zich meebrengen kunnen mogelijk dus gecompenseerd worden door een grotere werkgelegenheid.

53 Uit onderzoek van de provincie Limburg uit 2016 blijkt overigens dat de luchtvervuiling gemeten rond Chemelot

niet boven de streefwaarden en het ‘achtergrondniveau’ stad uitkomt. 54 https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/verschil-in-levensverwachting-tussen-lage-en-hoge-inkomens-is-

verder-gestegen

52

Bijlage 3

Afstemmings- en overlegmomenten

Deze bijlage toont een overzicht van de diverse afstemmings- en overlegmomenten van de TVC met een groot aantal betrokken partijen. Bestuurlijk Overleg Veiligheid – collectief • 24 september 2020 (kick off) • 8 februari 2021 • 17 maart 2021 Stuurgroep Chemelot 2025 (i.c.m. Bestuurlijk Overleg Veiligheid) • 29 maart 2021 Portefeuillehouders Veiligheid - individueel • 30 oktober 2020 • 5 november 2020 • 14 december 2020, 18 december 2020, 21 december 2020, 23 december 2020 Gedeputeerde Economische Zaken, gedeputeerde Brightlands Chemelot Campus • November 2020 Colleges B&W • 20 april 2021, gemeente Beek • 20 april 2021, gemeente Stein • 21 april 2021, gemeente Sittard-Geleen Chemelot Board • 30 april 2021 Provinciale Staten • 16 juli 2021 Gemeenteraad Sittard-Geleen • 22 juli 2021 Gemeenteraad Stein • 19 juli 2021 Gemeenteraad Beek • 21 juli 2021 CEO Chemelot / CSP • 30 oktober 2020 • 21 december 2020

53

CEO Brightlands Chemelot Campus • 24 september 2020 (kick-off) • 21 december 2020 • 29 januari 2021 Projectteam ‘Implementatie veiligheidsvisie Chemelot’ • 24 september 2020 (kick-off) • 30 oktober 2020 • 4 december 2020 • 22 december 2020 • 22 januari 2021 • 4 maart 2021 • 9 april 2021 Klankbordgroep Chemelot • 24 september 2020 (kick-off; agendacommissie) • 30 oktober 2020 • 19 juli 2021 Overig • 8 december 2020, Kernteam Gebiedsvisie omgeving Chemelot, Kernteam Omgevingsplandeel Chemelot • 15 december 2020, Kernteam Gebiedsvisie omgeving Chemelot, Kernteam Omgevingsplandeel Chemelot • 25 januari 2021, AVIV-Sitech-RUD-ZL (realistische aandachtsgebieden) • 3 februari 2021, AVIV-Sitech-RUD-ZL (realistische aandachtsgebieden) • 11 februari 2021, AVIV-Sitech-RUD-ZL (realistische aandachtsgebieden) • 11 maart 2021, AVIV-Sitech-RUD-ZL (realistische aandachtsgebieden) Contacten op individueel niveau • Doorlopend in de periode vanaf 23 september 2020 (kick-off) tot oplevering veiligheidskader (juli 2021)

54