Bijlage 1 Visiedocument Doelen voor de fysieke leefomgeving
Tekst van het document
Samen op weg: Omgevingsvisie in lijn met toekomstvisie SITTARD-GELEEN 2030, EEN VEERKRACHTIGE GEMEENTE
Inhoudsopgave
Doelen voor onze fysieke leefomgeving
03
De doelen voor de fysieke leefomgeving in vier veerkrachten
04
Institutionele veerkracht Sociale veerkracht Economische veerkracht Ecologische veerkracht
Colofon
12
Doelen voor onze fysieke leefomgeving Onze leefomgeving verandert. Uitdagingen
In de Omgevingsvisie vertalen we onze
gesprek met de samenleving zijn negentien
op het vlak van gezondheid, energie en
ambities naar een toekomstbeeld voor de
doelen voor de fysieke leefomgeving be-
klimaat vragen om keuzes. Als Sittard-
ruimtelijke omgeving. We bepalen hoe we
noemd. De doelen hebben ter inzage gelegen
Geleense samenleving willen we be-
onze leefomgeving gaan ontwikkelen en ook
en zijn in verschillende bijeenkomsten be-
schermen wat we waardevol vinden en
beschermen. De Omgevingsvisie is onder-
sproken met inwoners, bedrijven, maatschap-
tegelijkertijd ruimte bieden voor goede
deel van de implementatie van de nieuwe
pelijke instellingen, overheden en raadsleden.
ontwikkelingen. In de samenleving voeren
Omgevingswet. Vanuit onze ruimtelijke
we daarom het gesprek over onze leef-
ordeningsrol geven we waar nodig grenzen
Het resultaat is verwerkt in dit voorliggende
omgeving, als inbreng voor een nieuwe
aan in de Omgevingsvisie. We geven ook aan
document. Hierin is in vier veerkrachten uit-
Omgevingsvisie voor onze gemeente. Dit
waar we als gemeente actief gaan werken
gewerkt wat de bijbehorende doelen zijn voor
doen we op basis van het gesprek dat we
aan de verbetering van de leefomgeving. Ook
de fysieke leefomgeving, wat het accent is van
over de Toekomstvisie 2030 al met elkaar
inspireert de Omgevingsvisie de samenleving
de gemeentelijke rol hierbij, en welke effecten
hebben gevoerd.
om zelf haar leefomgeving vorm te geven. We
het heeft op het leven van onze inwoners en
werken uit wat we gaan doen op het gebied
de ondernemers in Sittard-Geleen.
Als samenleving hebben we daar onze ambi-
van wonen, woonomgeving, verkeer, groen-
ties bepaald. We zien Sittard-Geleen als een
voorziening en milieu. We denken ook na over
stad van economische, sociaal-culturele, eco-
het wegennet, bouwwerken, watersystemen,
logische en institutionele veerkracht. En die
water, bodem, lucht, landschappen en natuur.
veerkrachten versterken elkaar. Samen maken
Het effect op de inwoners en ondernemers in
we ons sterk voor een gezonde, onderne-
Sittard-Geleen staat daarbij centraal, denk
mende, innovatieve en duurzame gemeente.
aan gevolgen van het klimaat.
Omgevingsvisie 2016 en Toekomstvisie 2030
Naast de ambities uit de Toekomstvisie 2030 houden we rekening met de wettelijke kaders,
Onze doelen bepalen de keuzes die we maken
provinciale richtlijnen en eisen, de regionale
voor de verbetering van de leefomgeving.
samenwerking in NOVEX-gebied Zuid-Limburg
Daarom hebben we als eerste stap richting
en onlangs gemaakte keuzes, denk aan de
onze nieuwe Omgevingsvisie de ‘doelen voor
omgeving van Chemelot.
de fysieke leefomgeving’ op papier gezet. In
3
De doelen voor de fysieke leefomgeving in vier veerkrachten Bron: Annemiek Mommers
Institutionele Veerkracht Institutionele veerkracht gaat wat ons be-
Om dit te bereiken stellen we in de
treft over samenwerking op verschillende
Omgevingsvisie de volgende doelen voor:
niveaus. Ten eerste in de buurten, wijken
1. We stimuleren eigenaarschap, inwoners-
en kernen, gevolgd door samenwerking
initiatief en deelname van inwoners bij het
binnen gemeente Sittard-Geleen en ver-
ontwikkelen van de leefomgeving.
volgens in de regio en in de Euregio. Een
2. We betrekken de omgeving op tijd bij ruim-
succesvolle samenwerking is een open
telijke initiatieven en beleidsprocessen en
samenwerking, gebaseerd op vertrouwen en
communiceren actief over keuzes.
samenredzaamheid. Wat gaan we daar onder andere van merken: In Sittard-Geleen willen we eraan werken
•
Grotere betrokkenheid bij de overheid.
dat inwoners zelf kunnen (mee)bepalen hoe
•
Meer begrip voor ruimtelijke- en beleids-
hun omgeving eruit moet zien. Bij tegengestelde opvattingen neemt de gemeente haar
matige veranderingen in de samenleving. •
verantwoordelijkheid, weegt belangen af en maakt keuzes. Hierover vindt een open
Groeiend aantal mensen dat samenwerkt
Zandtafel Sjoenk helpt bij inwonerparticipatie Geleen Centrum
en/of participeert. •
Groeiend vertrouwen in de overheid.
communicatie plaats.
Klankbordgroep Sittard-West
5
Sociale Veerkracht We vinden op de eerste plaats een goede
3. We werken aan het bevorderen van een
Ook bouwen we woningen (voor verschillende
gezondheid van onze inwoners belang-
positieve gezondheid van onze inwoners. Dit
doelgroepen) voor bestaande en nieuwe inwo-
rijk. Daarom werken we binnen de sociale
doen we door per gebied kaders te stellen
ners in onze gemeente.
veerkracht aan meer zelfredzaamheid van
om de luchtkwaliteit en externe veiligheid te
6. We werken samen aan voldoende hoogwaardige
inwoners maar ook de samenredzaamheid,
verbeteren. En waar nodig geluidsoverlast,
onderwijsvoorzieningen, zowel voor de regio als
iedereen kan meedoen, onderlinge contacten,
bodemverontreiniging, lichthinder en lucht-
voor de gemeente.
veiligheid, met elkaar leren en betrokkenheid
vervuiling tegen te gaan. Ook stimuleren we
7. We versterken samen de identiteit van onze
bij de leefomgeving. Werken aan deze doelen
initiatieven die bijdragen aan meedoen in de
omgeving met voldoende aandacht voor vari-
bevordert een positieve fysieke en mentale
wijk, ontmoeten, bewegen, sport en natuur-
atie. We koesteren het lokale door cultuurhis-
gezondheid waarbij we kijken naar mogelijk-
en cultuurbeleving in de openbare ruimte en
torische kwaliteiten van historische gebouwen
heden in plaats van beperkingen. Belangrijk is
in de voorzieningen (accommodaties). We
en landschappelijke en stedelijke omgevingen
dat we daarbij bouwen aan een toekomstbe-
investeren in een omgeving die deze doelen
te beschermen. De beeldkwaliteit van nieuwe
stendige en diverse woon- en leefomgeving.
bevordert. Verder werken we aan vergroe-
ontwikkelingen stemmen we af op de lokale
Culturele activiteiten zorgen voor ontmoeting,
ning en verduurzaming van de leefomgeving.
identiteit.
trots en een gevoel van saamhorigheid, we
4. We vergroten de sociale veiligheid in de
8. We zorgen voor een gevarieerd cultureel aanbod
werken aan zingeving en daarmee aan een
leefomgeving. Dit doen we door samen te
dat afgestemd en aanvullend is op het aanbod
gezonde sociale samenleving. Een samenle-
werken aan een aantrekkelijke, overzichtelij-
in de rest van de (Eu)regio. Dit doen we door
ving die tegenwind kan weerstaan en flexibel
ke en toegankelijke omgeving.
plek te bieden aan een goede inpassing van cul-
genoeg is om de grote fysieke-, economische
5. We bouwen woningen (voor verschillende
en maatschappelijke veranderingen samen
doelgroepen bv. ouderen en jongeren) voor
vorm te geven.
bestaande en nieuwe inwoners in onze
tuur en evenementen in onze openbare ruimte en voorzieningen (accommodaties). 9. We werken aan het bevorderen van een meer
gemeente. Op basis van de woonbehoefte,
inclusieve samenleving door de bereikbaarheid,
Om dit te bereiken stellen we in de
zowel in aantallen als kwalitatief zullen we
begrijpelijkheid en bruikbaarheid van buiten-
Omgevingsvisie de volgende doelen voor de
woningen onttrekken waar geen behoefte
ruimte en gebouwen te vergroten en meedoen
fysieke leefomgeving:
aan is (gebaseerd op demografische cijfers).
in de wijk te stimuleren.
6
Wat gaan we daar onder andere van merken: •
Verminderde (over)last van omgevingsfactoren.
•
Hoe gezond de inwoners zijn ten opzichte van de rest van Nederland.
•
Vergroten oppervlakte private en publieke groeninrichting en natuur.
•
Hoe tevreden de inwoners zijn over de aanwezigheid van voorzieningen en de staat van de openbare ruimte.
•
Een groter aantal mensen beweegt en/of is lid van een vereniging.
•
Een groter aantal inwoners doet mee in de buurt, doordat zij deelnemen aan openbare voorzieningen die de natuur- en cultuurbeleving faciliteren.
•
Hoe veilig de inwoners zich voelen in de openbare ruimte en thuis.
•
Rosaprocessie
Verbeterde invulling van de woonbehoefte en wensen van de inwoners en nieuwkomers.
Fruitbomenplanten in Lahrhof
Stadspark Sittard
7
Economische Veerkracht De economische veerkracht gaat over de
10. We bieden structuur en scheppen ruimte
heeft. En het centrum van Sittard als bele-
veerkracht van onze economische structuur
voor de transitie van onze bestaande
vingscentrum met haar historie als kracht.
en bedrijvigheid. We leven in tijden van grote
en nieuwe te vestigen bedrijven naar de
veranderingen. Onze economie en industrie
klimaatneutrale, inclusieve en digitale
kingskracht van het buitengebied en ons
verduurzaamt, digitaliseert en vernieuwt.
economie van de toekomst. We focussen
cultuurhistorische hart, de binnenstad
We zijn al sterk in innovatie en ondernemer-
daarbij op ondernemers die voorop lopen
van Sittard, voor inwoners en bezoekers te
schap en komende tijd zetten we vol hierop
bij afvalscheiding en maatregelen om
vergroten.
in. Juist deze kracht maakt onze economie
energieverspilling tegen te gaan. De ont-
een stuk veerkrachtiger. Daarmee zetten
wikkeling van de Chemelot Circulair Hub
we in op brede welvaart. Dat is welvaart die
met als ambitie de veiligste site te worden
niet ten koste gaat van mensen en het mi-
zien wij als belangrijke aanjager. Met onze
lieu. Welvaart niet voor een enkeling, maar
overgang naar een duurzame en circulaire
inclusieve welvaart. Duurzame innovatie en
economie streven we naar een beter even-
ondernemerschap dus. We zijn daarbij een
wicht tussen economie en ecologie. Ook
hotspot als het gaat om materialen en op-
hopen we mensen van buiten de gemeente
lossingen. Ons lokale MKB en de spelers in
te binden.
de Chemelot Circulair Hub, het Automotive Cluster VDL Nedcar en het Logistieke cluster Holtum Noord zijn daarin onze kracht. De
13. We bieden structuur om de aantrek-
14. We werken aan duurzaam verkeer en vervoer in alle maten en vormen.
11. We zetten zoveel mogelijk in op circulair bouwen en ontwikkelen. 12. We bieden structuur aan de opbouw van
bereikbaarheid van onze gemeente is daarbij
sterke (wijk- en stads)centra, met aanvul-
een belangrijke randvoorwaarde.
lende voorzieningen en met voorrang voor de versterking van de centra van Geleen
Om dit te bereiken stellen we in de
en Sittard. Met het centrum van Geleen
Omgevingsvisie de volgende doelen voor de
als innovatie gebied dat nauw verbonden
fysieke leefomgeving:
is met Chemelot en een jonge uitstraling
8
Wat gaan we daar onder andere van merken: •
Hoezeer bedrijven circulair en energieneutraal produceren.
•
Meer aansluitende banen bij lokale beroepsbevolking.
•
Binding van mensen van buiten de gemeente.
•
Verminderen van leegstand in de centra.
•
Vergroten bezoekersaantallen aan de centra / vergroten omzet in de centra.
•
Vergroten bezoekers aan ons buitengebied en binnenstad Sittard.
•
Duurzaamheid van de logistiek.
•
Duurzaamheid van het personenvervoer.
Nieuwe conceptstore in Sittard Centrum
Biologisch boeren tussen Sittard en Geleen’
Centrecourt DSM
9
Ecologische Veerkracht De veerkracht van ons natuurlijk systeem.
15. We werken samen om de biodiversiteit te
19. Om bij te dragen aan de energietransitie
Er is veel groen in Sittard-Geleen en het
vergroten. We stimuleren initiatieven die
stimuleren en faciliteren we energiebe-
buitengebied is onderdeel van het Nationaal
bijdragen aan een (biodiverse) vergroening
sparing in de gebouwde omgeving. We
Landschap Zuid Limburg. Dat koesteren
van het stedelijk gebied. We vergroten het
scheppen ruimte en bieden kaders voor
we. Maar ecologische veerkracht gaat nog
geheel aan natuurgebieden en versterken de
duurzame opwek van elektriciteit en warm-
een paar stappen verder en gaat vooral over
verbinding tussen de verschillende gebie-
te. We stimuleren en faciliteren duurzame
duurzaamheid. Duurzaamheid is een para-
den. We versterken het landschap door de
mobiliteit.
plu voor heel wat belangrijke waarden als
aanleg van meer kleinschalige landschaps-
biodiversiteit (soortenrijkdom), ruimtelijke
elementen. Ook zetten we in op natuurinclu-
kwaliteit, klimaatbestendigheid, schone
sief bouwen.
lucht, water en bodem, stilte (als positieve
16. We stellen kaders om de kwaliteit van lucht,
tegenhanger van hinder) en schoonheid van
bodem en water gebiedsgericht te verbete-
de natuur. De ecologie wordt veerkrachtiger
ren. Op weg naar een circulaire samenleving
door het vergroten van de biodiversiteit,
met gesloten natuurlijke kringlopen.
het verbeteren van de kwaliteit van bodem,
17. Ten aanzien van de landbouw stimuleren we
lucht en water en het versterken van de
de ontwikkeling van regionale voedsel- en
natuur en het groen. We streven naar een
productieketens. Natuurinclusieve land-
veerkrachtige ecologie waarbinnen circulari-
bouw kan op ondersteuning van de gemeen-
teit centraal staat en natuurlijke kringlopen
te rekenen.
hersteld dan wel versterkt worden.
18. We stimuleren en werken aan initiatieven die bijdragen aan een watersysteem dat het wa-
Om dit te bereiken stellen we in de
ter langer vasthoudt maar ook op de juiste
Omgevingsvisie de volgende doelen voor de
plekken kan verdelen als het weer nodig is.
fysieke leefomgeving:
Tevens zorgen we voor hoogwaterveiligheid. We reserveren meer ruimte voor water.
10
Wat gaan we daar onder andere van merken: •
Vergroten van de biodiversiteit en een positieve ontwikkeling van de soortenrijkdom.
•
Verhogen van het percentage groen in het stedelijk gebied.
•
Verminderen van overlast van water, slechte luchtkwaliteit en hitte en droogte.
•
Meer woningen en gebouwen zijn afgekoppeld van het riool voor regenwater waardoor water op het eigen perceel wordt opgevangen.
•
Groter aantal gemeentelijke gebouwen dat verduurzaamd is (energiezuinig en klimaat adaptief).
•
Groter aantal woningen dat verduurzaamd is (energiezuinig en klimaat adaptief). Waterbassin Munstergeleen
Aardgasvrij Limbrichterveld
Begrazing door schapen
11
Colofon Dit document is gemaakt door PosadMaxwan in samenwerking met en in opdracht van de gemeente Sittard-Geleen. Waar nodig heeft Arcadis expertise ingebracht om tot oplossingsrichtingen te komen. PosadMaxwan Froukje van de Klundert, Eva Verberne Gemeente Sittard-Geleen Marion Nieuwenhuijzen, Mariska Jansen, Cas Denissen, John Vernaus, Michiel Wauben, Slavia Dols en Jodie Kicken Arcadis Jasper van Bruchem PosadMaxwan Binckhorstlaan 36 2516 BE Den Haag +3170 322 2869 oktober 2022
12