Beantwoording technische vragen (SPA) inzake Omgevingsvisie 2025-2040 Samen stad en dorp maken

Technische vragen Omgevingsvisie Samen stad en dorp maken 2025 - 2040 Raadsbehandeling 27 maart 2025

Fractie Nr.

SPA Vraag

Antwoord

Raadsbehandeling 27 maart – onderstaande vragen worden voorafgaand aan de raadsbehandeling van 27 maart beantwoord en toegezonden 2

3

Ondanks dat in paragraaf 2.1 Onze identiteit en Innoveren in de genen verwijst naar de manier waarop Sittard-Geleen zich door de eeuwen kwaliteiten de historie van onze gemeente kort heen telkens opnieuw heeft weten uit te vinden. Dit komt niet voort uit één specifieke beschreven wordt is het voor SPA onduidelijk wat uitvinding, maar uit een patroon van ontwikkeling, veerkracht en ondernemerschap. Van de onder ‘onze identiteit’ wordt verstaan aangezien de bandkeramiekers, tot de Romeinse tijd, tot de strategische ligging als doorvoerroute, tot de mooie volzinnen daarover geen uitsluitsel geven. mijnindustrie en de doorontwikkeling naar chemische innovaties. Er staat ‘Met innoveren in de genen.’ Waaruit blijkt dat de inwoners van deze regio al vele eeuwenlang uitblonken in innovatie? Welke uitvindingen maken dat met recht gesproken kan worden van ‘innoveren in de genen?’ Op pagina 10 staat: Ja, alle gemeenten maken ontwikkelingen door, maar Sittard-Geleen onderscheidt zich door de mate en snelheid waarmee die transities hebben plaatsgevonden én de manier waarop de ‘Sittard-Geleen heeft een sterke traditie in transitie regio telkens een nieuwe economische motor wist te vinden.

vanuit een mentaliteit van gewoon doen en hard werken.’ Hoe oud is die traditie en onderscheiden we ons daarin werkelijk van andere gemeenten van Nederland of de omliggende gemeenten? Zijn niet de meeste Nederlandse gemeenten voortdurend

4

in transitie? Wordt er elders niet hard gewerkt en/of wordt er elders weinig gedaan? Over onze identiteit staat op pagina 10: “Sittard- De diversiteit in stedelijke kernen en dorpen betekent niet dat er geen gedeelde identiteit is. Geleen bestaat uit verschillende stedelijke wijken, Wel hebben we er niet altijd even goed podium of taal aan weten te geven. Uit gesprekken dorpen en landschappen, wat doet vermoeden dat met verschillende stakeholders komt naar voren dat de regio een gezamenlijke basis heeft in er van een gemeenschappelijke identiteit geen de makersmentaliteit, vakmanschap, transitiegerichtheid, innovatie en verbondenheid met sprake is. Niets is minder waar. We zijn trots op landschap en historie. onze gezamenlijke identiteit.” Wat IS onze gezamenlijke identiteit? Waarom is van het beschreven vermoeden geen sprake?

5

Op pagina 11 staat onder Sociale thema’s “We verwachten dat onze gemeente tot 2030 groeit met circa 500 huishoudens. Dat zijn vooral eenpersoonshuishoudens en oudere stellen. … Het is dan ook nodig om nieuwe mensen aan ons te binden, om zo de beroepsbevolking en daarmee het draagvlak voor voorzieningen op peil te houden.” En onder Maatschappelijke voorzieningen staat: “We krijgen andere behoeftes en voelen ons minder lokaal verbonden. Dat heeft invloed op het gebruik van maatschappelijke gebouwen. Daarom moeten we ervoor zorgen dat maatschappelijke voorzieningen blijven aansluiten bij de behoeftes en wensen van dorpen en buurten én bij de mogelijkheden van de gemeente.”

Nee dat betekent dat niet. Er wordt bedoeld te zeggen dat het maatschappelijk vastgoed van de gemeente moet aansluiten op de behoefte en wensen van de toekomstige gebruikers.

Betekent dit, naast een vastgoed gerelateerde opgave, dat het beleid erop gericht moet zijn om meer ondernemers en werknemers aan te trekken die binnen onze gemeente gaan wonen en actief zijn om het welzijn van onze, vergrijzende en meer solitair wonende, bevolking te bevorderen? 6

7

Op pagina 12 staat onder Cultuur:

De passage onder Cultuur gaat over de culturele positionering van Sittard-Geleen in relatie “Maastricht, Heerlen en Genk zijn dichtbij. Sittard- tot de nabijgelegen steden. Het betekent niet dat er plannen zijn om Omnibuzz in te zetten Geleen heeft de opgave om een complementair voor vervoer naar Genk of dat het stimuleren van bezoek aan culturele manifestaties in deze aanbod daarop aan te bieden, vanuit onze eigen steden een speerpunt is van het cultuurbeleid. Wat hier bedoeld wordt, is dat Sittard-Geleen identiteit. Daarnaast verandert op lokaalniveau de haar eigen culturele aanbod en identiteit verder wil ontwikkelen, in aanvulling op wat in de behoefte van mensen.” omliggende steden wordt aangeboden. Dit gaat niet over vervoer of financiële drempels, maar over het slim benutten van de positie in de regio en het versterken van de lokale Betekent dit dat Omnibuzz in de toekomst ook culturele dynamiek, zoals verwoord is in het door de raad vastgestelde cultureel kader naar Genk zal rijden en dat er gestimuleerd zal Gedeeld Plezier.

worden dat meer ouderen frequent culturele manifestaties in genoemde hotspots zullen bezoeken? Is daarbij voorzien dat de financiële mogelijkheden van onze inwoners aanzienlijk verschillen en daardoor tweedeling in de samenleving wordt bevorderd? Aan welke oplossingen daarvoor wordt gedacht? Onder het kopje Erfgoed staat: “In onze gemeente Post 65 erfgoed is zeer breed, momenteel heeft de gemeente nog geen aanwijsprogramma hebben we veel jong erfgoed uit de periode na om specifieke locaties als post 65 erfgoed aan te wijzen en is de Rijks-inventarisatie, en het 1965, dat we meer willen koesteren.” Rijks-aanwijzingsprogramma, nog niet afgerond. Er zijn een vijftal locaties die in aanmerking komen voor dit programma maar deze zijn nog niet openbaar in verband met de afwachting Kunt u een vijftal voorbeelden noemen zodat SPA op de afronding van het Rijks-aanwijzingsprogramma. een beeld krijgt wat daaronder valt? Een voorbeeld van een locatie in onze eigen gemeente is het gemeentekantoor op het Hub Dassenplein. Dit stamt uit deze periode en zou in aanmerking kunnen komen voor aanduiding als post 65 erfgoed.

Op de website van de rijksdienst Post 65 | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat meer informatie over specifieke criteria en zijn diverse voorbeelden te vinden die een beeld geven van Post 65 erfgoed. 8

SPA hecht veel waarde aan externe veiligheid en Wij zijn ons bewust van de risico’s van (onderdelen van) Chemelot op de omgeving indien zich een de veiligheid van omwonenden van Chemelot. incident voordoet met gevaarlijke stoffen (brand, explosie, gifwolk). Volgens wettelijke kaders is Daarom is SPA verheugd dat op pagina 12 onder daarbij rekening gehouden met de inrichting van fysieke leefomgeving, de voorbereiding van de het kopje Externe veiligheid staat “We willen hulpdiensten en het op orde hebben van de risicocommunicatie. Ook zijn wij met betrokken inwoners en bezoekers beschermen tegen partijen een heel traject aangegaan als gevolg van het rapport van de OVV Chemie in veiligheidsrisico’s van bedrijven en infrastructuur.” samenwerking - Veiligheid op het industriecomplex Chemelot. Dat heeft onder andere geleid tot maar er staat ook “Tegelijkertijd willen we op het veiligheidsconvenant. Dit convenant bevat bovenwettelijke afspraken om de veiligheid (op bepaalde plekken milieuruimte voor de bedrijven termijn) te verbeteren. In de strategische gebiedsvisie is met betrokken partijen waaronder in Sittard-Geleen.” iets waarover SPA zeer bezorgd Chemelot vastgesteld dat de milieu-impact en veiligheidsrisico’s van Chemelot op het stedelijk is. gebied geminimaliseerd worden.

Concrete uitwerking van de omgevingsvisie vindt plaats in het op te stellen omgevingsprogramma milieu en het omgevingsplan. Tijdens de raadsronde bracht SPA in “Dat is vaag! Welke plekken en hoe kan de onveiligheid worden meegenomen, wat zijn die grenzen daarbij? Belangrijk daarbij is dat de wereld heel erg veranderd is. Was het eerst zo dat de safety (EV-berekeningen) het belangrijkst was maar op vandaag is security minstens zo belangrijk en de openbare stukken aangeven dat er tot op 3 km afstand doden vallen indien een van de tanks op Tankenpark-3 of op Tankenpark-2 door drones. Daar hoort gewoon te gebeuren aan die veiligheid. Waarom staat in de Omgevingsvisie helemaal niks omtrent activiteiten die ondernomen worden om de veiligheid van burgers te waarborgen? Waarom staat er niet in dat die tanks gewoon weg moeten?”

Als antwoord kwam: “Deze omgevingsvisie gaat over de fysieke leefomgeving, die gaat niet over veiligheidsaspecten anders dan omgevingsveiligheid, externe veiligheid en die staat wel nadrukkelijk in deze Omgevingsvisie opgenomen met duidelijke keuzes over waar de milieuruimte van Chemelot ophoudt en waar dat begint.” SPA reageerde daarop met “Ik ben een beetje verbaasd over het antwoord omdat in de Omgevingsvisie toch veiligheid een van de allerbelangrijkste zaken is en inderdaad ook externe veiligheid. Dan hoor je ook aan te geven dat er maatregelen genomen worden tegen degenen die het grootste gevaar zijn op dit moment. Het verbaast me ten zeerste.” Waarop gereageerd werd met “Nogmaals, dit is de Omgevingsvisie en die gaat die gaat over de fysieke leefomgeving en over maatregelen die over de fysieke leefomgeving gaan. Het stuk veiligheid waarover u het over heeft hoort niet tot de fysieke leefomgeving.” en SPA er nogmaals op wees dat er staat “We willen inwoners en bezoekers beschermen tegen veiligheidsrisico’s van bedrijven.” SPA gaat ervan uit dat het door het college gegeven antwoord gerelateerd was aan toegangscontrole en dergelijke in plaats van aan aanslagen van buitenaf. SPA wijst er bovendien op dat SABIC in 2024 een boete van 10 miljoen kreeg opgelegd

juist omdat er een incident met een van de tanks op tankenpark-3 plaatsvond. Dat incident toonde aan dat er ook in de bedrijfsvoering iets mis kan gaan waardoor explosie van zo’n tank op Tankenpark-3 en het horrorscenario heel dichtbij was ondanks dat de EV-berekening slechts op een heel kleine kans hierop had berekend.

9

Wat wordt gedaan om de onveiligheid voor omwonenden van Tankenpark-2 en Tankenpark-3 weg te nemen? Het college schrijft op pagina 86 “We werken Wij streven met Chemelot en de provincie naar een situatie waarbij een mogelijk ongeval op de samen met onder andere de provincie en Chemelot site (brand en/of explosie) geen nadelige gevolgen heeft voor de omgeving van Chemelot aan de verbetering van de veiligheid op Chemelot. Wij werken met Chemelot samen aan proportionele maatregelen die daarvoor moeten en in de omgeving van Chemelot, de verlaging van worden genomen bij de veiligheidsbron, in de overdrachtssfeer en bij de ontvanger. De de milieuoverlast van Chemelot op de woonwijken plaatsgebonden risicocontour ligt in 2040 in principe binnen de grenzen van het Chemelot-terrein. eromheen en het maximeren van de milieuruimte Wij streven naar een indeling met de meest risicovolle activiteiten in het hart van het Chemelotvoor Chemelot hierbinnen.” terrein en minder risicovolle activiteiten aan de randen. De aandachtsgebieden voor brand en explosie liggen in 2040 daarbij zoveel mogelijk binnen de grenzen van Chemelot en in principe niet En “We streven met Chemelot en de provincie naar over het centrum van Geleen en de stedelijke woongebieden van Geleen, Beek en Stein.

Binnen een situatie waarbij een mogelijk ongeval op de Chemelot site (brand en/of explosie) geen nadelige de aandachtsgebieden voert de gemeente afhankelijk van de situatie ook gevolgen heeft voor de omgeving van Chemelot.” personendichtheidsbeleid, past buffergroen toe aan de randen van Chemelot, eist bouwkundige maatregelen bij ver-/nieuwbouw en goede risicocommunicatie. Groepen mensen die niet of Hoe en op welke termijn willen de gemeente, de onvoldoende zelfredzaam zijn krijgen extra aandacht. provincie en Chemelot bereiken dat een mogelijk ongeval op Chemelot (waaronder explosie van een tank op tankenpark-2 of tankenpark-3) geen nadelige gevolgen heeft voor de omgeving van Chemelot?

Chemelot, Sabic en ook de inspreker namens DSM, CSP, Sabic en de Campus gaven (o.a.) aan dat: a) het terugbrengen van de risicocontour tot de terreingrens het realiseren van een duurzame, circulaire site feitelijk onmogelijk wordt;

10

b) ‘verbetering ten aanzien van de leefkwaliteit’ voor Chemelot niet concreet genoeg is opgenomen en men deze passage daarom uit de Omgevingsvisie wil hebben; Er werd gepleit voor verruiming van de De veiligheidscontouren van Chemelot zoals deze zijn berekend volgens de huidige vergunde risicocontouren, uitbreiding van de site en het niet situatie zijn openbaar beschikbaar op de Atlas voor de Leefomgeving. Er is geen directe meer huisvesten van kwetsbare voorzieningen in aanleiding om te voorzien dat deze contouren substantieel zullen verschuiven in de nabije de woonwijken rondom Chemelot. SPA ziet dit als toekomst. het verder verslechteren van de leefomgeving van omwonenden waarbij op termijn deze woonwijken In het kader van de energietransitie en circulariteit bestaat er een mogelijkheid er dat wellicht mogelijk tot achterstandswijken zullen evolueren. grotere contouren kunnen ontstaan, met name in de transitiefase waarbij je meerdere energiebronnen naast elkaar gebruikt. Na uitfasering van fossiele bronnen zouden contouren Wat zijn concreet de veiligheidscontouren die weer vergelijkbaar of kleiner moeten zijn. Er is nu echter nog te weinig bekend over Chemelot voor ogen heeft? toekomstige ontwikkelingen in het kader van energietransitie en circulariteit om te kunnen inschatten wat dat zou betekenen voor de omvang van de veiligheidscontouren.

Mogelijk moet daar wel ruimte worden gezocht. Op het moment dat er wel meer bekend is over nieuwe ontwikkelingen in het kader van energietransitie en circulariteit zal de gemeente, volgens de juridisch kaders, opnieuw een afweging maken hoe de tijdelijke vergroting van externe veiligheidsrisico’s van mileubelastende activiteiten ingepast kunnen worden in onze fysieke leefomgeving al dan niet met behulp van bepaalde beschermende maatregelen. In het Omgevingsplan willen wij zone 1 en 2 vastleggen. Deze zijn afgeleid van de aandachtsgebieden, maar zijn nauwkeurige weergave van de effectgebieden doordat

scenario's met hele kleine kansen niet zijn meegenomen en ook beschermende omgevingsfactoren.

11

De andere vraag die SPA aan het college mocht stellen tijdens de raadsronde was:

A. Chemelot vraagt geen aanvullende fysieke ruimte voor de industrial site en het Chemelotterrein is nog niet vol. Verplaatsing vanuit ruimtegebrek is dus niet aan de orde. Wel is fysieke ruimte nodig en voorzien voor de uitbreiding van de Brightlands Chemelot Campus. Op pagina 13 wordt aangegeven dat er op termijn B. 1 en 2: meer ruimte voor Chemelot nodig is. Tevens wordt, Cat 5 is een maximale aanduiding van de categorieën die toegestaan zijn. Er kunnen dus ook o.a. door Chemelot, gesteld dat er nu al te weinig cat 3 en 4 bedrijven zitten. Het verhuizen van bedrijven om hiermee ruimte vrij te maken voor ruimte is en omvorming van het Lexhyterrein tot bedrijven in cat 5 is niet aan de orde. Wij beschikken niet over een getalsmatige bedrijventerrein nodig is. Dat roept twee vragen op: onderbouwing van categorieën en oppervlaktes per plot. Het is niet aan de orde en ook niet aannemelijk dat er (op tijd) door verplaatsing /verhuizing van bedrijven voldoende ruimte zou a) Wanneer helder is dat Chemelot (nog) meer dan kunnen ontstaan voor het huisvesten van een hoogspanningsstation 380/150kV nog los van de op haar terrein nu beschikbare ruimte nodig overige beperkingen op Chemelot vanwege aanwezige kabels en leidingen.

heeft moet dan niet de conclusie zijn dat Chemelot uit haar jasje gegroeid is en daarom deels of geheel moet vertrekken? Chemelot ligt immers tussen de bebouwing en is daarheen gegroeid i.p.v. dat de bebouwing rond Chemelot ligt en naar Chemelot gegroeid is. Chem-a-lot is OK maar Chem-teveel niet. b) Wordt de ruimte op het milieucategorie 5 zijnde terrein wel gebruikt waarvoor het bedoeld is, m.a.w. wordt het geen tijd om alle nietmilieucategorie 5 zijnde activiteiten te verplaatsen naar elders? 1. Hoeveel ruimte komt op Chemelot beschikbaar indien alle niet-milieucategorie 5 bedrijven elders worden ondergebracht?

2. Hoeveel ruimte komt op Chemelot beschikbaar indien op Chemelot Industrial Park alle bedrijven die niet direct van de milieucategorie 5 bedrijven afhankelijk zijn elders worden ondergebracht?

Op deze vraag antwoordde het college bij monde van wethouder Geilen “Het zijn technische vragen maar ook semi-technische vragen. Het moge duidelijk zijn dat we hier niet de cijfers hebben per milieucategorie.” … “Uiteraard hebben we die aantallen niet paraat. We zullen bekijken of die reproduceerbaar zijn, maar in het bestemmingsplan ligt alleen maar vast wat maximaal is toegestaan. We zijn niet bevoegd gezag om te vergunnen en ik weet niet of we deze informatie voor de raadsvergadering kunnen aanleveren. En of u daaraan de vraag wilt koppelen dat als ruimte beschikbaar kan worden gemaakt indien al die bedrijven dwingen om te vertrekken en hoe u dat wilt vormgeven dat vind ik vooral een politiek thema waarover u moet nadenken en met uw raadscollegae moet praten.” Uiteraard was SPA vooraf helder dat deze vraag niet ter plekke inhoudelijk kon worden beantwoord maar het is wel noodzakelijk om deze informatie te hebben alvorens te kunnen concluderen of Chemelot onvoldoende ruimte heeft om te kunnen uitbreiden en ook of voor het 380 KV-station geen plaats is. Plaatsing van het 380 KV-station buiten Chemelot betekent dat er

een milieucategorie 5 bedrijventerrein bijkomt want elektriciteitsproductie wordt als zodanig gekwalificeerd. SPA wijst erop dat het OVV al eerder heeft geconcludeerd dat er op Chemelot activiteiten en bedrijven zijn die i.v.m. veiligheidsoverwegingen beter verplaatst kunnen worden. Bovendien tonen de SBI-codes van de bedrijven die op Chemelot gehuisvest zijn aan dat veel bedrijven en werknemers in feite indirecte werkgelegenheid betreft en ook daarom elders gehuisvest kan worden. A. Hoeveel ruimte komt op Chemelot beschikbaar indien alle niet-milieucategorie 5 bedrijven elders worden ondergebracht? B. Hoeveel ruimte komt op Chemelot beschikbaar indien op Chemelot Industrial Park alle bedrijven die niet direct van de milieucategorie 5 bedrijven afhankelijk zijn elders worden ondergebracht? 12

Er wordt in de Omgevingsvisie aangegeven dat het Voor de locatiekeuze is provincie Limburg het bevoegde gezag. De provincie heeft eind vorig 380 KV-station buiten Chemelot moet komen. jaar een voorkeurslocatie (zoekgebied) vastgesteld. Stukken hebben hiervoor in 2024 ter Alvorens te kunnen oordelen of dit aan de orde kan inzage gelegen. zijn moet eerst vastgesteld worden voor wie dat in hoofdzaak bestemd is. Momenteel maken zowel Een toelichting of uitleg van het functioneren van alle 150Kv stations in Zuid Limburg kunnen Chemelot als de Zuid-Limburgse gemeenten wij niet geven. Het is een netwerk van stations. Het aandeel van de Chemelot-bedrijven gebruik van hetzelfde 150 KV-station. SPA wijst versus alle andere gebruikers in Zuid-Limburg is niet bekend bij de gemeente. Verder beschikt erop dat de Raad niet betrokken is geweest bij de Chemelot over twee op Chemelot gelegen 150Kv stations. locatiekeuze voor het 380 KV-station noch cijfer

heeft ontvangen waaruit de Raad conclusies kon trekken.

13

14

15

16

Welk deel van de capaciteit van het 150 KV-station wordt door Chemelot verbruikt en welk deel van de capaciteit van dat station wordt door de ZuidLimburgse gemeenten gebruikt? Valt het in de toekomst te verwachten Nee, dat valt niet te verwachten. Er is reeds in de huidige situatie sprake van netcongestie. stroomgebruik van de Zuid-Limburgse gemeenten Verzwaring van het elektriciteitsnet naar 380Kv is daarom nu al nodig. Op dit moment binnen de capaciteitsgrenzen van een 150 KVbeschikt Zuid-Limburg niet over een 380Kv aansluiting. station? Graag cijfermatige onderbouwing. Welk deel van de capaciteit van het te bouwen 380 De gemeente beschikt niet over de prognoses van de Chemelot-bedrijven versus alle andere KV-station zal volgens verwachting door Chemelot bedrijven in Zuid-Limburg. en welk deel zal door de Zuid-Limburgse gemeenten gebruikt gaan worden? Graag cijfermatige onderbouwing. Meerdere insprekers wezen op de in hun ogen Een exacte cijfermatige onderbouwing voor deze ruimte is niet te geven. Zoals u in de bestaande discrepantie tussen de in de omgevingsvisie kunt lezen spelen er (mogelijkerwijs) transities op verschillende plekken. Voor Omgevingsvisie opgenomen groene ruimte een aantal ontwikkelingen is compensatie mogelijk noodzakelijk.

De omgevingsvisie geeft de (landbouw, natuur) die verloren gaat en de visie richting 2040 weer en zorgt niet voor een directe aanpassing van functies. Dat gebeurd in opgenomen compensatie daarvan. SPA wil het omgevingsplan en realisatie. daarom cijfermatige informatie omtrent de balans daartussen. Kunt u, cijfermatig onderbouwd, aangeven welke groene ruimte (landbouw, natuur) in de Omgevingsvisie is opgenomen waar transitie zal plaatsvinden en wat daar dan zal komen? Kunt u, cijfermatig aangeven, welke compensatie Zie het vorige antwoord. De engineering rondom de hoogspanningsstations op de Lexhy vindt maatregelen worden genomen en op welke termijn momenteel plaats. De compensaties moeten nog ingepland en uitgewerkt worden. die waar gerealiseerd worden?